Y.T.No:300/4/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

(175)

176

YEM YASA TASARISI

GENEL GEREKÇESİ

Hayvanların beslenmesinde kullanılan yemler, gıda üretim zincirinin önemli bir halkasını oluşturur. Hayvanların besin maddesi ihtiyaçlarına göre, dengeli ve uygun bir karışım ile hazırlanan yemler, hayvansal üretimin artırılmasında ve hayvancılığın ekonomik bir şekilde yapılmasında önemli rol oynar. Hayvancılıkta birim hayvan başına en yüksek verimin elde edilmesi hedeflenirken, halk sağlığının korunması için üretilen hayvansal gıdaların da güvenilir olması gerekmektedir. Güvenilir hayvansal gıdaların elde edilmesinde en önemli hususlardan birisi de yemlerin hijyen kurallarına göre üretilmesi ve güvenilir olmasıdır. Çitlikten sofraya gıda güvenilirliğinin sağlanması için, yemin, birincil üretimden nihai ürüne kadar olan tüm aşamalarda, iyi üretim uygulamaları ve hijyen kurallarına uygun olarak üretilmesi, depolanması, taşınması ve kullanılması gerekmektedir. Yem güvenilirliğini en yüksek düzeyde sağlamak, hayvan sağlığı ve halk sağlığını korumak, kullanıcı ve tüketicilerin yeterince bilgilendirilmesini sağlamak ve yemlerin piyasaya arzı ve kullanımı, etiketlenmesi, paketlenmesi ve sunumu ile ilgili şartları düzenlemek ayrıca gerekli kılavuzların hazırlanması çok büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda yemlerin resmî kontrolü için numune alma, analiz metotları, numunelerin analiz için hazırlanması ve sonuçların açıklanması, yemlerin piyasaya arzı, yem işletmelerinin kaydı ve onayı, yem ve yem ham maddelerinin ithalat ve ihracat şartları ile ilgili hususları düzenleyen “Yem Yasa Tasarısı” hazırlanmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Yasa’nın kısa ismini düzenlemektedir.

Madde 2. Yasa’nın tefsir kısmını düzenlemektedir.

Madde 3. Yasa’nın amaç kısmını düzenlemektedir.

Madde 4. Yasa’nın kapsam kısmını düzenlemektedir.

Madde 5. Yem Güvenliği ve Piyasaya Arzını düzenlemektedir.

Madde 6. Yem İşletmecilerinin Sorumluluk ve Yükümlülüklerini düzenlemektedir.

Madde 7. Kısıtlama ve Yasaklar Acil Durum Önlemlerini düzenlemektedir.

Madde 8. Genel Yükümlülükleri düzenlemektedir.

177

Madde 9. Yasa'nın Özel Yükümlülüklerini düzenlemektedir.

Madde 10. Yasa'nın İşbirliği kurallarını düzenlemektedir.

Madde 11. Yasa'nın İzlenebilirlik Kurallarını düzenlemektedir.

Madde 12. Yasa'nın Yem İşletmelerinin Kayıt Altına Alınması ve Onaylanmasını düzenlemektedir.

Madde 13. Yasa'nın Yem İşletmelerinin Onayını düzenlemektedir.

Madde 14. Yasa'nın Yem İşletme Onayının Askıya Alınmasını düzenlemektedir.

Madde 15. Yasa'nın Yem İşletme Onayının İptalini düzenlemektedir.

Madde 16. Yasa'nın Yem İşletmesinin Kayıt veya Onayında Değişiklik kurallarını düzenlemektedir.

Madde 17. Yasa'nın Kayıtlı veya Onaylı İşletmelerinin Listesini düzenlemektedir.

Madde 18. Yasa'nın Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) Sistemini düzenlemektedir.

Madde 19. Yasa'nın HACCP Sistemi İle İlgili Belgeleri düzenlemektedir.

Madde 20. Yasa'nın İyi Uygulama Kılavuzlarını düzenlemektedir.

Madde 21. Yasa'nın İthalatta Aranan Koşullarını düzenlenmektedir.

Madde 22. Yasa'nın İthalat Kontrollerini düzenlemektedir.

Madde 23. Yasa'nın İhracat İşlemlerini düzenlemektedir.

Madde 24. Yasa'nın Transit Yemler kuralları düzenlenmektedir.

Madde 25. Yasa'nın Yem Maddeleri ve Karma Yemdeki Yem Katkı Maddeleri ve Teknik Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 26. Yasa'nın Özel Besleme Amaçlı Yemlerin Piyasaya Pazarlanması ve Kullanım Amaçları Listeleri düzenlenmektedir.

Madde 27. Yasa'nın Yem Maddeleri ve Karma Yem İçin Etiketleme ve Sunum İlkeleri düzenlenmektedir.

Madde 28. Yasa'nın Yemin Etiketlenmesi Konusundaki Sorumlulukları düzenlenmektedir.

Madde 29. Yasa'nın Yem Maddeleri ve Karma Yem ile ilgili İddiaları düzenlenmektedir.

Madde 30. Yasa'nın Etiket Bilgilerinin Sunumu Kuralları düzenlenmektedir.

178

Madde 31. Yasa'nın Zorunlu Etiketleme Bilgileri düzenlenmektedir.

Madde 32. Yasa'nın Yem Maddeleri İçin Zorunlu Özel Etiketleme Kurallarını düzenlemektedir.

Madde 33. Yasa'nın Karma Yemler İçin Zorunlu Etiketleme Kurallarını düzenlemektedir.

Madde 34. Yasa'nın Özel Beslenme Amaçlı Yemler İçin Zorunlu İlave Etiketleme Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 35. Yasa'nın Evcil Hayvan Yemleri İçin Zorunlu İlave Etiketleme Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 36. Yasa'nın Uygun Olmayan Yem İçin Ek Zorunlu Etiketleme Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 37. Yasa'nın Yem Maddeleri ve Karma Yemin İsteğe Bağlı Olarak Etiketlenmesi Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 38. Yasa'nın Yem Maddeleri ve Yemin Paketlenmesi ile ilgili kuralları düzenlenmektedir.

Madde 39. Yasa'nın Etiketleme İle İlgili İstisnaları düzenlenmektedir.

Madde 40. Yasa'nın Yem Maddeleri Kataloğu düzenlenmektedir.

Madde 41. Yasa'nın İyi Etiketleme Uygulama Kılavuzları düzenlenmektedir.

Madde 42. Yasa'nın Yem Katkı Maddelerinin Piyasaya Arz Edilmesi, İlenmesi ve Kullanılması kuralları düzenlenmektedir.

Madde 43. Yasa'nın Yem Katkı Maddelerinin Ruhsatlandırılması ve Kayıt Altına Alınması kuralları düzenlenmektedir.

Madde 44. Yasa'nın Ruhsatlandırma Şartları düzenlenmektedir.

Madde 45. Yasa'nın Gizlilik Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 46. Yasa'nın Yem Katkı Maddeleri Kategorileri düzenlenmektedir.

Madde 47. Yasa'nın Yem katkı Maddelerinin ve Premikslerinin Etiketlenmesi düzenlenmektedir.

Madde 48. Yasa'nın Yem katkı Maddelerinin ve Premikslerinin Ambalajlanması düzenlenmektedir.

Madde 49. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Genel Yükümlülükleri düzenlenmektedir.

179

Madde 50. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerinin Bileşimi düzenlenmektedir.

Madde 51. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerinin Homojenliği kuralları düzenlenmektedir.

Madde 52. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerden Çapraz Bulaşma kuralları düzenlenmektedir.

Madde 53. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Özel Etiketleme Gereksinimleri düzenlenmektedir.

Madde 54. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünün Ambalajlanması düzenlenmektedir.

Madde 55. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Reklamı düzenlenmektedir.

Madde 56. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Onay Yükümlülükleri düzenlenmektedir.

Madde 57. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerinin Onaylı Kuruluşlarının Listeleri düzenlenmektedir.

Madde 58. Yasa'nın İlaçlı Yem Reçetesi Kullanımı düzenlenmektedir.

Madde 59. Yasa'nın İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Kullanılmamış veya Son Kullanma Tarihi Geçmiş Sistemlerin Toplanması veya Bertaraf Edilmesi düzenlenmektedir.

Madde 60. Yasa'nın Müsaade ve Azami Seviyeleri Belirlenmesi düzenlenmektedir.

Madde 61. Yasa'nın İstenmeyen Madde Kaynaklarının Azaltılması veya Ortadan Kaldırılması ve Müdahale Eşiklerinin Belirlenmesi düzenlenmektedir.

Madde 62. Yasa'nın Uygulamadaki Kısıtlama Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 63. Yasa'nın İstenmeyen Maddelerin ve Müdahale Eşiklerinin Güncellenmesi düzenlenmektedir.

Madde 64. Yasa'nın Risk Değerlendirme Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 65. Yasa'nın Yem Komisyonu ve Üyeleri düzenlenmektedir.

Madde 66. Yasa'nın Yem Komisyonu'nun Görev ve Yetkileri düzenlenmektedir.

Madde 67. Yasa'nın Resmi Kontrollere İlişkin Genel Yükümlülükleri düzenlenmektedir.

Madde 68. Yasa'nın Resmi Kontrolleri Yürüten Personel ve/veya Müfettişi düzenlenmektedir.

180

Madde 69. Yasa'nın Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 70. Yasa'nın Kontrol ve Doğrulama Prosedürleri düzenlenmektedir.

Madde 71. Yasa'nın İtiraz Hakkı düzenlenmektedir.

Madde 72. Yasa'nın Resmi Kontrollere İlişkin Genel Hükümleri düzenlenmektedir.

Madde 73. Yasa'nın Kontrol Faaliyetleri, Metotlar ve Teknikleri düzenlenmektedir.

Madde 74. Yasa'nın Yetkili Makam Tarafından Alınan Önlemlere İlişkin Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 75. Yasa'nın Numune Alma ve Analizler İçin Kullanılan Yöntemler düzenlenmektedir.

Madde 76. Yasa'nın İkinci Uzman Görüşü düzenlenmektedir.

Madde 77. Yasa'nın Uzaktan İletişim Yoluyla Satışa Sunulan Yemlerden Numune Alınması düzenlenmektedir.

Madde 78. Yasa'nın Resmi Laboratuvarın Belirlenmesi düzenlenmektedir.

Madde 79. Yasa'nın Çok Yıllık Ulusal Kontrol Planları (ÇYUKP) kuralları düzenlenmektedir.

Madde 80. Yasa'nın Yıllık Raporları düzenlenmektedir.

Madde 81. Yasa'nın Yem İçin Acil Durum Planları düzenlenmektedir.

Madde 82. Yasa'nın İhtiyati Tedbirleri düzenlenmektedir.

Madde 83. Yasa'nın Ücretler kısmı düzenlenmektedir.

Madde 84. Yasa'nın Cezalarda Yetki ve Yöntem kuralları düzenlenmektedir.

Madde 85. Yasa'nın Para Cezaları ve Dava Konusu Suç Cezalar düzenlenmektedir.

Madde 86. Yasa'nın Tüzük Yapma Yetkisi düzenlenmektedir.

Geçici Madde 1. Yasa'nın Geçiş Kuralları düzenlenmektedir.

Madde 87. Yasa'nın Yürürlükten Kaldırma kuralları düzenlenmektedir.

Madde 88. Yasa'nın Yürütme Yetkisi düzenlenmektedir.

Madde 89. Yasa'nın Yürürlüğe Giriş kısmı düzenlenmektedir.

181

YEM YASA TASARISI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Yem Yasası olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM

Genel Kurallar

Tesfir

2. Bu Yasa'da metin başka türlü gerektirmedikçe;

" Aktif Madde", veteriner tıbbi ürünlerin imalatında kullanılan ve imalatta kullanıldığı zaman o ürünün aktif bileşeni haline gelen herhangi bir madde veya maddeler karışımını anlatır.

" Antibiyotik", Mikroorganizmalardan elde edilen veya mikroorganizmalar kullanılarak üretilen, diğer mikroorganizmalar yok eden veya çoğalmalarını önleyen antimikrobiyalleri anlatır.

" Antimikrobiyal", bakteri, virüs veya mantar gibi mikroorganizmalar veya özellikle protozoa gibi parazitleri yok etmek veya çoğalmalarını önlemek amacıyla sentetik veya doğal yollarla üretilen maddeleri anlatır.

" Aromatik Bileşikler", insanlar veya hayvanlar için toksikolojik açıdan tehlike yaratmayan, doğal veya eşdeğeri sentetik, kimyasal yapısında bir veya birden çok benzen halkası olan, gıda maddelerine tat ve koku vermek ve bunları geliştirmek için kullanılan bileşikler sınıfıdır.

" Asgari Depolama Ömrü", yemin etiketlenmesinden sorumlu kişinin, uygun depolama koşulları altında, yemin beyan edilen özelliklerini koruduğunu temin ettiği süreyi anlatır.

" Bakan", Tarım ve hayvancılık işleri ile görevli bakanı anlatır.

" Bakanlık", Tarım ve hayvancılık işleri ile görevli Bakanlığı anlatır.

" Belge Kontrolü", bu Yasa veya ilgili Tüzük uyarınca sevkiyata eşlik etmesi gerekli olan ticari belgeler de dahil belgelerin kontrolünü anlatır.

" Birincil Yem Üretimi", özellikle ürün yetiştirme, hasat, süt sağımı, kesim öncesi hayvan yetiştiriciliği veya balıkçılıkta hasat, toplama veya yakalama sonrası basit fiziksel işlemler dışında herhangi bir işleme tabi tutulmadan elde edilen ürünler dahil olmak üzere tarımsal ürünlerin üretimini anlatır.

" Çapraz Bulaşma", hedef dışı yeme, tesisin veya ekipmanın daha önceki kullanımından kaynaklanan aktif bir madde bulaşmasını anlatır.

" Denetim", faaliyetlerin ve faaliyetlerin ilgili sonuçlarının planlanan düzenlemelere uygun olup olmadığını ve bu düzenlemelerin etkin bir şekilde uygulandığını ve amaçlara

182

ulaşmak için uygun olduğunu test etmek için yapılan sistematik ve bağımsız kontrolleri anlatır.

“Diğer Resmi Faaliyetler” bu yasa uyarınca diğer resmi faaliyetleri de yetkisinde bulunduran yetkili makam tarafından resmi kontroller dışında gerçekleştirilen faaliyetlerdir. Bunlara yetki veya onay vermek ve resmi sertifika veya resmi tasdik vermek de dahildir.

“Eşdeğer”, aynı hedefleri karşılamaya yetkin olan farklı sistemler veya tedbirleri anlatır.

“Etiket”, yemin ambalajı veya kabına eklenen veya üzerine iliştirilen künyeyi, sembolü, resmi, yazıyı, baskıyı, deseni, işareti, kabartmayı veya diğer tanımlayıcı nesneyi anlatır.

“Etiketleme”, Reklam amacı dâhil, yemle birlikte bulunan ve yemi tanımlayan ifadeler, özellikler, ticari işaretler, marka adı, resim veya sembol gibi bilgilerin yeme ait paket, kap, etiket, doküman, halka, kuşak veya internet gibi araçlarla bildirimi anlatır.

“Ev ve Süs Hayvanı”, İnsanlar tarafından beslenen, yetiştirilen veya bakılan ancak, insan tüketimi için kullanılmayan evcil hayvanı anlatır.

“Gıda Amaçlı Hayvan”, insan tüketimi için kullanılan, gıda üretimi amacıyla beslenen, yetiştirilen veya bakılan hayvanı anlatır.

“Gıda Amaçlı Olmayan Hayvan”, insanlar tarafından beslenen, yetiştirilen veya bakılan ancak insan tüketimi için kullanılmayan kürk hayvanları, ev ve süs hayvanları, laboratuvarlar, hayvanat bahçeleri ve sirklerde barındırılan hayvanı anlatır.

“Gizlilik Sözleşmesi”, iki ve/veya daha fazla taraf (İfşa edenler – Alıcılar) arasında paylaşılan bazı bilgilerin korunması amacıyla düzenlenmiş, hukuken bağlayıcılığı karşılıklı antlaşmayı anlatır.

“Günlük Rasyon”, belirli tür, yaş ve verimdeki bir hayvanın günlük gereksinimlerini karşılamak için ihtiyaç duyduğu, % 12 nem içeriği üzerinden hesaplanan toplam yem miktarını anlatır.

“HACCP”, biyolojik, fiziksel ve kimyasal tehlikelerin belirlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması için gerçekleştirilen Kritik Kontrol Noktalarındaki Tehlike Analizi sistemini anlatır.

“Hayvan Yetiştiricisi”, kalıcı veya geçici olarak hayvanlardan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiliği anlatır.

“İlaçlı Yem”, daha fazla işlenmeye ihtiyacı olmadan doğrudan hayvanlara verilemeye hazır olan ve bir veya daha fazla veteriner tıbbi ürünün homojen bir karışımını veya yem maddeleri veya karma yem içeren ara ürünleri içeren yemi anlatır.

“İzlenebilirlik”, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamaları boyunca bitkisel ürünlerin, gıda ve yemin, gıdanın elde edildiği hayvanın veya bitkinin, gıda ve yemde bulunması amaçlanan veya beklenen bir maddenin izinin sürülebilmesini ve takip edilebilmesini anlatır.

“İyi Üretim Uygulamaları”, yemin üretim sisteminin sosyal açıdan, yaşanabilir, ekonomik açıdan karlı ve verimli, insan sağlığını koruyan, hayvan sağlığı ve refahı ile çevreye önem veren bir hale getirmek için uygulanması gereken işlemleri anlatır.

12.06.2014- R.G.135-EKİII- AE.378 Sayılı Tüzük

183

"Karma Yem", hayvanların ağızdan beslenmesi için tam veya tamamlayıcı yem şeklinde yem katkı maddelerini içeren veya içermeyen en az iki yem maddesinin karışımını anlatır.

"Kodeks Alimentarius (Codex Alimentarius) Komisyonu", Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından ortaklaşa kurulan ve merkezi Roma'da bulunan komisyonu anlatır.

"Koksidiyostatlar ve Histomonostatlar", Protozoaları yok etmek veya çoğalmalarını önlemek amacıyla kullanılan maddeleri anlatır.

"Komisyon", bu Yasa'nın 64'üncü maddesinde oluşturulan Yem Komisyonu'nu anlatır.

"Kontamine Maddeler", bu Yasa'nın 60'ncı maddesi altında kabul edilebilir seviyede olandan daha fazla istenmeyen madde içeren yemi anlatır.

"Kontrol Sistemi", resmi kontrollerin bu Yasa uyarınca gerçekleştirildiğini temin etmek için oluşturulan ve yetkili makamı ve oluşturulan kaynaklar, yapılar, düzenlemeleri içeren sistemi anlatır.

"Maksimum Kalıntı Düzeyi (MRL)", hayvan beslenmesinde bir katkı maddesinin kullanımı sonucu bir gıdanın içinde veya üzerinde bulunmasına yasal olarak izin verilen veya kabul edilebilir olarak tanımlanan maksimum kalıntı konsantrasyonunu anlatır.

"Mikrobiyolojik Kriter", yemin kabul edilebilirliğini belirlemede esas alınan; mikroorganizmaların varlığının/yokluğunun veya sayısının veya bunların toksinlerinin ve metabolitlerinin miktarının kütle, hacim, alan, parti veya birim başına belirlendiği kriteri anlatır.

"Mikroorganizma", koloni oluşturan mikroorganizmaları anlatır.

"Mineral Yem", en az % 40 ham kül içeren tamamlayıcı yemi anlatır.

"Müdür", hayvancılık işlerinden sorumlu müdürü anlatır.

"Resmi Kontroller", yetkili makam tarafından yem işletmecilerinin bu Yasa'ya uyduğunu teyit etmek ve yemin bu Yasada ortaya konan gereklilikleri karşıladığını teyit etmek için gerçekleştirilen faaliyetleri anlatır.

"Resmi Kontrolleri Yürüten Personel veya Müfettiş", bu Yasa amaçları bakımından Müdür tarafından görevlendirilen dairede kamu görevlisi olarak çalışan herhangi bir Ziraat Mühendisi'ni veya Bakan tarafından görevlendirilen kamu görevlisi olarak çalışan herhangi bir Ziraat Mühendisi'ni anlatır.

"Resmi Sertifikasyon", Bakanlıkça uygunlukla ilgili olarak düzenlenen, yazılı, elektronik veya eşdeğer bir güvenceyi sağlayan prosedürü anlatır.

"Parti" veya "seri", orijin, çeşit, paketleme tipi, paketleyici, gönderici veya etiketleme gibi ortak özelliklere sahip belirlenebilir miktardaki yemdir ve sürekli üretildiği ve birlikte depolandığı durumlarda aynı üretim parametrelerini veya birim numaralarını kullanan ve tek bir tesisten gelen bir birim ürününü anlatır.

184

“Muayene ve Analiz Raporu”, resmi prosedür ile gönderilen numunelerin laboratuvarca yapılan analizleri sonucu düzenlenen, analiz sonuçları ile numunenin mevzuata uygunluğu ile ilgili yapılan değerlendirmeyi gösteren raporu anlatır.

“Özel Beslenme Amaçlı Yem”, kendisini normal yemlerden açık şekilde ayıran özel kompozisyonu veya imalat yöntemi ile belli bir beslenme amacını karşılayabilen yemi anlatır.

“Özel Besleme Amacı”, sindirim, emilim veya metabolizma işlemleri geçici veya geri dönülmez bir şekilde bozulmuş veya bozulma ihtimali olan ve bu nedenle kendi durumlarına uygun yemler verilmek suretiyle özel besin ihtiyaçlarının karşılanmasını anlatır.

“Özel Evsel Tüketim veya Bireysel Tüketim”, özellikle evde, işyerinde ya da arazisinde özel bireysel gıda amaçlı ihtiyaçları için üretilen yemin tüketimini anlatır.

“Piyasaya Arz”, ödeme karşılığı olsun veya olmasın, yemi satış için hazır bulundurmak, satışa sunmak veya herhangi başka bir taşıma, satış, dağıtım veya başka bir taşıma şekli için hazır bulundurmayı anlatır.

“Piyasaya ilk sunum”, bir yem katkı maddesinin üretiminin ardından piyasaya ilk kez sunumunu, ilk kez ithalatını veya bir yem katkı maddesinin piyasada yer almadan bir yeme katılması halinde o yemin piyasaya ilk sunumunu anlatır.

“Premiks”, hayvanlara doğrudan yedirilmesi amaçlanmayan, yem katkı maddelerinin karışımı veya bir veya birden fazla yem katkı maddesinin taşıyıcı olarak kullanılan bir yem maddesi veya suyla karışımını anlatır.

“Süt İkame Yemi”, kuru ya da belli bir miktarda sıvıya karıştırılarak dana, kuzu veya oğlak gibi genç hayvanların ağız sütünden sonra sütü tamamlayıcı yem olarak veya ağız sütünden sonra sütün yerine geçecek tam yem olarak veya kesilmek amacıyla beslenen genç hayvanların beslenmesinde kullanılan tamamlayıcı karma yemi anlatır.

“Sunum”, yemin şekli, görünümü, ambalajı, kullanılan ambalaj materyalleri ile tanıtımı ve sergilenmesini anlatır.

“Tam Yem”, bileşimi bakımından günlük rasyon için yeterli olan yem karışımını anlatır.

“Taşıyıcı”, bir yem katkı maddesinin kullanımını, uygulanmasını veya kullanımını kolaylaştırmak için kullanılan ve yem katkı maddesini eritmek, sulandırmak, dağıtmak veya başka bir şekilde fiziksel olarak değiştirmek için kullanılan ancak teknolojik fonksiyonunu değiştirmeyen veya teknolojik bir etki yapmayan maddeyi anlatır.

“Veteriner Tıbbi Ürün”, hayvanlarda hastalıkları iyileştirmek veya hayvanları tedavi etmek için gerekli özelliklere sahip olarak sunulan bir madde veya maddeler kombinasyonunu veya farmakolojik, immünolojik veya metabolik bir faaliyet gerçekleştirerek fizyolojik fonksiyonları düzeltme veya modifiye etme veya tıbbi bir teşhiste bulunma amacıyla hayvanlara verilebilecek veya hayvanlarda

185

kullanılabilecek her türlü madde veya madde kombinasyonunu anlatır.

“Yem”, hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş yem katkı maddeleri dahil her tür madde veya ürünü anlatır.

“Yem Hijyeni”, yemin kullanım amacı göz önünde bulundurularak tehlikelerin kontrol altına alınması ve yemin hayvan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli önlem ve koşulları anlatır.

“Yem İşletmecisi”, kendi işletmesindeki hayvanlar için yemlerin üretimi, işlenmesi ve depolanması dahil, kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından yemin üretimi, ithalatı, ihracatı, işlenmesi, depolanması, nakliyesi ve pazarlanması ile ilgili kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi anlatır.

“Yem Katkı Maddesi”, bu Yasa ve yasa tahtında çıkarılacak Tüzükler ile fonksiyonlardan bir veya bir kaçını yerine getirmek amacıyla yemlere veya içme sularına katılan, yem maddeleri ve premiksler dışındaki maddeleri, mikroorganizmaları veya preparatları anlatır.

“Yem Maddeleri”, hayvanların besin maddesi ihtiyaçlarını karşılayan, doğal, taze, korunmuş halde olan bitkisel veya hayvansal kökenli ürünler ile bunlardan endüstriyel işleme sonucu elde edilen ürünler ve hayvanların ağızdan beslenmesi amacıyla, premikslerde taşıyıcı olarak veya karma yemlerin hazırlanmasında doğrudan veya işlenerek kullanılan, yem katkı maddesi içeren veya içermeyen organik veya inorganik maddeleri anlatır.

“Yemin Birincil Üretimi”, özellikle hayvanların yetiştirilmesi, devşirilmesi, sağlıması, bakımı (kesilmeden önce) ve balıkçılık da dahil, tarımsal ürünlerin üretilmesi veya yakalanmaları veya toplanmaları sonrasında basit fiziksel işlemler dışında herhangi başka bir işlemden geçmeden üretilmesini anlatır.

“Yemlerde İstenmeyen Madde”, hastalığa yol açan ajanlar dışında, hayvan yemi olarak kullanılacak ürünün içinde veya üzerinde bulunan ve hayvan veya insan sağlığına veya çevreye potansiyel tehlike arz eden veya hayvan üretimini olumsuz etkileyebilecek herhangi bir madde veya ürünü anlatır.

“Yetkili Makam”, Tarım ve hayvancılık işleriyle görevli sorumlu Bakanlığın Hayvancılık Dairesi’ni anlatır.

Amaç

3. Bu Yasa; İnsan sağlığı, hayvan sağlığı, hayvan refahı ve çevrenin korunması ve yem güvenliğinin tesisi, yem ticaretinde adil uygulamaların temin edilmesi ve çiftçilerle tüketicilerin menfaatlerini korumak amacıyla düzenlenmiştir.

186

Kapsam

4. Bu Yasa;

• yemin üretimi, taşınması, depolanması, hijyeni ve izlenebilirliğini,
• işletmelerin kaydı ve onaylanması ile ilgili şartları ve uygulamaları,
• yemin piyasaya arz edilmesi, kullanımı ve etiketlenmesi ile ilgili kuralları,
• yemin katkı maddelerinin ve önceden hazırlanmış premikslerin kullanımı ve piyasaya arz edilmesi ile ilgili izinlendirme prosedürlerini,
• ilaçlı yem ve ara ürünlerle ilgili özel kuralları,
• yemdeki istenmeyen maddeler ile ilgili kuralları,
• yetkili makam tarafından yapılacak resmi kontrolleri ve diğer resmi faaliyetlere ilişkin kuralları,
• yetkili makam veya makamların yapacağı faaliyetlerin finansmanına ilişkin kural ve düzenlemeleri kapsar.

İKİNCİ KISIM

Yem İçin Genel Yükümlülükler

Yem Güvenliği ve Piyasaya Arz Edilmesi

5. (1) Yem, bu Yasa ve Yasa kapsamında çıkarılacak tüzüklerin koşul ve kurallarına uygun olması halinde güvenli yem olarak kabul edilir ve piyasaya arz edilebilir ve hayvanların tüketimine sunulabilir. Yemin güvenli olması için insan ve hayvan sağlığı, çevre ve hayvan refahı üzerinde olumsuz bir etkisinin olmaması gereklidir ve temel koşuldur.

(2) Herhangi bir seri, parti veya sevkiyattaki aynı sınıf ve/veya çeşit yemin tümünün ve/veya bir bölümünün yem güvenliği gerekliliklerini karşılamadığının tespiti durumunda, detaylı bir değerlendirme yapılarak bu değerlendirme sonucunda serinin, partinin ve/veya sevkiyatın geri kalanın yem güvenliği gerekliliklerini karşıladığına dair biri kanıtın bulunduğu durumlar hariç, o parti, seri veya sevkiyattaki tüm yemin olumsuz olduğu veya güvenli olmadığı kabul edilir.

(3) Yem; sadece taklit ve tağşiş olmayan sağlıklı, saf, katkısız, amacına uygun ve ticareti yapılabilecek kalitede ve bu Yasa'nın 28. maddesinde belirtilen etiketleme kurallarına uygun şekilde etiketlenmiş, paketlenmiş ve sunulmuş ise piyasaya arz edilebilir.

187

Yem İşletmecilerinin Sorumluluk ve Yükümlülükleri

6. Yem ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler;

(1) Yem işletmecisi ithal ettiği, ürettiği, işlediği, imal ettiği ve/veya dağıtımını yaptığı bir yemin yem güvenliği kurallarına uymadığını düşünür veya bu yönde bir sebebe sahip olursa o yemi piyasadan geri çekmek ve yetkili makamları bilgilendirmek için gerekli işlemleri derhal başlatmak zorundadır. Bu gibi durumlarda seri, parti veya sevkiyat toplamının yem güvenliği kurallarına uygun olmadığı hallerde, yetkili makam aksine bir uygulamayı yeterli görmediği sürece ilgili yem imha edilir. İşletmeci, yemin piyasadan geri çekilmesinin sebebi konusunda kullanıcıları etkili ve doğru biçimde bilgilendirir. İlaveten gerekirse diğer önlemlerin sağlığı üst düzeyde korunmasının sağlanmasında yeterli olmaması halinde satış ve teslimatı yapılmış ürünlerin iadesi için çağrılda bulunur.

(2) Eğer yem işi yapan yem işletmecisi ithal ettiği, ürettiği, işlediği, imal ettiği veya dağıtımını yaptığı yemin yem güvenliği kurallarını karşılamadığını veya başka herhangi bir risk tespit etmişse, derhal söz konusu yemin piyasadan kaldırılması için gerekli olan prosedürleri başlatır ve yetkili makamı bilgilendirir. Bu şartlar altında parti, seri veya sevkiyat, yem güvenliği kurallarını karşılamamaktaysa, söz konusu yem derhal imha edilir.

(3) Yem işletmecileri tedarik ettikleri veya üretmiş oldukları yemin risklerini bertaraf etmek için yetkili makam ile atılacak adımlar ile ilgili işbirliği yaparlar.

(4) Yemin etiketlenmesinden sorumlu kişi, yetkili makama piyasaya sürdüğü yemin içeriği veya beyan edilen özellikleri ile ilgili bilgileri sunar. Bu karma yemde kullanılan maddelerin yüzdelik ve ağırlığı da dahil etikette verilen bilgilerin doğruluğunun teyit edilmesini sağlar.

(5) İnsan veya hayvan sağlığına veya çevreye dair acil bir durumun ortaya çıkması halinde, yetkili makam, yem işletmecileri ve müşterilerin talepleri değerlendirdikten sonra müşterilere bilgi verilebilir. Uygun görülmesi halinde yetkili makam bu bilgileri yem işletmecisi ile müşteri arasında gizlilik sözleşmesi imzaladıktan sonra verebilir.

Kısıtlama, Yasaklar ve

7. (1) Yem, piyasaya arzı ve hayvanların beslenmesi amacıyla kullanılması yasak olan maddeleri içeremez veya bunlardan oluşamaz.

Acil Durum Önlemleri

(2) Yetkili makam, piyasaya sürülmesi veya hayvanların beslenmesi amacıyla kullanılması yasak olan maddelerin listesini içeren bir tüzük yaparak Bakanlar Kurulu tarafından onaylanır Resmi Gazete’de ilan eder. Acil durumlarda, yetkili makam gerekli önlemlerin alınması için acil durum ile ilgili prosedürleri uygular.

188

ÜÇÜNCÜ KISIM

Yem Hijyeni

BİRİNCİ BÖLÜM

Yükümlülükler

Genel Yükümlülükler

8. (1) (A) Yem işletmecisi, yemin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında kendi kontrolü altında yürütülen faaliyetlerini bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklerde belirtilen hijyen şartlarına ve iyi üretim uygulamalarına uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür. (B) Hayvan yetiştiricileri, gıda amaçlı hayvanların beslenmesinde kullanılacak yemlerin, hayvanların ve hayvansal ürünlerin biyolojik, kimyasal ve fiziksel bulaşma risklerini kabul edilebilir en düşük seviyede tutmak için gerekli tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlüdürler. (C) Özel evsel tüketim veya bireysel tüketim amacıyla evcil hayvan dahil hayvan besleyenler Bu Yasanın yem hijyeni ve ithalat-ihracat kısmından muaftırlar.

(2) Yem İşletmecisi, bu Yasa ve bu yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına uyulması amacıyla hazırlanacak iyi uygulama klavuzlarını kullanabilir.

Özel Yükümlülükler

9. (1) Yem İşletmecisi, yemin birincil üretimi seviyesindeki işlemler ve aşağıda belirtilen işlemlerde: (A) Üretim yerinde birincil ürünlerin taşınması, depolanması ve kullanımı; (B) Birincil ürünlerin üretim yerinden başka bir işletmeye götürülmesi sırasındaki taşıma işlemleri; (C) Kendi hayvanları için silaj katkı maddesi dışında hiçbir katkı veya premiks kullanmadan yemlerin karıştırılması gibi faaliyetlerde bulunuyorsa; bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklere uymak zorundadır.

(2) Sadece kendi işletmelerindeki ihtiyaç için karıştırılan yem de dahil, yukarıdaki (1)'inci fıkrada yer alan işlemler dışındaki işlemlerde, yem katkı maddesi, premiks veya silaj katkı maddeleri dışında önceden hazırlanmış karışımlar halinde yem katkı maddesi kullanırken yem işi yapan işletmeler de bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklere uymak zorundadır.

(3) Yukarıdaki (1)'inci ve (2)'nci fıkraları kapsamında özel hijyen gereklilikleri ile uyulması gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

(4) Yem işletmecisi, Yetkili makamca belirlenen mikrobiyolojik kriterlere uymak ve hedeflenen kriterleri

189

karşılamak için gerekli tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlüdür.

(5) Gıda amaçlı hayvan besleyen yetiştiriciler de yukardaki (3)'üncü fıkra uyarınca çıkarılacak tüzüklere uymakla yükümlüdür.

İKİNCİ BÖLÜM

İşbirliği ve İzlenebilirlik

İşbirliği 10. (1) Yem işletmecisi, kendi sorumluluğu altındaki faaliyetlerin bu Yasa nın uygunluğunun sağlanmasında ve resmi kontroller ile ilgili hususlarda Yetkili makam ile işbirliği yapar. (2) Yem işletmecileri; yem ile ilgili riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılmasından sorumlu olup, bu gibi tedbirlerin alınmasında Yetkili makam ile işbirliği yapar.

İzlenebilirlik 11. (1) Bu Yasa kapsamında, yem işletmecileri izlenebilirliği sağlamak amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında, sorumluluğundaki yemin, yeme ilave edilecek her türlü maddenin takibi için bir sistem oluşturmak ve talep halinde bu bilgileri yetkili makama sunmak zorundadır. (2) Yem işletmecileri, kontrolleri altındaki işletmeler ile ilgili bilgileri güncel tutar. Faaliyetlerinde önemli bir değişiklik olması veya işletmenin kapanması durumunda, bu durumu Yetkili makama bildirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İşletmelerin Kaydı ve Onayı

Yem İşletmelerinin Kaydı Ve Onayı 12. (1) Yetkili makam, tüm işletmelerin kaydını tutar. Bu Yasa kapsamında faaliyet gösteren yem işletmecileri, faaliyete geçmeden önce Yetkili makamdan onay alır. Onaya tabi yem işletmeleri onay almadan faaliyet gösteremez. (2) Yetkili makam, müracaatı yapılan yem işletmesini yerinde inceleyerek bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklerde belirtilen ilgili şartların karşılanması halinde işletmeye onay verir. (3) Yem işletmecisi, yukarıdaki (1)'inci fıkradaki tüm yasal gereklilikleri yerine getirmemiş veya kısmen yerine getirmiş olduğu durumda altyapı ve ekipman gerekliliklerini yerine getirmişse, Yetkili makam tarafından koşullu onay verilir. Koşullu onay süresi 3 (üç) aydır. İşletmenin yasal gerekliliklerinde bir ilerleme kaydettiği ancak koşulların tamamını henüz karşılamadığı durumlarda koşullu onay 3 (üç) ay daha uzatılabilir. Yetkili makam 6 (altı) ayın sonunda gerçekleştireceği resmi kontrollerde

190

işletmenin tüm yasal gerekliliklerini, altyapı ve ekipman gerekliliklerini ve diğer işletme gerekliliklerini de karşıladığı sonucuna varırsa koşullu onayı kaldırarak işletmeye onay verilir. Aksi takdirde koşullu onay geri çekilir ve tüm işletme faaliyetleri iptal edilir.

(4) Yem ürünleri tesislerinde bulundurmadan sadece ticaretini yapan işletmeler yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen yerinde incelemeden muaf tutulur. Bu tür işletmeler piyasaya sundukları yemlerin, güvenli olduğununa dair Yetkili makama taahhütte bulunur.

(5) Yetkili makamdan alınan işletme onay belgeleri, diğer kamu kurum veya kuruluşlardan ilgili yasal gereklilik koşulu olarak izin veya ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

(6) Yürüttüğü faaliyetlere göre yem işletmeleri aşağıda sıralanmıştır.

(A) Yem katkı maddeleri ve/veya biyoproteinleri üreten ve/veya piyasaya sunan işletmeler,

(B) Yem katkı maddelerinden premiks üreten ve/veya piyasaya sunan işletmeler,

(C) Yem katkı maddelerini veya bu katkıları içeren premiksleri kullanarak piyasaya sunmak üzere karma yem imal eden işletmeler,

(C) Ürettiği ürünü yemde kullanılmak amacıyla piyasaya arz etmek üzere;

(a) Ham bitkisel yağın işlenmesi (b) Yağ asitlerinin oleokimyasal üretimi (c) Biyodizel üretimi (c) Yağ karışımı imal eden veya üreten işletmeler,

(D) Kontamine maddelerin detoksifikasyonunu yapan işletmeler,

(E) Yüksek düzeyde belirli yem katkı maddeleri içeren belirli beslenme amaçlarına yönelik yem üreten ve/veya piyasaya arz eden işletmeler,

(F) Diğer ülkelerden ithal edilen bazı yem katkı maddelerinin temsilcileri.

(7) Yukarıdaki (6)'ncı fıkra kapsamı dışında kalan ve kendi hayvanlarının ihtiyacı için karma yem üreten işletmeler dahil tüm yem işletmelerinin faaliyetleri yetkili makamca kayıt altına alınır.

(8) Yukarıdaki (6)'ncı ve (7)'nci fıkra kapsamında yem İşletmelerinin kayıt altına alınması ve onaylanması ile ilgili uyulması gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

(9) Yetkili makam, tüm onaylı işletmelerin bir sicili ile kayıtlarını tutar ve kamunun erişimine sunar.

191

Yem İşletme Onayının Askıya Alınması

13. (1) Yetkili makam, bir yem işletmesinde yapılan denetim sonucunda, yasal gereklilik gerektiren eksikliklerden başka, yem üretimini ve güvenilirliğini olumsuz etkileyecek düzeyde eksiklik bulduğunda, bu işletmenin faaliyetini durdurur ve bu faaliyetle ilgili onayı geçici olarak askıya alır. Askıya alma süresi, belirlenen eksikliklerin tamamının giderilmesine kadar devam eder. Bu eksikliklerin askıya alma tarihinden itibaren bir yıl içerisinde karşılanmaması durumunda onay Yetkili makam tarafından iptal edilir.

(2) Askı süresi boyunca veya askı süresi sonunda işletmeci, Yetkili makamın tespit ettiği eksiklikleri giderdiği veya üretimi durdurmak zorunda kaldığı nedenleri ortadan kaldırdığı takdirde, Yetkili makama yapacağı başvuru ile askıya alma işleminin iptal edilmesini talep eder.

Yem İşletme Onayının İptali

14. Yetkili makam;

(1) İşletmenin bir veya birden fazla faaliyetine son vermesi,

(2) İşletmenin faaliyetlerini sürdürmesi için gerekli şartları bir yıl içerisinde karşılayamaması,

(3) İşletmenin güvenilir yem üretimi bakımından ciddi eksikliklerinin olması ve sık sık üretimini durdurması ve gelecekte üretimine devam etmesi için yeterli güvencenin bulunmaması.

halinde, o işletmenin bir veya birden fazla veya tüm faaliyeti ile ilgili kayıt veya onayını iptal eder.

Yem İşletmesinin Kayıt veya Onayında Değişiklik

15. Bir işletmenin faaliyetleri ile ilgili kapasitesini geliştirmesi veya yeni bir faaliyete geçmesi durumunda işletme bu değişikliği gerçekleştirdiğini Yetkili makama bildirmek ve belgelendirmekle yükümlüdür. Yetkili makam ise işletmenin kayıt veya onayı açısidan yapacağı kontrol ile bu durumu teyit etmesi halinde değişikliği yapar.

Kayıtlı veya Onaylı Yem

16. (1) Yetkili makam kayıt altına aldığı her bir işletme ve faaliyeti için bir kayıt listesi oluşturur. Onaya tabi yem işletmeleri Yetkili makamın belirleyeceği formata göre kayıt numarası verilerek listeye kaydedilir.

İşletmeleri Listesi

(2) Yetkili makam yem işletmeleri ile ilgili kayıt listelerini, askıya alma, iptal ve değişiklik durumlarına göre güncel tutar.

(3) Yetkili makam onaya tabi yem işletmeleri ile ilgili listeleri kamunun erişimine sunar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) Sistemi

Tehlike Analizi Ve Kritik Kontrol Noktaları

17. (1) Birincil yem üretimi ve bu yemlerin üretim yerlerinde taşınması, depolanması, muamele edilmesi veya üretim yerlerinden bir işletmeye taşınması veya kendi hayvanları için silaj katkı maddesi dışındaki yemlerin üretiminde

192

(HACCP) Sistemi

faaliyet gösteren yem işletmecileri; tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayalı yazılı bir prosedürü oluşturmak, uygulamak ve devamlılığını sağlamakla mükelleftir.

(2) Tehlike analizi ve kritik kontrol noktalarına ilişkin ilkeler aşağıdadır:

(A) Önlenmesi, yok edilmesi veya kabul edilebilir düzeye çekilmesi gereken tehlikelerin belirlenmesi,

(B) Bir tehlikeyi önlemek, yok etmek veya kabul edilebilir düzeye çekebilmek için kontrol edilmesi gereken yerlerdeki kritik kontrol noktalarının belirlenmesi,

(C) Belirlenmiş tehlikeleri önlemek, yok etmek veya azaltmak için kritik kontrol noktalarında kabul edilebilir kritik limitler oluşturulması,

(C) Kritik kontrol noktalarında etkili izleme prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,

(D) Yapılan izleme bir kritik kontrol noktasının kontrol altında olmadığını gösterdiğinde, düzeltici faaliyet prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,

(E) (A), (B), (C), (Ç) ve (D) bentlerinde belirtilen tedbirlerin eksiksiz olduğu ve etkin bir şekilde çalıştığını doğrulamak için prosedürlerin oluşturulması ve bu doğrulama prosedürlerinin düzenli olarak uygulanması,

(F) Yem işletmesinin yapısı ve büyüklüğüne göre, (A), (B), (C), (Ç), (D) ve (E) bentlerinde belirtilen tedbirlerin etkin olarak uygulandığını gösteren gerekli dokümanların ve kayıtların oluşturulması.

(3) Bir ürünün kendisinde, üretim sisteminde veya üretim, işleme, depolama ve dağıtımın herhangi bir aşamasında bir değişiklik yapıldığında, yem işletmecisi prosedürü gözden geçirir ve gerekli değişiklikleri yapar.

(4) Yem işletmecileri, yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları uygulamaları hakkında hazırlanan kılavuzların yanında bu sistemin bir parçası olarak bu Yasanın 19'uncu maddesine göre geliştirilmiş iyi uygulama kılavuzlarını da kullanabilir.

(5) Yetkili makam, bu maddede belirtilen uygulamaları kolaylaştırıcı tedbirler getirebilir ve uygulamalar yapabilir.

HACCP Sistemi 18. (1) Yem işletmecileri, bu Yasa'nın 17'nci maddesinde belirtilen kurallara uyulduğunu, belgeleri ile birlikte istendiğinde Yetkili makama sunar ve uygulanan prosedürleri açıklayan dokümanları güncel tutar.

(2) Yetkili makam, yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen gerekliliklerin yerine getirildiğini yem işletmesinin yapısı ve büyüklüğünü de göz önünde bulundurarak değerlendirir.

193

İyi Uygulama Kılavuzları

19. (1) Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları (HACCP) sistemi ilkelerinin uygulanması ve yem sektöründe iyi uygulamalara yönelik kılavuzların hazırlanması, yaygınlaştırılması ve kullanımı için Yetkili makam gerekli önlemleri alır.

(2) Hazırlanan bu kılavuzlar yem işletmecileri tarafından isteğe bağlı olarak kullanılır.

(3) İyi uygulama kılavuzları;

(A) Yetkili makam ve kullanıcı grupları gibi ilgili tüm paydaşların görüşleri,

(B) Kodeks Alimentarius (Codex Alimentarius) Komisyonu’nun bu konudaki düzenlemeleri,

(C) Bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarının gerekliliği, dikkate alınarak hazırlanır ve yaygınlaştırılır.

(4) Yetkili makam, iyi uygulama kılavuzlarının yukarıdaki (3)’üncü fıkraya göre hazırlanması, içerik yönünden sektörde uygulanabilirliği ve kılavuzların uygulanabilir kalmasını sağlamak amacıyla teknolojik ve bilimsel gelişmeleride, dikkate alarak gerekli önlemleri alır.

DÖRDÜNCÜ KISIM İthalat ve İhracat

BİRİNCİ BÖLÜM İthalat Kuralları

İthalatta Aranan Koşullar

20. (1) Yemin ülkeye ithal edilebilmesi için;

(A) Bakanlık tarafından ithalat öncesi düzenlenen ön izin belgesinin bulunması,

(B) Bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklerde belirtilen kurallara eşdeğer sağlık ve güvenlik koşullarını karşılaması veya ülkenin ihracatçı ülke ile özel bir anlaşmasının olması durumunda anlaşmada yer alan şartlara uygun olması,

(C) Bakanlık tarafından ilgili uluslararası kurumların belirlediği sağlık statüleri ile işletmelerin yem güvenliğine ilişkin koşulları dikkate alınarak oluşturulan listelerde kayıtlı ülkelerden veya işletmelerden gelmesi,

(D) Diğer ülkelerden ithal edilen ilaçlı yem veya ara ürünlerin imalatında kullanılan veteriner tıbbi ürünlerin bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümlerinde belirtilen koşulları taşıması gerekir.

194

(2) Bu maddenin uygulanması ve ithalatta uygulanacak diğer usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

İthalat Kontrolleri

21. (1) Kontroller, Bakanlık ve Gümrük işleriyle görevli Bakanlık tarafından tespit edilen gümrük kapılarında, yemleri ithal eden yem işletmecisinin işletmesinde veya herhangi diğer bir nokta olmak üzere, uygun bir yerde yürütülür.

Kontroller sırasında bu Yasa ve bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına aykırılığı saptanan sevkiyatların ülkeye ithaline izin verilmez ve aşağıda belirtilen önlemlerden Bakanlığın uygun göreceği biri ve/veya daha fazlası masrafları işletmecisine ait olmak üzere uygulanır.

Ancak sevkiyattan sorumlu işletmeci, Bakanlık tarafından emredilen tüm önlemleri gecikmeksizin, en geç 60 takvim günü içinde yerine getirir.

İşletmeci aşağıda belirtilen Bakanlığın uygun göreceği önlemleri uygulayabilir;

(2) (A) İmha etme, (B) İhracatçı ülkeye geri gönderme.

(3) Söz konusu yem hali hazırda piyasaya sürülmüş ise, Bakanlık yukarıdaki (2)’nci fıkrada belirtilen önlemlerden birini uygulamadan önce, yemin izlenmesi ve eğer gerekli ise toplatılması, geri çağrılması veya geri çekilmesi emrini verebilir.

(4) Uygunsuzluğa dair bir şüphenin olması durumunda veya sevkiyatın kimlik veya asıl varış yeri veya sevkiyatı garanti eden belgelerle örtüşmesi ile ilgili tereddüt olması durumunda, Bakanlık şüpheyi veya tereddüdü gidermek amacıyla resmi kontroller yürütür. Bakanlık, söz konusu resmi kontrollerin sonuçları alınana kadar ilgili sevkiyatı alıkoyabilir.

İKİNCİ BÖLÜM İhracat Kuralları

İhracat İşlemleri 22. (1) İthalatçı ülke makamları tarafından başka türlü talep edilmediği veya ithalatçı ülkede yürürlükte olan mevzuat, standartlar, uygulama esasları ile diğer yasal ve idari prosedürlerde aksi belirtilmedikçe, ihraç edilen yem bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına uygun olmalıdır.

(2) Yem maddelerinin güvenli olmaması durumları dışında, diğer koşullarda yemin doğrudan veya yeniden ihracatı, ancak ithalatçı ülkenin Yetkili Makamlarının, söz konusu yemin neden ve hangi şartlara bağlı olarak ülke içinde pazarlanamadığı konusunda tam olarak

195

bilgilendirilmelerinden sonra açıkça onay vermeleri halinde yapılır.

(3) Ülkemizin taraf olduğu ikili veya çok taraflı uluslararası anlaşmaların varlığı halinde, ihracatta söz konusu anlaşma hükümleri geçerlidir.

Transit Yemler 23. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinden transit olarak geçecek yemler bu Yasa kurallarına tabi değildirler.

BEŞİNCİ KISIM

Yem Maddeleri ve Karma Yem

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Kurallar

Yem Maddeleri ve Karma Yemdeki Yem Katkı Maddeleri İçin Teknik Kurallar 24. (1) (A) Yem maddeleri ve tamamlayıcı yem, bu Yasa'nın 41'inci maddesi uyarınca hazırlanacak tüzükte yer alan tam yem için belirlenmiş sabit azami miktarın 100 katından fazla yem katkı maddesi içermeyecektir.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen oran koksidiyostat ve histomonostatların için beş katı ile sınırlıdır.

(C) Söz konusu yemin kompozisyonu, bu Yasanın 25'inci maddesi doğrultusunda istenilen amaca uygun olarak özel beslenme amaçlarını karşılaması durumunda yukarıdaki (A) bendindeki bahsi geçen tam yem bütününde sabit azami içeriğin 100 katı oranı aşılabilir.

Ancak bu tarz yemlerin kullanımına dair şartlar 26'nci madde uyarınca hazırlanan kullanım amacı listesinde ayrıntılı şekilde belirtilecektir.

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkra kapsamında hayvan beslemede kullanılan yem katkı maddeleri ile ilgili uyulması gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

Özel Beslenme Amaçlı Yemlerin Pazarlanması ve Kullanım Amaçları Listeleri 25. (1) Özel beslenme amaçlarına yönelik yemler, Yetkili makam tarafından oluşturulan kullanım amaçları listesine dahil ise ve bu listede belirtilen özel beslenme özelliklerini karşılıyorsa piyasaya arz edilebilir. Yetkili makam bu listeyi belirli bir kullanım amacına ilişkin koşullar eklemek, çıkarmak veya değiştirmek suretiyle güncelleyebilir.

(2) Kullanım amaçları listesinin güncellenmesi prosedürü, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi tarafından yapılan geçerli bir başvuru ile başlatılabilir. Bu başvuruda, yemin spesifik kompozisyonunun özel beslenme amacına uygun olduğunu

196

ve hayvan sağlığı, insan sağlığı, çevre veya hayvan refahına olumsuz bir etkisi olmadığını gösteren bir raporun olması gereklidir.

(3) Eğer Bakanlığın, mevcut bilimsel ve teknolojik bilgiler temelinde, spesifik yemin beslenme amacına uygun olmadığına veya hayvan sağlığına, insan sağlığına, çevreye veya hayvan refahına olumsuz etkisi olduğuna dair şüphesi varsa, söz konusu yem piyasaya arz edilemez ve kullanılamaz.

(4) Bu maddenin uygulanması için gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yem Maddeleri ve Karma Yemin Etiketlenmesi, Sunumu ve Paketlenmesi

Yem Maddeleri ve Karma Yem İçin Etiketleme ve Sunum İlkeleri

26. (1) Yem maddeleri ve karma yemin etiketlenmesi ve sunumu, kullanıcıyı yanıltıcı veya aldatıcı şekilde olamaz. Etiketleme ve sunumda;

(A) Yemin özelliğine veya kullanım amacına göre, özellikle yapısı, işleme veya üretim metodu, niteliği, bileşimi, içeriği, miktarı, dayanıklılığı, yemin amaçlandığı hayvan türleri veya kategorileri göz önüne alınır.

(B) Yemde olmadığı halde birtakım etkiler veya özellikler varmış gibi veya benzer yemler ile aynı özelliklere sahip olduğu halde, diğerlerinden farklı özelliklere sahipmış gibi gösterilemez.

(C) Etiketleme, yem kataloğunda belirlenen kriterlere ve etiketleme ile ilgili kurallara uygun olmalıdır.

(C) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde piyasaya arz edilecek yemlerde Türkçe etiket bilgileri yer almalıdır.

(2) Bu Yasanın 29’uncu maddesi uyarınca dökme veya mühürlenmemiş paket veya kaplarda pazarlanan yem maddeleri veya karma yemler, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kuralları kapsamında gerekli olan tüm zorunlu etiketleme bilgilerini içeren bir belge ile birlikte verilir.

(3) Yemlerin iletişim araçları ile uzaktan satışı halinde, tüketicilerin korunması amacıyla satış öncesinde, parti veya seri numarası, en kısa depolama ömrü, net ağırlığı ve etiketlemeden sorumlu yem işletmecisinin isim ve adresi dışında etikette bulunması zorunlu bilgiler iletişim araçlarında gösterilir. Diğer bilgiler yemin teslim zamanına kadar alıcıya ulaştırılmalıdır.

(4) Resmi kontroller sırasında, bir yem maddesinin veya karma yemin etiket bilgilerinde belirtilen besin maddesi bileşen

197

değerleri ile resmi kontrol için yapılan analiz sonucu bulunan değerler arasındaki farklılığın değerlendirilmesinde kullanılacak tolerans değerleri bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kuralları kapsamında değerlendirilir.

(5) Bu maddenin uygulanması için gereken usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

Yemin Etiketlenmesi 27. (1) Yemi ilk piyasaya süren yem işletmecisi yemin etiketlenmesinden, etiketleme özelliklerinin varlığından ve doğruluğundan da sorumludur.

Konusundaki Sorumluluklar (2) Yem işletmecisi, Faaliyetleri kontrolleri altındaki etiketlemeyi etkilediği sürece, sunulan bilginin bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük gerekliliklerine uygun olduğunu temin eder.

(3) Etiketleme işlemininden sorumlu olmayan perakende ve/veya dağıtım faaliyetlerinden sorumlu yem işletmecisi etiketleme gerekliliklerine uyum için gerekli özeni gösterir.

Ancak söz konusu gerekliliklere uymadığını bildikleri veya ellerinde olan bilgiler doğrultusunda şüphe etmeleri halinde yemi tedarik etmemekle yükümlüdürler.

(4) Yem işletmecisi, zorunlu etiketleme bilgilerinin yemin son kullanıcısına kadar kendi kontrolü altındaki faaliyetlerden sorumludur.

Yem Maddeleri ve Karma Yem ile İlgili İddialar 28. (1) Yem maddelerinin ve karma yemlerin etiketinde ve sunumunda, yemdeki bir maddenin varlığı veya yokluğuna, belirli besinsel özelliklerine, işleme veya belirli bir fonksiyona yönelik olarak dikkat çekici özel iddialarda bulunulabilir. Bu iddiaların yapılabilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:

(A) İddia edilen husus; gerçek, yetkili makam tarafından doğrulanabilir ve yem kullanıcısı tarafından anlaşılabilir olmalıdır.

(B) Yetkili makamın talebi halinde, iddianın bilimsel olarak kanıtlanması ya kamunun erişimine açık bilimsel delillere dayalı referanslar ile veya belgelenmiş şirket araştırması yoluyla sağlanır. İddia edilen hususların kanıtlanması ile ilgili bilimsel dayanak, yemin piyasaya arzından önce sağlanmış olmalıdır. İddia edilen hususun yeterince kanıtlanamadığı sonucuna varılırsa, bu gibi iddiaya ait etiketlenenin bu Yasa’nın 26’ncı madde uyarınca belirtilen etiketleme kurallarına göre, yanıltıcı olduğu kabul edilir. Yetkili makam bilimsel dayanak konusunda şüpheye düşerse, gerekli inceleme ve araştırmaları yaparak veya yaptırarak karar verir. Bu tür yemleri satın alanlar iddia edilen hususun

198

doğruluğu hakkındaki şüphelerini yetkili makama bildirme hakkına sahiptir.

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (A) ve (B) bentlerindeki şartlara helal gelmeksizin, aşağıdaki (3)'üncü fıkranın (A) bendinde belirtilen hususlarla ilgili iddialar dışında, hayvanlarda fizyolojik durumların korunması, desteklenmesi veya optimum beslenme ile ilgili iddialarda bulunulabilir.

(3) Yem maddelerinin ve karma yemlerin etiketlerinde veya sunumunda aşağıdaki iddialar yer alamaz:

(A) Bu Yasa kapsamında yem katkı maddeleri kurallarına göre onaylanmış koksidiyostatlar, histomonostatlar haricinde, bir hastalığı önleyici veya tedavi edici yönündeki iddialar. Ancak patolojik semptomların tedavisi hariç besin dengesizliklerinin karşılanmasına dair iddialar bunun dışındadır.

(B) Bu Yasa'nın 26'nci madde uyarınca belirtilen yem maddeleri ve karma yemler ile ilgili iddialar.

Etiket Bilgilerinin Sunumu

29. (1) Zorunlu etiket bilgileri, tüm ambalaj veya kabın üzerinde veya bunlara iliştirilmiş etiket üzerinde veya dökme yemlerin beraberindeki belgelerde belirgin olarak yer almalıdır. Etiket bilgileri açık, görünecek şekilde, okunaklı ve silinmeyecek şekilde olmalıdır.

(2) Zorunlu etiket bilgileri, kolaylıkla ayırt edilebilmeli ve başka bilgiler ile anlaşılması zorlaştırılmamalıdır. Etiket bilgilerinin sunulmasında kullanılan renk, yazı karakteri ve büyüklükleri, uyarıcı açıklamaların gerekli olduğu haller dışında, bazı bilgileri örtecek şekilde veya önemliymiş gibi gösterecek şekilde olmamalıdır.

Zorunlu Etiketleme Bilgileri

30. Etiketinde aşağıdaki bilgilerin belirtilmediği bir yem maddesi veya karma yem piyasaya arz edilemez;

(1) Yemin tipi: Yem maddesi, tam yem veya tamamlayıcı yem. Tam yem için, uygun olan durumlarda ‘tam süt ikame yemi’, tamamlayıcı yem için uygun olan durumlarda ‘mineral yem’ veya ‘tamamlayıcı süt ikame yemi’ isimleri kullanılabilir:

Ancak kedi ve köpek dışındaki evcil hayvanlar için "tam yem" veya "tamamlayıcı yem", "karma yem" ile değiştirilebilir

(2) Yem işletmecisinin adı veya şirket adı ve adresi, (3) Onaylı yem işletmelerinin onay numarası, (4) Parti veya seri numarası, (5) Katı ürünler için birim kütle miktarı, sıvı ürünler için ise birim kütle veya hacim miktarı, (6) Bu Yasa'nın 24'üncü madde uyarınca hazırlanacak tüzük ile ilgili yem katkı maddesine yetki veren yasal düzenlemede

199

belirtilen etiketleme hükümleri saklı kalmak üzere, başında “katkı maddeleri” başlığının bulunduğu yem katkı maddelerinin listesi,

(7) Bu Yasa’nın 24’üncü madde uyarınca hazırlanacak tüzük ile ilgili kurallara göre nem içeriği ve hidroklorik asit içeriği.

Yem Maddeleri İçin Zorunlu Özel Etiketleme Kuralları

31. (1) Yem maddelerinin etiketlenmesinde bu Yasa’nın 30’uncu maddesinde belirtilen şartlara ilaveten, aşağıdaki hususlar da belirtilir:

(A) Yem maddesinin ismi; bu Yasa kapsamında hazırlanacak yem maddeleri kataloğuna göre isimlendirilmesi ve katalogda belirtilen kriterlere uygun olmalıdır.

(B) Yem kategorilerine karşılık gelen zorunlu bildirimler yem maddeleri kataloğundaki yem maddelerine karşılık gelen özel bildirimlerle değiştirilebilir.

(2) Yem maddelerine, yem katkı maddeleri katılması halinde, yukarıdaki (1)’inci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak, aşağıdaki hususlar da etiketlerde yer alır:

(A) Söz konusu yem katkı maddelerinin, tüm hayvan türleri için değil, bazı türler için kullanımının amaçlanması veya bazı türler için maksimum limitlerde kullanılmasına izin verilmesi halinde, yem maddelerinin kullanılacağı hayvan türleri, kategorileri ve limitleri,

(B) Tamamlayıcı yem ve yem katkı maddeleri içeren yem malzemelerinin tam yem için belirlenen maksimum seviyelerin üzerinde doğru kullanımına ilişkin talimatlar, maksimum miktarı belirtecektir:

(a) Tam yemler için belirlenen maksimum seviyelerin üzerinde katkı maddeleri içeren yem maddeleri ve tamamlayıcı yemlerin kategorileri ve limitleri,

(b) Rasyonda uygun kullanımının ve günlük rasyondaki maksimum katkı maddeleri içeriğinin uygunluğunun sağlanması için o yemin gram veya kilogram veya birim hacim olarak hayvan başına verilecek günlük maksimum miktarı,

(c) Yemin günlük rasyondaki yüzdesi veya her bir kilogram tam yemdeki miktarı veya yüzdesi.

(3) Yem maddelerine ilave edilen teknolojik katkı maddeleri haricindeki yem katkı maddeleri için en kısa depolama ömrü.

Karma Yemler İçin Zorunlu

32. (1) Karma yemlerin etiketlenmesinde bu Yasa’nın 30’uncu maddesinde belirtilen şartlara ilaveten, aşağıdaki hususlar da belirtilir:

Özel Etiketleme Kuralları

200

(A) Karma yemlerin kullanılacağı hayvan türü veya kategorisi, (B) Yemin kullanım amacı ve uygun kullanımına ilişkin açıklamalar.

(2) Üreticinin başkası adına üretim yapması ve etiketlemeden sorumlu yem işletmecisi olmadığı durumlarda aşağıdaki hususlar etikette belirtilir:

(A) Yemi üreten yem işletmecisinin adı veya ticari adı ve adresi, (B) Yemi üreten yem işletmesinin onay numarası veya kayıt numarası.

(3) En kısa depolama ömrü, aşağıdaki şekilde belirtilir:

(A) Yapısal özelliklerinden dolayı kolay bozulabilen yemlerde kesin bir tarih “... tarihinden önce kullanılmalıdır.” ifadesi yer alır. (B) Diğer karma yemlerde belirli bir ay belirtilerek “en uygun ...den önce kullanılmalıdır.” ifadesi yer alır. (C) Etiket üzerinde üretim tarihi gösteriliyor ise, en kısa depolama ömrü, üretim tarihinden itibaren gün veya ay zaman periyodu olarak belirtilir.

(4) Karma yemi oluşturan yem maddelerinin isimleri bileşiminin belirtildiği kısımda, karma yemdeki yem içeriği üzerinden hesaplanmış ağırlıklarına göre, büyükten küçük doğru listelenir. Bu liste yüzde miktarları üzerinden de verilebilir. Bunlardan başka, karma yemlerin bileşimleri ile ilgili olarak;

(A) Bir yem maddesi, dikkat çekecek şekilde kelimelerle, grafikle veya resimle gösterilebilir. Bu şekillerde gösterilmesi halinde, o yem maddesinin ağırlık itibariyle yüzdesi ve ismi de belirtilir., (B) Eğer karma yemi oluşturan yem maddeleri ağırlıkları itibariyle yüzde olarak belirtilmemişse, etiketlemeden sorumlu yem işletmecisi, alıcının talebi üzerine yemin bileşimini oluşturan yem maddeleri ile ilgili bilgileri yüzde olarak, +/- % 15'lik değer aralığı içerisinde alıcıya sağlar. (C) Kürk hayvanları haricindeki gıda amaçlı olmayan hayvanlar için hazırlanan karma yemlerin bileşiminde, yem maddelerinin ismi yerine, yem maddelerinin ait olduğu yem kategorisinin ismi de belirtilebilir.

(5) İnsan veya hayvan sağlığı veya çevreye ilişkin herhangi bir acil durum ortaya çıkması durumunda, üretici ve alıcıların ilgili kanuni hakları korunarak, Yetkili makam tarafından, uygun görüldüğü takdirde, alıcının talebi halinde, imzalı teminat karşılığında karma yemin bileşimi ve özellikleri ile ilgili bilgiler alıcıya sağlanabilir.

201

Özel Besleme Amaçlı Yemler İçin Zorunlu İlave Etiketleme Kuralları

33. Özel besleme amaçlı yemlerin etiketlenmesinde, bu Yasa'nın 30'uncu, 31'inci ve 32'nci maddelerinde yer alan zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak aşağıdaki hususlar da belirtilir: (1) Özel besleme amaçlı yemlerde münhasıran, belirli beslenme amaçlarına yönelik yemin olması durumunda, bu Yasa'nın 30'uncu maddesinin (1)'inci fıkrasında belirtilen yemin tipi yanında, "diyetetik" niteleyici ifadesi, (2) 25'inci maddesinde belirtilen kullanım amaçları ile ilgili bilgiler, (3) Yemi kullanmadan önce veya kullanım süresini uzatmadan önce, hayvan besleme uzmanına danışılmasına dair not yazılır.

Evcil Hayvan Yemleri İçin Zorunlu İlave Etiketleme Kuralları

34. Ev ve süs evcil hayvan yemi satın alanların, zorunlu etiket bilgilerinin yanında, yeme ilave edilen yem katkı maddeleri ve kategorilerine göre yem maddeleri hakkında da ilave bilgi edinebilmeleri amacıyla ev ve süs evcil hayvanı yemi etiketi üzerinde irtibat kurulabilecek bir telefon numarası belirtilir.

Uygun Olmayan Yem İçin Ek Zorunlu Etiketleme Kuralları

35. Kullanımı uygun olmayan ancak, işlemden geçirilmek suretiyle kullanılabilir hale getirilmesi mümkün olabilen yemlerin etiketlerinde bu Yasa'nın 30'uncu, 31'inci, 32'nci ve 33'üncü maddelerinde yer alan zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak bu Yasa'nın 26'ncı madde uyarınca hazırlanacak tüzük kurallarınca belirtilen özel hususlar yazılır.

Yem Maddelerinin ve Karma Yemin İsteğe bağlı olarak Etiketlenmesi

36. (1) Bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklerce belirtilen genel kurallara uygun olmak şartı ile karma yem ve yem maddelerinin etiketlerinde, zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak, isteğe bağlı bazı bilgilere de etikette yer verilebilir. (2) İsteğe bağlı etiketleme ile ilgili ayrıntılı hususlar, bu Yasa'nın 40'nci maddesinde belirtilen iyi etiketleme uygulama kılavuzları içerisinde yer alabilir. (3) Yem işletmecileri tarafından kılavuzların kullanımı gönüllü olacaktır. Ancak, kılavuzların herhangi birinin kullanımı, yalnızca bu Kuralların ilgili tüm kurallarına uyması koşuluyla etikette belirtilebilir.

Yem Maddeleri ve Yemin Paketlemesi

37. (1) Yem maddeleri ve karma yemler kapalı paketlerde veya ambalajlarda pazarlanabilir. Kapalı paket veya ambalaj açıldığında bozulacağından, bu paket veya ambalajlar tekrar kullanılamaz. (2) Aşağıda belirtilen yemler, yukarıdaki (1)'inci fıkradan istisna olarak dökme halde, açık paket ve ambalajlarda piyasaya sürülebilir: (A) Yem maddeleri, (B) Tahıl ve meyvelerin bütün halde karıştırılarak elde edildiği karma yemler,

202

(C) Karma yem üreticileri arasındaki teslimatlar, (C) Karma yem üreticisinden doğrudan yetiştiricilere yapılan teslimatlar, (D) Karma yem üreticilerinden paketleme firmalarına yapılan teslimatlar, (E) Son kullanıcıya, ağırlığı 50 kg’ı aşmayan miktarlarda yapılan satışlarda kapalı paketten veya ambalajdan alınan karma yemler, (F) Blok veya yalama taşları.

Etiketleme ile İlgili İstisnalar

38. (1) Yem alıcısının, bu Yasa’nın 30’uncu maddesinin (3)’üncü, (4)’üncü, (5)’inci ve (7)’nci fıkraları ile 31’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) bendinde belirtilen etiket bilgilerine gerek olmadığına dair yazılı talebi halinde, bu alıcıya ait yemlerin etiketlerinde bu bilgilerin belirtilme zorunluluğu yoktur. Her sipariş birkaç sevkiyattan oluşabilir.

(2) Paketli yemlerde, bu Yasa’nın 30’uncu maddesinin (3)’üncü, (4)’üncü ve (5)’inci fıkraları ve 31’inci maddesinin (3)’üncü fıkrası veya 32’nci maddesinin (2)’nci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde belirtilen bilgiler, ambalaj üzerinde de belirtilebilir. Bu bilgilerin ambalajın neresinde yer aldığı belirtilir.

(3) Kendi hayvanları için kullanmak üzere doğrudan yetiştiricilere yapılan satışlarda, koruyucular ve silaj katkı maddeleri dışında yem katkı maddeleri içermeyen yem maddelerinin satışında, yem hijyeni ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Yasa’nın 30’uncu maddesinin (3)’üncü, (4)’üncü, (5)’inci ve (7)’nci fıkraları ile 31’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) bendinde belirtilen bilgilerin bulunması zorunlu değildir.

(4) Bitki danelerinin, tohumlarının ve meyvelerinin bütün halde karışımları için, 32’nci maddenin (1)’inci fıkrasının (A) bendinde belirtilen zorunlu bildirimler gerekli değildir.

(5) Karma yemin en fazla üç yem maddesinden oluşması ve kullanılan bu yem maddelerinin açıkça tanımlanması halinde, 31’nci maddenin (1)’inci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde belirtilen bilgiler gerekli değildir.

(6) Son kullanıcıya dökme halde 20 kg’ı aşmayan miktarlarda satılan yem maddeleri veya karma yemler için, 31’inci, 32’nci ve 33’üncü maddelerde belirtilen bilgiler zorunlu olmayıp, istenmesi halinde, satış noktasında not olarak alıcının bilgisine sunulabilir.

Ancak bu gibi durumlarda, bu Yasa’nın 30’uncu maddesinin (1)’inci fıkrası ve 31’inci maddesinin (1)’inci fıkrası veya 32’nci maddelerinde (1)’inci fıkrasının (A) ve (B) bentlerinde yer alan bilgilerin bulunduğu not, istenmesi halinde alıcıya teslimatta veya fatura ile birlikte sunulur.

(7) Paket halinde ambalaj içerisinde satılan toplam ağırlığı 10 kg’ı aşmayan ev ve süs hayvanı yemleri için, 30’uncu maddesinin (1)’inci, (2)’nci, (3)’ücü, (6)’nci ve (7)’nci

203

fikraları ve 32’nci maddenin (1)’inci fikrasının (B) bendi ve (2)’nci fikrasının (A) ve (B) bentlerinde belirtilen bilgiler, her bir paket yerine, paketlerin taşındığı ambalajın dış kısmında da yer alabilir.

(8) Bakanlık, deney amaçlı olduğu etiketinde açıkça belirtilmesi şartıyla, bilimsel veya deneysel amaçlı kullanılacak hayvan yemleri ile ilgili istisnai hükümler uygulayabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yem Maddeleri Kataloğu ve İyi Etiketleme Uygulama Kılavuzları

Yem Maddeleri Kataloğu 39. (1) Yetkili makam, ürün özellikleri hakkında bilgi oluşturmak ve bilgi alış verişini kolaylaştırmak, yem maddeleri ve karma yemlerin etiketlendirilmesinde ve yem sektöründe kullanılmak üzere yem maddeleri kataloğu hazırlar ve Yetkili makam internet sitesinde yayımlar. Bu katalog ihtiyaca göre ilgili sektör paydaşları ile birlikte görüşülerek değiştirilebilir ve güncellenebilir. Bir yem maddesi katalogda tanımlanırken en az aşağıdaki bilgiler belirtilmelidir:

(A) İsmi, (B) Ayırt edici kimlik numarası, (C) Yem maddesinin üretim işlemi ve ürün özellikleri ile ilgili açıklama, (C) 31’inci maddenin (1)’inci fikrasının (B) bendinde belirtilen zorunlu bildirim yerine geçen bilgiler, (D) Katalogda belirtilen terimler sözlüğüne uygun, üretim işlemleri ve teknik açıklamaların yer aldığı bilgiler.

(2) Yem maddeleri kataloğunun kullanımı yem sektöründe isteğe bağlıdır.

Ancak, katalogda yer alan isimlerin kullanılması durumunda yem maddeleri, katalogda o isimle belirtilen özelliklere uygun olmalıdır.

(3) Katalogda yapılacak değişiklik ve güncellemeler, sektörün ihtiyaçları ve görüşleri doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmeler göz önünde bulundurularak yapılır.

(4) Katalogda yer almayan bir yem maddesini ilk defa piyasaya arz edecek olanlar, Yetkili makama bildirimde bulunur ve bununla ilgili izni alırlar. Yetkili makamdan izin alınmadan bu yem maddeleri piyasaya arz edilemez. Bu yem maddeleri ile ilgili yem sektörü de bilgilendirilir, bildirimler ile ilgili internet ortamında bir kayıt sistemi oluşturulur ve sistem düzenli olarak güncellenir.

İyi Etiketleme Uygulama Kılavuzları 40. (1) Yetkili makam, yem sektörü ile istişare ederek yemlerde etiketlemenin uygun ve doğru yapılmasını sağlamak amacıyla, iyi etiketleme uygulama kılavuzları oluşturur.

(2) (A) Biri gıda amaçlı hayvan yemleri, diğeri evcil hayvan yemleri olmak üzere, ilgili sektör paydaşları

204

tarafından iyi etiketleme uygulama kılavuzları oluşturulur. Belirlenen bu iyi etiketleme uygulama kılavuzları Yetkili makam incelemesinden sonra onay alınarak kullanılır.

(B) İyi etiketleme uygulamaları kılavuzları, yem sektörü tarafından isteğe bağlı olarak kullanılır. İlgili sektör paydaşlarının talebi ve görüşleri doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmelere göre iyi etiketleme uygulama kılavuzlarında değişiklik yapılabilir.

ALTINCI

KISIM

Yem Katkı Maddeleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Yem Katkı Maddelerinin Kullanımı ve Yetkilendirme

Yem Katkı Maddelerinin Piyasaya Arz Edilmesi, İşlenmesi ve Kullanılması

41. (1) Yem katkı maddelerinin piyasaya arz, işlenmesi ve kullanılabilmesi için; bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına göre onaylanması ve genel kullanım şartları dahil etiketleme kurallarına uygun olması gerekir. Bu şartları karşılamayan yem katkı maddesi piyasaya arz edilemez, işlenemez veya kullanılamaz.

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın uygulanması için gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

Yem Katkı Maddelerinin

42. (1) Yem katkı maddesi veya yem katkı maddesinin yeni kullanımı için izin almak isteyenler Yetkili makama başvuruda bulunur.

Ruhsatlandırılması ve Kayıt Altına Alınması

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkra kapsamında, izin başvurusu, izin prosedürü, yem katkı maddelerinin kaydının oluşturulması ve güncel tutulmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

(3) Yukarıdaki (1)'inci ve (2)'nci fıkraları kapsamında yayımlanacak tüzük hükümleri dışında bir yem katkı maddesine onay verilemez, verilen onay yenilenemez, onayda değişiklik yapılamaz, askıya alınamaz veya iptal edilemez.

Ruhsatlandırma Şartları

43. (1) Başvuru sahibi tarafından, bu Yasa'nın 42'nci maddede yer alan başvuru ile ilgili gereklilikler ve esaslar tamamı yerine getirilmedikçe yem katkı maddesi ruhsatlandırılmaz.

(2) Yem katkı maddeleri;

(A) İnsan sağlığı, hayvan sağlığı veya çevre üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmamalıdır,

(B) Kullanıcıyı yanıltıcı şekilde sunulmamalıdır,

205

(C) Hayvansal ürünlerin belirli özelliklerini bozarak tüketiciye zarar vermemeli veya bu özellikler ile ilgili olarak tüketiciyi yanıltıcı olmamalıdır.

(3) Yem katkı maddeleri aşağıdaki özelliklerden en az birini taşımalıdır;

(A) Yemlerin özelliklerini olumlu yönde etkilemelidir, (B) Hayvansal ürünlerin özelliklerini olumlu yönde etkilemelidir, (C) Süs balığı ve kuşlarının renklerini olumlu yönde etkilemelidir, (C) Hayvanların besin maddesi ihtiyaçlarını karşılamalıdır, (D) Hayvansal üretimin çevresel sonuçlarını olumlu yönde etkilemelidir, (E) Özellikle sindirim sistemindeki florayı veya yemlerin sindirimini etkileyerek hayvansal üretimi, performansı veya hayvan refahını olumlu yönde etkilemelidir, (F) Koksidiyostatik veya histomonostatik etkisi olmalıdır.

(4) Koksidiyostatlar veya histomonostatlar dışında, antibiyotikler yem katkı maddesi olarak ruhsatlandırılamaz.

Gizlilik İlkesi 44. (1) Yetkili makam, izin başvurusunu, ilgili destekleyici bilgileri ve başvuru sahibi tarafından sağlanan ek bilgileri ve bilimsel görüşlerini kamuoyuna açıklayabilir. (2) Bu Yasanın 42’nci maddenin (2)’nci fıkrasında atıfta bulunulan Tüzükte belirtilen şartlar ve prosedürlere uygun olarak, başvuru sahibi, bu Yasa kapsamında sunulan bilgilerin belirli bölümlerinin, doğrulanabilir gerekçelerle birlikte gizli olarak ele alınması talebinde bulunabilir. (3) Yetkili makam, başvuru sahibi tarafından sunulan şeffaflığa ilişkin kamu yararını göz önünde bulundurarak yukarıdaki (2)’nci fıkra göre gizlilik talebini değerlendirir ve gizli olarak kabul edilecek bilgilere karar verir.

Yem Katkı Maddeleri 45. (1) Bir yem katkı maddesi, fonksiyonlarına ve özelliklerine göre aşağıda yer alan kategorilerden bir veya birkaç içinde yer alır.

Kategorileri (A) Teknolojik yem katkı maddeleri: Teknolojik bir amaçla yeme katılan katkı maddeleridir. (B) Duyusal yem katkı maddeleri: Yeme katıldığında, yemin organoleptik özelliklerini veya hayvansal gıdaların görsel özelliklerini geliştiren veya değiştiren maddelerdir. (C) Besinsel yem katkı maddeleri. (C) Zooteknik yem katkı maddeleri: Sağlıklı hayvanların performansını veya çevreyi olumlu yönde etkileyen katkı maddeleridir.

206

(D) Koksidiyostatik ve histomonostatik yem katkı maddeleri.

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrasında belirtilen kategorilerdeki yem katkı maddeleri, belirtilen prosedürlere ve sahip oldukları fonksiyonlara göre bir veya birden fazla fonksiyonel grupta yer alabilir.

(3) Yukarıdaki (1)'inci fıkra kapsamında, yem katkı maddelerinin kategorileri ve fonksiyonel gruplarına ilişkin listelerin oluşturulması ve güncel tutulmasına ilişkin usul ve şartları Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yem Katkı Maddelerinin ve Premikslerin Etiketlenmesi ve Ambalajlanması

Yem Katkı Maddelerinin ve Premikslerin Etiketlenmesi

46. (1) Bir yem katkı maddesi veya premiks, ülke sınırları içerisinde faaliyet gösteren üretici, paketleyici, ithalatçı, satıcı veya dağıtıcının sorumluluğunda, ambalajı veya kabı üzerinde aşağıdaki bilgiler açık, kolay okunabilen, kalıcı şekilde ve Türkçe olarak etiketlenmediği sürece piyasaya arz edilemez;

(A) Onay sırasında fonksiyonel grubun adına göre yem katkı maddesine verilen özel ad,

(B) Etiketlemeden sorumlu işletme veya kişilerin adı, ticari unvanı, adresi,

(C) Katı veya toz yem katkı maddeleri ile premiksler için net ağırlık, sıvı yem katkı maddeleri ve premiksler için net ağırlık veya net hacim,

(C) Bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılmış tüzük hükümleri uyarınca yem katkı maddesi üreten veya piyasaya sunan işletmeye verilmiş olan ruhsat numarası veya kayıt numarası,

(D) Kullanma talimatı, kullanımla ilgili güvenlik tavsiyeleri ve yem katkı maddesi veya premiksin kullanılacağı hayvan türleri ve kategorileri ve ruhsatta yer alan özel koşullar,

(E) Tanımlayıcı kimlik numarası,

(F) Parti numarası ve üretim tarihi.

(2) Premiksin bileşiminde yer alan her bir katkı maddesi için yukarıdaki (1)'inci fıkranın (B), (C), (D) ve (F) bentlerinde belirtilen bilgilerin etikette bulunması gerekli değildir.

(3) Aromatik bileşikler için, tek tek yem katkı maddesi listesi yerine “aromatik bileşikler karışımı” ifadesi kullanılabilir. Bu durum, yem ve içme suyunda kullanıldığında miktar sınırına tabi olan aromatik bileşikler için geçerli değildir.

(4) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada yer alan bilgilere ek olarak, etiketleme şartları belirtilen bir fonksiyonel gruba dahil olan yem katkı maddesinin veya bu yem katkı maddelerinden

207

oluşan premikslerin ambalajı veya kabı üzerinde bilgiler belirgin, açıkça okunabilir ve silinmeyecek şekilde bulunmalıdır.

(5) Premikslerin kullanılması durumunda, ‘PREMİKS’ kelimesi (büyük harfle yazılmış şekilde) etiket üzerinde açıkça görülebilir biçimde yer almalı ve taşıyıcı madde belirtilmelidir. Premiks üzerinde eğer taşıyıcı olarak su kullanılıyorsa rutubet içeriği, minimum depolama ömrü ve en uygun depolama koşulları belirtilmelidir. Premiks içeriğinde yer alan her bir katkı maddesinin minimum depolama ömrünün belirtilmesine gerek yoktur.

(6) Silaj katkı maddesi içeren premikslerde etiket üzerinde ‘PREMİKS’ ibaresi ardından “SİLAJ KATKI MADDESİ İÇERİR” ibaresi açık şekilde eklenmelidir.

(7) Yukarıdaki (1)’inci ve (4)’üncü fıkralar kapsamında, belirli yem katkı maddeleri ve bu yem katkı maddelerini içeren premiksler için özel etiketleme gerekliliklerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

Yem Katkı Maddeleri ve Premikslerin Ambalajlanması

47. Yem katkı maddeleri ve premiksler ambalajları açıldığı zaman tekrar kapatılamayan ve yeniden kullanılamayan kapalı paket veya kapalı kaplarda piyasaya arz edilir.

YEDİNCİ KISIM

İlaçlı Yem

BİRİNCİ BÖLÜM

İlaçlı Yem Üretimi, Depolanması, Nakliyesi ve Piyasaya Arzı

İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Genel Yükümlülükler

48. (1) Yem işletmecileri, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümlerine göre ilaçlı yem ve ara ürünleri üretir, depolar, nakleder ve piyasaya arz eder.

(2) İlaçlı yemleri yalnızca kendi çiftliklerinde özel kullanım amacıyla satın alan, depolayan veya nakleden çiftçiler, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümlerine uymak zorundadır.

(3) Toptancı bayiler, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına göre ara malı tedarik eder.

5/2017 44/2020

(4) Bu kısımda düzenlenen kurallar Veteriner Hizmetleri Yasasında belirtilen hükümlere helal gelmeksizin uygulanır.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Bileşimi

49. (1) İlaçlı yem ve ara ürünler, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümlerine göre belirtilen şartlara uygun

208

olarak yalnızca ilaçlı yem üretimi amacıyla izin verilen veteriner tıbbi ürünlerinden üretilir.

(2) İlaçlı yemi veya ara ürünü üreten yem işletmecisi aşağıdaki koşulları sağlamalıdır:

(A) İlaçlı yem veya ara ürün, veteriner tıbbi yemlere ilişkin veteriner reçetesinde belirtilen ilgili koşullara uygun olarak üretilmelidir. Beslemeye dahil edilecek ürünler; veteriner tıbbi ürünler ile yem arasındaki, ilaçlı yem veya ara ürünün güvenliğini veya etkinliğini bozabilecek bilinen etkileşimlere ilişkin özel hükümleri içerecektir;

(B) Veteriner tıbbi ürün; bu Yasanın 42’nci maddeye göre maksimum içeriği belirlenen bir koksidiyostat veya histomonostat olarak izin verilen bir yem katkı maddesi, halihazırda aktif madde olarak kullanılmışsa, ilaçlı yem veya ara ürüne dahil edilmez.

(C) Veteriner tıbbi ürünündeki etkin maddenin, ilgili yemde bulunan bir yem katkı maddesindeki madde ile aynı olması durumunda, ilaçlı yemdeki bu etkin maddenin toplam içeriği, veterinerlikte belirtilen maksimum içeriği aşamaz.

(Ç) Yeme dahil edilen veteriner tıbbi ürünler, ilaçlı yemin tüm depolama ömrü boyunca stabil bir karışım oluşturmak üzere yemle birleşir ve ilaçlı yem veya ara ürünün uygun şekilde olması koşuluyla veteriner tıbbi ürünün son kullanma tarihine kadar saklanır ve işlenir.

(3) Yetiştiricilerin hayvanlarında herhangi bir hastalık görülmesi durumunda, tedavide kullanılacak ilacın veya ilaçların yemle birlikte hayvanlara verilmesi gerekiyorsa, yem işletmecileri Resim veteriner hekim veya Kıbrıs Türk Veteriner Hekimler Birliği’ne üye serbest veteriner hekimlerin Veteriner Dairesinden onaylanmış reçeteleri ile ilaçlı yem üretebilirler.

Ancak gıda amaçlı üretimi olmayan hayvan türlerinde pazarlama izni koşulları dışında kullanılması amaçlanan veteriner tıbbi ürünleri içeren ilaçlı yem veya ara ürünleri yem işletmecileri üretebilir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Homojenliği

50. (1) İlaçlı yem veya ara ürünler üreten yem işletmecileri, veteriner tıbbi ürününün ilaçlı yem ve ara ürün içinde homojen olarak dağılmasını sağlar.

(2) Bakanlık, veteriner tıbbi ürünlerinin ve karıştırma teknolojisinin spesifik özelliklerini dikkate alarak, veteriner tıbbi ürünün ilaçlı yem veya ara ürün içinde homojen dağılımı için kriterler belirleyebilir.

209

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerden Çapraz Bulaşma

51. (1) İlaçlı yem veya ara ürünleri üreten, depolayan, nakleden veya piyasaya arz eden yem işletmecileri, çapraz bulaşmayı önlemek için bu Yasanın 48'inci maddesi hükümlerine göre uygun önlemleri alır veya aldırır.

(2) Bakanlık, yemdeki aktif maddeler için analiz yöntemleri de dahil olmak üzere, hedef dışı yemlerdeki aktif maddeler için belirli maksimum çapraz bulaşma seviyeleri belirleyebilir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Özel Etiketleme Gereksinimleri

52. (1) Yem malzemelerinin ve karma yemlerin etiketlenmesi için bu Yasa kapsamında sağlanan özel gereklilikler, sırasıyla yem malzemeleri veya karma yem içeren ilaçlı yem ve ara ürünler için de geçerlidir.

(2) Paketler yerine konteynerlerin kullanıldığı durumlarda, yukarıdaki (1)'inci fıkraya uygun bir belge eşlik eder.

(3) İlaçlı bir yem veya ara üründeki etkin maddenin etiketlenmiş içeriği ile resmi kontrollerde analiz edilen içerik arasındaki farklılıklar için izin verilen toleranslar ve uyulması gereken usul ve esaslar, Bakanlık tarafından hazırlanan Bakanlar Kurulunca onaylanacak. Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Ambalajlanması

53. İlaçlı yem ve ara ürünler, yalnızca kapalı ambalajlarda veya kaplarda piyasaya sürülecektir. Paketler veya kaplar, ambalaj veya kap açıldığında mühür hasar görecek ve tekrar kullanılamayacak şekilde mühürlenecektir. Paketler tekrar kullanılmayacaktır.

Ancak bu husus doğrudan yetiştiricilere ilaçlı yem sağlayan seyyar karıştırıcılar için geçerli değildir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Reklamı

54. (1) İlaçlı yem ve ara ürünlerin reklamı yasaktır. Bu yasak, yalnızca veteriner hekimlere yönelik reklamlar için geçerli değildir.

Ancak reklam yanıltıcı olabilecek veya ilaçlı yemin yanlış kullanımına yol açabilecek biçimde hiçbir bilgi içeremez.

(2) İlaçlı yem, küçük miktarlardaki numuneler dışında tanıtım amaçlı dağıtılamaz.

Ancak, numuneler, numune olduklarını gösterecek şekilde uygun şekilde etiketlenir ve sponsorlu etkinlikler veya ziyaretleri sırasında doğrudan veteriner hekimlere satış temsilcileri tarafından verilir.

(3) Antimikrobiyal veteriner tıbbi ürünleri içeren ilaçlı yemler, tanıtım amacıyla numune olarak veya başka bir sunumda dağıtılamaz.

210

İKİNCİ BÖLÜM

İlaçlı Yem Üreten Kuruluş Onayı

İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Onay Yükümlülükleri

55. (1) İlaçlı yem veya ara ürünleri üreten, depolayan, nakleden veya piyasaya arz eden yem işletmecileri, kontrolleri altındaki kuruluşların Bakanlık tarafından onaylanmasını sağlar.

(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada düzenlenen yükümlülük aşağıdaki yem işletmecileri için geçerli değildir:

(A) İlaçlı yemi yalnızca çiftliklerinde özel kullanım için satın alanlar, depolayanlar veya nakledenler;

(B) İlaçlı yem veya ara ürünleri kendi tesislerinde bulundurmadan yalnızca tüccar olarak hareket edenler;

(C) Sadece ilaçlı yem veya ara ürünleri münhasıran kapalı ambalajlarda veya kaplarda nakleden veya depolayanlar.

(3) Bakanlık, yalnızca ilgili faaliyetin başlatılmasından önce yapılan bir yerinde ziyaretin, sistemin ilaçlı yem veya gıda ürünlerinin üretimi, depolanması, taşınması veya piyasaya arz için uygulamaya konulduğunu gösterdiği durumlarda kuruluşları onaylar.

(4) Evcil hayvanlar için ilaçlı yem perakendecileri ile ilaçlı yemle beslenen kürk hayvanlarının sahipleri hakkında, Bakanlık ilgili bilgilerin mevcut olmasını sağlamak için prosedürler düzenleyebilir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünlerin Onaylı Kuruluşlarının Listeleri

56. Bakanlıkça onaylanan kuruluşlar, bu Yasanın 16’ncı maddesi uyarınca Onaylı Yem İşletmeleri Listesine kaydedilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İlaçlı Yem Reçetesi ve Kullanımı

İlaçlı Yem Reçetesi ve Kullanımı

57. (1) Resmi veteriner hekim veya Veteriner Dairesi tarafından onaylanmış serbest veteriner hekim reçetesi olmadan ilaçlı yem üretilemez. İlaçlı yem üretilmesi için hayvanlarda görülen hastalığın resmi veya serbest veteriner hekim, tarafından teşhis edilmesi ve aynı hekim tarafından rapor ve reçete düzenlenmesi gerekir. Resmi veya serbest veteriner hekim ilaçlı yem gerektirecek uygulama hakkındaki teşhis, rapor ve reçetesini Veteriner Dairesi’ne onaylatır.

(2) Veteriner hekim tarafından düzenlenecek rapor ve reçetede düzenleme tarihi bulunmalı ve düzenlenen belgeler veteriner hekim tarafından imzalanmalıdır.

(3) Hayvan yetiştiricisi veteriner hekim raporu ile birlikte kullanacağı ilaçlı premiksin kullanma tarifnamesini, yeme

211

5/2017 44/2020

ne miktar katılacagını ve hangi hayvanlara ne kadar süre ile verileceğini ve ilaçlı yemin uygulandığı hayvanlardan elde edilecek gıdaların ne kadar süre ile insan tüketimine sunulamayacağını belirten ilaç kalıntı arınma süresini bildiren reçeteyi bir dilekçe ile yemi ürettireceği yem işletmecisine vereceklerdir.

(4) Veteriner Hizmetleri Yasası’nda belirtilen hükümlere helal gelmeksizin, bu maddenin uygulanması için gereken usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İlaçlı Yem ve Ara Ürünler İçin Kullanılmamış veya Son Kullanma Tarihi Geçmiş Ürünlerin Toplanması veya Bertaraf Edilmesi

58. Bakanlık, çevre işleri ile görevli Bakanlığı ile işbirliği içinde; son kullanma tarihi geçmiş ilaçlı yem ve ara ürünler için veya hayvan yetiştiricisinin ilaçlı ilaçlar için veteriner hekim reçetesinde belirtilen tedavi için fiilen kullandığından daha fazla miktarda ilaçlı yem alması durumunda uygun olarak toplatılması veya bertarafı için gerekli önlemler alır veya aldırır. Toplama veya bertarafı için belirlenen noktaların yerinin ve diğer ilgili bilgilerin çiftçilere, hayvan yetiştiricilerine, veteriner hekimlere ve diğer ilgili kişilere sunulmasını sağlamak için gerekli önlemler alır.

SEKİZİNCİ KISIM

Yemlerde İstenmeyen Maddeler

Müsaade ve Azami Seviyelerin Belirlenmesi

59. (1) İstenmeyen maddelere yalnızca, bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarıyla belirlenen maksimum limitlerin dahilinde ve belirtilen şartlara uygun olması halinde yemlerde bulunmasına müsaade edilir.

(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkra kapsamında hayvan besleme için kullanılacak maksimum limitleri ile uyulması gereken usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İstenmeyen Madde Kaynaklarının Azaltılması veya Ortadan Kaldırılması ve Müdahale Eşiklerinin Belirlenmesi

60. Yemlerde istenmeyen maddeler yüksek seviyede tespit edildiğinde veya maksimum seviye aşıldığı durumda, Bakanlık yemlerdeki istenmeyen maddelerin kaynağını belirlemek, azaltmak veya yok etmek amacıyla işletmeci ile işbirliğine giderek inceleme yapar. İncelemede geçmişteki bilgiler de göz önüne alınır. İstenmeyen maddeler yüksek seviyede tespit edildiğinde, inceleme amacıyla Bu Yasanın 59’uncu maddesi uyarınca hazırlanacak tüzükte belirtilen müdahale eşik değerler dikkate alınır.

212

Uygulamadaki Kısıtlama

61. (1) İstenmeyen maddeleri maksimum seviyeyi aşan miktarlarda içeren yemler, seyreltme amacıyla aynı veya farklı yemlerle karıştırılamaz.

(2) Tamamlayıcı yemler, önerilen kullanım miktarları dikkate alındığında, özel hükümler bulunmadığı sürece istenmeyen maddeleri günlük raşyonda tam yemler için belirlenen düzeylerin üzerinde içeremez.

(3) Bu Yasa'nın 2'nci maddesinde “Asgari Depolama Ömrü” olarak tanımlanan ve bu yasanın 59'uncu maddesinin (2)'nci fıkrası uyarınca hazırlanacak tüzükle belirlenen maksimum düzeyleri aşan istenmeyen madde düzeyine sahip kontamine yem fiziksel, kimyasal veya biyolojik süreçler kullanılarak toksinlerden arındırılabilir. Bunun yanında detoksifikasyon uygulanmış ve bu Yasa uyarınca etiketlendirilmelidir.

İstenmeyen Maddelerin ve Müdahale Eşiklerinin Güncellenmesi

62. Bakanlık, bilimsel ve teknik gelişmeler doğrultusunda İstenmeyen maddelerin maksimum limitleri veya müdahale eşik değerler ile ilgi düzenlemeler yapar.

Risk Değerlendirmesi

56/2014

63. Bakanlık, gerektiğiinde tüketicilerin, bitki sağlığı ve çevre ve hayvanların korunmasına ilişkin yem güvenliği standartlarına dair Genel Gıda ve Yem Yasası kapsamında kurulacak Gıda Güvenliği Risk Değerlendirme Kurulundan bilimsel görüş veya tavsiye isteyebilir.

Yem Komisyonu ve Üyeleri

64. (1) Bakanlık yem ile ilgili konularda, biyolojik, ekonomik, çevresel, sosyal ve teknik düşünceler dahil olmak üzere, bu Yasa kapsamındaki konularla ilgili görevleri yerine getirmek amacıyla 1 (bir) Başkan, 1 (bir) Başkan Yardımcısı ve 5 (beş) üye olmak üzere toplam 7 (yedi) üyeli aşağıda öngörülen Yem Komisyonunu oluşturur:

(A) Bakanlık müşteşarı veya temsilcisi; (Başkan) (B) Hayvancılık Dairesi Müdürü veya temsilcisi; (Başkan Yardımcısı) (C) Tarım Dairesi Müdürü veya temsilcisi; (Üye) (C) Veteriner Dairesi Müdürü veya temsilcisi; (Üye) (D) Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü veya temsilcisi; (Üye) (E) Ziraat Mühendisleri Odası temsilcisi; (Üye) (F) Yem işletmecilerinin kendi aralarından seçeceği bir temsilci (Üye).

(2) Komisyon Başkanının yokluğu veya görevini yapamayacak durumda olması halinde Komisyon Başkanına, Başkan Yardımcısı vekalet eder.

213

Yem Komisyonunun Görev ve Yetkileri

65. (1) Komisyonun görev ve yetkileri şunlardır:

(A) Yem ile ilgili kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve eşgüdümü sağlamak.

(B) Bu Yasa'nın ve bu Yasa ile ilgili diğer mevzuatın uygulanıp uygulanmadığını izlemek ve gerekli görmesi halinde mevzuatı uygulayan kurum ve kuruluşlara görüş bildirmek.

(C) Bilimsel raporlarda önerilen sonuçların ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla, uygun göreceği bilimsel raporları ilgili dairelere ve kurumlara iletmek ve izlemek.

(Ç) Bu Yasa kapsamına giren konularda Bakanlığa rapor sunmak.

(2) Komisyon, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını basit çoğunlukla alır. Başkan ve üyelerin birer oy hakkı vardır. Oyların eşitliği halinde Başkanın ayırt edici oy hakkı vardır.

(3) Bu madde kapsamında kurulacak Komisyonun çalışma yöntemine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

DOKUZUNCU KISIM Resmî Kontroller ve Laboratuvarlar

BİRİNCİ BÖLÜM Resmî Kontrol Yükümlülükleri

Resmî Kontrollere İlişkin Genel Yükümlülükler

66. (1) Yetkili makam; resmî kontrolleri, uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin, aşağıdaki hususlarda dikkate alarak yürütülmesini sağlar.

(A) Yem güvenliği, insan sağlığına, hayvan sağlığına ve çevreye tehlike oluşturmaması ve hayvansal üretimi olumsuz etkilememesi için herhangi bir işlemin, malzemenin, yan ürünün, maddenin ve faaliyetin üretimine ilişkin tanımlanmış risklerini belirler.

(B) Yem işletmecisinin veya Hayvan yetiştiricisinin bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümlerinin uyum açısından geçmiş kayıtlarını inceler.

(C) Daha önceden gerçekleştirilmiş olduğu bir iç kontrolün yapılmış güvenilirliğini denetler.

(Ç) Bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarına uyumsuzluğu işaret edebilecek herhangi bir bilgiyi tespit eder.

214

(2) Resmi kontroller, yetiştirilen hayvanların yaşam alanının, yemin taşınması, işlenmesi, dağıtımı, kullanımı veya imhası de dahil olmak üzere yemin pazarlama yetkisi, imalatı, paketlenmesi, etiketlenmesi ve ithalat kontrollerinin tüm aşamalarında yürütülür.

(3) Resmi kontroller, dışarıya yapılan ihracata, iç piyasaya sürülecek ürünlere ve dış ülkelerden ülkeye giriş yapacak ürünlere de uygulanır.

(4) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük hükümleri doğrultusunda resmi kontrolleri yapmak, kontrol sonucuna göre, her türlü etkiden ve çıkar ilişkisinden uzak, tarafsız, objektif ve bağımsız olarak karar almak zorundadır.

(5) Bakanlık, resmi kontrollerin etkin ve uygun olarak yerine getirilmesi amacıyla aşağıdaki hususları sağlar:

(A) Resmi kontrollerin ve kontrol görevlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla test yapılması için, uygun laboratuvar kapasitesine ve yeterli sayıda uygun niteliklere haiz ve tecrübeli personele erişilmesini,

(B) Resmi kontrolleri etkin bir şekilde gerçekleştirilmelerine imkan tanıyacak, uygun ve düzenli olarak bakımı yapılan donanım ve ekipmanın temin edilmesini ve,

(C) Acil eylem planlarının hazırlanmış olmasını ve personelin acil bir durumda hayvan ve insan sağlığı için bu planları uygulamak üzere hazırlıklı olmalarını.

(6) Resmi kontrollerin yürütülmesinde Bakanlık dahil birden fazla kurum ve/veya birimin yetkili olması halinde Bakanlık, farklı birimler arasında etkin ve etkili işbirliğini sağlamak zorundadır.

Resmi Kontrolleri Yürüten Personel ve/veya Müfettiş

67. (1) Bu Yasa'nın amacı ve kapsamı uyarınca, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel ve veya müfettiş tarafından gerçekleştirilir.

Ancak resmi kontrollerde, ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı personeli, kontrol yetkisi verilen personele yardımcı olmak üzere görev alabilir.

(2) Kontrol yetkisi verilen personel ve yardımcılarının görevlerini bu Yasaya uygun olarak yürütebilmelerine ve istikrarlı bir şekilde resmi kontrol gerçekleştirebilmelerine olanak tanıyacak eğitime sahip olmaları aranır ve yetki alanları ile ilgili bilgilerinin güncel tutulması amacıyla Bakanlık tarafından organize edilen hizmetiçi eğitimlere tabi tutulmaları sağlanır.

(3) Bakanlık, resmi kontrolleri ve diğer resmi faaliyetleri yürüten personelin ve veya müfettişin eğitimi konusunda bir Kılavuz yayınlar.

215

Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik

68. (1) Yetkili makam, faaliyetlerini şeffaflık ilkesi çerçevesinde yürütür. Bu doğrultuda:

(A) Kamu, Yetkili makamın yürüttüğü kontrol faaliyetleri ve bu faaliyetlerin etkinliği konusunda en kısa sürede bilgi edinme hakkına sahiptir.

(B) Durumun aciliyetinin imkan vermediği durumlar hariç, bu Yasa kurallarının uygulanması ile ilgili, Yetkili makam kamu ile istişare eder.

(C) İnsan, hayvan ve çevre sağlığına yönelik risk oluşturabilecek bir durumun varlığına dair, sağlam temellere dayanan bir şüphe olması durumunda Yetkili Makam, bu riskin özellikleri ve riski önlemek, azaltmak veya ortadan kaldırmak için alınan önlemler konusunda kamuyu bilgilendirir.

(2) Bakanlık aşağıdaki bilgileri, resmi internet sitesinde duyurmak suretiyle kamuoyunun bilgisine sunar:

(A) Onaylı ve kayıtlı işletmeler,

(B) Onayı askıya alınan işletmeler,

(C) Onayı iptal edilen işletmeler,

(C) Yetkili makam tarafından faaliyeti durdurulan kayıtlı işletmeler,

(D) Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağış yapıldığı kesinleşen yemi üreten/ithal eden firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası,

(E) Hayvanların hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş yemleri üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası.

(3) Yetkili makam, kendi personelinin, Resmi kontrol görevlerini yerine getirirken mesleki gizlilik gerektiren durumlarla ilgili bilgi ifşa etmemesini sağlamak için gerekli önlemleri alır. Mesleki gizliliğin korunması, yukarıdaki (1)'inci fıkranın (C) bendinde belirtilen bilginin Yetkili makam tarafından dağıtılmasını engellemez.

(4) Mesleki gizliliğin kapsadığı bilgiler aşağıdaki hususları içerir:

(A) Bu Yasaya aykırı bir durumun varlığından şühpe edildiği hallerde ön soruşturmanın veya devam etmekte olan yasal sürecin gizliliği,

(B) Kişisel bilgi ve mesleki bilginin gizliliği,

(C) Müzakerelerin gizliliği, uluslararası ilişkilerin ve milli savunmanın da olmak üzere ulusal mevzuat ile korunan bilgilerin gizliliği.

Kontrol ve Doğrulama Prosedürleri

69. (1) Yetkili makam, resmi kontrolleri yazılı prosedürlere uygun olarak yürütür.

(2) Yem işletmecisi denetim sırasında kontrol görevlisine yardımcı olmak, işletmenin ve tutulan kayıtların tamamına erişimlerini sağlamakla yükümlüdür. Denetimlerde gerekli

216

kolaylığı göstermeyenler tutanak ile tespit edilir, denetim gerektiğiinde kolluk kuvvetlerinin katılımı ile tekrarlanır ve ilgililer hakkında bu Yasa uyarınca gerekli yasal işlem uygulanır.

(3) Yukarıdaki (1)'inci fıkra kapsamında, resmi kontrollere ilişkin usul ve şartlar dahil kontrol görevlisi için gerekli bilgiler ve talimatlar Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete' de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İtraz Hakkı

70. İtiraz hakkı; Bakanlığın, gerek insan gerekse hayvan sağlığının yanı sıra çevreye karşı riskleri ortadan kaldırmak veya kontrol altına almak amacıyla derhal önlem alma yükümlülüğünü etkilememelidir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yemin Resmi Kontrolü

Resmi Kontrollere İlişkin Genel Kurallar

71. (1) Resmi kontroller; yemin, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında ve/veya tüm aşamalarında yürütülür. Resmi kontroller, bu Yasanın amacı gereği, yem işletmelerinde, yemin kullanımında, yemin depolanmasında, yeme uygulanacak işlemde, maddede, malzemede, nakliye dahil olmak üzere her türlü uygulamada veya faaliyette ve canlı hayvanlarda gerekli olan kontrolleri içerir.

(2) Resmi kontrolleri yürüten personel bu yasa kapsamındaki kontrol amacıyla her türlü bina, ulaşım araçları, diğer yerler ve çevrelerine girebilir. Bilgisayarlı bilgi yönetim sistemleri dahil belgeleri ve diğer ilgili bilgileri talep edebilir ve numune alabilir.

(3) Bakanlık; yemin, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında ve yemin kullanımında yürütülen resmi kontrollerin etkinliğini ve uyumunu sağlar. Bu Yasanın amaçlarını sağlamak üzere iç tetkikler veya gerektiğiinde dış tetkiklerden elde edilen bulgular doğrultusunda uygun önlemleri alır. Bu tetkikler şeffaf olarak yürütülür ve bağımsız incelemeye tabidir.

Kontrol Faaliyetleri, Metotlar ve Teknikler

72. (1) Resmi kontrollere ilişkin görevler, genel olarak denetim, gözetim, tetkik, izleme, takip, belge kontrolü, doğrulama, numune alma ve analiz gibi uygun kontrol metotları ve teknikleri kullanılarak yürütülür.

(2) Yem ile ilgili resmi kontroller yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen hususların yanı sıra aşağıdaki faaliyetleri de içerir:

(A) Yem işletmecisinin yürütmekte olduğu bir iç kontrol sistemi ve bunların sonuçlarının incelenmesi,

(B) Yemin yanı sıra, birincil yem üreticilerin tesisleri, yem işletmesi ve bunların çevresi, tesisleri, idari ve sosyal binaları, ekipmanı, donanımı ve makineleri, yemin nakliyesi,

217

(C) Hammaddeler, bileşenler, işlem yardımcıları ile yemin hazırlanması ve üretiminde kullanılan diğer maddeler, (C) Yarı mamul ürünler, (D) Yem ile temas eden madde ve malzemeler, (E) Temizlik ve bakım ürünleri ve uygulamaları ile zararlılarla mücadele ürünleri, (F) Etiketleme, sunum ve reklam, (G) Yem işletmelerindeki hijyen koşullarının kontrolü, (G) Bu Yasa ve Yasa tahtında hazırlanan kılavuzlar göz önünde bulundurularak, iyi üretim uygulamaları, iyi hijyen uygulamaları, iyi tarım uygulamaları ve tehlike analizi ve kritik kontrol noktalarına (HACCP) ilişkin prosedürlerin değerlendirilmesi, (H) Bu Yasa kapsamında uygunluğun değerlendirilmesi için gerekli olan yazılı doküman ve diğer kayıtların incelenmesi, (I) Yem işletmecisi ve çalışanları ile yapılan görüşmeler, (I) Yem işletmelerindeki ölçüm araçlarına ait kayıtların incelenmesi dahil yem işletmecisi tarafından alınan ölçümlerin doğrulanması için Bakanlığın kendi ölçüm araçları ile yürüttüğü kontroller, (J) Bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük amaçlarında belirtilen hususları sağlamak üzere gerekli olan diğer faaliyetler.

Yetkili Makam Tarafından Alınan Önlemlere İlişkin Özel Kurallar

73. Yetkili makam, bu Yasa kapsamında resmi kontrollerin gerçekleştirilmesine dair kurallara ek olarak alınabilecek önlemlerle ilgili olarak rehber klavuzlar çıkarabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Numune Alma ve Analizler

Numune Alma ve Analizler İçin Kullanılan Yöntemler

74. (1) Resmi kontroller kapsamında yürütülen numune alma işlemi sırasında Türk Standartları Enstitüsü veya Avrupa Standardizasyon Komitesi tarafından kabul edilen standartlar göz önünde bulundurulur veya numune alma işlemi, amaçlanan hedefe uygun olarak yetkili makam tarafından hazırlanan numune alma prosedürüne göre yürütülür. (2) Analizleri yapılmak üzere alınacak numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. (3) Yukarıdaki (1)'inci fıkra kapsamında, numune alma ve laboratuvar analizleri için kullanılacak yöntemler, analizler, parametreler, ölçüm belirsizliği ve bu yöntemlerin doğrulanması prosedürlerine ilişkin usul ve şartlar

218

Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile düzenlenir.

İkinci Uzman Görüşü 75. (1) Yetkili makam, yemi resmi kontroller kapsamında numune alma veya analize tabi tutulan işletmelerin, masrafları işletmeciye ait olmak üzere ikinci bir uzman görüşü alma hakkına sahip olmasını sağlar.

Ancak ikinci bir uzman görüşü alma hakkı, işletmeciye, başka bir tanınmış ve uygun niteliklere sahip uzman tarafından numune alma veya analizin incelemesini talep etme hakkı verir.

(2) Kontrol görevlisi tarafından üç numune alınır. Birinci numunenin muayene ve analizi, Yetkili makam tarafından belirlenen laboratuvarda yapılır. İkinci şahit numune, Yetkili makam tarafından muhafaza edilir. Üçüncü numune ikinci uzman görüşü için yem işletmecisine bırakılır. Yem işletmecisi, birinci numuneye ait muayene ve analiz raporu sonucuna, bu Yasa’nın 71’inci maddesi saklı kalması koşulu ile tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç yedi gün içerisinde itiraz edebilir.

Uzaktan İletişim Yoluyla Satışa Sunulan 76. (1) Uzaktan iletişim yoluyla satış sunulan yemlerde, yetkili makam tarafından işletmecilerden kimlikleri belirtilmeden sipariş edilen numuneler resmi kontrol amacıyla kullanılabilir.

Yemlerden Numune Alınması (2) Bakanlık, yukarıdaki (1)’inci fıkra uyarınca; bu tür numunelerin resmi bir kontrol bağlamında alınarak analiz edildiği konusunda işletmecileri bilgilendirilir.

Resmi Laboratuvarın 77. (1) Yetkili makam resmi kontroller sırasında alınan numunelerin analizlerini yürütebilecek olan laboratuvarı belirler.

Belirlenmesi (2) Yetkili makam resmi kontrollere ilişkin numune gönderimi için uluslararası kabul görmüş EN ISO/IEC 17025 veya destekleyici alt referanslar ile teknik kriterlere göre değerlendirilmiş ve yeterliliği onaylanmış akredite laboratuvarlara öncelik tanıyabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kontrol Planları ve Yıllık Rapor

Çok Yıllık Ulusal Kontrol Planı 78. (1) Yetkili makam, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında yem işletmecisinin bu Yasa ve Yasa tahtında çıkarılacak tüzük kurallarında belirtilen ilgili şartları karşıladığının doğrulanması, izlenmesinin etkin bir şekilde uygulanmasının temin edilmesi için çok yıllık ulusal kontrol planı hazırlar ve planları gelişmeler ışığında düzenli olarak günceller.

219

(2) Çok Yıllık Ulusal Kontrol Planı, ülkedeki resmi kontrollerin yapısı ve sistemlerin organizasyonuna ilişkin genel bir bilgi içerir.

(3) Çok Yıllık Ulusal Kontrol Planı, yem sektöründe uygulama esnasında ortaya çıkan olayları ve sonuçları veya uluslararası kurumların verdiği görüşleri dikkate alarak ve bu planın diğer gıda güvenliği, gıda kalitesi, veteriner hizmetleri, bitki sağlığı ve çevre alanlarındaki uyumluluğunu sağlayacak şekilde düzenlenir.

Yıllık Raporlar 79. (1) Çok yıllık ulusal kontrol planlarının uygulanmaya başlamasından bir yıl sonra ve takip eden her yılda, Bakanlık aşağıdaki bilgileri içeren bir rapor hazırlar:

(A) Stratejik hedefleri ve resmi kontrollerin önceliklendirilmesini,

(B) Çok yıllık ulusal kontrol planlarında yapılan herhangi değişikliği,

(C) Çok yıllık ulusal kontrol planı çerçevesinde yürütülen kontrol ve tetkiklerin bir önceki yıla ait sonuçları,

(C) Tespit edilen uygunsuzluk vakaları ve sayısı,

(D) Çok yıllık ulusal kontrol planlarının etkili bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla, ceza yaptırımları ve sonuçları dahil olmak üzere gerçekleştirilen faaliyetler.

(2) Bakanlık; Yıllık Raporları, Gıda Güvenliği Risk Değerlendirme Kuruluna da gönderir.

(3) Bakanlık, takip eden yılın ilk altı ayı içerisinde bir önceki yılın raporunu hazırlar ve yayınlar.

Yem İçin Acil Durum Planları 80. (1) Yemin doğrudan veya çevreden, insan ve hayvanlar için ciddi bir risk teşkil ettiğinin tespit edilmesi durumunda, gecikmeksizin uygulanacak olan önlemleri belirleyen, uygulamaya yönelik acil durum planları Bakanlıkça hazırlanır.

(2) Acil durum planlarında aşağıdaki hususlar yer alır:

(A) İlgili taraflar ile bu tarafların yetki ve sorumlulukları,

(B) İlgili taraflar arasında acil bilgi paylaşımını sağlayacak iletişim kanalları ve prosedürleri.

(3) Bakanlık, organizasyonundaki değişiklikleri ve tatbikatlardan elde edilen deneyimleri dikkate alarak gerektiğinde acil durum planlarını gözden geçirir.

İhtiyati Tedbirler 81. (1) Elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda, herhangi bir yemin insan ve hayvan sağlığı üzerinde zararlı bir etkisinin olması ihtimali belirmesine rağmen, bilimsel belirsizliklerin devam etmesi durumunda, kapsamlı bir risk değerlendirmesine imkân sağlayacak daha fazla bilimsel veri elde edilinceye kadar, Bakanlık, geçici olarak üretimin

220

durdurulması, piyasaya arz ve tüketimin engellenmesi, ürünlerin toplatılması ve benzeri ihtiyati tedbirleri alabilir.

(2) İlgililerin, Bakanlığın belirlediği tedbirlere uyması zorunludur. Bu ihtiyati tedbirlerin uygulanması sonucu Bakanlığı herhangi bir sorumluluk yüklenemez, Bakanlıkta herhangi bir tazminat talep edilemez.

(3) Yukarıdaki (2)'nci fıkra uyarınca ihtiyati tedbirlerle ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

ONUNCU KISIM

Ücretler, Suç ve Cezalar ve Tüzük Yapma Yetkisi ile ilgili Kurallar

BİRİNCİ BÖLÜM

Ücretler

Ücretler

82. (1) Yem, yem maddeleri ithalatı için ön izin düzenlemesi, gümrüklerde ithalat ve ihracat kontrollerinin yapılması, numunelerin Devlet Laboratuvarına gönderilip analiz yaptırılması, uygunsuzluk durumunda yürütülecek ek resmi kontrollerin gerçekleştirilmesi, yem işletmelerinin kaydı ve onayı için yapılan hizmetler ve karşılığında alınacak ücretler, bu Yasaya Ekli BİRİNCİ Cetvel'de düzenlenmektedir.

(2) Bakanlar Kurulu, Resmi Gazete'de yayımlayacağı bir tüzükle her yıl Devlet Planlama Örgütü tarafından saptanan yıllık enflasyon oranını aşmamak koşulu ile BİRİNCİ Cetvel'de öngörülen harç miktarlarını on katına kadar artırabilir veya indirime bağlı tutabilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Suç ve Cezalar

Cezalarda Yetki ve Yöntem

83. (1) Bu Yasayada, yer alan idari para cezaları Bakanlık ile Dairenin kontrol ve denetim birimleri veya Bakanlık tarafından görevlendirilen kişiler tarafından verilir ve ilgililere yazılı olarak tebliğ edilir.

Ancak ceza ihbarnamesi uygulanmasından önce suçu işleyene ihlali düzeltmesi veya sözkonusu eksikliklerini düzeltmesi için en fazla otuz güne kadar müddet tanıyan süre ihbarnamesi verilebilir. Eğer ihlal ve sözkonusu eksiklikler düzeltilmez veya telafi edilmezse, suçu işleyen gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisine ceza ihbarnamesi tebliğ edilir.

(2) İdari para cezası tebliğ tarihinden başlayarak on beş gün içerisinde Gelir ve Vergi Dairesi veznelerine makbuz karşılığında ödenir. Ödeme yükümlülüğünün başlama tarihi tebliğin yapıldığı gündür. On beş gün içerisinde ödenmeyen idari para cezaları bir kat artırılır. Artırılmış idari para cezası on beş gün içerisinde yine ödenmezse dosya tanzim edilerek

221

adli işlem için Hukuk Dairesine gönderilir. Mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bu Yasa'nın ilgili maddelerinde öngörülen cezalara çarptırılabilir.

(3) Bu Yasa uyarınca verilen idari para cezasının, tebliğ tarihinden itibaren yukarıdaki (2)'nci fıkrada belirlenen süreler içerisinde makbuz karşılığında ödenmesi halinde söz konusu suç davasız halledilmiş olur ve mahkemeye intikal ettirilmez.

Ancak Yetkili makam yemin güvenli olmadığı ve/veya yemdeki istenmeyen maddelerin tespit edilmesi halinde, yemin imha edilmesini veya öngöreceği bir biçimde elden çıkarılması yetkisini saklı tutar. İmha ile ilgili masraflar söz konusu gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi tarafından karşılanır.

(4) Bu Yasa uyarınca tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye aktarılır.

İdari Para Cezaları ve Dava Konusu Suç ve Cezalar

84. (1) (A) Bu Yasanın 5'inci maddesi uyarınca Daireden izin almayan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi yem piyasaya sürerse bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(2) (A) Bu Yasa'nın 6'ncı maddesinin (2)'nci fıkrası uyarınca yetkili makamı bilgilendirmeyen yetkili yem işletmecisi kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(3) (A) Bu Yasanın 7'nci maddesi uyarınca bu gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi kullanılması yasak olan madde içeren bir yem piyasaya sürerse bir suç işlemi olur ve

222

haklarinda aylık brüt asgari ücret tutarinda idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(4) (A) Bu Yasa'nın 8'inci maddesi uyarınca gerekli hijyen kurallarını sağlamayan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemiş olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya altı aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(5) (A) Bu Yasa'nın 9'uncu maddesi uyarınca gerekli hijyen kurallarını sağlamayan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemiş olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya altı aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(6) (A) Bu Yasa'nın 10'uncu maddesinin (2)'nci Fıkrası uyarınca Yetkili Makam ile işbirliği yapmayan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi suç işlemiş olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

223

(7) (A) Bu Yasa'nın 11'inci maddesinin (2)'nci fıkrası uyarınca faaliyetlerinde gerçekleşen önemli bir değişikliği veya güncel bilgileri Yetkili Makama bildirmeyen gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(8) (A) Bu Yasanın 12'inci maddesi uyarınca Yetkili makamdan onay almadan üretim yapan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi yem piyasaya sürerse bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık asgari ücretin on katı kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(9) (A) Bu Yasanın 17'inci maddesi uyarınca belirtilen kurallara uymayan ve bu Yasa'nın 18'inci maddesi uyarınca istendiği takdirde belgelerini Bakanlığı sunmayan ve güncel tutmayan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(10) (A) Bu Yasa'nın 24'üncü maddesi uyarınca hazırlanacak tüzükteki hükümlere uygun olmayan yem maddeleri ve karma yemdeki katkı maddelerini kullanan gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

224

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya altı aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(11) (A) Bu Yasa'nın 25'inci maddesi uyarınca belirlenen kullanım amaçları listesi haricinde özellikler içeren özel besleme amaçlı yem piyasaya süren bir gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(12) (A) Bu Yasanın 26'nci, 29'uncu, 30'uncu, 31'inci, 32'nci, 33'üncü, 34'üncü, 35'inci, 37'inci, 46'nci ve 47'nci maddeleri uyarınca yem maddeleri, karma yemlerin, yem katkı maddelerinin ve premikslerin etiketlenmesi ve sunumunda, kullanıcıyı yanıltıcı veya aldatıcı şekilde piyasaya süren gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(13) (A) Bu Yasanın 41'inci ve 42'nci maddeleri uyarınca yem katkı maddelerini ruhsatlandırmayan ve/veya bu maddelere aykırı hareket eden gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık brüt asgari ücretin beş katına

225

kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

(14) (A) Bu Yasa'nın 48'inci, 49'uncu, 50'nci, 51'inci, 52'nci, 53'üncü, ve 54'üncü maddeleri uyarınca ilaçlı yem ve ara ürünlerin bileşimi, çapraz bulaşması, etiketlenmesi ve sunumunda reklam verilmesi dahil, kullanıcıyı yanıltıcı veya aldatıcı şekilde piyasaya süren gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi bir suç işlemi olur ve haklarında aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen suçun mahkemeye intikali ve mahkûmiyeti halinde, gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi aylık asgari ücretin beş katı kadar para cezasına veya iki aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

5/2017 44/2020

(15) Bu Yasa'nın 57'nci maddesi kurallarına aykırı hareket edenler bir suç işlemi olur ve mahkûmiyeti halinde, Veteriner Hizmetleri Yasasının öngördüğü cezalara çarptırılabilir.

(16) Herhangi bir gerçek kişi veya tüzel kişinin yetkilisi ve/veya direktörü ve/veya temsilcisi, bu Yasa uyarınca suç sayılan bir eylemi iki ve veya daha fazla işlediği takdirde, bu Yasada yer alan idari para cezası miktarı ve mahkemece verilebilecek para cezasının üst sınırı iki kat artırılarak okunur ve yorumlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tüzük Yapma Yetkisi

Tüzük Yapma Yetkisi

85. Bu Yasanın ilgili maddelerinde tüzük yapılması öngörülen konular ile aşağıda öngörülen konular Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir:

(1) Yem İmalatı ve bunlara ilişkin sağlık, hijyen ve teknik konularda, (2) Yem maddeleri ve karma yemlerin bileşimin kontrol edilmesinde kullanılan analiz metotları konusunda, (3) Yem katkı maddelerinin beyanı ile yem maddeleri kategorilerinin listeleri konusunda, (4) Özel besleme amaçlı yemler ile ilgili kullanım amaçları ve listeleri konusunda,

5/2017 44/2020

(5) Veteriner Hizmetleri Yasası'na helal gelmeksizin, ilaçlı yem ve ara ürünlerin imalatı, depolanması, nakliyesi, etiketlenmesi ve piyasaya arzına ilişkin konular dahil ilaçlı yemleri çiftliklerinde münhasıran kullanmak üzere

226

depolamak veya taşımak ve kayıtların tutulmasıyla ilgili konularda,

(6) Herhangi bir yemin bileşimlerinin saptanması ve yemlerin içinde bulunan temel besin maddeleri ile bunların oranlarının düzenlenmesi dahil Yem işletmecileri için mikrobiyolojik kriterler ile hedeflenen kriterleri konusunda,

(7) Yemlerde bulunabilecek pestsid kalıntıları veya diğer toksit ve kontaminant maddelerin tolere edilebilecek maksimum kalıntı düzeyinin (MRL) saptanması konularında,

(8) Yem katkı maddeleri ve premikslerin izinlendirilmesi, spesifik etiketleme ve piyasaya sürme gereklilikleri konularında,

(9) Resmi kontrol ve faaliyetleri gerçekleştiren personelin eğitilmesi ile ilgili konularında,

(10) Onay, Kayıt ve Resmi Kontrol Maliyetlerini Karşılayan Harç ve Ücretlerin listesine ilişkin konularda,

(11) Numune alınması ve analizler için kullanılan yöntemleri, doğrulanmasına dair prosedürler ile ilgili konularda,

(12) Yemlerde istenmeyen maddelerin izin verilen maksimum limitleri ve hayvanların beslenmesinde kullanılması yasak olan maddelerin listesine ilişkin konularda,

(13) Diğer ülkelerden ithal edilen yemin resmi kontrolü ve ithal koşulların belirlenmesi konusunda;

ONBİRİNCİ KISIM

Geçici ve Son Kurallar

Geçici Madde Geçiş Kuralları 86. Bu Yasa yürürlüğe girdiği tarihte hali hazırda mevcut olan işletmelere, bu Yasa tahtında olan yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için bu Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre verilir. Bu sürenin sonunda tüm işletmeciler bu Yasa'nın yükümlülüklerine uymak zorundadır.

Yürürlükten Kaldırma 32/1990 46/1995 Yürütme Yetkisi Yürürlüğe Giriş 87. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak Yem Yasası yürürlükten kaldırılır. Ancak bu Yasa ve bu Yasa altında çıkarılan tüzükler uyarınca yapılan işlemlere halel gelmez. 88. Bu Yasa'yı Tarım ve Hayvancılık işleri ile görevli Bakanlık yürütür. 89. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

227

BİRİNCİ CETVEL (Madde 83)
	YAPILAN İŞLEM	HARÇ VE ÜCRET
1.	Yem işletmelerinin onayı için	Aylık brüt asgari ücret tutarı kadar
2.	Bir adet ithalat ön izin belgesinin verilmesi	Aylık brüt asgari ücretin %1’i kadar
3.	İthalat ve ihracatta yapılacak kontrol işlemleri	Ton başına aylık brüt asgari ücretin %0,5’i kadar
4.	Analiz ücretleri	Yetkili makam tarafından belirlenen Lab.ın talep ettiği ücretler
5.	Uygunsuz durumlarda yapılacak ek resmi kontroller	Aylık brüt asgari ücretin %20’si kadar