ASKERLİK (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ (Y.Ö.NO:91/4/2025)

Y.Ö.No:91/4/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yaymlamak suretiyle halkn bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete’de yaymlanmasn izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlğna yazl olarak sunabileceklerini duyurur.

(267) 268

ASKERLİK (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİS İ

GENEL G EREKÇE

Anayasanın amir hükmü gereği yurttaşlar, " Yurt Ödevi" ni Askerlik Yasası kuralları çerçevesinde yerine getinnektedir. 59/2000 sayılı Askerlik Yasası, toplumun ve Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı'nın ihtiyaçlarına göre çeşitli zamanlarda değişikliğe uğramıştır. İşbu Yasa Önerisi de yurt ödevi ile ilgili ihtiyaç hasıl olan bazı değişikli klerin Askerlik Yasası'nda

ya pılm asını amaç l amaktadır.

Bu değişiklikler ve gerekçeleri şöyledir:

Yasada "Kıbrıs asıllı Türk anne veya baba" ifadesi geçmekte ancak bunun tanımı yapı l mamakta ve hukuki bir karşı lığı bu l u nmamaktaydı. Bu nedenle Tefsir yan baş l ıklı 2 ' nci maddeye, Yurttaşlık Yasası 'ndak.i ifadelerden faydalanılarak Kıbrıslı Türk ana ve baba tanımları eklenmiştir. Y ine Tefsir maddesinde "Yerleşmek" tanımlanırken ülkede 90 günden fazla kalmamak koşul u yazmaktaydı ancak bu süre, önceki bir Yasa değişiği ile 120 güne çıkarıldığından tefsirde de gereken teknik düzeltme yapılmıştır.

Kuzey Kıbrıs Türk C umhuriyeti yurttaşlığına geçenlerden es ki yurttaşlıklarında askerlik hizm etini yerine getirenler, askerlikten muaf tutulanlar veya ülkesinde mecburi askerlik mükellefi yeti bulunmayanlar, Yasanın 5' inci maddesine göre, herhangi bir ücret ödememekte ve ülkemizde askere al ınmamaktadır. Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı ' na maddi kaynak yaratmak, bedelli askerlik yapan diğer kişilerle dengeyi gözetmek ve toplumsal adaleti sağlamak bakımından, üçüncü ülke yurttaşı olan (TC yurttaşları dışında) bu gibi kişil erin 5 (beş) asgari ücret ödeyerek askerlikten muaf sayı lması Yasaya eklenmiştir.

Kıbrı slı Türk anne veya babadan yabancı bir ülkede doğan ve doğduğu veya yerleştiği yabancı ülkede askerlik çağına kadar ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları ile 12 yaşını tamamladığı tarihten önce anne veya babası ile Kıbrıs'tan ayrılan ve gi ttiği yabancı ülkeye yerleşerek askerlik çağına kadar yurt dışında ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları, lngiltere, Avustralya veya dünyanın herhangi bir ülkesi söz konusu olduğunda bedelli askerlik hakkma sahiptir ancak Türkiye söz ko nusu olduğunda bedelli askerl ik hakkına sahip değildir. Bu durumun yarattığı eşitsizliği gidermek amacıyla 14' üncü maddede, parantez içlerinde yer alan "(Türkiye'de yerleşik çift uyrukl u (Türkiye Cumhuriyeti - Kuzey Kıbrıs Türk C umhuriyeti) yurttaşlar hariç)" ifadeleri çıkarılmış yurt dışında yaşayan

yurttaş larım ız arasında fı rsat eşitl iği sağlanmas ı hedeflenmiştir.

Yurt içinde ve dışında tıpta uzmanlık eğitimi tamamlayan kişi lerin bedelli aske rlik hakkı, Yasada yer almakla ve uygulanmakla birlikte yurt dışı için açıklayıcı bir cümle eklenmesi ihtiyac ı görülm üştür.

Asgari ücreti n günün koşullarına göre artması ve bedelli askerlik ücretinin de asgari ücrete endeksli olması sebebiyle Yasadaki miktarlar, yurttaşların ödemekte zorlanacağı nokta lara gelmiştir. Yurttaşların bedelli askerlik hakkını kullanamamaları, zaman içerisinde Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı'nın da maddi kaynağını azaltacaktı r. Bu gerekçeyle l 7'nci maddedeki asgari ücrete endeksli 7 kat 5'e, 5 kat 4 'e, 10 kat ise 8 ' e indirilerek, yurttaşların ödeyebileceği m iktarlara indirilmesi amaçlanmıştır.

Özel statüde ve bedelli askerlik yapacak olanlara ilişkin miktarların değişmesi üzerine, "Özel Statüde ve Bedelli Askerlik Yapacak Olanların Bedeli Ödemeleri" yan başlıklı 62' inci maddede de paralel düzenlemeler yapılmıştır. 269

Öneri ile ayrıca geçici bir madde düzenlenerek yoklama kaçağı ve bakaya durumunda olanların affedilerek silah altına alınmaları ve gençlere ikinci bir şans verilmesi, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı' na ise kaynak aktarılması amaçlarımıştır. Bunun yanı sıra yüksek öğrenime bağlı bedelli askerlik hakkına sahip olup da süreleri kaçıranlar için de geçmişte olduğu gibi geçici maddeler ile istisnai süreler düzenlenmiştir.

Bu gerekçelere dayandırılarak Askerlik (Değişiklik) Yasa Önerisi hazırlanmıştır.

Madde 1. MADDE GEREKÇELERİ: Madde 2. İçtüzüğe uygun olarak Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir. Madde 3. Yasada "Kıbrıs asıllı Türk anne veya baba" ifades i geçmekte ancak bunun tanımı Madde 4. yapılmamakta ve hukuki bir karşılı ğı bulunmamaktaydı. Bu nedenle Tefsir yan başlıklı 2'nci maddeye, Yurttaşlık Yasası ' ndaki ifadelerden faydalanılarak Madde 5. Kıbrıslı Türk ana ve baba tanımları eklenmiştir. Yine Tefsir maddesinde Madde 6. ·'Yerleşmek" tanımlanırken ülkede 90 günden fazla kalmamak koşulu yazmaktaydı ancak bu süre. önceki bir yasa değişiği ile 120 güne çıkarıldığından tefs irde de gereken teknik düzeltme yapılmıştır.

Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı'na maddi kaynak yaratmak, bedelli askerlik yapan diğer kişilerle dengeyi gözetmek ve toplumsal adaleti sağlamak bakımından, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına geçen üçüncü uyruklulardan eski yurttaşlıklarında askerlik hizmetini yerine getirenlerin, askerlikten muaf tutulanların veya ülkesinde mecburi askerlik mükellefiyeti bulunmayanların, hiç para ödemeden deği l, 5 (beş) asgari ücret ödeyerek askerlikten m uaf sayılması S' inci maddenin (1 )' inci fıkrasına eklenmiştir.

Yurt dışında doğup büyüyen veya çocuk yaşta giderek yurt dışında ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları, İngiltere veya Avustralya gibi ülkeler söz konusu olduğunda bedelli askerlik hakkından yararlanabilmekte ancak Türkiye söz konusu olduğunda yararlanamamaktadır. Bu durumun yarattı ğı eşitsizliği gidermek amacıyla 14' üncü maddede, parantez içlerinde yer alan "(Türkiye'de yerleşik çift uyruklu (Türkiye Cumhuriyeti - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) yurttaşlar hariç)" ifadeleri çıkarılmış yurt dışında yaşayan

yurttaşlarımız arasında fırsat eşitli ği sağlarıması hedeflenmişti r.

Yurt içinde ve dışında tıpta uzmanlık eğitimi tamamlayan kişilerin bedelli askerl ik hakkı, Yasada yer almakla ve uygulanmakla birlikte 1S' inci maddenin (3)'üncü fıkasına, yurt dışı için açıklayıcı bir cümle eklenmesi ihtiyacı

görülmüştür.

Asgari ücretin günün koşullarına göre artması ve bedelli askerlik ücretinin de asgari ücrete endeksli olması sebebiyle Yasadaki miktarlar, yurttaşların ödemekte zorlanacağı noktalara gelmiştir. Yurttaşların bedelli askerlik hakkını kullanamamaları, zaman içeirisinde Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı' nın da maddi kaynağını azaltacaktır. Bu gerekçeyle 17'nci maddedeki asgari ücrete endeksli 7 kat S'e, 5 kat 4'e, 10 kat ise 8'e indirilerek, yurttaşların ödeyebileceği miktarlara indirilmesi amaçlanmıştır. Madde 7. 270 Madde 8. Özel statüde ve bedelli askerlik yapacak olanlara ilişkin miktarların değişmesi ilzerine, "Özel Statüde ve Bedelli Askerlik Yapacak OlanJarın Bedeli Ödemeleri" yan başlıklı 62' inci maddede de yasa tekniği gereği paraJel düzenleme

yapı lmıştır.

Esas Yasanın "Yüksek Öğrenime Bağlı Bedelli Askerlik İçin İsti sna" yan başlıklı geçici maddesindeki tarihlerin güncellenmesi ve bu madde kapsamındaki gençlere bir süre daha tanınması amaçlanmıştır.

Geçici 1. Madde Bu madde ile yoklama kaçağı ve bakaya durumunda olanların affedilerek silah altına alınmaları ve gençlere ikinci bir şans verilmesi, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlı ğı' na da kaynak aktarılması amaçlanmı ştır.

Geçici 2. Madde Yüksek öğrenime bağlı bedelli askerlik hak.kına sahip olmakla birlikte süreleri kaçıranlar için, geçmişte olduğu gibi, geçici bir dilzenleme ile kolaylık sağlanması ve Güvenli k Kuvvetlerine de maddi kaynak yaratılması

amaçlanmıştır.

Madde 9. Bu madde ile Anayasa ve İçtüzüğe uygun o larak Yasanın Resmi Gazete'de

yayımlanarak y ürürlüğe gi receği düzenl enmiştir. 271

ASKERLİK (DEĞİŞİKLİ K) YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İ si m 1. Bu Yasa, Askerlik (Değişiklik) Yasası o larak isimlendirilir ve aşağıda "Esas 59/2000 Yasa" olarak anılan Askerlik Yasası il e birlikte okunur.

43/2002 59/2003 4/2004 5/2005 22/2008 28/2008 35/2009 13/ 20 12 6 4/2 0 14 6/ 20 15 6 4/ 2 0 17 65/2017 46/2020 12/202 1 16/2024

Esas Yasanın 2. ( !) Esas Yasa, 2' inci maddesinde yer a lan "İhtisas" tefsirinden hemen 2' nci sonra aşağıdaki yeni "Kıbrıslı Türk ana" ve "Kı brıslı Türk baba" Maddesinin tefsirleri eklenmek suretiyle değiştirilir:

Değiştiri l mes i ""Kıbrısl ı Türk Ana", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı ve Türk o lan anayı anlatır.

"Kıbrıslı Türk Baba, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı ve Türk olan babayı anlatır.'·

(2) Esas Yasa, 2' inci maddesinde yer alan "Yerleşmek" tefsiri kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni "Yerleşmek" tefsiri konmak suretiyle değiştirilir:

..Yerleşmek", bu Yasanın 14' üncü maddesi kapsanıma girenler için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yılda toplam 120 günden fazla ikamet etmemiş o lmak koşulu ile başvuru tarihine kadar yurtdışında kesint isiz ikamet etmeyi veya 12 yaşını tamamladıkları tarihten sonra başvuru tarihine kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yı lda toplam 120 günden fazla ikamet etmemiş olmak koşulu ile yurtdışında kesintisiz ikamet etmeyi anlatır. Esas Yasanın 272 5'inci M addes inin 3. Esas Yasa, 5 ' inci maddesinin ( !)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni ( 1)' inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir: Değiştiri lmesi "(1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına geçenlerden (Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları hariç), eski yurttaşlıklarında askerlik hizmetlerini yerine getirdiklerinj veya muaf olduklarını belgelendirenler veya ülkesinde mecburi askerlik mükellefi yeti olmayarılar, aylık brüt asgari ücretin 5 (beş) katı tuarında Türk Lirası ödeyerek askerlik mükellefiyetinden muaf sayılırlar. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına geçen Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları ise Türkiye Cumhuriyeti' nde askerlik hizmetini yerine getirdikleriru veya muaf olduklarını belgelendi rmeleri halinde, bu Yasa uyarınca askere alınmazlar. Bunlardan, brüt asgari ücretin 5 (beş) katı tutarında Türk Lirasını ödemeyenlere, askerlik yapmayarılara veya askerliğini yaptığını tevsik edemeyenlere bu Yasa kurallarına bağlı olarak askerlik lıizmetleri

yaptırılır.

Ancak, askerlik çağına girmeden ö nce Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına geçenler askerlik çağına girdikleri tarihten başlayarak; askerlik çağına girdikten sonra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına geçenler ise yurttaşlığa geçtikleri tarihten başlayarak bir yıl içinde müracaat etmek zorundadırlar. Meşru bir mazereti olmaksızın süresi içinde müracaat etmeyenlere saklı denir.'·

Esas Yasanın 4. Esas Yasa, 14' üncü ' inci maddesinin ( 1)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine 14' üncü aşağıdaki yeni (])' inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin " (l) Kıbrıslı Türk arıa veya Kıbrıslı Türk babadan yabancı bir ülkede doğan ve Deği şti rilmesi doğduğu veya yerleşti ği yabancı ülkede askerlik çağına kadar ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları ile 12 yaşını tamamladığı tarihten önce arıne veya babas ı ile Kıbrı s' tan ayrıl an ve g i tti ği yabanc ı ülkeye yerleşerek askerlik çağına kadar yurt dışında ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları, mükelle fiyet hizmetini bu Yasanın l 7' nci maddesinin ( 1)' inc i fıkrası kapsamında yerine getirirler.'·

Esas Yasanın 5. Esas Yasa, l 5'inci maddesinin (3)' üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki l 5'inci yeni (3)' üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir: M a d d e sini n "(3) Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti yurttaşı olan ve Kuzey Kıbrıs Türk Değiştirilmesi Cumhuriyetinde ikame edip yurt dışındaki bir üniversitede doktora yapıp mezun olan kişiler YÖDAK onaylı doktora belgesini ibraz etmeleri halinde ve yurt dışında tıpta uzmanlık eğitirruni tamamlayan kişiler belgelendinneleri halinde, bu Yasanın l 7'nci maddesinin (2)' nc, fıkrasındaki haktan yararnalırlar." Esas Yasanın 273 l Tinci Maddesinin 6. Esas Yasa, 1Tinci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni IT inci madde konmak suretiyle değiştirili r: Değiştirilmesi "Hizmetin 17. (1) Bu Yasanın 14'üncü maddesi kapsamında olanlar Esas Yasanın 62'nci Yerine mükellefiyet hizmetini aşağıdaki şekilde yerine Maddesinin Getirilmesi getirebilirler: Değiştirilmesi (A) A ylık brüt asgari üc retin 5 (beş) katı tutarında

Türk Lirası ödeyerek serbest kalmak; veya

(B) Kesin dönüş yapmak amacı ile Kuzey Kıbrıs

Türk Cumhuriyetine giriş yaptığı tarihte

3 ! (otuz bir) yaşından küçük olanlar 6 (altı) ay

hizmet yapmak; veya

(C) Kesin dönüş yapmak amacı ile Kuzey Kıbrıs

T ürk Cumhuriyetine giriş yaptığı tarihte 31

(otuz bir) yaşından büyük ve 49 (kırk dokuz)

yaşından küçük olanlar, aylık brüt asgari

ücretin 4 (dört) katı tutarında Türk Lirası

ödeyerek serbest kalmak veya 4 (dört) ay

hizmet yapmak; veya

(Ç) Kesin dönüş yapmak amacı ile Kuzey Kıbrıs

Türk Cumhuriyetine giriş yaptığı tarihte 49

yaşından büyük olanlar, aylık brüt asgari

ücretin 3 (üç) katı tutarında Türk Lirası

ödeyerek serbest kalmak.

(2) Bu Yasanın l S'inci maddesi kapsamında olanlar

aylık brüt asgari ücretin 8 (sekiz) katı tutarında Türk

Lirası ödeyerek 1 (bir) ay hizmet yapmak suretiyle

mükellefiyet hizmetini yerine getirebilirler.

(3) 49 (kırk dokuz) yaşından büyük olanlar aylık brüt

asgari ücretin 6 (altı) katı tutarında Türk Lirası

ödemek suretiyle askerlik mükellefiyetini yerine

getirmiş sayı l ırlar.

7. Esas Yasa, 62'nci m addesinin (1 )'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni ( !)'inci fıkra konmak s uretiy le değiştirilir:

"(1 ) Bu Yasanın 14' üncü maddesi kapsamına giren ve bu hak.tan yararlanmak isteyenlerden mükellefiyet hizmetini aylık brüt asgari ücretin 5 (beş) katı veya 4 (dört) katı veya 3 (üç) katı tutarındaki Türk Lirası ödemek ve h emen serbest kalmak suretiyle yerine getirecek olanlar bu bedeli başvuru zamanında veya son yoklamaclan önce, bu Yasanın 15' inci maddesi kapsamına girenler ise bu bedel i son yoklama tarihinden önce ödemek

zo rundadırlar.

Ancak, bu Yasanın I Tinci maddesinin (2)'nci fıkrasında yer alan bir aylık mükellefiyet hizmetini iki defada yerine getirecek olanlar ödemeleri gereken bedelin yarısını yoklamadan önce, geri kalanı ise en geç bu Yasanın lO'uncu maddesindeki mükellefiyet hizmet süresi içinde başlayacağı ikinci 15 (on beş) günlük