Ü(K-I)1199-2026
2027-2029 DÖNEMİ ORTA VADELİ MALİ PLAN
(Önerge No:1254/2026) (M.B.)
Bakanlar Kurulu, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ekte sunulan 2027-2029 Dönemi Orta Vadeli Mali Planını, değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’nın 12’nci maddesi uyarınca onayladı.
30.6.2026
700
KKTC MALİYE BAKANLIĞI
Orta Vadeli Mali Plan (2027 - 2029)
701
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR ... ii Giriş ... 1
- Küresel Ekonomik Gelişmeler ... 2
- Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler ... 4 2.1. Temel Makroekonomik Göstergeler ... 4 2.2. Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar ... 6 2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar ... 7
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri 10 3.1. Bütçe Dengesi ... 10 3.2. Bütçe Giderleri ... 11 3.3. Bütçe Gelirleri ... 13 3.4. Bütçe Açığının Finansmanı ... 14
- Ulusal Politika Öncelikleri ... 15 4.1. Kamu-Maliye ... 15 4.2. Ekonomi ... 17 4.3. Sağlık ... 18 4.4. Eğitim ve Kültür ... 19 4.5. Tarım ... 20 4.6. Turizm ... 21 4.7. Çevre ... 22 4.8. Bayındırlık ve Ulaştırma ... 23 4.9. Enerji ... 24 4.10. Sanayi ve Ticaret ... 25 4.11. İnşaat ve Konut ... 26 4.12. Çalışma ve Sosyal Güvenlik ... 26 4.13. Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi ... 28 4.14. Teknoloji ve Dijital Dönüşüm ... 29
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları 30 5.1. Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ... 30 5.2. Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları ... 30
- (2027 – 2029) Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi ... 30
EK
MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2027 - 2028 – 2029 BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI ... 32
702
KISALTMALAR
DPÖ Devlet Planlama Örgütü GSYİH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla IMF (International Monetary Fund) Uluslararası Para Fonu KKTC Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti OVMP Orta Vadeli Mali Plan TL Türk Lirası TÜFE Tüketici Fiyat Endeksi USD (United States Dollar) Amerika Birleşik Devletleri Doları
703
Orta Vadeli Mali Plan (2027-2029)
Giriş
41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 17'nci maddesi uyarınca hazırlanan Orta Vadeli Mali Plan (OVMP); makroekonomik analiz ve değerlendirmeleri, mali inceleme ve stratejileri, ulusal öncelikleri ve bunların belirlenmesine ilişkin süreçleri kapsamaktadır. Bunun yanında, merkezi devlet yönetimine ilişkin kurumsal ödenek teklif tavanları ile OVMP'ye yönelik değerlendirmeler de söz konusu plan kapsamında yer almaktadır.
Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi'nin hazırlanma sürecinde, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 18'inci maddesi doğrultusunda Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) tarafından hazırlanan makroekonomik analizler ve hedefler esas alınmaktadır. Ayrıca, Yasa'nın 22'nci maddesi çerçevesinde OVMP'de yer verilen makroekonomik tahminler, mali kurallar, hedefler ve politikalar Maliye Bakanlığı tarafından değerlendirilmekte ve aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca Resmî Gazete'de yayımlanmaktadır.
Maliye Bakanlığı, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamında OVMP'ye ilişkin incelemelerinde; öngörülerin gerçekçilik ve tutarlılık düzeyini, borç stokunun uzun vadeli sürdürülebilirliğini, uygulanması planlanan mali tedbirlerin etkilerini ve ek ya da geçici bütçelerin mali politikalar üzerindeki yansımalarını dikkate almaktadır.
2027-2029 Orta Vadeli Mali Planı, merkezi devlet yönetimi bütçesi kapsamına dahil kamu kurumlarının bütçe büyüklüklerinin; orta vadeli plan dönemine ilişkin belirlenen temel hedefler, politikalar ve ulusal öncelikler doğrultusunda şekillendirilmesini amaçlayan temel politika belgesidir. Kurum bazında ödenek teklif tavanları da söz konusu plan kapsamında belirlenmektedir.
2027-2029 dönemi ekonomi politikalarının temel amacı; makroekonomik istikrarın güçlendirilmesi, mali disiplinin sürdürülmesi, bütçe dengesinin sağlanması, enflasyonun düşürülmesi, ekonomik büyümenin desteklenmesi, istihdamın artırılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesidir. Bu süreçte kamu harcamalarının etkin şekilde kontrol edilmesi öncelikli
704
hedefler arasında yer almakta olup, özellikle cari harcamaların azaltılmasına yönelik tasarruf tedbirlerinin uygulanması öngörülmektedir.
Bu çerçevede, merkezi devlet yönetimi kapsamındaki kamu kurumları; 2027–2029 Orta Vadeli Mali Planı’nda yer alan politika öncelikleri, makroekonomik göstergeler ve belirlenen ödenek tavanlarını esas alarak, çok yıllı bütçeleme anlayışı doğrultusunda kendi kurumsal önceliklerini belirleyecek ve 2027, 2028 ve 2029 mali yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini hazırlayacaktır.
1. Küresel Ekonomik Gelişmeler
IMF’nin Nisan 2026 tarihinde yayımladığı Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’na göre, geçtiğimiz yıl ABD tarafından uygulamaya konulan gümrük tarifeleri ile artan ticaret riskleri ve belirsizliklerin küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri; teknoloji yatırımları, mali destekler ve yapısal politika uygulamaları sayesinde kısmen dengelenmiştir.
Ancak Şubat 2026 sonunda Orta Doğu’da başlayan savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte hidrokarbon arzı açısından kritik öneme sahip üretim tesislerinin zarar görmesi, küresel ölçekte ciddi bir enerji krizine yol açmış ve küresel ekonomiyi yeniden ciddi bir kırılganlık süreciyle karşı karşıya bırakmıştır.
Bölgedeki jeopolitik gelişmeler neticesinde küresel belirsizlik artmış, risk iştahı zayıflamış ve enerji fiyatlarında belirgin yükselişler gözlemlenmiştir. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşımacılık maliyetlerine ilişkin risklerin artması; emtia fiyatlarında yüksek oynaklığa neden olmuş, özellikle ham petrol ve doğal gaz fiyatlarında ciddi artışlar meydana gelmiştir.
IMF’nin Ocak 2026 tarihli Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’nda; enerji talebindeki zayıflama nedeniyle enerji fiyatlarının 2025 yılına göre %7 oranında gerileyeceği, petrol fiyatlarının düşük seyrini sürdüreceği ve doğal gaz fiyatlarının arz artışı nedeniyle baskılanacağı öngörülmekteydi. Ancak 28 Şubat 2026 tarihinde başlayan ABD-İsrail / İran çatışması sonrasında Hürmüz Boğazı geçişlerinin aksaması, enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırmış ve petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkilemiştir. Brent petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve kömür fiyatları 9 Mart 2026 tarihinde zirve seviyelere ulaşmıştır.
IMF’nin Nisan 2026 tarihli raporuna göre, küresel büyümenin 2026 yılında %3,1, 2027 yılında ise %3,2 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. 2026 yılına ilişkin 0.2 puan aşağı yönlü revizyonun temel nedeni Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler olurken, bu etkinin ABD’nin tarifelerde yaptığı indirimlerle kısmen dengelendiği değerlendirilmektedir.
705
Enerji fiyatlarında daha büyük ve kalıcı artışların yaşanacağı olumsuz bir senaryoda ise küresel büyümenin 2026 yılında %2,5’e kadar gerilemesi, 2027 yılında ise %3,0 seviyesinde gerçekleşmesi öngörülmektedir.
Gelişmekte olan piyasa ekonomilerinde büyümenin 2026 yılında %3,9’a gerilemesi, 2027 yılında ise %4,2’ye yükselmesi beklenmektedir. Çatışmalardan doğrudan etkilenen Orta Doğu ve Orta Asya bölgesinde ise büyümenin 2025 yılındaki %3,6 seviyesinden 2026 yılında %1,9’a gerilemesi, 2027 yılında ise %4,6 seviyesine yükselmesi öngörülmektedir.
Jeopolitik gerilimlerin daha da artması durumunda, mevcut sürecin modern dönemin en büyük enerji krizlerinden birine dönüşebileceği değerlendirilmektedir. Buna bağlı olarak siyasi gerilimlerin derinleşmesi, ticaret anlaşmazlıklarının artması ve belirsizliklerin uzaması küresel ekonomik faaliyetler üzerinde ilave baskı oluşturabilecektir. Özellikle nadir toprak elementlerinin küresel üretim zincirlerindeki kritik rolü, yeni risk alanlarının ortaya çıkmasına neden olabilecektir.
Küresel enflasyondaki düşüş eğiliminin yavaşlaması ve manşet enflasyonun 2025 yılındaki %4,1 seviyesinden 2026 yılında %4,4’e yükselmesi, ardından 2027 yılında %3,7 seviyesine gerilemesi beklenmektedir. Bu tahmin, Ekim 2025 tarihli Dünya Ekonomik Görünümü projeksiyonlarına kıyasla 2026 yılı için 0,7 puanlık yukarı yönlü revizyona işaret etmektedir. Söz konusu artışın temel nedeni enerji ve gıda fiyatlarındaki yükseliştir.
Jeopolitik gerilimlerin artması sonucu savunma harcamalarında yaşanan yükselişin kısa vadede ekonomik aktiviteyi desteklemesi beklenmekle birlikte, aynı zamanda enflasyonist baskıları artırabileceği, mali sürdürülebilirliği zayıflatabileceği ve sosyal harcamaları azaltabileceği değerlendirilmektedir.
Olası olumsuz senaryolarda küresel enflasyonun 2026 yılında %5,4 seviyesine kadar yükselmesi, 2027 yılında ise %3,9 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
Dünya ticaret hacmi büyümesinin 2025 yılında %5,1 seviyesinden 2026 yılında %2,8’e gerilemesi, 2027 yılında ise %3,8 seviyesine yükselmesi beklenmektedir. Bu görünüm; gümrük tarifelerinin ticaret üzerindeki etkileri, tedarik zincirlerindeki yeniden yapılanma süreci ve ticaret bağlantılarındaki uyum arayışlarını yansıtmaktadır.
IMF’nin Ocak 2026 tarihli raporunda; Orta Doğu, Ukrayna, Asya ve Latin Amerika’da yaşanabilecek jeopolitik gerilimlerin ana nakliye rotaları, kritik tedarik zincirleri ve hava taşımacılığı üzerinde aksamalara neden olabileceği değerlendirilmiştir. Bu aksaklıkların
706
gecikmelere, maliyet artışlarına ve altyapı hasarlarına yol açarak emtia fiyatlarını yükseltebileceği öngörülmüştür.
Ağustos 2025 ile Mart 2026 döneminde petrol fiyatları %57,6 oranında artarak varil başına 105,8 ABD dolarına yükselmiştir. Orta Doğu’daki askeri çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle günlük yaklaşık 8,5 milyon varillik ham petrol sevkiyatında aksama yaşanmıştır. Ayrıca bazı petrol üretim tesisleri güvenlik gerekçeleriyle faaliyetlerini durdurmuş, depolama alanlarının yetersiz kalması ve tesislerde meydana gelen hasarlar arz üzerinde ilave baskı oluşturmuştur.
2027–2029 Orta Vadeli Mali Plan döneminde dünyadaki güncel ekonomik ve siyasi gelişmeler göz önünde bulundurularak ve ülke ekonomimizin kendi yapısal özellikleri de dikkate alınarak mali ve ekonomik politikalar üretilmiştir.
2. Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler
“2027–2029 Orta Vadeli Mali Planı” makroekonomik göstergeler ışığında, makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesini, yüksek katma değer yaratan üretim yapısının desteklenmesini, orta vadede yatırım ve iş ortamının geliştirilmesini ve mali disiplinin sürdürülebilirliğini hedefleyen bir politika çerçevesi ortaya koymaktadır.
Bu kapsamda, 2027–2029 dönemine ilişkin merkezi devlet yönetimi bütçesinin gelir ve gider projeksiyonları; Orta Vadeli Mali Plan’da yer verilen temel makroekonomik göstergeler, ulusal öncelikler ve belirlenen ana politika hedefleri esas alınarak oluşturulacaktır.
2.1 Temel Makroekonomik Göstergeler
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ekonomisi, pandemi sonrası dönemde toparlanma eğilimi göstermiş ancak küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gelişmeler, enerji maliyetlerindeki artışlar ve tedarik zincirlerinde ortaya çıkan aksaklıklar ekonomik büyüme üzerinde belirleyici olmaya devam etmiştir.
707
Tablo 1 - Temel Makroekonomik Göstergeler
| 2023 (G) | 2024 (G) | 2025^{1} | 2026 (T) | 2027 (T) | 2028 (T) | 2029 (T) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| GSYİH^{1} Reel Büyüme(%) | 7,30 | 8,50 | 4,80 | 4,00 | 5,00 | 5,00 | 5,00 |
| GSYİH(Cari Milyon TL)^{1} | 132.350,52 | 231.983,80 | 332.214,70 | 430.488,46 | 583.657,12 | 769.953,76 | 981.856,20 |
| GSYİH(Cari Milyon USD)^{1} | 5.556,7 | 7.064,2 | 8.404,7 | 9.063,87 | 9.199,42 | 9.190,92 | 9.480,81 |
| GSYİH Kişi Başına (Cari USD)^{1} | 14.599,0 | 17.498,0 | 20.120,8 | 21.036,31 | 20.704,74 | 20.064,83 | 20.094,87 |
| İşsizlik Oranı (%) | 5,1 | 4,9 | 4,7 | 5,0 | 5,0 | 5,0 | 5,0 |
| İhracat (Milyon USD)^{2} | 183,09 | 174,43 | 149,16 | 162,58 | 178,84 | 198,51 | 222,33 |
| İthalat (Milyon USD)^{2} | 2.849,65 | 3.507,12 | 3.749,80 | 4.162,28 | 4.536,88 | 4.854,46 | 5.097,19 |
| Dış Ticaret Dengesi (Milyon USD)^{2} | -2.666,56 | -3.332,69 | -3.600,64 | -3.999,70 | -4.358,04 | -4.655,95 | -4.874,86 |
| Cari İşlemler Dengesi/GSYİH(%)^{1} | 7,52 | 7,11 | 12,29 | 12,52 | 14,46 | 17,92 | 22,24 |
| Dış Ticaret Hacmi/GSYİH^{1} | 54,58 | 52,12 | 46,39 | 47,72 | 51,26 | 54,98 | 56,11 |
| TÜFE Yıl Sonu (%) | 83,63 | 53,29 | 39,45 | 32,80 | 26,70 | 22,20 | 20,00 |
1: Gerçekleşme Tahmini 2: Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında yapılan ticaret rakamları hariçtir (G: Gerçekleşme / T: Tahmini) Not: Tabloda yer alan 2025 yılı verileri (TÜFE Yıl Sonu (%)) hariç gerçekleşme tahminidir.
Pandemi sonrası dönemde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ekonomisi, özellikle hizmet sektörünün öncülüğünde güçlü bir toparlanma ve büyüme eğilimi göstermiştir. Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) büyüme verileri incelendiğinde, ekonominin 2023 yılında reel bazda %7,3, 2024 yılında ise %8,5 oranında büyüme kaydettiği görülmektedir.
Ancak küresel ölçekte devam eden savaşlar, enerji maliyetlerindeki artışlar ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların etkisiyle ekonomik büyüme hızının 2025 yılında %4,8 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. Bu yavaşlama eğiliminin 2026 yılı ve sonrasında da devam ederek GSYİH büyüme oranlarının %4,0-%5,0 bandında seyretmesi beklenmektedir.
Ekonomik büyümeye paralel olarak işsizlik oranlarında da olumlu bir görünüm gözlemlenmiştir. İşsizlik oranı 2023 yılında %5,1, 2024 yılında ise %4,9 seviyesinde gerçekleşmiştir.
2025 yılı için işsizlik oranının %4,7 seviyesine gerileyeceği tahmin edilmekte olup, 2026-2029 döneminde işsizlik oranının yaklaşık %5 düzeyinde istikrarlı bir seyir izlemesi hedeflenmektedir.
ABD doları bazında kişi başına düşen GSYİH, ekonomik büyümeye paralel olarak artış göstermiştir. 2023 yılında 14.599 ABD doları seviyesinde gerçekleşen kişi başına gelir, 2024 yılında 17.498 ABD dolarına yükselmiştir.
708
2025 yılı itibarıyla kişi başına düşen milli gelirin 20.120 ABD doları seviyesine ulaşacağı öngörülmektedir. Bununla birlikte, İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan nüfus projeksiyonları doğrultusunda beklenen nüfus artışı ve Türk lirasının döviz kurları karşısındaki değer kaybı nedeniyle, kişi başına düşen milli gelirde 2027 yılından itibaren düşüş eğilimi görülmesi beklenmektedir.
Dış ticaret verileri değerlendirildiğinde, toplam ihracatın 2023 yılında 183,09 milyon ABD doları, 2024 yılında ise 174,43 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşerek düşüş eğilimi gösterdiği görülmektedir. Buna karşılık toplam ithalatın aynı dönemde sırasıyla 2.849,65 milyon ABD doları ve 3.507,12 milyon ABD doları seviyelerine yükseldiği tespit edilmiştir. Bu gelişmelere bağlı olarak dış ticaret açığı 2024 yılında 3.332,69 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir. 2025 yılında ihracatın bir miktar daha gerilemesi, ithalatın ise 3.749,80 milyon ABD doları seviyesine yükselmesi beklenmektedir.
2026–2029 döneminde ise toplam ihracat artış hızının, ithalat artış hızının üzerinde gerçekleşmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda, 2025 yılında %46,39 seviyesinde gerçekleşmesi beklenen Dış Ticaret Hacmi / GSYİH oranının, 2029 yılı itibarıyla %56,11 seviyesine yükselmesi hedeflenmektedir.
Cari İşlemler Dengesi / GSYİH oranı 2023 yılında %7,52, 2024 yılında ise %7,11 seviyesinde gerçekleşmiştir.
2025 yılında hizmetler dengesi ile birincil ve ikincil gelir dengesi kalemlerinde beklenen artışların, dış ticaret açığındaki artış hızından daha yüksek gerçekleşeceği öngörülmektedir. Bu doğrultuda Cari İşlemler Dengesi / GSYİH oranının %12,29 seviyesine yükselmesi beklenmektedir.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıl sonu değişim oranı 2023 yılında %83,63, 2024 yılında ise %53,29 seviyesinde gerçekleşmiştir. Enflasyondaki düşüş eğiliminin 2025 yılında da devam ederek yıl sonu itibarıyla %39,45 seviyesine gerilemiştir.
2026–2029 döneminde ise dezenflasyon sürecinin sürdürülmesi ve TÜFE oranının kademeli olarak %20 seviyelerine düşürülmesi hedeflenmektedir.
2.2 Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar
“2027-2029 Orta Vadeli Mali Planı” döneminde kamu harcamaları, belirlenen öncelikler çerçevesinde ve kamu idarelerine tahsis edilen ödenek tavanları esas alınarak yürütülecektir. Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi amacıyla,
709
özellikle hizmet alımlarına ilişkin olmak üzere kamu harcamalarına yönelik karar alma süreçlerinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılması esas olacaktır.
“2027-2029 Orta Vadeli Mali Planı” kapsamında, kamu yatırımlarının ekonomik büyümeye katkısının artırılması, özel sektör yatırımlarını teşvik etmesi, istihdamın geliştirilmesi ve toplumsal refahın yükseltilmesine yönelik etkisinin azami düzeye çıkarılması hedeflenecektir.
Plan dönemi boyunca yapılacak kaynak tahsisleri; etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması ilkeleri doğrultusunda gözden geçirilecek olup, gerekli görülen düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Kamu personel giderlerine ilişkin ödenek tahsisleri, mali imkânlar ile belirlenen hedefler dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. 2027, 2028 ve 2029 yıllarında maaş ve ücretlerde, İstatistik Kurumu tarafından Ocak ve Temmuz aylarında yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) esas alınmak suretiyle yılda iki kez artış yapılacaktır.
2.3 Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar
2027–2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Mali Plan çerçevesinde, bütçe gelirlerinin sürdürülebilir şekilde artırılması amacıyla kapsamlı yasal ve idari düzenlemelerin hayata geçirilmesi öngörülmektedir. Bu doğrultuda, 2024 ve 2025 yıllarında başlatılan yasa ve tüzük çalışmaları kademeli olarak tamamlanmış; bir kısmı yürürlüğe girerken bir kısmının yasama süreci devam etmektedir. Söz konusu düzenlemeler; kamu maliyesinin güçlendirilmesi, vergi tabanının genişletilmesi, kayıt dışı ekonominin azaltılması, dijitalleşme süreçlerinin hızlandırılması ve ekonomik faaliyetlerin daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması amacıyla hazırlanmıştır.
2025 ve 2026 yıllarında yürürlüğe giren düzenlemeler arasında Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasası, Şans Oyunları Hizmetleri Vergisi (Değişiklik) Yasası, İş Yeri ve Konut Kiralama İşlemlerine İlişkin Tahsilat ve Ödemelerin Bankalar Aracılığıyla Yapılmasına İlişkin Tüzük, Yabancıların Taşınmaz Mal Satışındaki Muafiyete İlişkin Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasası, Para ve Kambiyo Yasası kapsamında yapılan düzenlemeler, Muhasebe Denetim Meslek Yasası ve bu Yasaya Bağlı Tüzükler ile Tasdik Memurları Yasası ve bu Yasa kapsamında hazırlanan Tüzükler, Gümrük ve İstihsal Yasası’na bağlı tüzükler, Tatil Evleri Yasası ile Dağıtılmayan Kurum Kazançları ile Hissedarlara Dağıtılan Kar Paylarına Uygulanacak Vergi Kesintisine İlişkin Yasa Gücünde Kararname ile Yurt Dışındaki Finansal Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Yasa yer almaktadır. Söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte 2025 yılı itibarıyla bütçe gelir kalemlerinde öngörülen artışın gerçekleştiği
710
gözlemlenmiş olup, 2026 yılı ve takip eden bütçe dönemlerinde gelir artışlarının sürmesi beklenmektedir.
Ekonomik ve mali yapının güncel ihtiyaçlara uyumlu hale getirilmesi amacıyla hazırlanan ancak yasama süreci devam eden düzenlemeler arasında Kaldıraçlı İşlemler Hakkında Yasa Tasarısı, Pul (Değişiklik) Yasa Tasarısı ve Pul Yasasına bağlı Emirname, Gümrük ve İstihsal Yasası'na bağlı Antrepolar Tüzüğü, Bankacılık Sistemi Üzerinden Vergi Ödemelerinin Entegrasyonu Projesi, Vefat Edenlerin Beyan Edilmeyen Gelirleri ile Vefatı Nedeniyle Devreden Malların Vergilendirilmesine İlişkin Yasa Tasarısı, Finansal İşlemler Vergisi (FİV) Yasa Tasarısı yer almaktadır. Bu düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu gelirlerinin artırılması, vergi uyumunun güçlendirilmesi ve mali sistemin daha etkin bir yapıya kavuşturulması hedeflenmektedir.
2025 yılında Para ve Kambiyo Yasası'nda yapılan değişiklikler kapsamında döviz büroları ile kuyumcuların çalışma usul ve esasları yeniden düzenlenmiş, Kuyumculuk Faaliyetlerine İlişkin Mesleki Faaliyet Harç Uygulamaları ile yeni gelir kalemleri oluşturulmuştur. Aynı şekilde, meslek kuruluşlarına ilişkin yasa ve tüzük çalışmaları güncellenmiş, harç tutarları günümüz ekonomik koşullarına uygun şekilde yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerle birlikte sektörel faaliyetlerin daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması ve yeni bütçe gelir kalemlerinin oluşturulması amaçlanmaktadır.
Kayıt dışı istihdamla mücadele edilmesi ve ücret gelirlerinin izlenebilirliğinin artırılması amacıyla, beş kişiden fazla çalışanı istihdam eden işverenlerin maaş ve ücret ödemelerini banka aracılığıyla gerçekleştirmelerini zorunlu kılacak yasal düzenleme yürürlüğe girmiştir.
Vergi Usul Yasası kapsamında yürürlüğe giren düzenlemeler ile iş yeri ve konut kiralama işlemlerine ilişkin tahsilat ve ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Tahsilat işlemlerinde ödeme kolaylığı sağlayacak banka entegrasyonu projesi ise büyük ölçüde tamamlanmış olup, E-Tebliğ Sistemi ile birlikte 2026 yılı içerisinde tam kapasiteyle devreye alınması planlanmaktadır. Bu uygulamalarla birlikte kayıt dışı kira gelirlerinin kayıt altına alınması, kamu alacaklarının zamanında tahsil edilmesi, tahsilat süreçlerinin dijitalleştirilmesi ve vergi denetimlerinin etkinliğinin artırılması hedeflenmektedir.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında EFT ve POS özellikli yeni nesil ödeme kaydedici cihazların kullanımı 2026 yılı itibarıyla zorunlu hale getirilmiştir. Serbest meslek mensuplarının EFT ve POS özellikli yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanma zorunluluğuna geçirilmesiyle ilgili tüzük çalışması tamamlanmıştır. Bu bağlamda vergi yükümlülerine ait işlemlerin daha
711
etkin izlenmesi, kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin azaltılması ve vergi tabanının genişletilmesi sağlanmıştır.
19/1963 sayılı Pul Yasası kapsamında yürütülen mevzuat ve otomasyon çalışmaları ile bankalarda düzenlenen kredi ve satış sözleşmelerine ilişkin pul işlemlerinin otomasyon sistemi üzerinden gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Bu düzenleme ile gelir kayıplarının önlenmesi, dijital hizmetin sunulması, zaman kaybının önlenmesi, denetim mekanizmasının hızlı ve etkin çalıştırılması ve ilgili gelir kalemlerinde artış sağlanması amaçlanmakta olup, çalışmaların 2026 yılı sonu itibarıyla tamamlanarak yürürlüğe konulması planlanmaktadır.
Uzun süredir çalışmaları devam eden e-Fatura uygulaması, 31 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla yıllık cirosu 2.000.000.000 (İki Milyar) Türk Lirası ve üzeri olan işletmeler için zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca e-Maliye Projesi kapsamında yürütülen e-Pul Sistemi’nin 2026 yılı içerisinde tamamlanarak 2027 yılında uygulamaya geçirilmesi planlanmaktadır. Bu sistemlerle birlikte vergi denetim süreçlerinin dijital ortamda yürütülmesi, işlem güvenliğinin artırılması, gelir kayıplarının önlenmesi ve kamu gelirlerinin etkin şekilde yönetilmesi hedeflenmektedir.
Dağıtılmayan Kurum Kazançları ile Hissedarlara Dağıtılan Kar Paylarına Uygulanacak Vergi Kesintisine İlişkin Yasa Gücünde Kararname kapsamında, dağıtılmamış kurum kazançları ile hissedarlara dağıtılan kar payları üzerinden vergi uygulanmasına başlanmıştır. Düzenleme ile vergi tabanının genişletilmesi, kurum kazançlarının etkin biçimde vergilendirilmesi ve bütçe gelirlerinde sürdürülebilir artış sağlanması amaçlanmaktadır. Düzenlemenin kalıcı yasal zemine kavuşturulmasına yönelik yasa çalışması tamamlanmış olup Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi’ne sunulmuştur.
Kısa süreli konaklama faaliyetlerinin turizm sektöründe kayıtsız şekilde yer alması nedeniyle ilgili sektörün kayıt altına alınması için hazırlanan Tatil Evleri Yasası ve bu Yasaya bağlı Tüzük çalışmaları tamamlanmıştır. Bunun yanında antrepo faaliyetleri, gümrük komisyonculuğu ve oto galerilere ilişkin düzenleme çalışmalarının 2026 yılında tamamlanması öngörülmekte olup ilgili sektörlerin daha etkin denetlenmesi, mesleki standartların güçlendirilmesi ve kamu gelirlerine katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Vergi tabanının genişletilmesi amacıyla, finansal kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen işlemler üzerinden vergi alınmasını öngören Finansal İşlemler Vergisi (FİV) Yasa Tasarısı hazırlanmış olup, Cumhuriyet Meclisi’ne sevk edilmiştir.
712
Yurt Dışındaki Finansal Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Yasa yürürlüğe girmiş olup, yurt dışında bulunan finansal varlıkların ülke ekonomisine kazandırılmasına yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
37/1983 sayılı Gümrük ve İstihsal Yasası'nda yer alan bazı cetveller günümüz ekonomik koşullarına uygun şekilde yeniden düzenlenmiş, gelir kaybına neden olan uygulamalar revize edilmiştir. Ayrıca lüks ve zorunlu olmayan tüketim mallarına ilişkin ithalat vergileri ile Fiyat İstikrar Fonu (FIF) oranları yeniden düzenlenmiş ve bazı yeni ürün grupları uygulama kapsamına dahil edilmiştir. Yapılan düzenlemelerle birlikte gümrük gelirlerinde artış sağlanması hedeflenmektedir.
Sonuç olarak, yürürlüğe giren ve yasama süreci devam eden tüm düzenlemeler ile mali sistemin çağdaş ihtiyaçlara uygun şekilde yeniden yapılandırılması, dijital mali yönetim altyapısının güçlendirilmesi, kayıt dışı ekonominin azaltılması ve bütçe gelirlerinde sürdürülebilir artış sağlanması hedeflenmektedir.
3. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri
3.1 Bütçe Dengesi
2027-2029 yılları OVMP döneminde Merkezi Devlet Yönetimi bütçesinin gelir ve giderleri, bütçe dengesi ile bunların GSYİH içerisindeki oranları Tablo 2'de yer almaktadır.
Tablo 2 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Büyüklüğü
| 2027 | 2028 | 2029 | |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri (Milyon TL) | 236.833 | 299.053 | 364.379 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri / GSYİH (%) | 40,58% | 38,84% | 37,11% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri (Milyon TL) | 262.518 | 323.003 | 382.377 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri / GSYİH (%) | 44,98% | 41,95% | 38,94% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Dengesi (Milyon TL) | -25.685 | -23.950 | -17.998 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Dengesi / GSYİH (%) | -4,40% | -3,11% | -1,83% |
713
3.2 Bütçe Giderleri
Merkezi Devlet Yönetiminin 2027-2029 dönemine ilişkin bütçe giderleri; makroekonomik göstergeler, temel politika belgelerinde yer alan öncelikler ile kamu idarelerinin ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre oluşturulmasında esas alınan temel hususlar aşağıda yer almaktadır.
Personel giderlerine ilişkin ödenek tahsislerinde, kamu personeline mali imkânlar ve belirlenen hedefler çerçevesinde, İstatistik Kurumu tarafından Ocak ve Temmuz aylarında açıklanan TÜFE oranları esas alınarak yılda iki kez maaş ve ücret artışı yapılacağı varsayılmıştır. Ayrıca, kamu personeli istihdamına ilişkin olarak Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Yasasında öngörülen sınırlamaların plan dönemi boyunca devam edeceği kabul edilmiştir.
2027-2029 mali yıllarına ilişkin personel giderleri, Devlet Planlama Örgütü tarafından öngörülen TÜFE hedefleri doğrultusunda hesaplanmıştır. Buna göre, yıl sonu hayat pahalılığı oranının 2027 yılında yüzde 26,70, 2028 yılında yüzde 22,20 ve 2029 yılında yüzde 20,00 düzeyinde gerçekleşmesi öngörülmektedir. Personel giderleri, sosyal güvenlik giderleri ile cari transferler içerisinde yer alan maaş ve maaş niteliğindeki ödemelerin hesaplanmasında, 2026 yılı Nisan ayı gerçekleşmeleri esas alınmış ve ilgili yansımalar dikkate alınarak ödenek tahminleri oluşturulmuştur.
Mal ve hizmet alım giderleri; kamu idarelerinin Orta Vadeli Mali Plan dönemi içerisinde uygulamaya koyacakları yeni programlar, hizmet kapsamındaki genişlemeler nedeniyle ortaya çıkacak ihtiyaçlar ile döviz kuru ve yaşam maliyetinde meydana gelebilecek değişiklikler dikkate alınarak belirlenmiştir.
2027-2029 Orta Vadeli Mali Planı döneminde mal ve hizmet alım giderlerine ilişkin ödenek tahsislerinde etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması hedefleri gözetilmiş; kamu idarelerine tahsis edilen ödenekler, 2026 yılı bütçe başlangıç ödenekleri esas alınarak yüzde 10 oranında artırılmıştır. Bu çerçevede, kamu harcamalarında tasarruf sağlanması amaçlanmıştır.
Cari transfer ödeneklerinin belirlenmesinde; maaş ve benzeri ödemeler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlara yapılacak katkılar, tarımsal destekleme ödemeleri, burs ödemeleri, yurt içi ve yurt dışı tedavi giderleri ile diğer transferler dikkate alınmıştır.
Sermaye giderleri, Orta Vadeli Mali Plan döneminde kamu yatırımlarına ilişkin belirlenen hedefler doğrultusunda şekillendirilmiş olup, özellikle eğitim ve sağlık sektörlerine yönelik yatırımlara öncelik verilmiştir.
714
Yedek ödenekler, mali yıl içerisinde ortaya çıkabilecek öngörülemeyen veya zorunlu harcamaların karşılanmasına imkan sağlayacak şekilde planlanmıştır.
41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Denetim Yasası'nın 35'inci maddesinin (1)'inci fıkrası uyarınca, genel bütçe ödenekleri toplamının %5'ine (yüzde beş) kadar Bakanlık bütçesinde yedek ödenek öngörülebileceği hükmü yer almaktadır.
Orta Vadeli Mali Plan kapsamında 2027 Mali Yılı Genel Bütçesinde genel bütçe ödenekleri toplamının %3,28'i oranında yedek ödenek öngörülmüştür.
Faiz giderlerinin tahmininde ise mevcut borç stokunun yapısı ve gelişimi ile ulusal ve uluslararası finansal piyasalarda meydana gelebilecek dalgalanmaların faiz ödemeleri üzerindeki muhtemel etkileri dikkate alınmıştır.
Bu çerçevede, 2027-2029 dönemi Merkezi Devlet Yönetimi bütçe giderleri Tablo 3'te gösterildiği şekilde belirlenmiştir.
Tablo 3 - Ekonomik Sınıflandırma Bazında Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Giderleri (TL)
| (Milyon TL) | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 262.518 | 323.003 | 382.377 |
| Personel Giderleri | 81.573 | 104.279 | 126.508 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 7.402 | 9.454 | 11.758 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 20.400 | 22.547 | 25.020 |
| Faiz Giderleri | 10.325 | 11.487 | 12.109 |
| Cari Transferler | 109.556 | 135.918 | 162.790 |
| Sermaye Giderleri | 25.262 | 30.318 | 34.692 |
| Sermaye Transferleri | - | - | - |
| Borç Verme | - | - | - |
| Yedek Ödenek | 8.000 | 9.000 | 9.500 |
Yukarıda Tablo 3'te yer alan merkezi devlet yönetimi bütçe giderlerinin GSYİH'ye oranları ise Tablo 4'te gösterilmiştir.
715
Tablo 4 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%)
| Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%) | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 44,98 | 41,95 | 38,94 |
| Personel Giderleri | 13,98 | 13,54 | 12,88 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 1,27 | 1,23 | 1,20 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 3,49 | 2,93 | 2,55 |
| Faiz Giderleri | 1,77 | 1,49 | 1,23 |
| Cari Transferler | 18,77 | 17,65 | 16,58 |
| Sermaye Giderleri | 4,33 | 3,94 | 3,53 |
| Sermaye Trasferleri | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Borç Verme | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Yedek Ödenek | 1,37 | 1,17 | 0,97 |
3.3 Bütçe Gelirleri
Merkezi devlet yönetimine ilişkin bütçe gelir tahminleri, Orta Vadeli Mali Plan'da yer verilen makroekonomik göstergeler, gelir politikalarının bütçe üzerindeki muhtemel etkileri, ulusal ve uluslararası piyasalarda yaşanan gelişmeler ile geçmiş dönem gelir eğilimleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
2027, 2028 ve 2029 mali yıllarına yönelik bütçe gelir projeksiyonlarının oluşturulmasında ise DPÖ tarafından hazırlanan makroekonomik gerçekleşme ve tahmin tablolarında ilgili yıllar için öngörülen TÜFE oranları esas alınmıştır.
Tablo 5 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri (Milyon TL) | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|
| Vergi Gelirleri | 165.934 | 210.239 | 256.912 |
| Vergi Dışı Gelirler * | 25.491 | 32.301 | 39.468 |
| Alınan Bağış Yardım ve Krediler | 26.732 | 33.869 | 41.389 |
| Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Toplam Gelir | 218.157 | 276.409 | 337.769 |
| Kamu İdarelerinin Öz Gelirleri (41/2019 Sayılı Yasaya ekli Cetveller II, III ve IV) | 18.676 | 22.644 | 26.610 |
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ TOPLAM GELİR | 236.833 | 299.053 | 364.379 |
- Sermaye Gelirleri, Diğer Gelirler, Alacaklardan Tahsilat, Red ve İadeler dahil edilmiştir.
716
2027 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
Dünya genelinde ardı ardına yaşanan krizler ile ticaret savaşlarının etkileri, dünya ekonomisinde olduğu gibi ülke ekonomisinde de yüksek enflasyon olarak ortaya çıkmıştır. Ekonomik krizin etkilerinin azaltılması amacıyla gelir artırıcı önlemlerin uygulanmasına devam edilmekte olup, uygulanacak politika ve stratejiler çerçevesinde kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenmektedir.
Bu kapsamda, dolaylı ve dolaysız vergiler kapsamında yer alan harç ve diğer gelir kalemlerinde, DPÖ tarafından belirlenen TÜFE oranları dikkate alınarak artış yapılmak suretiyle düzenlemeye gidilmiştir.
2028 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
2026 ve 2027 yıllarında uygulamaya konulan ve uygulanması öngörülen politika ve stratejilerin hayata geçirilmesiyle birlikte, enflasyon oranında anlamlı bir düşüş sağlanarak ekonomik istikrarin tesis edilmesi ve bütçe açığının azaltılması hedeflenmektedir.
2028 mali yılı bütçe tahminleri hazırlanırken, Devlet Planlama Örgütü tarafından ilgili yıl için öngörülen TÜFE oranı ile yasa çalışmaları tamamlanmış gelir kalemlerinde meydana gelmesi muhtemel artışlar dikkate alınmıştır.
2029 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
Dolaysız vergilerden oluşan gelir kalemlerinde, hedeflenen gelir artırıcı önlemler kapsamında yürütülen yasa çalışmaları ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınmasının sağlanacağı öngörülmüş olup, bu doğrultuda 2028 mali yılı gelirlerinde hayat pahalılığı oranına ilave olarak bazı gelir kalemlerinde ek artışlar öngörülmüştür.
2029 mali yılı bütçe tahminleri hazırlanırken, Devlet Planlama Örgütü tarafından ilgili yıl için öngörülen TÜFE oranı ile yasa çalışmaları tamamlanmış gelir kalemlerinde meydana gelmesi muhtemel artışlar dikkate alınmıştır.
3.4 Bütçe Açığının Finansmanı
2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Mali Plan çerçevesinde, bütçe açığının sürdürülebilir şekilde azaltılması ve kamu maliyesinin güçlendirilmesi amacıyla gelir artırıcı ve kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik yasal ve idari düzenlemelerin uygulanmasına devam edilecektir.
717
2025 ve 2026 yıllarında yürürlüğe giren Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasası, Şans Oyunları Hizmetleri Vergisi (Değişiklik) Yasası, Tatil Evleri Yasası, Para ve Kambiyo Yasası kapsamında yapılan düzenlemeler, dağıtılmayan kurum kazançlarına ilişkin vergi düzenlemeleri ile gümrük ve istihsal mevzuatında gerçekleştirilen değişikliklerin bütçe gelirlerine olumlu katkı sağlaması beklenmektedir.
Bunun yanında, yasama süreci devam eden Finansal İşlemler Vergisi (FIV), Kaldıraçlı İşlemler Yasası, Pul Yasası ve ilgili mevzuat düzenlemeleri ile diğer gelir artırıcı önlemlerin yürürlüğe girmesiyle vergi tabanının genişletilmesi ile gelirlerin artırılması hedeflenmektedir.
Mali yönetim süreçlerinin dijitalleştirilmesi kapsamında e-Fatura, e-Tebliğ, e-Pul ve banka entegrasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması, yeni nesil ödeme kaydedici cihaz uygulamalarının hayata geçirilmesi ve vergi tahsilat süreçlerinin elektronik ortamda yürütülmesi suretiyle kayıt dışı ekonominin azaltılması, vergi uyumunun artırılması ve kamu alacaklarının etkin şekilde tahsil edilmesi amaçlanmaktadır.
Ayrıca, kayıt dışı istihdamın azaltılması, kira gelirlerinin kayıt altına alınması, finansal işlemlerin daha etkin izlenmesi ve ekonomik faaliyetlerin denetlenebilirliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Bu kapsamda atılan ve atılacak adımların, 2027, 2028 ve 2029 yıllarında yerel gelirlerde reel artış sağlayarak bütçe açığının finansmanına katkıda bulunacağı öngörülmektedir.
Gelir artırıcı önlemlerin yanı sıra mali disiplin politikalarının kararlılıkla sürdürülmesi, kamu harcamalarında etkinlik ve tasarruf tedbirlerinin uygulanması suretiyle mali sürdürülebilirliğin sağlanması hedeflenmektedir.
4. Ulusal Politika Öncelikleri (2027-2029)
Bütçe ödenekleri, bütçenin mali olanakları çerçevesinde ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanlığı tarafından belirlenen ulusal politika ve öncelikler doğrultusunda tahsis edilir.
4.1 Kamu – Maliye
Kamu maliyesi politikalarının temel amacı; fiyat istikrarının sağlanması, sürdürülebilir kamu maliyesi yapısının güçlendirilmesi, kamu yatırımlarına daha fazla kaynak ayrılması, borç stokunun azaltılması ve mali disiplinin korunması olacaktır. Bu doğrultuda, kayıt dışı ekonomiyle mücadele devlet politikası olarak ele alınacak ve bütüncül denetim ile farkındalık stratejileri etkin şekilde uygulanacaktır.
718
Kamu harcamalarında tasarruf, etkinlik, verimlilik ve mali sürdürülebilirlik esas alınacak; kaynakların öncelikli alanlara yönlendirilmesi sağlanacaktır. Bu kapsamda, kamu altyapı yatırımları, eğitim ve sağlık hizmetleri ile bölgesel kalkınmayı destekleyen projelere öncelik verilecektir.
Mali disiplinin korunması ve fiyat istikrarının desteklenmesi amacıyla; kamu tarafından yönetilen veya yönlendirilen fiyatlandırma politikaları, makroekonomik dengeler ve enflasyon beklentileri dikkate alınarak belirlenecektir. Bu kapsamda, kamu fiyat ayarlamalarında öngörülebilirlik, sürdürülebilirlik ve piyasa dengelerini gözeten bir yaklaşım esas alınacaktır.
Devlet gelirlerinin güçlendirilmesi amacıyla gelir artırıcı düzenlemeler hayata geçirilecek, mevcut gelir kaynaklarının etkinliği artırılacak ve yeni gelir kaynakları oluşturulacaktır. Vergi tabanının genişletilmesi sağlanarak, vergiye gönüllü uyumun artırılmasına yönelik uygulamalar geliştirilecektir.
Mali disiplinin güçlendirilmesi amacıyla kamu harcamalarında kurumsal verimlilik esas alınacak; dijital dönüşüm uygulamaları yaygınlaştırılarak kamu hizmetlerinde etkinlik artırılacaktır. E-Devlet, e-Vergi ve diğer otomasyon sistemlerinin geliştirilmesiyle birlikte kamu mali yönetiminde şeffaflık, izlenebilirlik ve denetlenebilirlik güçlendirilecektir.
Vergi tabanının genişletilmesi amacıyla kayıtlı ekonomik faaliyetlerin artırılmasına yönelik politikalar uygulanacak; vergi sisteminde etkinlik, şeffaflık ve sürdürülebilirlik güçlendirilecektir. Bu kapsamda, e-Vergi uygulamaları ile dijital otomasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması sağlanarak vergi süreçlerinin daha hızlı, güvenli ve etkin şekilde yürütülmesi temin edilecektir.
Finansal işlemlerin izlenebilirliğini artırmaya yönelik teknik altyapılar geliştirilecek; veri paylaşımı ve dijital denetim mekanizmaları güçlendirilerek kayıt dışı ekonomiyle mücadelede kurumsal kapasite artırılacaktır. Ayrıca, mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunu teşvik edecek bilinçlendirme ve rehberlik faaliyetleri yaygınlaştırılarak vergi kültürünün güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında finansal işlemlerin izlenmesine yönelik altyapılar geliştirilecek, elektronik denetim mekanizmaları yaygınlaştırılacak ve ilgili kurumlar arasında veri paylaşımını sağlayacak entegre dijital ağ yapıları oluşturulacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşlarına ait verilere hızlı ve güvenli erişimi sağlayacak dijital altyapı çalışmaları önceliklendirilecek; veri temelli karar alma süreçlerinin güçlendirilmesi amacıyla kurumsal bilgi sistemleri bütünleşik bir yapıya kavuşturulacaktır.
719
4.2 Ekonomi
İş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi amacıyla; şeffaf, öngörülebilir, güven veren ve yatırımcı dostu bir ekonomik yapının oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülebilir. Bu kapsamda, yatırım süreçlerinin hızlandırılması, bürokratik işlemlerin sadeleştirilmesi ve yatırımcıların karşılaştığı idari engellerin azaltılması sağlanacaktır.
Yatırım Ortamını Geliştirme ve İyileştirme Kurulu ile Kurula teknik destek sağlayacak ilgili yapıların oluşturulması sağlanacak; söz konusu yapıların etkin, koordineli ve sonuç odaklı bir anlayışla faaliyet göstermeleri temin edilecektir.
Ödemeler dengesi yapısının güçlendirilmesi amacıyla; ekonomik büyümeyi destekleyen, üretim kapasitesini artıran ve dış ticaret dengesini iyileştiren politikalar uygulanacaktır. Bu kapsamda, öncelikli sektörlerde uluslararası rekabet gücünün artırılması, ithalata bağımlılığın azaltılması ve sürdürülebilir döviz gelirlerinin oluşturulması temel hedefler arasında yer alacaktır.
Üretimde verimliliğin artırılması ve yerli üretim kapasitesinin güçlendirilmesi yoluyla ithalata bağımlılığın azaltılması sağlanacak; katma değeri yüksek, ihracata yönelik üretim yapısının geliştirilmesine öncelik verilecektir. Sanayi, tarım, turizm ve hizmetler sektörlerinde rekabet gücünü artıracak yapısal dönüşüm politikaları desteklenecektir.
Sanayide öncelikli sektörler başta olmak üzere; ithalata bağımlılığı azaltacak, üretim verimliliğini artıracak ve uluslararası düzeyde rekabet gücünü yükseltecek teknoloji odaklı yatırımlar desteklenecektir. Bu doğrultuda, yeşil ve dijital dönüşüm ekseninde geliştirilecek yenilikçi üretim modellerinin yaygınlaştırılması teşvik edilecektir.
Mal ihracatının artırılmasına yönelik politika ve stratejiler hayata geçirilecek; uluslararası piyasalarda rekabet edebilir, yüksek katma değerli ve tercih edilen ürünlerin geliştirilmesi desteklenecektir. İhracat kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla üretim, markalaşma, lojistik ve dış pazarlama alanlarında gerekli destek mekanizmaları oluşturulacaktır.
Yeşil ve dijital dönüşüm süreçlerine uyumun sağlanması amacıyla; sürdürülebilir üretim anlayışının yaygınlaştırılması, çevresel farkındalığın artırılması ve rekabetçi üretim kapasitesinin geliştirilmesine yönelik bilinçlendirme, yönlendirme ve kapasite geliştirme faaliyetleri yürütülebilir.
Girişimcilerin ölçeklerini büyütmeleri, kurumsal kapasitelerini güçlendirmeleri ve küresel ölçekte daha rekabetçi bir yapıya kavuşmaları amacıyla destek programları uygulanacaktır. Bu kapsamda, yenilikçi, teknoloji temelli ve katma değeri yüksek yatırımlar öncelikli olarak teşvik edilecektir.
720
Piyasa aksaklıklarının giderilmesine öncelik verilerek serbest piyasa ekonomisinin etkin ve sağlıklı işleyişi desteklenecek; iş ve yatırım ortamının geliştirilmesine yönelik yapısal düzenlemeler sürdürülecektir.
Yurt dışında yaşayan KKTC vatandaşları başta olmak üzere yatırım potansiyeli yüksek kesimlere yönelik tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecek; yatırımcıların talep ve beklentilerinin tespit edilmesi amacıyla paydaş odaklı çalışmalar gerçekleştirilecektir.
Altyapı, enerji, ulaştırma ve lojistik gibi tedarik zincirinin kritik unsurlarını oluşturan alanlarda özel sektör katılımıyla gerçekleştirilecek yatırımlar; alternatif finansman modelleri ve sürdürülebilir kaynak yönetimi anlayışı çerçevesinde, kamu mali dengesi üzerinde ilave yük oluşturmayacak şekilde planlanacak ve değerlendirilecektir.
4.3 Sağlık
Ülke genelinde sağlık verilerinin düzenli, güvenilir ve sürdürülebilir bir şekilde toplanması sağlanacak; sağlık ihtiyaçlarının doğru biçimde tespit edilmesine yönelik veri temelli analiz ve değerlendirme mekanizmaları geliştirilecektir. Bu doğrultuda, etkili sağlık plan ve politikalarının oluşturulması, kaynakların verimli kullanılması ve ilaç ile medikal malzeme kullanımında israfın önlenmesi sağlanacaktır.
Sağlık Bakanlığı bünyesinde; hasta sayısı, yatak kapasitesi, hastane sayısı, hasta başına düşen doktor ve hemşire sayısı ile sağlık hizmet sunumuna ilişkin diğer temel göstergelerin geliştirilmesi, düzenli izlenmesi ve zamanında elde edilmesine yönelik dijital altyapı çalışmaları yürütülecektir.
Sağlık altyapısı ve hizmet kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla mevcut hastane ve sağlık merkezlerinin bakım, onarım ve yenileme çalışmaları gerçekleştirilecek; ihtiyaç duyulan bölgelerde yeni hastane ve sağlık ocaklarının inşası sağlanarak sağlık hizmetlerine erişim kolaylaştırılacaktır.
Hastalıklara yönelik risk faktörlerinin azaltılması amacıyla mevcut tarama ve izleme programları genişletilecek, yeni tarama uygulamaları hayata geçirilecek ve erken teşhis olanaklarının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. Toplum genelinde sağlıklı yaşam bilincinin geliştirilmesi amacıyla farkındalık ve bilinçlendirme faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır.
Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında elde edilen verilerin bilimsel yöntemlerle analiz edilmesi sağlanacak; toplum sağlığını tehdit eden unsurların önceden tespit edilerek gerekli önleyici tedbirlerin alınmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
721
Bulaşıcı hastalıklara ilişkin mevcut tanı, takip ve erken uyarı sistemleri güçlendirilecek; hızlı müdahale kapasitesinin artırılması amacıyla sağlık altyapısı ile dijital izleme mekanizmaları geliştirilecektir.
Ülkenin nüfus yapısı, sağlık hizmet ihtiyacı ve sektörel insan kaynağı gereksinimleri dikkate alınarak sağlık alanındaki yükseköğrenim kontenjanlarının planlanmasına yönelik çalışmalar yürütülecek; sağlık sektöründe sürdürülebilir insan kaynağı kapasitesinin oluşturulması sağlanacaktır.
4.4 Eğitim ve Kültür
Eğitimde fırsat eşitliği esas alınarak, okul öncesi eğitimden başlayıp tüm eğitim kademelerini kapsayacak şekilde eğitime erişim oranlarının artırılması sağlanacaktır. Eğitim hizmetlerinin kapsayıcılığı güçlendirilerek tüm bireylerin kaliteli eğitime erişimi desteklenecektir.
Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve İzleme Komitesi tarafından belirlenen kamu okullarında yürütülen bakım, onarım, tadilat ve güçlendirme çalışmaları planlanan program doğrultusunda sürdürülecek; eğitim altyapısının güvenli ve sürdürülebilir hale getirilmesine yönelik yatırımlara öncelik verilecektir.
Mesleki ve teknik eğitim, özel eğitim ve hayat boyu öğrenme alanlarındaki standartlar uluslararası normlara uyumlu hale getirilecek; söz konusu alanlara erişimin kolaylaştırılması sağlanacaktır. İş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi amacıyla mesleki eğitim programları güçlendirilecektir.
Mesleki belgelendirme sisteminin geliştirilmesi amacıyla ulusal meslek standartları ile yeterlilikler oluşturulacak; istihdam süreçlerine esas teşkil edecek ölçme, değerlendirme ve sertifikasyon mekanizmaları geliştirilecektir. Bu kapsamda, Mesleki Yeterlilik Kurulu’nun oluşturulmasına yönelik teknik ve idari çalışmalar yürütülecektir.
Özel eğitim sisteminin güçlendirilmesi amacıyla teknik destek projeleri başlatılacak; uygulamaya dönük hedefler doğrultusunda özel gereksinimli bireylerin eğitime erişimini ve eğitim kalitesini artırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir.
Yükseköğretimde kalite odaklı bir yönetim anlayışının yaygınlaştırılması amacıyla oluşturulacak Kalite Güvence Sistemi çerçevesinde, üniversiteler bünyesinde Kalite Kurulu ile Akreditasyon Danışma Kurulu yapılanmaları oluşturulacaktır. Kalitenin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla süreçler standartlaştırılacak, kalite geliştirme mekanizmaları güçlendirilecek ve akreditasyon süreçleri yeniden yapılandırılacaktır.
722
Yükseköğretimde; uluslararası vizyona sahip, paydaşlarıyla sürekli etkileşim halinde bulunan, güvenilir, kalite odaklı, şeffaf ve hesap verebilir bir yapının oluşturulması hedeflenecektir. Kurumsal özerklik, akademik özgürlük, akademik etik değerler ve toplumsal sorumluluk ilkeleri doğrultusunda sürdürülebilir bir yükseköğretim sisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülebilir.
4.5 Tarım
Tarım sektöründe; gıda arz güvenliğini temin edecek, risklere dayanıklı ve sürdürülebilir üretim yapılarının oluşturulmasına öncelik verilecektir. Bu kapsamda, Entegre Tarım Bilgi Sistemi ile üretici kayıt altyapısı güçlendirilecek; dijitalleşme ve akıllı tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması yoluyla tarımsal üretimde verimlilik artırılacaktır. Su kaynakları yönetimi sürdürülebilirlik esasları doğrultusunda yeniden yapılandırılacak, tarımsal katma değerin yükseltilmesi ve üreticilerin pazara erişim imkânlarının güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Sürdürülebilir ve rekabetçi üretim yapısının güçlendirilmesi amacıyla çiftçilere yönelik bilinçlendirme, eğitim ve yönlendirme faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır. Tarımsal üretimde verimliliğin artırılması amacıyla toprak verimliliğini destekleyici teşvik mekanizmaları uygulanacak; su kaynakları dikkate alınarak uygun bitkisel üretim desenleri oluşturulacaktır. Ayrıca, nitelikli genetik materyal kullanımının yaygınlaştırılması sağlanarak üretim kapasitesi güçlendirilecektir.
Entegre Tarım Bilgi Sistemi oluşturularak tüm tarımsal faaliyetlerin kayıt altına alınması ve izlenebilir hale getirilmesi sağlanacaktır. Çiftçi Kayıt Sistemi devreye alınacak; tarımsal destekleme mekanizmalarının Entegre Kayıt Sistemi üzerinden etkin ve şeffaf şekilde yürütülmesi temin edilecektir.
Tarım ürünlerinin markalaşması ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünün artırılması amacıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetleri desteklenecek; soğuk zincir lojistik altyapısı geliştirilecektir. Narenciye sektöründe Cypfruvex’in depolama, işleme ve lojistik kapasitesinin artırılmasına yönelik yatırımlar sürdürülebilir.
Tarımsal üretimi olumsuz etkileyen hastalık ve zararlılarla mücadele kapsamında gerekli önleyici tedbirler alınacak; yerel tarım çeşitlerinin geliştirilmesi, ürün çeşitliliğinin artırılması ve sürdürülebilir üretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla araştırma-geliştirme faaliyetleri desteklenecektir.
723
İklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki etkileri dikkate alınarak bitkisel ve hayvansal üretim yapıları çeşitlendirilecek; sera gazı salımını azaltan çevre dostu tarımsal uygulamaların yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
İyi tarım uygulamaları ile akıllı tarım uygulamalarına yönelik mevzuat çalışmaları tamamlanacak; sertifikalı üretim sistemlerinin yaygınlaştırılması desteklenecektir. Bu kapsamda, yöresel ve coğrafi işaretli ürünlerin sayısının artırılması ile tanıtım faaliyetlerinin güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Su Master Planı doğrultusunda; yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının korunması, verimli kullanılması ve sürdürülebilir yönetiminin sağlanmasına yönelik gerekli stratejik tedbirler hayata geçirilecektir. Su inkişaf komisyonu vasıtası ile Türkiye’den denizin altına döşenen borularla aktarılan suyun Mesarya bölgesi başta olmak ülkemizin her bölgesine ulaşımını sağlamak için su ishale hattı çalışmaları planlanan program doğrultusunda sürdürülebilir hale getirilmesine yönelik yatırımlara öncelik verilecektir.
Tarım ürünlerinin üreticiden tüketiciye daha hızlı ve daha düşük maliyetle ulaşımını sağlamak ve ihracatçılara depolama olanağı sağlamak için ülkemizin doğu ve batısında iki bölgeye Hal inşası için gerekli çalışmalar hızlı bir şekilde gerçekleştirilecektir.
4.6 Turizm
Turizm sektöründe; yüksek katma değer yaratan alt turizm dallarının geliştirilmesi, küçük ve orta ölçekli turizm işletmelerinin desteklenmesi, yerel ürünlerin ön plana çıkarılması ve turizm faaliyetlerinin uluslararası standartlarda kurumsallaştırılması öncelikli hedefler arasında yer alacaktır. Bu doğrultuda, ülkemizin uluslararası ölçekte güçlü bir turizm markası haline gelmesi amacıyla sürdürülebilir turizm politikaları hayata geçirilecektir.
Mevcut ve hedef turizm pazarlarında tanıtım faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı ile iş birliği içerisinde kapsamlı tanıtım çalışmaları yürütülecek; “Kuzey Kıbrıs (North Cyprus)” markasının uluslararası alanda güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Turizm Master Planı çerçevesinde; kısa süreli kiralanan konutlara yönelik yasal düzenlemeler yapılacak, turizm tesislerinin fiziki altyapılarının geliştirilmesi ve hizmet standartlarının yükseltilmesine yönelik mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır.
Küçük ve orta ölçekli turistik konaklama tesislerinin fiziksel ve hizmet altyapılarının iyileştirilmesi sağlanacak; turizm sektöründe uygulanan teşvik mekanizmaları, küçük ve orta ölçekli işletmeleri de kapsayacak şekilde bütüncül bir anlayışla yeniden düzenlenecektir.
724
Turizm sektöründe yerli üretimin desteklenmesi ve ülke kimliğini yansıtan turistik ürünlerin kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla; bölgesel üretici birlikleri, kooperatifler ve turizm işletmeleri arasında iş birliği mekanizmaları geliştirilecek, yerli girdilerin kullanım oranı artırılacaktır.
Turizm sektöründe nitelikli iş gücünün artırılması ve yerli istihdamın desteklenmesi amacıyla; turizm alanında eğitim gören öğrencilere burs, staj ve uygulamalı eğitim olanakları sağlanacak, sektörde çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik düzenlemeler gerçekleştirilecektir.
Çevreye duyarlı ve sürdürülebilir bir turizm anlayışının geliştirilmesi amacıyla doğal, tarihi ve kültürel değerler turizm potansiyeline dönüştürülecek; yerel ürünlerin, geleneksel değerlerin ve kültürel unsurların ön plana çıktığı alternatif turizm türleri çeşitlendirilerek desteklenecektir.
Sağlık turizmi alanındaki potansiyelin geliştirilmesine yönelik ihtiyaç analizleri gerçekleştirilecek; sağlık turizmi faaliyetlerinin ülke ekonomisine, sağlık altyapısına ve hizmet sektörüne katkı sağlayacak şekilde planlanması ve geliştirilmesi temin edilecektir.
4.7 Çevre
Yeşil dönüşüm politikaları çerçevesinde; çevre dostu üretim modellerinin ve sürdürülebilir teknolojilerin geliştirilmesi desteklenecek, başta imalat sanayi olmak üzere tüm sektörlerde dijital ve yeşil dönüşüm yatırımlarının güçlendirilmesi sağlanacaktır. Çevresel sürdürülebilirliği esas alan üretim ve tüketim anlayışının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Atık yönetimi alanında; kaynakta ayrıştırma uygulamalarından başlayarak döngüsel ekonomi yaklaşımının yaygınlaştırılması sağlanacak, sıfır atık projeleri desteklenerek atıkların ekonomiye yeniden kazandırılmasına yönelik uygulamalar geliştirilecektir.
Su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması amacıyla stratejik tedbirler hayata geçirilecek; iklim değişikliğinin çevre, tarım ve yaşam alanları üzerindeki etkilerine uyum sağlanmasına yönelik politika ve uygulamalar geliştirilecektir.
Yatırım, üretim ve ticaret altyapılarının yeşil dönüşüm ekseninde rekabet gücünü artıracak şekilde geliştirilmesi amacıyla kamu ve özel sektör iş birliği içerisinde gerekli teknik ve idari çalışmalar yürütülecektir.
Devlet teşvik mekanizmaları, yeşil dönüşümün finansmanını kolaylaştıracak şekilde bütüncül bir anlayışla yeniden değerlendirilecek; çevre dostu yatırımların desteklenmesine yönelik mali ve teknik teşvikler artırılacaktır.
725
İmalat sanayisinde sürdürülebilir üretim anlayışının güçlendirilmesi amacıyla; yeşil dönüşüm teknolojilerinin benimsenmesi, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik araştırma-geliştirme faaliyetleri ile teknoloji transferi uygulamaları desteklenecektir.
Enerji Verimliliği Yasası'nın yürürlüğe girmesi sağlanacak; enerji verimliliği alanındaki uygulamalar yaygınlaştırılarak kurumsal kapasite ve insan kaynağı güçlendirilecektir. Enerji tasarrufu ve verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
Elektrik enerjisi üretiminde ülke koşulları ile Avrupa Birliği mevzuatı dikkate alınarak gerekli fizibilite çalışmaları gerçekleştirilecek; yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji üretimindeki payının artırılmasına yönelik yatırımlar desteklenecektir.
Dijitalleşme, yapay zekâ uygulamaları ve veriye dayalı iş modelleri doğrultusunda akıllı tarım uygulamaları yaygınlaştırılacak; tarımsal üretimde verimlilik, sürdürülebilirlik ve kaynak kullanım etkinliğinin artırılması sağlanacaktır.
4.8 Bayındırlık ve Ulaştırma
Yol ve ulaşım altyapısının güçlendirilmesi amacıyla mevcut karayollarının düzenli bakım ve onarım çalışmaları sürdürülecek, ihtiyaç duyulan bölgelerde yeni bağlantı yollarının yapımı gerçekleştirilecektir. Ulaşım çeşitliliğinin artırılması amacıyla toplu taşıma sistemleri geliştirilecek, çevre dostu ulaşım politikaları kapsamında bisiklet yollarının yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Büyük ölçekli ulaştırma projelerinin hayata geçirilmesi amacıyla alternatif tedarik ve finansman modellerine yönelik çalışmalar yürütülecek; sürdürülebilir finansman yapıları çerçevesinde stratejik ulaştırma yatırımları desteklenecektir. Bu kapsamda, yeni liman projelerinin yatırım programlarına dahil edilmesi sağlanacaktır.
Telekomünikasyon altyapısının güçlendirilmesi amacıyla geniş bant internet erişiminin ülke genelinde yaygınlaştırılması sağlanacak; mobil haberleşme altyapı yatırımları teşvik edilerek dijital bağlantılıklık kapasitesi artırılacaktır.
Mevcut ulaşım altyapısının daha etkin ve verimli kullanılabilmesi amacıyla Akıllı Ulaşım Sistemlerinin yaygınlaştırılması sağlanacak; trafik yönetimi, veri izleme ve ulaşım planlama süreçlerinde dijital uygulamaların kullanımına öncelik verilecektir.
Anayollar üzerinde bulunan kavşakların yeniden düzenlenmesi ve kapasitelerinin artırılması sağlanacak; trafik akışının iyileştirilmesi ve trafikte yaşanan zaman kayıplarının en aza indirilmesine yönelik altyapı çalışmaları gerçekleştirilecektir.
726
Liman altyapılarının güçlendirilmesi kapsamında; yeni liman yatırımlarının hayata geçirilmesi ve mevcut limanların rehabilite edilerek daha verimli işletilmesine yönelik gerekli finansal kaynakların sağlanmasına öncelik verilecektir. Bu doğrultuda, Kalecik ve Gemikonağı bölgelerinde yeni limanların inşası ile Gazimağusa Limanı’nın çağdaş standartlara uygun şekilde modernize edilmesine yönelik çalışmalar başlatılacaktır.
Türkiye Cumhuriyeti ile imzalanan “Sivil Havacılık Güvenlik İşbirliği Anlaşması” çerçevesinde havalimanı güvenliği ve hizmet standartlarının, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü standartları ile tam uyumlu hale getirilmesine yönelik teknik ve idari çalışmalar sürdürülecektir.
4.9 Enerji
Enerji sektöründe; sürekli, güvenilir, kaliteli ve sürdürülebilir enerji arzının sağlanması amacıyla üretim, iletim ve dağıtım altyapısına yönelik yatırımlara öncelik verilecektir. Bu kapsamda, santral kapasitesinin güçlendirilmesi, iletim altyapısının modernize edilmesi ve enerji arz güvenliğinin artırılmasına yönelik projeler hayata geçirilecektir.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji üretimindeki payının artırılması amacıyla ülke potansiyeline uygun kapasite planlamaları yapılacaktır; enerji depolama sistemleri ile yenilikçi enerji çözümlerine yönelik teknik ve idari çalışmalar yürütülecektir. Ayrıca, enerji sektöründe ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeler tamamlanarak uygulamaya konulacaktır.
Orta ve uzun vadeli enerji arz-talep projeksiyonları doğrultusunda elektrik üretim, iletim ve dağıtım altyapısına yönelik yatırımlar sürdürülecek; enerji sisteminin verimli, dayanıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla Türkiye Cumhuriyeti’nden elektrik temin edilmesine yönelik Enterkonnekte Sistem Projesi kapsamında gerekli hukuki, teknik ve idari çalışmalar sürdürülecektir.
Enerji verimliliği, elektrikli araçlar ve şarj altyapısına ilişkin mevzuat düzenlemeleri tamamlanacak; çevre dostu ulaşım politikaları doğrultusunda elektrikli araç kullanımının yaygınlaştırılması teşvik edilecektir. Elektrikli araç şarj altyapısının ülke genelinde geliştirilmesine yönelik yatırımlar desteklenecektir.
Enerji Verimliliği Yasası’nın yürürlüğe girmesi sağlanacak; enerji verimliliği alanındaki uygulamalar yaygınlaştırılarak kurumsal kapasite ile insan kaynağı güçlendirilecektir. Enerji tasarrufu ve verimli enerji kullanımı konusunda toplumsal farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
727
Elektrik enerjisi üretiminde ülke koşulları ile Avrupa Birliği mevzuatı dikkate alınarak gerekli fizibilite çalışmaları gerçekleştirilecek; güneş, rüzgâr ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılmasına yönelik yatırımlar desteklenecektir.
4.10 Sanayi ve Ticaret
Yüksek katma değer üreten, ihracata yönelik, rekabet gücü yüksek ve yerli üretime dayalı bir sanayi yapısının oluşturulması temel hedefler arasında yer alacaktır. Bu doğrultuda, planlı sanayileşme anlayışı çerçevesinde strateji belgeleri güncellenecek; öncelikli sektörlerde üretim ve yatırım faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik politikalar uygulanacaktır.
Ticaretin kolaylaştırılması amacıyla bürokratik süreçler sadeleştirilecek; dijital otomasyon sistemlerinin yaygınlaştırılmasıyla işlem süreçleri hızlandırılacak ve tüm paydaşlar arasında etkin entegrasyon sağlanacaktır. Ticari işlemlerde şeffaflık, öngörülebilirlik ve verimliliğin artırılmasına yönelik uygulamalar geliştirilecektir.
Ticaret sektörü ile ilişkili kamu kurumlarının mevzuat altyapıları güncellenecek; idari, teknik ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. Kurumlar arası koordinasyonun artırılması ve hizmet süreçlerinin etkinleştirilmesi sağlanacaktır.
Gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi, modernize edilmesi ve hızlandırılması amacıyla gerekli teknik ve idari düzenlemeler gerçekleştirilecek; dijital gümrük uygulamaları yaygınlaştırılarak ticaret süreçlerinin daha etkin ve güvenli şekilde yürütülmesi sağlanacaktır.
İhracata dönük üretim kapasitesinin artırılması amacıyla yerli sanayi desteklenecek; markalaşma, dış pazarlara erişim ve uluslararası rekabet gücünün geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. Katma değeri yüksek ürünlerin üretimi teşvik edilerek ülke ekonomisinin üretim ve ihracat odaklı yapısı güçlendirilecektir.
Yerli ürünlerin markalaşması, pazarlanması ve tanıtımına yönelik faaliyetler artırılacak; kamuoyunun bilinçlendirilmesi yoluyla yerli ürün kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Tüketici bilincinin güçlendirilmesine yönelik tanıtım ve farkındalık çalışmaları sürdürülecektir.
Ürün standartlarının denetlenmesi, kalite güvence sistemlerinin geliştirilmesi ve uluslararası standartlara uyumun sağlanması amacıyla laboratuvar ve test merkezlerinin kurulmasına yönelik gerekli teknik ve idari çalışmalar gerçekleştirilecektir.
Üretim ve yatırım ortamının daha güçlü ve sürdürülebilir temellere oturtulması amacıyla hazırlanan Yerli Mali Yasa Tasarısı’nın yürürlüğe girmesine yönelik gerekli yasal ve idari süreçler tamamlanacaktır.
728
Sanayi sektörü ile ilişkili kamu kurumlarının mevzuat altyapıları güncellemecek; söz konusu kurumların idari, teknik ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Uluslararası tanıtım faaliyetleri ile yurt dışı fuar katılımları desteklenerek artırılacak; yerli üreticilerin uluslararası pazarlarda görünürlüğünün ve rekabet kapasitesinin güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Sanayi Dairesi ile Sanayi Odası iş birliğinde yürütülecek çalışmalar kapsamında; ülke sanayisinin gelişimine katkı sağlayabilecek, yüksek katma değer üretme potansiyeline sahip niş ürünlerin belirlenmesine yönelik araştırma ve analiz çalışmaları gerçekleştirilecektir.
4.11 İnşaat ve Konut
İnşaat ve gayrimenkul sektöründe; kamu kurumlarının kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi, dijital altyapıların geliştirilmesi ve sektörde kalite ile verimliliğin artırılması temel hedefler arasında yer alacaktır. Bu doğrultuda, tapu-kadastro otomasyon sistemleri ile coğrafi bilgi sistemlerinin geliştirilmesi sağlanacak; yapı denetimi, iş sağlığı ve güvenliği ile mesleki-teknik eğitim süreçleri güncellenerek sektörün sürdürülebilir yapısı güçlendirilecektir.
Tapu ve Kadastro Dairesinin idari, teknik ve dijital kapasitesi artırılacak; Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi ile Taşınmaz Değer Bilgi Sistemi güncellenerek tapu ve kadastro hizmetlerinin bütüncül bir anlayışla yönetilmesi sağlanacaktır. Ayrıca, coğrafi bilgi sistemlerine dayalı güncel haritalama çalışmalarının tamamlanmasına yönelik teknik altyapı güçlendirilecektir.
Gayrimenkul ve emlak sektöründe kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla gerekli mevzuat düzenlemeleri gerçekleştirilecek; sektörde şeffaflık, izlenebilirlik ve denetlenebilirliğin artırılmasına yönelik uygulamalar geliştirilecektir. İnşaat malzemelerinin uluslararası standartlara uygunluğunun denetlenmesine yönelik kontrol ve sertifikasyon mekanizmaları güçlendirilecektir.
Yapı güvenliğinin sağlanması amacıyla uluslararası standartlara uygun, dayanıklı ve kaliteli inşaat malzemelerinin kullanımı zorunlu hale getirilecek; yerli üretim yapı malzemelerinin desteklenmesi suretiyle kullanım oranlarının artırılması sağlanacaktır. Bu kapsamda, yapı malzemelerine yönelik kalite standartları ile uygunluk denetimleri etkinleştirilerek sıkı denetim mekanizmaları uygulanacaktır.
4.12 Çalışma ve Sosyal Güvenlik
İstihdam politikalarının temel amacı; toplumun tüm kesimlerinin sürdürülebilir, nitelikli ve kayıtlı iş olanaklarına erişimini sağlayarak işsizlik oranlarının azaltılması ve işgücüne katılımın
729
artırılması olacaktır. Bu doğrultuda, üretken ve kapsayıcı bir işgücü piyasasının oluşturulmasına yönelik politikalar hayata geçirilecektir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın mevzuat altyapısı güncellenecek; iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ile kayıt dışı istihdamla mücadele alanında uluslararası standartlara uyum sağlanacaktır. Hizmet süreçlerinde dijitalleşme ve otomasyon sistemleri yaygınlaştırılarak denetim, izleme ve kayıt mekanizmalarının etkinliği artırılacaktır.
Kamu, özel sektör ve üniversiteler arasında iş birliği mekanizmaları güçlendirilerek katma değeri yüksek iş modellerinin geliştirilmesi desteklenecek; özellikle gençler ve kadınlara yönelik mesleki eğitim altyapısının güçlendirilmesine öncelik verilecektir.
Engelli bireylerin işgücüne katılımını artırmaya yönelik destek mekanizmaları geliştirilecek; yerel işgücünün istihdam piyasasına katılımı teşvik programları ile desteklenecektir. Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında denetim mekanizmaları güçlendirilerek sosyal güvenlik sisteminin prim tabanının genişletilmesi sağlanacaktır.
Toplumun tüm kesimlerine istihdam olanaklarının sunulması temel hedefler arasında yer almakta olup; gençler, kadınlar ve engelliler gibi özel politika gerektiren gruplara yönelik istihdam politikaları geliştirilecektir. İş gücü piyasasında fırsat eşitliğinin güçlendirilmesine yönelik uygulamalar yaygınlaştırılacaktır.
Meslek liseleri ve meslek okullarının sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikli ara insan kaynağını yetiştirebilmesi amacıyla eğitim altyapıları geliştirilecek; mesleki eğitimin cazibesinin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. Bu kapsamda, sektörlerin ihtiyaç duyduğu kalifiye ve vasıflı işgücünün yetiştirilmesi sağlanacaktır.
Çalışma hayatında sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda istihdam imkânlarının geliştirilmesi, gençler ile kadınların işgücüne katılım oranlarının artırılması, işsizliğin azaltılması ve iş kazalarının önlenmesi amacıyla gerekli politikalar uygulanacaktır. Ayrıca, kayıt dışılıkla etkin mücadele edilerek sosyal güvenlik sisteminde norm ve standart birliği tesis edilecek; erişilebilir, kaliteli ve kapsayıcı bir sosyal güvenlik yapısının oluşturulması sağlanacaktır.
Çalışma hayatına ilişkin mevzuat; Avrupa Birliği müktesebatı ile Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmeleri doğrultusunda gözden geçirilecek ve uluslararası standartlara uygun şekilde güncellenecektir.
730
4.13 Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi
Kamu yönetiminde etkinlik, verimlilik, şeffaflık ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla; kamu kurum ve kuruluşlarının organizasyon yapıları günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilecek ve kurumsal işleyiş süreçleri çağdaş yönetim anlayışına uygun şekilde yeniden yapılandırılacaktır. Bu kapsamda, hizmet sunumunda bürokrasinin azaltılması, karar alma süreçlerinin hızlandırılması ve vatandaş odaklı yönetim anlayışının güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Bakanlıklar ile bağlı kurum ve kuruluşların teknik, idari ve dijital altyapıları güçlendirilerek kamu hizmetlerinin sürdürülebilir, erişilebilir ve bütünleşik bir yapıda sunulması temin edilecektir. Kurumlar arasında koordinasyonun artırılması amacıyla ortak çalışma mekanizmaları geliştirilecek; veri temelli yönetim anlayışının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
E-Devlet uygulamalarının kapsamı genişletilecek; kamu hizmetlerinin dijital ortamda hızlı, güvenli ve etkin şekilde sunulabilmesi amacıyla ortak bilgi sistemleri ve entegre dijital altyapılar geliştirilecektir. Kamu kurumlarının dijital dönüşüm süreçleri hızlandırılarak veri güvenliği, sistem bütünlüğü ve hizmet sürekliliği esas alınacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşları arasında veri paylaşımının etkin şekilde sağlanması amacıyla kurumsal ağ altyapıları güçlendirilecek; veri yönetimi, bilgi güvenliği ve dijital arşivleme alanlarında uluslararası standartlara uyumlu sistemler oluşturulacaktır. Kurumların veri üretme, analiz etme ve karar alma süreçlerinde dijital teknolojilerden etkin şekilde yararlanması sağlanacaktır.
Kamu personelinin değişen yönetim anlayışına ve teknolojik gelişmelere uyum sağlayabilmesi amacıyla insan kaynağının niteliğini artırmaya yönelik sürekli eğitim politikaları uygulanacaktır. Hizmet içi eğitim programları sistematik hale getirilecek; yönetim, teknoloji, dijital yetkinlik, mevzuat ve uzmanlaşma alanlarında personelin bilgi ve beceri düzeyinin geliştirilmesi desteklenecektir.
Kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi amacıyla performans odaklı yönetim anlayışı yaygınlaştırılacak; kamu hizmetlerinde ölçülebilirlik, hesap verebilirlik ve kalite standartlarının geliştirilmesine yönelik uygulamalar hayata geçirilecektir. Bu doğrultuda, stratejik planlama, performans izleme ve kurumsal değerlendirme mekanizmalarının etkinliği artırılacaktır.
731
4.14 Teknoloji ve Dijital Dönüşüm
Dijital dönüşüm sürecinin hızlandırılması amacıyla; ülke genelinde fiber altyapı ile geniş bant internet erişiminin yaygınlaştırılması, kamu hizmetlerinin e-Devlet uygulamaları üzerinden etkin ve bütünleşik şekilde sunulması, veri merkezleri ile bulut bilişim altyapılarının geliştirilmesi ve güvenilir yapay zekâ teknolojilerine yönelik yatırımların desteklenmesi sağlanacaktır. Ayrıca, dijital ekonomi ekosisteminin güçlendirilmesi amacıyla e-ticaret altyapıları geliştirilecek ve dijital ödeme sistemleri ile lojistik ağlarının etkinliği artırılacaktır.
Dijitalleşme politikaları kapsamında; geniş bant internet altyapısının ülke genelinde yaygınlaştırılmasına yönelik yatırımlara öncelik verilecek, yüksek hızlı ve kesintisiz internet erişiminin tüm bölgelerde sağlanmasına yönelik çalışmalar hızlandırılacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlerin dijital ortama taşınması amacıyla e-Devlet uygulamalarının kapsamı genişletilecek; vatandaşların kamu hizmetlerine hızlı, güvenli ve kolay erişimini sağlayacak bütünleşik dijital hizmet altyapıları geliştirilecektir.
Ulusal siber güvenlik kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla gerekli teknik ve idari altyapılar geliştirilecek; bu kapsamda orta vadeli Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerine uyum sağlamaları amacıyla bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkin kullanımını destekleyen teşvik ve kapasite geliştirme programları uygulanacaktır.
Elektronik ticaret alanındaki yasal altyapının güçlendirilmesi amacıyla e-Ticaret mevzuatı hazırlanacak; dijital ödeme sistemleri, lojistik altyapı ve güvenli elektronik işlem mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi ile Taşınmaz Değer Bilgi Sistemi güncellenerek tapu ve kadastro hizmetlerinin vatandaş ve paydaş odaklı bütünleşik bir yapıda sunulması sağlanacaktır. İşlem süreçlerinin bürokrasiden arındırılması, taşınmaz değerleme sistemlerinin piyasa gerçeklerine yakınlaştırılması ve Mekânsal Gayrimenkul Sistemi çalışmalarının tamamlanmasına yönelik teknik altyapı çalışmaları sürdürülecektir.
732
5. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları
5.1 Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar
Kamu idarelerinin 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ilişkin bütçe teklifleri, değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası ile bu Yasa uyarınca Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanacak bütçe çağrısında yer alan usul ve esaslar doğrultusunda, çok yıllı bütçeleme anlayışına uygun olarak hazırlanacaktır.
Çok yıllı bütçeleme uygulamasının etkin ve başarılı bir şekilde sürdürülebilmesi, bütçe hazırlama ve uygulama süreçlerinde kamu idareleri arasında gerekli iş birliği ve koordinasyonun sağlıklı bir biçimde yürütülmesine bağlıdır. Bu çerçevede, tüm kamu idareleri, önceki dönemlerde olduğu gibi 2027-2029 dönemini kapsayan çok yıllı bütçe sürecinde de aynı anlayış ve sorumluluk bilinciyle hareket edeceklerdir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamına giren tüm kamu idareleri, anılan Yasada ve Yasanın uygulanmasına ilişkin olarak Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan genelgelerde belirtilen usul, esas ve kurallar çerçevesinde, 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ait bütçe tekliflerini hazırlayarak belirlenen süre içerisinde Maliye Bakanlığına sunacaklardır.
5.2 Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları
Değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’nın 21’inci maddesi uyarınca, anılan Yasaya ekli I., II., III. ve IV. Cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesinin 2027, 2028 ve 2029 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları, bu Plan ekinde gösterilmiştir.
Kamu idarelerine ait ödenek teklif tavanlarının belirlenmesinde; Tablo-1’de yer alan Devlet Planlama Örgütü makroekonomik gerçekleşme, tahmin ve hedefleri ile Orta Vadeli Mali Plan’da belirlenen ulusal öncelikler, kamu idarelerinin ihtiyaçları ve yürütmekte oldukları önemli faaliyetler ile projeler dikkate alınmıştır.
6. 2027-2029 Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi
2027-2029 dönemi Orta Vadeli Mali Planı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanlığı Devlet Planlama Örgütü tarafından hazırlanan makroekonomik göstergeler esas alınarak hazırlanmış olup, bu çerçevede Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesine ilişkin ödenek teklif tavanları belirlenmiştir.
733
Plan dönemi boyunca, yürürlüğe giren ve yürürlüğe konulması öngörülen mevzuat düzenlemeleriyle ekonominin daha etkin, verimli, denetlenebilir ve kontrol edilebilir bir yapıya kavuşturulması; gelir artırıcı önlemler alınmak suretiyle Devlet gelirlerinin artırılması ve 2027 mali yılından başlayarak 2029 mali yılı sonuna kadar bütçe açığının kademeli olarak azaltılması hedeflenmektedir.
Kamu idarelerinde kaynak kullanımında etkinliğin artırılması ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi amacıyla, başta hizmet alımları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma süreçlerinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılması planlanmaktadır.
Yapılacak kaynak tahsislerinin; etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması hedefi çerçevesinde gözden geçirilmesi, bu alanda gerekli düzenlemelerin yapılması, kamu yatırımlarının artırılması, özel kesim yatırımlarının desteklenmesi ile istihdamın ve ülke refahının artırılması hedeflenmektedir.
31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla toplam kamu borç stokunun tahmini Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranı %72,67, toplam iç borç stokunun tahmini Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranı ise %19,18 olarak gerçekleşmiştir. 2026 – 2028 OVMP’de yer alan toplam kamu borç stoğu oranlarına göre gözlemlenen farkın temel olarak 2024 ve 2025 yılları için cari fiyatlarla açıklanan GSYİH’daki değişimin yüzde 43,21, ortalama ABD Dolar kurundaki değişimin ise yüzde 20,37 seviyesinde kalmasından kaynaklı olduğu değerlendirilmektedir.
KIB-TEK tarifelerinde fiyat ayarlaması yapılması değerlendirilmektedir. Devlet tarifesinin normal tarife ile eşitlenecek şekilde düzenlenmesi durumunda, 2027 mali yılı için ilave tasarruf sağlanabileceği öngörülmektedir.
2027-2029 OVMP’nin başarısı; mali sistemin dijitalleştirilmesi, kayıt dışı ekonominin vergilendirilmesi yoluyla yerel bütçe gelirlerinin reel olarak artırılması, tüm alanlarda denetimlerin etkin bir şekilde yürütülmesi ve yasama süreci devam eden mevzuatın süratle yasalaştırılmasına bağlıdır.
Bu Plan dönemi boyunca mali disiplinin sürdürülmesi esas alınacak olup, Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Orta Vadeli Mali Plan’da yer alan politika öncelikleri, makroekonomik göstergeler ve ödenek tavanları dikkate alınarak hazırlanacaktır. Bu çerçevede, kamu idareleri de kurumsal öncelikleri doğrultusunda bütçe tekliflerini hazırlayarak sunacaklardır.
EK
MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2027 - 2028 – 2029 BÜTÇESİ
ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Felsei Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cart Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bunç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 695.269.000 | 65.398.000 | 214.863.000 | - | 6.736.000 | 9.487.500 | - | - | - | 991.953.000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 854.584.000 | 67.929.000 | 188.144.000 | - | 1.650.000 | 3.563.000 | - | - | - | 1.096.272.000 |
| Beçhelemlik | 1.687.801.000 | 157.352.000 | 301.147.000 | - | 4.161.140.000 | 1.264.597.500 | - | - | - | 7.812.127.500 |
| Beçhelem Yardımcılığı, Turizm, Etitir. Devçlik ve Çevre Belirtileri | 2.209.136.000 | 247.837.000 | 620.703.000 | - | 108.482.000 | 253.460.000 | - | - | - | 3.439.616.000 |
| Bayraköle ve Ulaştırma Belirtileri | 3.364.805.000 | 361.547.000 | 761.790.000 | - | 105.000 | 1.205.142.500 | - | - | - | 5.693.329.500 |
| Dıştıyıri Belirtileri | 1.118.124.000 | 74.380.000 | 334.827.000 | - | 274.639.000 | 266.574.500 | - | - | - | 2.068.573.500 |
| Müçbe Belirtileri | 8.763.345.000 | 308.564.000 | 256.072.000 | 10.000.000.000 | 44.000.380.000 | 12.733.548.000 | - | - | 8.000.000.000 | 84.854.687.000 |
| İçişleri Belirtileri | 2.233.288.000 | 323.038.000 | 1.750.026.000 | - | 10.068.916.000 | 993.795.000 | - | - | - | 25.386.025.000 |
| Milli Eğitim Belirtileri | 20.673.933.000 | 1.600.265.000 | 2.689.624.000 | - | 2.617.485.000 | 2.596.297.500 | - | - | - | 38.177.622.500 |
| Ekonomi ve Enerji Belirtileri | 577.628.000 | 60.553.000 | 64.660.000 | - | 34.320.000 | 35.995.500 | - | - | - | 772.956.000 |
| Termi ve Doğal Kaynaklar Belirtileri | 1.095.299.000 | 197.940.000 | 318.500.000 | - | 4.099.996.000 | 456.577.500 | - | - | - | 8.067.921.500 |
| Sağlık Belirtileri | 9.486.041.000 | 308.880.000 | 6.692.065.000 | - | 3.395.578.000 | 1.819.990.000 | - | - | - | 22.352.254.000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Belirtileri | 1.284.411.000 | 160.486.000 | 469.165.000 | - | 22.491.434.000 | 5.750.000 | - | - | - | 24.411.246.000 |
| Mükemmelar | 1.352.728.000 | 123.529.000 | 123.555.000 | - | - | 132.250.000 | - | - | - | 1.753.759.000 |
| Etkinlik Derimi (Başarvazılı) | 538.590.000 | 44.680.000 | 21.157.000 | - | - | 575.000 | - | - | - | 574.952.000 |
| Sayısay Başkanlığı | 265.901.000 | 26.599.000 | 15.457.000 | - | 101.000 | - | - | - | - | 300.058.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 141.540.000 | 13.458.000 | 22.629.000 | - | - | - | - | - | - | 177.627.000 |
| Yüksek Yönetim Derimi (Gücelleme) | 59.828.000 | 950.000 | 6.883.000 | - | 137.000 | - | - | - | - | 61.786.000 |
| Peki Genel Müdürlüğü | 10.148.607.000 | 365.346.000 | 491.096.000 | - | 2.420.000 | 172.500.000 | - | - | - | 11.382.199.000 |
| Güvenlik Kuvvetleri Komünistiği | 7.607.540.000 | 1.007.888.000 | 1.462.800.000 | - | 1.846.000.000 | 112.000.000 | - | - | - | 12.036.228.000 |
| Sivil Savunma Tesisleri Başkanlığı | 519.655.000 | 67.582.000 | 677.338.000 | - | - | - | - | - | - | 1.543.772.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 76.441.436.000 | 6.452.585.000 | 17.805.916.000 | 10.000.000.000 | 103.009.233.000 | 22.053.705.000 | - | - | 8.000.000.000 | 243.842.875.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Socyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 166.000.000 | 21.256.000 | 4.640.000 | - | 82.610.000 | - | - | - | - | 274.515.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.670.548.000 | 215.555.000 | 70.320.000 | - | 787.500.000 | - | - | - | - | 2.743.932.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 546.227.000 | 44.143.000 | 195.047.000 | 120.000.000 | 144.900.000 | 2.397.201.000 | - | - | - | 3.447.528.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 129.368.000 | 23.125.000 | 145.467.000 | 4.500.000 | 36.802.000 | 3.430.000 | - | - | - | 342.712.000 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 186.815.000 | 26.878.000 | 116.463.000 | - | 1.436.000 | 3.145.000 | - | - | - | 334.737.000 |
| Atınürk Öğretmen Akademisi | 91.576.000 | 10.499.000 | 8.542.000 | - | - | 5.750.000 | - | - | - | 116.367.000 |
| Vakıflar İdaresi | 226.915.000 | 21.216.000 | 162.978.000 | 36.000 | 480.122.000 | 25.300.000 | - | - | - | 916.567.000 |
| Din İşleri Dairesi | 695.070.000 | 93.105.000 | 29.586.000 | - | 124.740.000 | - | - | - | - | 942.501.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 4.199.043.000 | 528.155.000 | 1.138.817.000 | 171.000.000 | 4.740.372.000 | 134.303.000 | - | - | - | 10.931.690.000 |
| Lafka Avrupa Üniversitesi | 1.724.907.000 | 257.954.000 | 556.840.000 | 29.400.000 | 36.112.000 | 378.810.000 | - | - | - | 2.984.023.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 9.636.488.000 | 1.241.886.000 | 2.448.709.000 | 324.936.000 | 6.434.594.000 | 2.947.959.000 | - | - | - | 23.034.572.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Socyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yeşil Yüksek Kurulu | 26.023.000 | 3.542.000 | 4.102.000 | - | - | - | - | - | - | 33.667.000 |
| Rekabet Kurulu | 25.541.000 | 3.545.000 | 4.419.000 | - | - | - | - | - | - | 33.585.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 126.398.000 | 14.955.000 | 120.116.000 | - | - | 239.775.000 | - | - | - | 501.244.000 |
| Kişisel Verileri Koruma Kurulu | 14.073.000 | 1.830.000 | 3.141.000 | - | - | - | - | - | - | 19.044.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | - | - | 9.880.000 | - | 594.000 | - | - | - | - | 10.483.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 192.035.000 | 23.872.000 | 141.667.000 | - | 594.000 | 239.775.000 | - | - | - | 597.943.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Socyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fonu | - | - | - | - | 1.234.800.000 | - | - | - | - | 1.234.800.000 |
| Genel Tarım Sigortası Fonu | 65.270.000 | 15.634.000 | - | - | 1.107.482.000 | 20.700.000 | - | - | - | 1.209.086.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 65.270.000 | 15.634.000 | - | - | 2.342.282.000 | 20.700.000 | - | - | - | 2.443.886.000 |
736
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2027 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 162.402.000 | 21.255.000 | 4.640.000 | - | 82.600.000 | - | - | - | - | 270.997.000 |
| Suyruk Radyo Televizyonu Kurumu | 1.670.548.000 | 215.555.000 | 57.129.000 | - | 787.500.000 | - | - | - | - | 2.730.732.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 525.029.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 525.029.000 |
| Kıbrıs Türk Söz Eksibatörü Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 91.577.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 91.577.000 |
| Vulafur İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Die İşleri Dairesi | 676.518.000 | 90.364.000 | - | - | 124.740.000 | - | - | - | - | 891.622.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 1.185.548.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.185.548.000 |
| Lelke Avrupa Üniversitesi | 300.840.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 300.840.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 4.702.552.000 | 327.175.000 | 61.769.000 | - | 994.849.000 | - | - | - | - | 6.086.345.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2027 YILI VERİLEN KATKI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 19.971.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19.971.000 |
| Rokabet Kurulu | 25.541.000 | 3.545.000 | 4.419.000 | - | - | - | - | - | - | 33.505.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Hubertayne Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileni Kurumu Kurulu | 14.072.000 | 1.642.000 | - | - | - | - | - | - | - | 15.715.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | - | - | 9.889.000 | - | 594.000 | - | - | - | - | 10.483.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 59.585.000 | 5.187.000 | 14.388.000 | - | 554.000 | - | - | - | - | 79.674.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2027 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışarıdaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fonu | - | - | - | - | 1.234.800.000 | - | - | - | - | 1.234.800.000 |
| Genel Tarım Sigortası Fonu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | - | - | - | - | 1.234.800.000 | - | - | - | - | 1.234.800.000 |
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 81.573.092.000 | 7.401.615.000 | 18.408.215.000 | 10.324.930.000 | 189.556.460.000 | 25.262.139.000 | - | - | 8.000.000.000 | 262.518.457.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 885.356.000 | 83.882.000 | 236.350.000 | - | 7.409.000 | 10.436.250 | - | - | - | 1.223.433.250 |
| Cumhuriyet Meclisi | 1.063.269.000 | 86.862.000 | 206.959.000 | - | 1.815.000 | 3.921.500 | - | - | - | 1.362.826.500 |
| Başbakanlık | 2.149.361.000 | 252.358.000 | 551.262.000 | - | 5.218.757.000 | 1.391.057.250 | - | - | - | 9.562.795.250 |
| Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 2.813.114.000 | 316.915.000 | 682.772.000 | - | 119.531.000 | 278.806.000 | - | - | - | 4.210.938.000 |
| Bayındırlık ve Ulaşma Bakanlığı | 4.284.743.000 | 462.318.000 | 837.903.000 | - | 115.000 | 1.325.656.750 | - | - | - | 6.910.735.750 |
| Dıştürel Bakanlığı | 1.423.819.000 | 94.982.000 | 368.310.000 | - | 349.751.000 | 293.012.000 | - | - | - | 2.529.874.000 |
| Maliye Bakanlığı | 11.158.859.000 | 394.567.000 | 281.680.000 | 11.000.000.000 | 56.030.080.000 | 16.506.578.000 | - | - | 9.000.000.000 | 104.371.764.000 |
| İşgüleri Bakanlığı | 4.142.737.000 | 410.490.000 | 1.925.029.000 | - | 23.663.557.000 | 1.092.074.500 | - | - | - | 31.233.887.500 |
| Millî Eğitim Bakanlığı | 26.326.210.000 | 2.046.295.000 | 2.958.587.000 | - | 3.168.458.000 | 2.855.927.250 | - | - | - | 37.355.477.250 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 735.297.000 | 77.430.000 | 71.126.000 | - | 43.703.000 | 39.594.500 | - | - | - | 967.150.500 |
| Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 2.413.474.000 | 253.122.000 | 570.130.000 | - | 5.620.629.000 | 502.015.250 | - | - | - | 9.359.370.250 |
| Sağlık Bakanlığı | 12.079.525.000 | 1.226.141.000 | 7.361.272.000 | - | 3.734.806.000 | 2.001.989.000 | - | - | - | 26.403.733.000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 1.635.569.000 | 205.217.000 | 516.082.000 | - | 27.715.391.000 | 6.325.000 | - | - | - | 30.078.584.000 |
| Malikameler | 1.722.564.000 | 157.959.000 | 137.756.000 | - | - | 145.475.000 | - | - | - | 2.163.754.000 |
| Hukuk Dairesi (Başsevolik) | 647.601.000 | 57.133.000 | 23.251.000 | - | - | 632.500 | - | - | - | 728.617.500 |
| Sayıtsay Başkanlığı | 338.599.000 | 34.013.000 | 17.003.000 | - | 111.000 | - | - | - | - | 389.726.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 180.258.000 | 17.208.000 | 24.892.000 | - | - | - | - | - | - | 222.338.000 |
| Yüksek Yönetim Denetçisi (Orobudman) | 68.545.000 | 1.200.000 | 7.572.000 | - | 151.000 | - | - | - | - | 77.468.000 |
| Polis Genel Müdürlüğü | 12.923.275.000 | 723.177.000 | 542.406.000 | - | 2.662.000 | 189.750.000 | - | - | - | 14.381.270.000 |
| Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı | 10.091.602.000 | 1.283.444.000 | 1.681.920.000 | - | 2.122.900.000 | 145.600.000 | - | - | - | 15.325.466.000 |
| Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığı | 660.936.000 | 60.637.000 | 778.961.000 | - | - | - | - | - | - | 1.500.534.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 97.744.693.000 | 8.245.350.000 | 19.781.223.000 | 11.000.000.000 | 127.799.626.000 | 26.788.850.750 | - | - | 9.000.000.000 | 300.359.742.750 |
738
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 211.396.000 | 27.067.000 | 5.104.000 | - | 102.436.000 | - | - | - | - | 346.003.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 2.127.276.000 | 274.488.000 | 77.362.000 | - | 976.500.000 | - | - | - | - | 3.455.626.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 695.578.000 | 56.212.000 | 214.552.000 | 180.000.000 | 179.676.000 | 2.636.921.000 | - | - | - | 3.962.939.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 164.737.000 | 20.447.000 | 160.014.000 | 6.750.000 | 45.634.000 | 3.795.000 | - | - | - | 410.377.000 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 237.890.000 | 34.226.000 | 128.109.000 | - | 1.781.000 | 3.460.000 | - | - | - | 405.466.000 |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 116.613.000 | 13.369.000 | 9.396.000 | - | - | 6.325.000 | - | - | - | 145.703.000 |
| Vakıflar İdaresi | 288.954.000 | 27.016.000 | 179.276.000 | 54.000 | 595.351.000 | 27.830.000 | - | - | - | 1.118.481.000 |
| Din İşleri Dairesi | 885.102.000 | 118.560.000 | 32.545.000 | - | 154.678.000 | - | - | - | - | 1.190.885.000 |
| Dağa Akdeniz Üniversitesi | 5.347.061.000 | 672.553.000 | 1.274.699.000 | 256.500.000 | 5.878.061.000 | 147.333.000 | - | - | - | 13.576.207.000 |
| Lafke Avrupa Üniversitesi | 2.196.497.000 | 328.479.000 | 612.524.000 | 44.100.000 | 44.779.000 | 416.691.000 | - | - | - | 3.643.070.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 12.271.104.000 | 1.581.417.000 | 2.693.581.000 | 487.404.000 | 7.978.896.000 | 3.242.355.000 | - | - | - | 28.254.757.000 |
| BÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 33.138.000 | 4.510.000 | 4.512.000 | - | - | - | - | - | - | 42.160.000 |
| Rekabet Kurulu | 32.524.000 | 4.514.000 | 4.861.000 | - | - | - | - | - | - | 41.899.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 160.955.000 | 19.044.000 | 132.128.000 | - | - | 263.753.000 | - | - | - | 575.880.000 |
| Kişisel Verileri Koruma Kurulu | 17.921.000 | 2.330.000 | 3.455.000 | - | - | - | - | - | - | 23.706.000 |
| Yükseköğretim Pikolama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | - | - | 10.878.000 | - | 737.000 | - | - | - | - | 11.615.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 244.538.000 | 30.398.000 | 155.834.000 | - | 737.000 | 263.753.000 | - | - | - | 695.260.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Faiz Farkı Fonu | - | - | - | - | 1.531.152.000 | - | - | - | - | 1.531.152.000 |
| Genel Tarım Sigortası Fonu | 83.115.000 | 19.980.000 | - | - | 1.373.278.000 | 22.770.000 | - | - | - | 1.499.143.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 83.115.000 | 19.980.000 | - | - | 2.904.430.000 | 22.770.000 | - | - | - | 3.030.295.000 |
739
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2028 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 206.918.000 | 27.067.000 | 5.104.000 | - | 102.455.000 | - | - | - | - | 341.524.000 |
| Boynak Radyo Teknikiyeş Kurumu | 2.127.276.000 | 274.489.000 | 62.842.000 | - | 976.500.000 | - | - | - | - | 3.441.107.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 668.572.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 668.572.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 116.614.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 116.614.000 |
| Vakiller İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Din İşleri Dairesi | 861.478.000 | 115.070.000 | - | - | 154.678.000 | - | - | - | - | 1.131.226.000 |
| Doğa Akdeniz Üniversitesi | 1.509.677.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.509.677.000 |
| LeSic Avrupa Üniversitesi | 497.697.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 497.697.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 5.988.232.000 | 416.626.000 | 67.946.000 | - | 1.233.613.000 | - | - | - | - | 7.706.417.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2028 YILI VERİLEN KATKI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 25.431.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25.431.000 |
| Rehabet Kurulu | 32.524.000 | 4.514.000 | 4.861.000 | - | - | - | - | - | - | 41.899.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 17.921.000 | 2.091.000 | - | - | - | - | - | - | - | 20.012.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Aluvalüseym ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | - | - | 10.878.000 | - | 737.000 | - | - | - | - | 11.615.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 75.876.000 | 6.605.000 | 15.739.000 | - | 737.000 | - | - | - | - | 98.957.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2028 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fonu | - | - | - | - | 1.531.152.000 | - | - | - | - | 1.531.152.000 |
| Genel Turan Sigortası Fonu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | - | - | - | - | 1.531.152.000 | - | - | - | - | 1.531.152.000 |
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 104.279.842.000 | 9.453.914.000 | 22.546.953.000 | 11.487.404.000 | 135.918.187.000 | 20.317.728.750 | - | - | 9.000.000.000 | 323.003.528.750 |
740
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (L. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2029 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fazı Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bory Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 1.067.297.000 | 102.263.000 | 259.985.000 | - | 8.150.000 | 11.480.000 | - | - | - | 1.449.175.000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 1.281.771.000 | 105.897.000 | 227.655.000 | - | 1.997.000 | 4.314.000 | - | - | - | 1.621.634.000 |
| Başbakanlık | 2.591.054.000 | 307.657.000 | 606.388.000 | - | 6.237.645.000 | 1.530.163.000 | - | - | - | 11.272.907.000 |
| Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 3.391.209.000 | 386.361.000 | 751.040.000 | - | 131.264.000 | 306.687.000 | - | - | - | 4.966.570.000 |
| Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı | 5.165.258.000 | 563.626.000 | 921.693.000 | - | 127.000 | 1.458.222.000 | - | - | - | 8.108.926.000 |
| Dıştılari Bakanlığı | 1.709.295.000 | 114.026.000 | 405.141.000 | - | 421.625.000 | 322.313.000 | - | - | - | 2.972.400.000 |
| Maliye Bakanlığı | 13.452.005.000 | 481.029.000 | 309.848.000 | 11.500.000.000 | 68.323.671.000 | 19.629.447.000 | - | - | 9.500.000.000 | 123.196.000.000 |
| İçişleri Bakanlığı | 4.994.070.000 | 500.441.000 | 2.117.532.000 | - | 28.420.134.000 | 1.201.282.000 | - | - | - | 37.233.459.000 |
| Milli Eğitim Bakanlığı | 31.736.246.000 | 2.494.699.000 | 3.254.446.000 | - | 3.709.385.000 | 3.141.520.000 | - | - | - | 44.336.296.000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 886.401.000 | 94.398.000 | 78.239.000 | - | 52.684.000 | 43.554.000 | - | - | - | 1.155.276.000 |
| Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 2.909.443.000 | 308.588.000 | 627.143.000 | - | 6.276.154.000 | 552.217.000 | - | - | - | 10.673.545.000 |
| Sağlık Bakanlığı | 14.561.867.000 | 1.494.825.000 | 8.097.399.000 | - | 4.108.286.000 | 2.202.188.000 | - | - | - | 30.464.565.000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 1.971.679.000 | 250.186.000 | 567.690.000 | - | 32.791.701.000 | 6.958.000 | - | - | - | 35.588.214.000 |
| Mekkemeler | 2.076.551.000 | 192.573.000 | 151.532.000 | - | - | 16.023.000 | - | - | - | 2.436.679.000 |
| Hukuk Dairesi (Başravoılık) | 780.683.000 | 69.652.000 | 25.576.000 | - | - | 696.000 | - | - | - | 876.607.000 |
| Sayıştay Başkanlığı | 408.181.000 | 41.466.000 | 18.703.000 | - | 122.000 | - | - | - | - | 468.472.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 217.276.000 | 20.979.000 | 27.381.000 | - | - | - | - | - | - | 265.636.000 |
| Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) | 82.631.000 | 1.463.000 | 8.329.000 | - | 166.000 | - | - | - | - | 92.589.000 |
| Polis Genel Müdürlüğü | 15.579.008.000 | 881.646.000 | 596.647.000 | - | 2.929.000 | 208.725.000 | - | - | - | 17.268.955.000 |
| Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı | 12.971.426.000 | 1.815.861.000 | 2.084.457.000 | - | 2.561.402.000 | 174.720.000 | - | - | - | 19.607.866.000 |
| Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı | 796.758.000 | 73.098.000 | 841.278.000 | - | - | - | - | - | - | 1.711.134.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 118.630.109.000 | 10.300.734.000 | 21.978.111.000 | 11.500.000.000 | 153.047.442.000 | 30.810.509.000 | - | - | 9.500.000.000 | 355.766.905.000 |
741
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2029 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 254.838.000 | 32.620.000 | 5.614.000 | - | 122.923.000 | - | - | - | - | 416.004.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 2.564.431.000 | 330.895.000 | 85.098.000 | - | 1.171.800.000 | - | - | - | - | 4.152.224.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 838.519.000 | 67.764.000 | 236.007.000 | 225.000.000 | 215.611.000 | 2.900.613.000 | - | - | - | 4.483.514.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 198.590.000 | 35.498.000 | 176.015.000 | 8.458.000 | 54.761.000 | 4.175.000 | - | - | - | 477.477.000 |
| Sarbaat Liman ve Bölge İdaresi | 286.776.000 | 41.259.000 | 140.920.000 | - | 2.137.000 | 3.806.000 | - | - | - | 474.898.000 |
| Azerrak Öğretmen Akademisi | 140.577.000 | 16.116.000 | 10.336.000 | - | - | 6.958.000 | - | - | - | 173.987.000 |
| Velofler İdaresi | 348.334.000 | 32.568.000 | 197.204.000 | 68.000 | 714.421.000 | 30.613.000 | - | - | - | 1.323.208.000 |
| Die İşleri Deiresi | 1.066.990.000 | 142.924.000 | 35.800.000 | - | 185.614.000 | - | - | - | - | 1.431.328.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 6.445.882.000 | 810.763.000 | 1.402.169.000 | 320.625.000 | 7.053.673.000 | 162.066.000 | - | - | - | 16.195.178.000 |
| Lefke Avrupa Üniversitesi | 2.647.877.000 | 395.981.000 | 673.776.000 | 55.125.000 | 53.735.000 | 458.360.000 | - | - | - | 4.284.854.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 14.792.814.000 | 1.906.397.000 | 2.962.939.000 | 609.256.000 | 9.574.675.000 | 3.566.591.000 | - | - | - | 33.412.672.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2029 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 39.948.000 | 5.437.000 | 4.963.000 | - | - | - | - | - | - | 50.348.000 |
| Rehabet Kurulu | 39.208.000 | 5.442.000 | 5.347.000 | - | - | - | - | - | - | 49.997.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Heberleşme Kurumu | 194.031.000 | 22.958.000 | 145.341.000 | - | - | 290.128.000 | - | - | - | 652.458.000 |
| Kişisel Verileri Kuruma Kurulu | 21.604.000 | 2.809.000 | 3.801.000 | - | - | - | - | - | - | 28.214.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YODAK) | - | - | 11.966.000 | - | 884.000 | - | - | - | - | 12.850.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 294.791.000 | 36.646.000 | 171.418.000 | - | 884.000 | 290.128.000 | - | - | - | 793.867.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2029 YILI BÜTÇESİ | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borg Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fono | - | - | - | - | 1.837.382.000 | - | - | - | - | 1.837.382.000 |
| Genel Tarım Sigortası Fono | 100.195.000 | 24.086.000 | - | - | 1.647.934.000 | 25.047.000 | - | - | - | 1.797.262.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 100.195.000 | 24.086.000 | - | - | 3.485.316.000 | 25.047.000 | - | - | - | 3.634.644.000 |
742
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Vedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kârn (TAK) | 240.440.000 | 32.629.000 | 5.614.000 | - | 122.522.000 | - | - | - | - | 410.605.000 |
| Bayrak Radyo Teknolojisi Kurumu | 2.564.431.000 | 130.896.000 | 68.126.000 | - | 1.171.800.000 | - | - | - | - | 4.136.253.000 |
| Toprak Örünleri Kurumu | 805.964.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 805.964.000 |
| Kârn Türk Süt Endüstriji Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Atafek Öğretmen Akademisi | 140.578.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 140.578.000 |
| Vakifler İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Din İşleri Dairesi | 1.058.512.000 | 138.717.000 | - | - | 185.614.000 | - | - | - | - | 1.362.843.000 |
| Doğa Akdeniz Üniversitesi | 1.819.916.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.819.916.000 |
| Leihe Avrupa Üniversitesi | 599.974.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 599.974.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 7.218.815.000 | 502.242.000 | 74.740.000 | - | 1.480.336.000 | - | - | - | - | 9.276.133.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI VERİLEN KATKI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Vedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 30.657.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 30.657.000 |
| Rekabet Kurulu | 39.208.000 | 5.442.000 | 5.347.000 | - | - | - | - | - | - | 49.997.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 21.604.000 | 2.521.000 | - | - | - | - | - | - | - | 24.125.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Düzenleme, Aktuallarıyım ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | - | - | 11.966.000 | - | 884.000 | - | - | - | - | 12.850.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 91.469.000 | 7.963.000 | 17.313.000 | - | 884.000 | - | - | - | - | 117.629.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Vedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fonu | - | - | - | - | 1.837.382.000 | - | - | - | - | 1.837.382.000 |
| Genel Turan Sigortası Fonu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | - | - | - | - | 1.837.382.000 | - | - | - | - | 1.837.382.000 |
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Vedek Ödenek | TOPLAM |
| 126.587.625.000 | 11.757.650.000 | 25.526.615.000 | 12.189.256.000 | 162.709.715.000 | 34.692.275.000 | - | - | 9.500.000.000 | 302.376.944.000 |