Ü(K-I)980-2025 sayı ve 5.6.2025 tarihli Bakanlar Kurulu kararına Ek teşkil eden ve seliven yayımlanmayan Orta Vadeli Mali Plan (2026-2028)
(897)
KKTC MALİYE BAKANLIĞI
Orta Vadeli Mali Plan (2026 - 2028)
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR ... ii Giriş ... 1
- Küresel Ekonomik Gelişmeler ... 2
- Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler ... 4 2.1. Temel Makroekonomik Göstergeler ... 4 2.2. Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar ... 6 2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar ... 7
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri 11 3.1. Bütçe Dengesi ... 11 3.2. Bütçe Giderleri ... 11 3.3. Bütçe Gelirleri ... 13 3.4. Bütçe Açığının Finansmanı ... 14
- Ulusal Politika Öncelikleri ... 15 4.1. Kamu-Maliye ... 15 4.2. Ekonomi ... 16 4.3. Sağlık ... 17 4.4. Eğitim ve Kültür ... 18 4.5. Tarım ... 20 4.6. Turizm ... 21 4.7. Çevre ... 21 4.8. Bayındırlık ve Ulaştırma ... 22 4.9. Enerji ... 23 4.10. Sanayi ve Ticaret ... 24 4.11. İnşaat ve Konut ... 25 4.12. Çalışma ve Sosyal Güvenlik ... 26 4.13. Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi ... 27 4.14. Teknoloji ve Dijital Dönüşüm ... 27 4.15. Doğal Afetler-Deprem ... 28 4.16. Kooperatifçilik ... 29
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları 29 5.1. Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ... 29 5.2. Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları ... 30
- (2026 – 2028) Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi ... 30
EK MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2026 - 2027 – 2028 BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI ... 32
KISALTMALAR
DPÖ Devlet Planlama Örgütü GSYİH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla IMF (International Monetary Fund) Uluslararası Para Fonu KKTC Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti OVMP Orta Vadeli Mali Plan TL Türk Lirası TÜFE Tüketici Fiyat Endeksi USD (United States Dollar) Amerika Birleşik Devletleri Doları
Orta Vadeli Mali Plan
(2026-2028)
Giriş
Değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’nın 17’nci maddesi uyarınca Orta Vadeli Mali Plan (OVMP); makroekonomik analizler, mali incelemeler ve stratejiler, ulusal öncelikler ile bunların belirlenme süreçlerini kapsamaktadır. Ayrıca, merkezi devlet yönetimine ait kurumsal ödenek teklif tavanları ve OVMP’nin değerlendirilmesi de bu plan çerçevesinde ele alınmaktadır.
Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe hazırlıklarında, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’nın 18’inci maddesi gereğince, Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) tarafından oluşturulan makroekonomik analizler ve hedefler temel alınmaktadır. Ayrıca, yasanın 22’nci maddesi gereği, OVMP’de yer alan makroekonomik tahminler, mali kurallar, hedefler ve politikalar Maliye Bakanlığı tarafından değerlendirilmekte olup, aynı maddenin beşinci fıkrasına dayanarak Resmi Gazete’de yayımlanmaktadır.
Maliye Bakanlığı, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamında OVMP’yi incelerken; yapılan tahminlerin gerçekçiliğini ve tutarlılığını, borç stokunun uzun vadeli sürdürülebilirliğini, uygulanacak mali tedbirlerin etkilerini, ek veya geçici bütçenin mali politikalara olan yansımalarını değerlendirmektedir.
2026 – 2028 Orta Vadeli Mali Plan, merkezi devlet yönetimi bütçesi kapsamında yer alan kamu kurumlarının bütçe büyüklüklerini, orta vadeli mali plan çerçevesinde belirlenen temel hedef, politika ve ulusal önceliklerle uyumlu olacak şekilde oluşturulacak bir belge niteliğindedir. Kurumsal bazda ödenek teklif tavanları da bu kapsamda belirlenmektedir.
2026 – 2028 Orta Vadeli Mali Planı döneminde ekonomi politikasının temel hedefleri; makroekonomik istikrarı sağlamak, mali disiplini korumak, bütçe dengesini tesis etmek, enflasyonu azaltmak, ekonomik büyümeyi hızlandırmak, istihdamı artırmak ve gelir dağılımını iyileştirmek olacaktır. Kamu harcamalarının kontrol altında tutulması öncelikli hedefler arasında yer alacak ve cari harcamaların azaltılmasına yönelik tasarruf önlemleri hayata geçirilecektir.
Bu doğrultuda, merkezi devlet yönetimi kapsamındaki kamu kurumları, 2026 – 2028 Orta Vadeli Mali Planı’nda belirlenen politika öncelikleri, makroekonomik göstergeler ve ödenek tavanları esas alınarak, çok yıllı bütçeleme anlayışına uygun şekilde kendi kurumsal önceliklerini belirleyerek 2026, 2027 ve 2028 mali yılları için bütçe tekliflerini hazırlayacaklardır.
1. Küresel Ekonomik Gelişmeler
IMF’nin Nisan 2025’te yayımladığı “Küresel Ekonomik Görünüm Raporu”na göre ABD’nin uygulamaya koyduğu gümrük tarifeleri yalnızca borsaları sarsmakla kalmayıp, küresel büyüme üstünde ciddi bir baskı oluşturmuştur. Bu durum küresel ekonominin büyümesine yönelik negatif bir şok etkisi yaratmıştır.
Gümrük tarifelerine yapılan artış çok yüksek seviyelere ulaştığından dünya genelinde birçok ülkenin karşı önlem almasına neden olmuş ve tarifeleri uygulayan ülkelerde negatif bir arz şoku yaşatmıştır.
Gümrük tarifelerinin, döviz kurlarındaki dalgalanmayı tetikleyeceği, tedarik zincirini bozacağı ve bunların enflasyon üzerinde belirsizlik yaratarak küresel enflasyonu artıracağı tahmin edilmektedir.
ABD’nin gümrük vergilerini ertelemediği ve en çok arttırdığı Çin de benzer önlemlerle ABD’ye yanıt vermiştir.
IMF raporuna göre ABD Ekonomisi’nin 2025 büyüme beklentisi Ocak 2025’de %2.7 tahmin edilirken bu oran Nisan 2025’de %1.8’e geriledi. Küresel Ekonomide de düşüş tahmin edilmekte olup, Ocak 2025’de %3.3 olan büyüme tahmini Nisan 2025’de %2.8’e geriledi. Beş yıl sonraki küresel büyümenin ise %3.1 olacağı tahmin edilmektedir.
Küresel mal ve hizmet ticareti hacmi artış oranı 2025 yılı için %3.2’den %1.7’ye, 2026 yılı için ise %3.2’den %2.5’e aşağı yönlü revize edilmiştir.
Küresel enflasyon düşüş eğiliminde olsa da bazı ülkelerde düşüş eğiliminin durması ile enflasyon beklentilerinde yükselişler görülebileceği tespit edilmiştir. Bunun yanında küresel enflasyonun yüksek devam edip etmeyeceğinin de büyük bir belirsizliğe tabi olduğu vurgulanmıştır. Bu belirsizlik ise uygulamaya başlanan gümrük tarifelerinin kalıcı olup olmadığı ile doğrudan ilişkilidir. Hizmet enflasyonunun, özellikle ABD ve Avro Bölgesi’nde, pandemi öncesi seviyelerin üzerinde seyretmeye devam ettiği gözlemlenmiştir. IMF, küresel enflasyonun 2024’te %5.7’den 2025’te %4.3’e düşeceğini, ancak hizmet enflasyonunun mal enflasyonundan yüksek kalacağını öngörmektedir.
Finansal koşullar genel olarak uyumlu görünse de, gelişmiş ekonomilerde hisse senetleri yükselirken, gelişmekte olan piyasalarda düşük değerlemeler devam etmektedir. ABD dolarının güçlenmesi ve yüksek faiz beklentileri finansal koşulları zorlamaktadır.
Küresel ekonomi giderek daha fazla parçalanma eğilimi göstermektedir. Önümüzdeki üç yıl içinde mal ticareti, işgücü hareketliliği ve teknoloji transferinde engellerin artması beklenmektedir. Jeopolitik rekabet ve iç politika tercihlerinin bu süreci hızlandırdığı ve bunun işletmeler ile tüketiciler için maliyetleri artırabileceği öngörülmektedir.
Ekonomik politika belirsizlikleri ülkeler arasındaki farkları derinleştirirken, yeni hükümetlerin politika değişiklikleri finans piyasalarını şekillendirmiştir. Asya ve Avrupa’daki siyasi istikrarsızlık, Ortadoğu’daki jeopolitik gerginlikler ve küresel ticaret sürtüşmeleri piyasalarda belirsizliği artırmaktadır.
IMF Nisan 2025 raporunda küresel enflasyonun, gelişmiş ekonomilerdeki iş gücü piyasalarının gevşemesi ve geçmiş yıllardaki para politikası sıkılaştırmalarının etkisiyle kademeli olarak düşeceği öngörülürken, ticari gerilimlerin tırmanmaya devam etmesi enflasyon görünümünü karmaşıklaştırmaktadır.
İMF’nin Ocak 2025 raporunda Türkiye’nin %2.6 oranında büyümesi beklenmekteydi, Nisan 2025 raporunda ise büyüme tahmini %2.7 olarak güncellenmiştir. Türkiye’nin son dönemdeki para politikasındaki dönüşümler nedeniyle 2026 yılında büyümenin toparlanma göstererek %3.2 oranına çıkması beklenmektedir.
IMF Nisan 2025 raporunda Avro bölgesinin 2025 büyüme tahmini de revize edilerek %1,0'den %0,8'e geriledi. Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'nın 2025 beklentisi % 0.3'ten %0,0'a; Fransa'nın %0,8'den %0,6'ya; İtalya'nın %0.7'den %0.4'e çekilerek aşağı yönlü revize edilmiştir.
Çin ekonomisinin 2025 yılı büyüme tahmini %4.6'dan %4,0'e gerilemiştir. Çin'de zayıflayan iç talep, gayrimenkul sektöründeki sıkıntılar ve artan jeopoletik riskler ekonomik görünümü üzerinde baskı yaratmıştır.
2026–2028 Orta Vadeli Mali Plan döneminde dünyadaki güncel ekonomik ve siyasi gelişmeler göz önünde bulundurularak ve ülke ekonomimizin kendi yapısal özellikleri de dikkate alınarak mali ve ekonomik politikalar üretilmiştir. Bu bağlamda; ekonomik ve mali yapımızın güçlendirilmesine yönelik takvimlendirme esasları ile stratejiler belirlenmiş ve projeler üretilmiştir.
2. Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler
"2026-2028 Orta Vadeli Mali Planı", makroekonomik göstergeleri dikkate alarak, makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesini, yüksek katma değerli üretimin desteklenmesini, orta vadede iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesini ve mali disiplinin korunmasını amaçlayan bir politika çerçevesi sunmaktadır. Bu doğrultuda, 2026-2028 dönemine ilişkin merkezi yönetim bütçesinin gelir ve gider tahminleri, söz konusu Planda belirtilen temel makroekonomik göstergeler, ulusal öncelikler ve ana politikalar esas alınarak belirlenecektir.
2.1 Temel Makroekonomik Göstergeler
KKTC ekonomisinde 2022-2024 döneminde dikkate değer değişimler sergilenmiştir. Özellikle Covid-19 pandemi dönemi sonrası toparlanma sürecinin etkileri ve küresel ekonomik koşullar bu dönemdeki makroekonomik göstergeleri şekillendirmiştir.
Tablo 1 - Temel Makroeonomik Göstergeler
| 2022 (G) | 2023 (G) | 2024^{1} | 2025 (T) | 2026 (T) | 2027 (T) | 2028 (T) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| GSYİH^{1} Reel Büyüme(%) | 13,31 | 7,30 | 5,30 | 5,00 | 6,00 | 7,00 | 5,00 |
| GSYİH(Cari Milyon TL)^{1} | 74.024,14 | 132.350,52 | 205.053,04 | 288.994,22 | 382.006,05 | 462.716,06 | 550.002,21 |
| GSYİH(Cari Milyar USD)^{1} | 4,462 | 5.557 | 6.244 | 6.613 | 7.035 | 7.409 | 7.657,7 |
| GSYİH Kişi Başına (Cari USD)^{1} | 12.245 | 14.599 | 15.922 | 16.283 | 16.741 | 17.059 | 17.285 |
| İşsizlik Oranı (%) | 6,3 | 5,1 | 5,1 | 5,3 | 5,0 | 5,0 | 5,0 |
| İhracat (Milyon USD)^{2} | 140,41 | 176,24 | 157,81 | 167,28 | 179,82 | 250,00 | 250,00 |
| İthalat (Milyon USD)^{2} | 2.289,29 | 2.849,65 | 3.421,49 | 2.975,91 | 3.165,80 | 3.334,22 | 3.445,97 |
| Dış Ticaret Dengesi (Milyon USD)^{2} | 2.163,64 | 2.673,41 | 3.263,68 | 2.808,63 | 2.985,97 | 3.084,22 | 3.195,97 |
| Cari İşlemler Dengesi/GSYİH(%)^{1} | 2,31 | 7,42 | 6,60 | 6,21 | 3,73 | 3,40 | 3,57 |
| Dış Ticaret Hacmi/GSYİH^{1} | 54,20 | 54,46 | 57,33 | 47,53 | 47,56 | 48,37 | 48,26 |
| TÜFE Yıl Sonu (%) | 94,5 | 83,6 | 53,3 | 35,0 | 25,0 | 12,0 | 12,0 |
1: Gerçekleşme Tahmini 2: Yeşil Hat Tüzüğü ile yapılan ticaret rakamları hariçtir (G: Gerçekleşme / T: Tahmini) Not: Tabloda yer alan 2024 yılına ait veriler (TÜFE Yıl Sonu (%) hariç) tahmini değerlerdir.
GSYİH büyüme oranları incelendiğinde, 2022 yılında %13,31 gibi oldukça yüksek bir reel büyüme kaydedilmiştir. Bu yüksek oran, pandemi sonrası ekonomik aktivitenin canlanması, özellikle hizmet sektöründeki toparlanma ile ilişkilendirilebilir. Ancak büyüme hızı 2023 yılında %7,30’a gerilemiş, 2024 yılı için ise %5,30’luk daha ılımlı bir büyüme öngörülmektedir. Bu yavaşlama eğilimi, küresel ve bölgesel ekonomik yavaşlamanın yanı sıra baz etkisinin ortadan kalkmasıyla açıklanabilir.
Ekonomik büyüme ile paralellik gösteren işsizlik oranları, 2022’de %6.3 seviyesindeyken, ekonomik aktivitedeki artışın etkisiyle 2023’te %5.1’e düşmüştür. 2024 yılı için de işsizlik oranının %5.1 seviyesinde sabit kalacağı tahmin edilmektedir¹. Bu durum, ekonomik büyümenin istihdam piyasasına olumlu yansıdığı ancak 2024’te büyümedeki yavaşlamayla birlikte işsizlik oranında ek bir düşüş beklenmediğini göstermektedir.
Kişi başına düşen GSYİH (cari USD bazında) rakamları da ekonomik büyümeye paralel bir artış göstermiştir. 2022 yılında 12,245 dolar olan kişi başına düşen GSYİH, 2023’te 14,599 dolara yükselmiştir. 2024 yılı tahmini ise 15,922 dolar seviyesindedir. Bu artış, genel ekonomik genişlemenin bir yansımasıdır.
¹ 2024 yılına ait işgücü anket sonuçları hala yayımlanmadığı için bu veriler tahminidir.
Dış Ticaret verileri², KKTC ekonomisinin önemli bir yapısal sorununu gözler önüne sermektedir. Ihracat 2022’de 140.41 milyon USD iken 2023’te 176.24 milyon USD’ye yükselmiş, ancak 2024 tahmini 157.81 milyon USD ile düşüşe işaret etmektedir. Buna karşılık ithalat, 2022’deki 2,289.29 milyon USD seviyesinden 2023’te 2,849.65 milyon USD’ye ve 2024 tahmininde 3,421.49 milyon USD’ye yükselerek sürekli bir artış eğilimindedir.
Sonuç olarak, dış ticaret dengesindeki açık giderek büyümektedir. 2022’de 2,163.64 milyon USD olan dış ticaret açığı, 2023’te 2,673.41 milyon USD’ye çıkmış ve 2024’te 3,263.68 milyon USD’ye ulaşması beklenmektedir. İthalattaki hızlı artış ve ihracattaki sınırlı performans dış ticaret açığının genişlemesine neden olmaktadır. Dış Ticaret Hacmi /GSYİH oranı ise 2022’de %54.20, 2023’te %54.46 olup, 2024’te %57.33’e yükselmesi öngörülmektedir, bu da dış ticaretin ekonomi içindeki ağırlığının arttığını göstermektedir.
Cari İşlemler Dengesi / GSYİH oranı da bu tabloyu destekler niteliktedir. 2022’de %2,31 olan oran, 2023’te %7,42’ye yükselmiş, 2024 tahmini ise %6,60’dır. Bu oranlar, dış ticaret açığının cari denge üzerindeki baskısını göstermektedir.
Ülkemizin lokomotif sektörlerinden olan turizm ile yükseköğrenimden sağlanan gelirlerin artırılmasının yanı sıra uluslararası piyasalarda rekabet edebilecek ihraç ürünlerinin geliştirilmesi ve katma değeri yüksek ihracat potansiyelinin artırılması yoluyla cari işlemler dengesinin sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır.
TÜFE Enflasyon oranları, dönemin en dikkat çekici makroekonomik sorunlarından biri olmuştur. TÜFE yıl sonu değişim oranı 2022’de %94.5 gibi çok yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. 2023 yılında %83.6 ile yüksek seyrini sürdürmüş olsa da bir miktar gerileme göstermiştir. 2024 yılı için TÜFE yıl sonu gerçekleşmesi ise %53.3’tür. Bu duruma göre enflasyonda belirgin bir düşüş beklentisi olduğu gözlemlenmektedir. Döviz kurundaki dalgalanmalar, küresel emtia fiyatlarındaki artışlar, parasal genişleme ve ithalata olan bağımlılık gibi faktörlerler enflasyon oranlarının çift hanelerde seyretmesinde etkin rol oynamaktadır.
2.2 Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar
“2026 – 2028 Orta Vadeli Mali Planı” döneminde kamu harcama politikası belirlenen öncelikler dikkate alınarak, kamu idarelerine tahsis edilen ödenek tavanları doğrultusunda yürütülecektir. Kaynak kullanımında etkinliği artırmak ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla, başta
² 2024 yılına ait Ticaret Dairesi’nden elde edilen Dış Ticaret verileri kesinleşmemiş verilerdir.
hizmet almaları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma sürecinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılacaktır.
“2026 - 2028 Orta Vadeli Mali Planı”nda kamu yatırımlarının, büyümeye, özel kesim yatırımlarını desteklemeye, istihdamı ve ülke refahını artırmaya katkısının azami seviyeye çıkarılması amaçlanmaktadır.
OVMP döneminde yapılacak kaynak tahsisleri etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması hedefi çerçevesinde gözden geçirilerek bu alanda gerekli düzenlemeler yapılacaktır. Ayrıca, bu dönemde kamu yatırımlarının, büyümeye, özel kesim yatırımlarını desteklemeye ve ülke refahını artırmaya katkısının azami seviyeye çıkarılması amaçlanmaktadır.
Kamu personel giderlerine ilişkin ödenek tahsisleri, mali imkânlar ve hedefler göz önünde bulundurularak yapılacaktır. 2026, 2027 ve 2028 yıllarında Ocak ve Temmuz aylarında İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan TÜFE’ye göre yılda iki kez maaş ve ücret artışı sağlanacaktır.
2025-2027 Mali Yılı Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Yasası’nın “İstihdam” yan başlıklı 15’inci maddesine bağlı kalınarak kamuda yeni personel istihdam edilmesi ile ilgili olarak sınırlamaya devam edileceği, vardiya, rotasyon veya düzensiz mesai usulüyle çalışması öngörülen kadrolara yapılacak istihdamlar ile ek-mesai giderlerinde tasarrufa gidilmesi amaçlanmaktadır.
2.3 Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar
Önceki dönemde hazırlanmış olan OVMP çerçevesinde bütçe gelirlerinde artış öngörülen politikaların bir kısmında hedeflenen çerçeve içerisinde yasal düzenlemeler Cumhuriyet Meclisi’nden geçmiştir. Bunlar; Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasası ve Şans Oyunları Hizmetleri Vergisi (Değişiklik) Yasasıdır. Bu vesileyle 2024 Mayıs ayından itibaren gelirlerde artış gerçekleşmiştir.
OVMP kapsamında yürürlüğe girmesi hedeflenen bazı yasalar Cumhuriyet Meclis Komitesinde bulunmaktadır. Şans Oyunları (Değişiklik) Yasa Tasarısı ve Kaldıracılı İşlemler Hakkında Yasa Tasarısının 2025 yılının ikinci altı aylık döneminde Cumhuriyet Meclisi’nden geçerek uygulamaya girmesiyle Bütçede yer alan bazı gelir kalemlerinin artması hedeflenmektedir.
Elektronik Şans Oyunları Yasası, Sanal Finansal Varlıklar Yasası çalışmaları tamamlanarak, 2026 yılında Bütçede yeni gelir kalemleri ile artış sağlaması öngörülmektedir.
Taşınmaz mal devirlerinde bir defaya mahsus tanınan vergi muafiyeti verilmesi uygulamasında KKTC vatandaşı dışında kalanların kapsam dışında tutlması amacıyla Gelir Vergisi Yasası’nda
yapılacak değişiklik ile 2025 yılı ikinci yarısından sonra tapu stopaj gelirlerinde artış sağlanması öngörülmektedir.
Gelir Vergisi Yasasında ihtiyaca binaen yapılan değişiklik ile 2025 yılı ikinci yarısından sonra tapu stopaj gelir kalemlerinde artış sağlanması öngörülmektedir.
Ülkemizi ziyaret eden turistlere kiralanan konutların Devletin kontrol ve denetiminde kiralanması veya kullandırılması Turizm işleri ile görevli Bakanlık bünyesinde kayıt altına alınmaları, her türlü vergi, resim, ücret, harç ve bu gibi gelirleri elde edebilmesi ve gelir kaybının ortadan kaldırılması ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması amacı ile Tatil Evleri Yasa Tasarısı hazırlanıp Cumhuriyet Meclisi alt komitesine sevkedilmiş olup; yasallaşması sonrasında 2026 mali yılı gelir kalemlerinde artış yaşanması öngörülmektedir.
Kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması amacıyla, meslek kuruluşlarının yasa ve tüzük çalışmaları yeniden düzenlenerek güncellenmiştir. 2024 yılında meslek kuruluşlarının yasa ve tüzüklerinin yürürlüğe girmesi ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedefleri doğrultusunda yeni yasal düzenlemelerle hazırlanan harç miktarları ile ilgili gelir kalemlerinde artış gerçekleşmiştir. Meslek kuruluşlarının daha etkin ve verimli hizmet sunumu sağlanırken denetlenebilirliği de artmıştır. Bu doğrultuda yapılan düzenlemeler ile yeni gelir kalemleri oluşturulmuş, ilgili mesleklerin çalışma ve ekonomik disiplin altına alınmış bir meslek haline gelmesi sağlanmıştır. 2025 yılında tamamlanması hedeflenen başka meslek guruplarına ait çalışmalar devam etmektedir.
Gelir ve kurumlar vergisi yükümlüleri ile herhangi bir yükümlülük kaydı bulunmayanların gerçekleştirdikleri iş yeri ve konut kiralama işlemlerine ilişkin yapılacak tahsilat ve ödemelerin, bankalar aracılığıyla yapılması ve tevsik yükümlülüğüne uyulması ile ilgili yasal düzenleme tamamlanmıştır. 2025 Ocak ayında yürürlüğe giren bu uygulama ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenerek, ekonomide tüm sektörlerde otomasyon sistemi üzerinden tahsilat işlemlerinin gerçekleşmesi ile bu doğrultuda zaman, işgücü israfının önüne geçilerek 2025 ve 2026 yıllarında birçok gelir kaleminde gelir artışı öngörülmektedir. Yine 2024 yılı sonunda tamamlanan çalışmalardan biri de, üç kişiden fazla istihdam sağlayan yükümlülerin maaş ve ücret ödemelerinin banka aracılığı ile yapılması zorunluluğunun getirilmesidir. Bu projenin gerçekleşmesi ile 2026 yılında kayıt dışı ekonomin kayıt altına alınması hedeflenerek gelir kalemlerinde artış öngörülmüştür.
Bankalarda uygulanan kredi ve satış sözleşmelerine ait pul işlemelerinin otomasyon sistemi üzerinden gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla 19/1963 Sayılı Pul Yasası'na istinaden düzenlenen Yasa ve Tüzük çalışmalarına bağlı olarak otomasyon sisteminde hazırlanan
değişiklikler ile zaman, işgücü ve gelir kaybı önlenerek ilgili gelir kalemlerinde artış hedeflenmektedir. Bu değişikliklere ilave olarak tüm sözleşmelerin pul işlemlerinin otomasyon sistemi üzerinden yapılabilmesi sağlanarak kısa vadeli kira sözleşmelerine ait pul işlemlerinde ortaya çıkan gelir kaybının ortadan kaldırılması, kayıt dışı ekonomide yer alan bu işlemlerin kayıt altına alınması sağlanarak yaşanan sıkıntıların giderilmesi hedeflenmektedir. Bu projedeki çalışmaların 2025 yılı sonu itibarıyla tamamlanıp Cumhuriyet Meclisi’nden geçmesi, 2026 yılında gelir kalemlerinde artış sağlanması hedeflenmektedir.
Zorunlu olmayan tüketim ürünleri ile lüks tüketim ürünlerine yönelik vergiler güncellenmiş olup, günün ekonomik koşulları dikkate alınarak değişen ekonomik kaynaklar çerçevesinde 2024 yılında yeniden düzenlenerek, 2025, 2026, 2027 ve 2028 yıllarında gelir artışı öngörülmektedir.
EFT- POS özelliği olan yeni nesil ödeme kaydedici cihazların 2026 yılı itibari ile kullanımı zorunlu hale getirilmiştir. Zorunlu hale getirilen cihazların kullanılması ile 2026 yılında vergi yükümlülerinin tüm beyanlarında artış hedeflenirken, 2027 yılında ilgili projenin otomasyon üzerinden kayıtlarını tamamlaması neticesinde gelir artışlarının daha da yükseleceği öngörülmektedir.
2025 yılı sonunda E-Fatura sisteminin tamamlanıp kullanılır hale gelmesiyle 2026-2028 yıllarındaki gelirleri artıracağı öngörülmektedir.
27/1977 Sayılı Vergi Usul Yasası’na göre elektronik tebliğ (E-Tebliğ) ile ilgili tüzük kurallarının uygulaması zorunlu hale getirilerek, tahsil edilmesi gereken vergilerin tebliğ edilememesi nedeniyle zamanında tahsil edilemeyen veya gecikmiş tahsil edilen kamu alacaklarının zamanında tahsil edilebilmesi ve 2025 yılında uygulamaya geçmesi hedeflenmektedir. Yükümlülerde E-Tebliğ işlemlerinin uygulamaya geçirilmesi ve yaygınlaştırılarak verginin zamanında tahsili ile gelirlerin artırılması ve tarh zaman aşımına uğrayan vergilerin zamanında tahsil edilebilmesi ile gelir artışı hedeflenmektedir.
Gümrük Yasası çerçevesindeki cetvellere göre tahsil edilen Fiyat İstikrar Fonu (FİF) gelir kalemi 2024 yılında detaylı çalışılarak bazı malların FİF oranları Avrupa Birliği standartları çerçevesinde yeniden düzenlenmiştir. FİF uygulaması olmayan bazı ürünler için yeni oranlar belirlenmiştir. Yapılan bu düzenlemeler ile 2025 yılı ve sonrasında bütçede yer alan FİF gelirler kalemlerinde artış öngörülmektedir.
Sosyal Sigortalar Dairesi, İhtiyat Sandığı Dairesi, Gelir ve Vergi Dairesi nezdindeki tek tip beyan bildirilmesi çalışmaları E- Devlet projesi ile birlikte yürütülmükte olup 2025 yılı sonunda
çalışmaların tamamlanması, 2026 yılında yürürlüğe girmesi ve gelir kaybının ortadan kaldırılması hedeflenmektedir.
Gümrük ve İstihsal Yasasında yer alan bazı cetvellerdeki değişiklik çalışmaları 2024 yılında tamamlanmış olup gelir kaybına sebebiyet verebilecek maddeler yeniden düzenlenmiş ve günümüz koşullarına uyarlanmıştır.
Kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınmasını sağlamak üzere E-Maliye Projesi başlatılmış olup bu doğrultuda mevzuat düzenlemelerine de gidilmiştir. 2025 yılında yapılması hedeflenen en önemli projelerin başında E-Pul gelmektedir. Bankaların ve Limited Şirketlere ait tüm evrakların pullama işlemlerinin dijital ortamda gerçekleşmesi çalışmaları devam etmektedir. Sözleşmelerin otomasyon üzerinden ödenebilmesi tamamlandığında kira işlemlerinin pullanmasının portaldan yapılması mümkün olabilecektir. Bu doğrultuda yapılacak mevzuat düzenlemeleri ile dijital pul sistemi yürürlüğe konabilecek ve çok hızlı uygulama ile etkin denetim mekanizmasının kurulması sağlanabilecektir.
Pul Yasası çalışması ile Pul Emirnamesi çalışmalarının birlikte güncellenmesi eş zamanlı olarak yapılırken E-Pul çalışmalarının da 2025 yılının ikinci yarısında tamamlanması hedeflenmektedir. Otomasyon sistemi üzerinden Yasa ve Emirname ile desteklenmekte olan hazırlıklar son aşamaya gelmiş olup; 2026 yılı gelirlerinde artış yaratması beklenmektedir.
Para Kambiyo Yasasında yapılan değişiklik ile döviz büroları ve kuyumcuların çalışma kuralları 2024 yılı sonu itibarıyla tamamlanmış, kuyumcuların harçları ile ilgili yeni gelir kalemleri oluşturulmuş, 2025 yılının Nisan ayında yasallaşmıştır. Bu doğrultuda yeni gelir kalemleri ile birlikte ilgili gelir kalemlerinde artış beklenmektedir.
37/1983 Sayılı Gümrük ve İstihsal Yasasında yapılacak değişiklik ve buna bağlı Antrepolar Tüzüğü hazırlanmış olup galericilerin çalışma koşulları mesleki disiplin içine çekilerek kaçakçılığın önlenmesi ve mesleki yasal düzenlemeler ile denetim mekanizması oluşturulacaktır. Bu bağlamda yapılan çalışmaların 2025 yılında tamamlanması ve 2026 yılında uygulamaya konulması ile gelir artışı ile birlikte mesleki ve ekonomik denetim mekanizmasının oluşturulması hedeflenmektedir.
Bankacılık Sistemi üzerinden vergi ödemelerinin entegrasyonu çalışmaları devam etmekte olup vergi ödemeleri ve işlemlerde kolaylık sağlanması ile dijitalleşmenin hayata geçirilmesi tüm gelir kalemlerinde artışa neden olacağı öngörülmektedir. Bu çalışmaların 2025 yılında tamamlanması ve 2026 yılından itibaren hayata geçirilmesi planlanmaktadır.
Tüm bu çalışmaların sistemli ve zamana bağlı olarak tamamlanması ile gelirlerin artması, yeni gelir kalemlerin oluşturulması ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması ve bütçe açığının yıllar itibarıyla azaltılması hedeflenmektedir.
3. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri
3.1 Bütçe Dengesi
2026-2028 yıllar OVMP döneminde Merkezi Devlet Yönetimi bütçesinin gelir ve giderleri, bütçe dengesi ile bunların GSYIH içerisindeki oranları Tablo 2'de yer almaktadır.
Tablo 2 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçede Büyüklüğü
| 2026 | 2027 | 2028 | |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri (Milyon TL) | 183.972 | 227.861 | 266.901 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri / GSYIH (%) | 48,16% | 49,24% | 48,53% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri (Milyon TL) | 198.795 | 236.831 | 270.027 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri / GSYIH (%) | 52,04% | 51,18% | 49,10% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Dengesi (Milyon TL) | -14.823 | -8.971 | -3.126 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Dengesi / GSYIH (%) | -3,88% | -1,94% | -0,57% |
3.2 Bütçe Giderleri
Merkezi devlet yonetiminin 2026-2028 dönemine ait bütçe giderleri; makroekonomik göstergeler, temel politika belgelerinde belirtilen oncelikler ve kamu idarelerinin ihtiyaçlar doğrultusunda sekillendirilmişir. Bu kapsamda, bütçe giderlerinin ekonomik siniflandırma çerçevesinde belirlenmesinde dikkate alınan temel unsurlar su sekilde özetlenebilir; Personel giderlerine yönelik ödenek tahsis edilirken, kamu personeline mali imkanlar ve hedefler göz önünde bulundurularak, Ocak ve Temmuz aylarında Istatistik Kurumu tarafindan açıklanan TÜFE verilerine gore maaş ve ücret artışı saglanacağvarsayilmişir. Ayrıca, kamuda personel istihdamına yönelik olarak merkezi devlet yonetimi bütçe yasasinda ongorulen sinirlamanın devam edecegi kabul edilmişir.
Mal ve hizmet alim giderleri; kamu idarelerinin Orta Vadeli Mali Plan (OVMP) donemi boyunca hayata geçirecekleri yani programlar, hizmet kapsamindaki genişlemeye bagli olarak doçacak ihtiyaçlar ile doviz kuru ve yaşam maliyetinde meydana gelebilecek degisiklikler dikkate alınarak belirlenmiştir.
Cari transferlerin planlanmasında, maaş ve benzeri ödemeler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlara yapılan katkılar, tarımsal destekleme ödemeleri, burs artışları, yurt içi ve yurt dışı tedavi giderleri ile diğer transferler göz önünde bulundurulmuştur.
Sermaye giderleri ise OVMP sürecinde kamu yatırımları için belirlenen hedefler doğrultusunda şekillendirilmiş, özellikle eğitim ve sağlık alanındaki yatırımlara öncelik verilmiştir.
Yedek ödenekler, yıl içerisinde ortaya çıkabilecek beklenmedik harcamalara karşı bir güvence olarak planlanmıştır.
Faiz giderleri tahmin edilirken; mevcut borç stokunun yapısı ve seyrinin yanı sıra ulusal ve uluslararası piyasalardaki dalgalanmaların faiz ödemelerine olası etkileri de göz önünde bulundurulmuştur.
Bu çerçevede, 2026-2028 dönemi merkezi devlet yönetimi bütçe giderleri Tablo 3'te gösterildiği şekilde belirlenmiştir.
Tablo 3 - Ekonomik Sınıflandırma Bazında Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Giderleri (TL)
| (Milyon TL) | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 198.795 | 236.831 | 270.027 |
| Personel Giderleri | 60.306 | 71.897 | 80.783 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 4.943 | 5.893 | 6.621 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 16.223 | 17.845 | 19.630 |
| Faiz Giderleri | 4.247 | 5.097 | 6.116 |
| Cari Transferler | 84.259 | 100.453 | 112.769 |
| Sermaye Giderleri | 21.317 | 26.646 | 33.308 |
| Sermaye Transferleri | - | - | - |
| Borç Verme | - | - | - |
| Yedek Ödenek | 7.500 | 9.000 | 10.800 |
Yukarıda Tablo 3'te yer alan merkezi devlet yönetimi bütçe giderlerinin GSYİH'ye oranları ise Tablo 4'te gösterilmiştir.
Tablo 4 - Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%)
| Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%) | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 52,04 | 51,18 | 49,10 |
| Personel Giderleri | 15,79 | 15,54 | 14,69 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 1,29 | 1,27 | 1,20 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 4,25 | 3,86 | 3,57 |
| Faiz Giderleri | 1,11 | 1,10 | 1,11 |
| Cari Transferler | 22,06 | 21,71 | 20,50 |
| Sermaye Giderleri | 5,58 | 5,76 | 6,06 |
| Sermaye Transferleri | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Borç Verme | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Yedek Ödenek | 1,96 | 1,94 | 1,97 |
3.3 Bütçe Gelirleri
Merkezi devlet yönetimi bütçe gelirleri, Orta Vadeli Mali Plan'da (OVMP) yer alan makroekonomik göstergeler, gelir politikalarının bütçeye etkileri, ulusal ve küresel piyasalardaki gelişmeler ve geçmiş yıllardaki gelir eğilimleri dikkate alınarak oluşturulmuştur.
2026, 2027 ve 2028 mali yıllarına ilişkin bütçe gelir tahminleri yapılırken, Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) tarafından hazırlanan makroekonomik gerçekleşme ve tahmin tablolarında ilgili yıllar için öngörülen TÜFE oranları esas alınmıştır.
Tablo 5 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri (Milyon TL) | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|
| Vergi Gelirleri | 123.910 | 154.887 | 181.438 |
| Vergi Dışı Gelirler * | 19.107 | 23.884 | 27.836 |
| Alınan Bağış Yardım ve Krediler | 25.500 | 30.665 | 36.393 |
| Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Toplam Gelir | 168.517 | 209.436 | 245.667 |
| Kamu İdarelerinin Öz Gelirleri (41/2019 Sayılı Yasaya ekli Cetveller II, III ve IV) | 15.455 | 18.425 | 21.234 |
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ TOPLAM GELİR | 183.972 | 227.861 | 266.901 |
*Sermaye Gelirleri, Diğer Gelirler, Alacaklardan Tahsilat, Red ve İadeler dahil edilmiştir.
2026 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
Dünya genelinde ard arda yaşanan krizlerin ve Ticaret savaşlarının dünya ve ülkemiz ekonomisine yansımaları yüksek enflasyon şeklinde kendini ortaya koymuştur. Ekonomik krizin etkileri, alınan ve ortaya konan önlemler ile azaltılmaya çalışılmaktadır. Belirtilen gelir artırıcı önlemler alınmıştır ve alınmaya devam edecektir. Ayrıca uygulanacak politika ve stratejilerle kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenmektedir.
Dolaylı ve dolaysız vergiler içerisinde yer alan harçlar ve gelir kalemlerine yüzde 35 ile yüzde 45 arasında artış getirilerek düzenleme yapılmıştır.
2027 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
2025-2026 yıllarında uygulamaya konan ve konması planlanan politika ve stratejilerin hayata geçmesiyle enflasyon oranında anlamlı düşüş kaydedilerek ekonomik istikrarın sağlanması ve bütçe açığının azaltılması hedeflenmektedir.
2026 yılı bütçe tahminleri hazırlanırken ilgili yılın DPÖ tarafından sağlanan tahmini TÜFE oranı ile yasa çalışmaları tamamlanmış olan gelir kalemlerindeki olası artışlar öngörülerek düzenlenmiştir.
Dolaylı ve dolaysız vergiler içerisinde yer alan harçlar ve gelir kalemlerine yüzde 25 artış getirilerek düzenleme yapılmıştır.
2028 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
Dolaysız vergilerin oluşturduğu gelir kalemleri, hedef konulan gelir artırıcı önlemler kapsamında yapılan yasa çalışmaları ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenerek 2028 mali yılı gelirlerinde, hayat pahalılığına ilave olarak bazı gelir kalemlerine ek artış getireceği öngörülmüştür.
Bazı gelir kalemlerindeki artış oranı yüzde 12 öngörülürken, bazı gelir kalemlerinde ise yüzde 18 artış oranı öngörülmüştür.
3.4 Bütçe Açığının Finansmanı
2025 yılında OVMP’nin hazırlandığı döneme kadar alınan önlemler yanında 2025 yılının devamında alınacak önlemler ile birlikte kayıt dışılığın azaltılması ve vergi tabanının genişletilmesi hedeflenmektedir. Bu düzenlemeler ve uygulamaların devamında özellikle 2026 ve 2027 yıllarında yerel gelirlerin reel olarak artışları hedeflenmektedir. Yerel gelirlerin, bütçe giderlerinden daha hızlı artırılması hedefi ile atılan bu adımların, bütçe açıklarının finansmanı için kaynak yaratacağı değerlendirilmektedir. 2025 yılı bütçesinde öngörülen bütçe açığının
finansmanı için gelir artırıcı önlemler alınması yönünde adımlar atılmaktadır. Bu çerçevede; Para Kambiyo (Değişiklik) Yasası, antrepolarda bekleyen araçların vergilendirilmesi, gümrük öncesi satışların sınırlandırılması, sigara ve tütün ürünlerinden alınan fiyat istikrar fonu tutar ve oranlarının artırılması, büyük motor hacimli araçların fiyat istikrar fonu oranlarının artırılması gibi önlemler 2025 yılının ilk yarısında yürürlüğe konulmuştur.
2025 yılı devamında; Tatil Evleri Yasa Tasarısı, Şans Oyunları Yasa Tasarısı, Sigortacılık Yasa Tasarısı ve benzeri gelir artırıcı önlem olabilecek düzenlemeler üzerinde çalışmalar yürütülecektir.
Bunlarla birlikte bütçe gelirleri bölümünde detayları ile aktarılan önlemlerin 2026 ve 2027 bütçelerinde gelir kalemlerine olumlu yansımaları olması hedeflenmektedir. Mevzuat düzenlemelerinin yapılması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, e-fatura ve e-tebliğ uygulamasına geçilerek vergilerin zamanında ödenmesinin sağlanması yolu ile vergi gelirlerinde artış sağlanması planlanmıştır. Maliye politikası çerçevesinde ise kamuda mali disiplin tedbirleri artırılarak devam ettirilecektir. Tüm bu düzenleme ve uygulama değişiklikleri yanında kamu harcamalarında ve cari harcamalarda tasarruf yoluna gidilerek bütçe dengesinin daha sağlıklı bir yapıya kavuşması hedeflenmektedir.
4. Ulusal Politika Öncelikleri (2026-2028)
Bütçenin mali olanakları çerçevesinde ve KKTC Başbakanlığının oluşturduğu ulusal politika ve öncelikleri dikkate alınarak bütçe ödenek tahminlerine kaynak tahsisi yapılması yoluna gidilecektir.
4.1 Kamu – Maliye
Fiyat istikrarının sağlanması, kamu tüketimi ve cari transferlerin azaltılmasına yönelik tedbirler alınacak, böylece kamu yatırımlarına daha fazla kaynak ayrılarak borç stokunun küçültülmesi sağlanacaktır. Kamu yatırımlarının büyük ölçekli altyapı alanlarına yönlendirilmesine öncelik verilerek, kamu sektöründe israfı azaltmaya yönelik politikalar uygulanacaktır.
Kamu harcamalarında tasarruf, rasyonellik ve sürdürülebilirlik ön plana çıkarılacak; gelir artırıcı düzenlemelerle yeni gelir kaynakları yaratılarak devlet gelirleri artırılacaktır.
Sürdürülebilir kamu finansman dengesinin kurulması amacıyla, gelir artırıcı tedbirlerin yanı sıra kaynakların verimli kullanılması sağlanacaktır. Maliye politikaları kapsamında bütçe disiplini korunarak ekonomik istikrar güçlendirilecektir.
İstikrarlı büyümenin sağlanabilmesi için özel sektör yatırımlarını teşvik eden politikalar sürdürülecek, ayrıca dış kaynaklı yatırımların artırılmasına yönelik çalışmalar devam edilecektir. Reel sektörün, özellikle KOBİ’lerin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla mali sistemden daha fazla yararlanması sağlanacaktır.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele etkinleştirilerek, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi sağlanacaktır. Bu doğrultuda, ilgili ikincil mevzuatın hızla yasalaşması sağlanacak ve paydaşların mevzuat ile uygulamalar konusundaki farkındalıkları artırılacaktır.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele amacıyla mevcut mevzuatın iyileştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Vergi denetim kapasitesinin güçlendirilmesi, mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunun artırılması ve gümrük idarelerinin kayıt dışılıkla mücadelede etkinliğinin yükseltilmesi sağlanacaktır. Ayrıca, e-ticaretteki kayıt dışılığın önlenmesi için internet üzerinden ticaret yapan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerine yönelik mevcut düzenlemeler gözden geçirilecek ve denetimler artırılacaktır.
Sigortacılık sektöründe, mevzuatın hızla değişen koşullara uyum sağlayabilmesi ve uygulamada ortaya çıkan eksikliklerin giderilebilmesi amacıyla hazırlanan mevzuat değişikliğinin yasalaşması sağlanacaktır. Aynı çerçevede, ilgili mevzuatta yapılacak değişikliklerle döviz büroları ile kuyumculuk faaliyeti yürüten şirketlerin kuruluş ve faaliyet esasları yeniden düzenlenerek, güncel ekonomik ve mali koşullara uygun bir yapıya kavuşturulmaları sağlanacaktır.
E-Maliye uygulamalarının (e-Vergi, e-Gümrük) hayata geçirilmesiyle birlikte, tüm kamu kurumlarında otomasyona yönelik çalışmalara hız verilecektir.
Yapılacak yasal düzenlemeler ve güncellemelerle fonların ve gelirlerin artırılması sağlanacak, ülke ekonomisinin kontrolü etkin bir şekilde gerçekleştirilecektir. Böylece, verimli ve denetlenebilir bir ekonomik yapı oluşturulacaktır.
4.2 Ekonomi
Sürdürülebilir büyüme anlayışıyla yatırım, üretim ve ticaret altyapılarının yeşil ve dijital dönüşüm odağında geliştirilmesi, şeffaflığın artırılması ve teşvikler sayesinde girişimcilerin karar alma süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi sağlanacaktır.
Piyasa aksaklıklarının ortadan kaldırılmasına öncelik verilecek ve serbest piyasa ekonomisinin düzgün işleyişi desteklenecektir. Bu kapsamda, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesine odaklanılacak ve serbest piyasa koşullarının korunması için devletin ve belediyelerin düzenleyici ve denetleyici rolleri daha etkin hale getirilecektir.
Yerli üretim kapasitesi artırılacak, ithalata bağımlılık azaltılarak, ithalat-yurt içi üretim dengesi yurtiçi üretimin artırılması yönünde desteklenecektir. İş ve yatırım ortamını desteklemeye yönelik mevzuat çalışmaları tamamlanacak ve yatırımcıları ülkeye çekmek için iş kurma prosedürleri basitleştirilecektir.
Ticaretin kolaylaştırılması için bürokratik süreçler sadeleştirilecek, otomasyon sistemleri ile işlemler hızlandırılacak ve tüm paydaşların entegrasyonu sağlanacaktır.
Kaynaklar açısından sıkıntı bulunmayan alanlarda yerli üretim ve ürün çeşitliliği artırılarak gelir ve istihdam olanakları geliştirilecek, dışa bağımlılık azaltılarak yatırımlar ön plana çıkartılacaktır.
Ülkeye güvenli ürün girişini temin etmek amacıyla ön izin yetkisine sahip bakanlıklar, kurumlar ve diğer ilgili birimler arasındaki bürokratik engeller azaltılacak ve tüm paydaşların erişebileceği bir otomasyon sistemi geliştirilecektir.
4.3 Sağlık
Bireylerin fiziksel ve ruhsal olarak sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri ve ihtiyaç duyduklarında kaliteli, güvenilir bir sağlık sisteminden yararlanabilmeleri amacıyla, her ilçede ve bölgede halkın kolayca erişebileceği sağlık kuruluşları oluşturulacaktır.
Sağlık kuruluşlarının hızlı, güvenli ve sürdürülebilir sağlık hizmetleri sunabilmesi için gerekli altyapı, bina, donanım ve yeterli sayıda nitelikli personel sağlanacaktır. Ayrıca, bu hizmetlerin hukuki altyapısını güçlendirmek amacıyla ilgili yasal düzenlemeler hızla tamamlanacaktır.
Sağlık Bakanlığı bünyesindeki ilgili teknik birimlerin teşkilat yasaları güncellemecek, otomasyon sistemleri tamamlanarak vatandaşların sağlık hizmetlerine ve ilaçlara erişimi kolaylaştırılacaktır.
Halk Sağlığı kapsamındaki hizmetlerin koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında işlevselleştirilmesi, her Sağlık Merkezinin adrese dayalı sağlık hizmeti sağlaması yanında basamak hekimliğine geçişin sağlanması için çalışmalara başlanacaktır.
Acil sağlık hizmetlerinin daha kurumsal bir yapıya kavuşması için "112 Acil Sağlık ve Ambulans Hizmetleri" mevzuatı yasalaştırılacak, gerekli donanım, ambulans ve eğitimli personel sağlanarak ülke genelinde hizmet ağı güçlendirilecektir.
Hastanelerin depreme dayanıklılık testleri tamamlanacak, olası sismik riskler tespit edilecek ve gerekli güçlendirme projeleri hayata geçirilecektir. Bu projeler kapsamında hastanelerde gerekli yapısal iyileştirmeler gerçekleştirilecektir.
Lefkoşa'ya 500 yataklı devlet hastanesinin yapımı için çalışmalar başlatılacak, Girne Devlet Hastanesi'nin iç donanımı tamamlanıp halkın hizmetine sunulacak, Güzelyurt Devlet Hastanesi'nin yapımı tamamlanıp hizmete girecektir. Ayrıca, Değirmenlik, Maraş ve Lapta bölgelerindeki sağlık ocağı projeleri ivedilikle tamamlanarak hizmete sunulacak ve Dr. Burhan Nalbantoğlu Hastanesi'nde depreme karşı güçlendirme ve yenileme çalışmaları yürütülecektir.
Değirmenlik, Lapta ve Maraş Bölgelerinden başlanmak üzere tüm sağlık merkezleri yenilenecek ve Eski Girne Binası; sağlık merkezi ve kronik hastaların palyatif bakım hizmetinin verileceği bir merkeze dönüştürülecektir. Pamuklu Bölgesine D Tipi Hastane Projesi hazırlanmış olup ihalesi yapılacak ve hastane tamamlanacaktır.
Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi (AMATEM), Barış Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi altında bir servis olarak hizmete açılmış olup hizmetlerin artırılabilmesi ve etkinliğin sağlanabilmesi için hastane kampüsü içerisinde yapımına başlanan AMATEM Binası tamamlanacaktır.
Acil sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla, ani sağlık şokları ve acil durumlara karşı hazırlık yapılacak, güvenilir bilgi akışı ve koordinasyonu sağlayacak altyapı ve kapasite geliştirme çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Devlet Laboratuvarı Teşkilat Yasası revize edilecek ve gıda güvenliği, ürün güvenliği ve halk sağlığı açısından kritik ekipmanlarla donatılarak yeniden akredite edilecektir.
E-sağlık sisteminin tüm modülleri hızla tamamlanarak e-Devlet kapsamında hizmete sunulacaktır.
Genel Sağlık Sigortası Yasası en kısa sürede hazırlanarak yürürlüğe girecektir. "Kan ve Kan Bileşenlerinin Kalite ve Güvenliği Yasası", Avrupa Birliği müktesebatına uygun olarak düzenlenerek uygulamaya konulacaktır.
Bulaşıcı olmayan hastalıklara yönelik risk faktörlerinin azaltılması için bebeklik döneminden başlayarak yetişkinlik çağına kadar olan dönemi kapsayan süreç için çeşitli taramalar yapılacaktır.
4.4 Eğitim ve Kültür
Eğitimin kalkınma hedeflerine en üst düzeyde katkı sağlaması amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı'nın teşkilat yapısı, günün ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlenecektir. Veriye dayalı politikalar geliştirilerek, eğitim sisteminin etkinliği ve verimliliğini artıracak analizler yapılacaktır.
Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve İzleme Komitesi tarafından belirlenen kamu okullarında yürütülen onarım, tadilat ve güçlendirme çalışmaları planlanan şekilde devam etmektedir. Kullanım dışı ilan edilen okul binalarının yıkılarak yeniden inşa edilmesine yönelik projeler ise hızla hayata geçirilmektedir. Bu kapsamda; 40 okulun ihale süreci tamamlanmış, 20 okulun güçlendirme projeleri bitirilmiş, 20 okulda ise güçlendirme proje çalışmaları devam etmektedir. Tüm çalışmalar, eğitim-öğretim süreçlerinin güvenli ve kesintisiz bir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği içinde titizlikle yürütülecektir.
Mesleki ve teknik eğitim, özel eğitim ve hayat boyu öğrenme standartlarının uluslararası normlara uyumlu hale getirilmesi sağlanarak, bu alanlardaki erişim kolaylaştırılacaktır.
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen MEBBİS (MEB Bilgi Sistemi) Projesi, eğitimle ilgili kapsamlı, güvenilir, erişilebilir ve uluslararası kıyaslanabilir verilerin sistematik bir zeminde toplanmasını ve kullanıcıların hizmetine sunulmasını sağlayacaktır.
Okul öncesi eğitimin iki yıla çıkarılması için insan kaynakları ve fiziki altyapı çalışmaları tamamlanarak, belirlenen program çerçevesinde uygulamaya konulacaktır.
KKTC yükseköğretim kurumlarının uluslararası tanınırlık ve uluslararası akreditasyonlarını teşvik etmek maksadıyla, uluslararası akreditasyonların tüm üniversitelerde teşvik edilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Yükseköğretimde oluşturulacak Kalite Güvence Sistemi'ni yönlendirmek, yükseköğretim kalite denetimi yapmak ve sürdürülebilirliği sağlamak üzere bağımsız bir Yüksek Öğretim Dış Değerlendirme, Kalite ve Akreditasyon Kurulu (YÖKAL) kurulacaktır.
Ülke ekonomisine büyük katkı sağlayan yükseköğrenim kurumlarında yabancı öğrenci sayısının ve kalitesinin artırılması yanında öğrencilerin barınma, güvenlik, sağlık ve ulaşım gibi zaruri ihtiyaçları ile ilgili sorunların çözülmesi için üniversitelerle iş birliği içinde çalışmalar yürütülecektir.
Özel eğitim sisteminin güçlendirilmesi amacıyla teknik destek projeleri başlatılarak, uygulamaya yönelik hedefler hayata geçirilecektir.
Son olarak, kültürel miras ve tarihi değere sahip varlıklarımızın korunması, bakımı, onarımı ve restorasyonu hızlandırılarak, bu mirasın gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır.
4.5 Tarım
KKTC Su Temin Projesi ile tarım, kırsal kalkınma, hayvan ve bitki sağlığı ile gıda güvenliği konularında güncel değişimler dikkate alınarak, ihracata yönelik rekabetçi ürünlerin yetiştirilmesini sağlayacak orta ve uzun vadeli programlar hazırlanacaktır.
Tarımsal araştırmaların ülke önceliklerine göre daha etkin yürütülmesi için kurumsal yapılanma geliştirilecek ve ilgili mevzuatlar güncellemecektir.
Entegre Tarım Bilgi Sistemi oluşturulacak, tüm tarım faaliyetleri kayıt altına alınarak izlenebilir hale getirilecektir. Çiftçi Kayıt Sistemi devreye alınarak tarımsal desteklerin Entegre Kayıt Sistemi üzerinden verilmesi sağlanacaktır.
Hellim üretimi ve ticareti AB standartlarına uygun hale getirilecek, coğrafi işaret tesciline uygun üretimi sağlamak için eylem planı güncellemecektir. Süt ürünlerine yönelik adımlar hızla hayata geçirilecektir.
Sürdürülebilir ve rekabetçi üretim için çiftçilere yönelik bilinçlendirme ve yönlendirme çalışmaları yapılacaktır.
Toprak verimliliğini artırmak için teşvikler sağlanacak, su kaynakları dikkate alınarak bitkisel üretim deseni oluşturulacaktır. Planlı üretime geçilecek, nitelikli genetik materyal kullanımı ile verim artırılacaktır.
Yöresel ve coğrafi işaretli ürünlerin artırılması ve tanıtılması sağlanacaktır. İyi tarım uygulamalarına yönelik mevzuatlar tamamlanarak, sertifikalı üretim yaygınlaştırılacaktır.
Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının korunması ve etkin kullanımına yönelik “Su Master Planı” titizlikle uygulanacaktır.
Tarımsal destekler, gerçek üreticiyi, gıda arz güvenliğini, kırsal kalkınma ve turizm sektörünün ihtiyaçlarını dikkate alarak yeniden düzenlenecektir.
Narenciye sektörü için Cypfruvex’e yüksek kapasiteli soğuk hava deposu kurulumu tamamlanacaktır. Böylelikle, konsantre tesislerinin kapasitesi artırılacak, kurutma ve paketleme hatları oluşturulacaktır. Narenciye ve diğer tarımsal ürünler markalaştırılacaktır.
Mezbahalar, gıda güvenliği standartlarına uygun hale getirilecek, Merkezi Mezbaha kurulacaktır. Hayvansal atıkların bertarafı için etkin bir sistem oluşturulacaktır.
Üreticilerin kaynaklarını paylaşması, toplu satış ve pazarlık gücünün artırılması için çiftçi kooperatifleri ve birliklerinin kurulması teşvik edilecektir.
Yerel tarım çeşitlerinin geliştirilmesi, hastalıklarla mücadele yöntemlerinin iyileştirilmesi ve ürün çeşitliliğinin artırılması için Ar-Ge yatırımları yapılacaktır.
İklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri araştırılacak, bitkisel ve hayvansal üretim bu değişikliklere uygun şekilde çeşitlendirilerek korunacaktır.
4.6 Turizm
Ülkemizin önemli yerel gelir kaynaklarından biri olan turizm sektörü desteklenerek, ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkısının artırılması sağlanacaktır. Bu doğrultuda, turizm faaliyetlerinin yıl boyunca sürdürülebilir olması sağlanacak ve farklı turizm türleri geliştirilerek özel ilgi turizmi ile ortak destinasyonlar oluşturulacaktır.
Doğal, tarihi ve kültürel değerler turizm potansiyeline dönüştürülecek, turizm sektöründe yerel ürünlerin ve geleneksel unsurların öne çıktığı, yerel halka dayalı alternatif turizm seçenekleri zenginleştirilecektir.
Tarihi ve kültürel öneme sahip kent merkezleri, köy içleri ve doku koruma alanları ile eski eser olarak tescillenmiş binaların korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla gerekli çalışmalar yürütülecek, bu alanlar turizme kazandırılacaktır.
Turizm gelirlerini artırmak, mevcut turizm pazarlarını güçlendirmek ve yeni pazarlara ulaşmak amacıyla kapsamlı tanıtım faaliyetleri yürütülecek ve sektörün ihtiyaçları doğrultusunda turizm üst politika belgeleri güncellenecektir.
Ülkemizin turizminin markalaşması sağlanarak, nitelikli turistin ülkeye çekilmesi için stratejik adımlar atılacaktır.
4.7 Çevre
Sürdürülebilir çevre politikaları çerçevesinde, doğal kaynakların korunması ve etkin yönetimi sağlanarak iklim değişikliğiyle mücadele kapasitesinin artırılması ve toplum genelinde çevresel farkındalığın geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Ülkemizde halihazırda kullanılan güneş enerjisinin yanı sıra, çevreyle uyumlu, sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji kaynaklarından olan rüzgâr ve dalga enerjisinin kullanımına yönelik fizibilite çalışmaları yürütülecektir.
Katı atık yönetiminin döngüsel ekonomi ilkeleri doğrultusunda daha etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacak, atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde düzenli depolama sahalarında bertaraf edilmesine yönelik tüm gerekli tedbirler alınacaktır. Bu
kapsamda, Güngör Düzenli Depolama Alanı'nın rehabilitasyon projesi tamamlanacak ve çok yıllı işletme ihalesine ilişkin süreç sonuçlandırılacaktır.
Sanayi ve turizm faaliyetlerinin çevresel etkilerinin azaltılması amacıyla; atık su ve diğer atıkların çevreye ve insan sağlığına olan olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi sağlanacak, içme suyu kaynakları etkin şekilde yönetilecek, deniz ve hava kirliliğinin önlenmesine yönelik gerekli önlemler alınacaktır.
Sınırlı su kaynaklarının korunması ve zenginleştirilmesi sağlanacak, suyun verimli kullanımı konusunda stratejik önlemler hayata geçirilecektir.
Ülke genelinde doğal afet riskleri değerlendirilecek, afet öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin önlemler alınarak sürekli izleme ve erken uyarı sistemleri geliştirilecektir.
Çevre kirliliği ile mücadele kapsamında mevcut ceza hükümleri gözden geçirilerek, daha caydırıcı ve etkin hale getirilecek; söz konusu yaptırımların hem merkezi idare hem de yerel yönetimler tarafından kararlılıkla uygulanması sağlanacaktır.
Kimyasallar Yasa Tasarısı'nın yasalaştırılarak yürürlüğe girmesi ve kimyasal madde piyasasının güncel mevzuat doğrultusunda düzenlenmesi temin edilecektir.
4.8 Bayındırlık ve Ulaştırma
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin çağdaş bir telekomünikasyon şebekesine kavuşması ve sektörde yeni yatırımların teşvik edilmesi amacıyla kamu-özel iş birliği modeli yeniden yapılandırılacaktır. 5G yeni nesil mobil haberleşme sistemlerinin kurulması ve hizmete sunulmasıyla, uluslararası standartlara erişim sağlanarak dijital entegrasyon güçlendirilecektir. Genişbant altyapısının geliştirilmesinin güçlük arz ettiği bölgeler ile mobil iletişim hizmetlerinin yetersiz olduğu yerleşim alanlarında gerekli alt ve üst yapı kurulumları tamamlanacaktır.
KAMUNET altyapısının geliştirilmesi amacıyla, yüksek hızlı, kaliteli ve güvenli erişim sunan sabit ve mobil genişbant ağlarının yaygınlaştırılması sağlanacak; ayrıca fiziki altyapıların ortak kullanımı teşvik edilecektir. E-Devlet Kapısı üzerinden sunulan entegre kamu hizmetlerinin hem sayısı artırılacak hem de içeriksel niteliği geliştirilecektir.
Ulaştırma alanında; teknik ve ekonomik açıdan en uygun taşıma türlerinin kullanıldığı, dengeli, esnek, güvenli ve etkin bir altyapı sisteminin oluşturulması hedeflenmektedir. Bu kapsamda, karayollarında can ve mal güvenliğini artırıcı önlemler alınacaktır. Değirmenlik-Girne Dağ
Yolu Projesi tamamlanacak, Lapta-Geçitköy-Sadrazam Yol Yapım Projesi uygulamaya alınacak ve Karpaz-Zaferburnu Yolu'nun inşası tamamlanacaktır.
Kent içi trafik yoğunluğunu azaltmak ve trafik kazalarını en aza indirmek amacıyla toplu taşıma sistemleri planlanacak; bireysel araç kullanımının yerine çevre dostu, sürdürülebilir toplu taşıma araçlarının tercih edilmesi özendirilecektir. Talep yönlü ulaşım politikaları doğrultusunda şehir içi ulaşım da etkin çözümler uygulanacaktır.
Trafik güvenliği konusunda görevli kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun ve veri paylaşımının üst seviyeye çıkarılması sağlanacaktır. Ulaştırma altyapılarının sürdürülebilir hizmet sunabilecek düzeyde tutulması için bakım-onarım hizmetleri zamanında ve yeterli ölçüde gerçekleştirilecek; bu amaçla gerekli yatırımlar önceliklendirilecektir.
Trafik işaret ve tabelalarının uluslararası normlara uygun hale getirilmesi amacıyla ilgili mevzuat ve teknik altyapı çalışmaları tamamlanacaktır. Karayollarının uluslararası trafik güvenliği standartlarına çıkarılmasıyla birlikte, sürücü belgelerinin de bu standartlara uygun hale getirilmesi sağlanacaktır. Ayrıca, şehir ve bölge planlama ilkelerine uygun projeler geliştirilerek yol güvenliği artırılacaktır.
Türkiye Cumhuriyeti ile yürütülen mali iş birliği protokolü kapsamında; Akıllı Ulaşım Sistemleri, Dinamik Kavşak Yönetimi, Kavşak İzleme Sistemleri, hız tespit kameralarının modernizasyonu, plaka tanıma sistemleri ile aşırı yük taşıyan araçların tespiti amacıyla kantar sistemleri kurulacaktır.
Başbakanlık ile Ekonomik Örgütler Platformu (EÖP) arasında imzalanan protokol çerçevesinde, kara sınır kapılarının modernize edilmesi amacıyla başlatılan Metehan ve Beyarmudu Kara Sınır Kapıları iyileştirme çalışmaları tamamlanacaktır.
Liman altyapılarının güçlendirilmesi kapsamında; yeni liman yatırımlarının yapılması ve mevcut limanların rehabilite edilerek daha verimli işletilmesine yönelik finansal kaynak sağlanacaktır. Bu doğrultuda, Kalecik ve Gemikonağı bölgelerinde yeni limanların inşası ile Gazimağusa Limanı'nın modernize edilmesine yönelik çalışmalara başlanacaktır.
4.9 Enerji
Toplumsal hayatın kesintisiz devamı ve ekonomik kalkınmanın sürdürülebilirliği açısından temel unsur olan elektrik enerjisinin; artan nüfus ve gelişen ekonomik faaliyetlerle doğru orantılı biçimde yükselen talebi karşılayacak şekilde kesintisiz, kaliteli, verimli, güvenilir, çevre
dostu ve maliyet etkin bir biçimde tüketicilere sunulması amacıyla gerekli kararlar alınacak ve uygulamaya geçirilecektir.
Bu doğrultuda, kurumsal yapısı çağdaş yönetim ilkeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmış, etkinlik, verimlilik, şeffaflık ve hesap verebilirlik esasları çerçevesinde yönetilecek bir Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK) oluşturulacaktır. Kurumun üretim, iletim ve dağıtım altyapısını kapsayan kapsamlı güçlendirme projeleri hazırlanarak, bu projelerin en kısa sürede uygulamaya alınması sağlanacaktır.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu'na (KIB-TEK) ait mevcut santrallerin bakım ve onarım çalışmaları düzenli şekilde gerçekleştirilecektir. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti'nden hibe olarak temin edilecek iki adet mobil treyler tipi santral ile özellikle yaz aylarında artan enerji talebinin karşılanmasına yönelik olarak şebekeye 35 megawatt ilave kapasite sağlanacaktır.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti ile imzalanan "Kablo ile Enterkonnekte Projesi" doğrultusunda gerekli teknik ve idari çalışmalar tamamlanarak projenin hayata geçirilmesi sağlanacaktır.
Dünya genelinde hızla yaygınlaşan elektrikli taşıt kullanımına paralel olarak bu araçların oluşturacağı ilave enerji talebi dikkate alınarak; şarj altyapısına ilişkin yasal düzenlemeler ve teknik altyapı çalışmaları hızlandırılacak, enerji arz güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde gerekli önlemler alınacaktır. Enerji verimliliğine yönelik yasa ve tüzüklerdeki eksiklikler giderilerek yasal çerçeve güçlendirilecektir.
Enerji politikaları kapsamında, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ile dağınık üretim sistemleri desteklenecek; bireysel ve kurumsal düzeyde bu alanlara yönelik teşvikler artırılacak ve yatırım ortamı iyileştirilecektir.
4.10 Sanayi ve Ticaret
Ülkenin ekonomik ve toplumsal kalkınmasının sağlanması, belirli bir büyüme ivmesinin ve sanayileşme sürecinin sürdürülebilir şekilde gerçekleştirilebilmesi amacıyla; uluslararası standartlara uygun, yurt içi ve yurt dışı piyasalarda kalite ve maliyet açısından rekabet edebilen, katma değeri yüksek ürünler üreten bir sanayi yapısının oluşturulması hedeflenmektedir.
Bu kapsamda, sanayi sektörü, öncelikli olarak ihracata yönelik üretimi artıran ve ithalat bağımlılığını azaltacak ürünlerin geliştirilmesini esas alan bir yapıya kavuşturulacaktır. Sanayi bölgeleri, üretim verimliliğini esas alan bir anlayışla yeniden düzenlenecek; altyapı eksikliklerinin giderilmesi için gerekli teknik ve idari önlemler alınacaktır. Yeni kurulacak
organize sanayi bölgelerinde (OSB), Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporları doğrultusunda sektör bazlı gruplaşmayı sağlayacak yerleşim planları hazırlanacaktır.
Yerli üretim ve istihdamın desteklenmesi, ülkenin ekonomik bağımsızlığı ve istikrarlı büyümesi açısından stratejik öneme sahiptir. Bu doğrultuda; turizm, yükseköğrenim ve inşaat gibi öncelikli sektörlerde yerli girdinin artırılması hedeflenerek, katma değeri yüksek yerel ürünlerin kullanımının teşvik edilmesine yönelik sektörel politikalar oluşturulacaktır. Özellikle turizm sektöründe yerli üretimin yaygınlaştırılması amacıyla ilgili tüm paydaşlarla iş birliği içerisinde etkin uygulamalar geliştirilecektir.
Yerli ürünlerin markalaşması, pazarlanması, tanıtımı ve kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik faaliyetler artırılacak; tüketici bilinci güçlendirilerek yerli ürün tercihinin yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Yüksek katma değer üretme potansiyeline sahip olan ve küresel ölçekte “bacasız sanayi” olarak tanımlanan Ar-Ge, inovasyon ve bilişim teknolojileri sektörlerinin geliştirilmesine yönelik teşvik politikaları uygulanacaktır. Bu doğrultuda, yazılım sektörünün gelişmesi desteklenecek; Teknopark mevzuatı güncellenerek sektörde faaliyet gösteren yatırımcıların ve girişimcilerin bu imkanlardan daha etkin şekilde faydalanmaları temin edilecektir.
Ayrıca, üretim ve yatırım ortamının daha güçlü temellere oturtulması amacıyla hazırlanan Yerli Mali Yasa Tasarısı’nın yasalaştırılması sağlanarak yürürlüğe girmesi yönünde gerekli süreçler tamamlanacaktır.
4.11 İnşaat ve Konut
Ülke genelinde; akıllı, çevreye duyarlı, estetik değerleri ön plana çıkaran, yaşam kalitesi yüksek, güvenli ve sürdürülebilir şehirler ile yerleşim alanlarının oluşturulması amacıyla yürütülen tüm inşaat yatırımları ve mimari projeler, imar mevzuatına ve ilgili yasal düzenlemelere tam uyum içerisinde gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda, yapı denetimi süreçleri güçlendirilerek kaçak yapılaşmaların önlenmesi sağlanacak, ayrıca kayıtsız müteahhitlik faaliyetlerine son verilmesi yönünde gerekli idari ve yasal önlemler alınacaktır.
İnşaat projelerinin tasarım aşamasından uygulama sürecine kadar tüm evrelerinde, denetimlerin eksiksiz biçimde yapılabilmesini teminen, ilgili mevzuat güncellenerek uygulama süreçlerini yönlendirecek bütüncül bir yol haritası oluşturulacaktır.
Yapı güvenliğini teminat altına almak amacıyla, uluslararası standartlara uygun, dayanıklı ve nitelikli inşaat malzemelerinin kullanımı zorunlu hale getirilecek; yerli üretim yapı malzemeleri
desteklenerek kullanım oranı artırılacaktır. Ayrıca, tüm yapı malzemeleri için kalite standartlarına uygunluk denetimleri sıkılaştırılacaktır.
Taşınmaz edinimi ve mülkiyet ilişkilerine dair mevcut mevzuat, günümüz ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden ele alınacaktır.
Toplumun temel barınma ihtiyacını karşılamak üzere, özellikle dar gelirli kesimleri hedefleyen sosyal konut üretim politikalarına öncelik verilecek; konut arzının artırılması ve erişilebilirliğin sağlanması yönünde gerekli tüm destekleyici tedbirler hayata geçirilecektir.
Konut politikaları; Ülkesel Fizik Planı ve kentsel ve bölgesel planlarla uyumlu şekilde yürütülecektir. Söz konusu politikalar, yalnızca fiziksel barınma ihtiyacını değil, aynı zamanda konut çevresiyle birlikte sakinlerinin sosyal ve ekonomik sorunlarını da dikkate alacak şekilde bütüncül bir anlayışla şekillendirilecektir.
Depreme karşı dirençli yerleşim alanlarının oluşturulmasına yönelik olarak, risk analizleri ve dayanıklılık testleri sonucunda güçlendirilmesi mümkün olmayan, yıkılması gereken yapıların yerine, güvenli ve depreme dayanıklı yeni yapılar inşa edilmesini sağlayacak mevzuat düzenlemeleri hızla tamamlanacaktır.
4.12 Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Toplumun tüm kesimlerine istihdam olanaklarının sunulması temel hedefler arasında yer almakta olup, gençler, kadınlar ve engelliler gibi özel politika gerektiren gruplara yönelik özel istihdam politikaları geliştirilecektir. Yerel işgücünün işgücü piyasasına katılımı teşvik edilecek, iş sağlığı ve güvenliği koşulları iyileştirilecek, işgücünün niteliği artırılarak kayıt dışı istihdamın azaltılması sağlanacaktır.
Çalışma hayatında, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde istihdam imkanlarının geliştirilmesi, gençler ve kadınların işgücüne katılımının artırılması, işsizliğin azaltılması, iş kazalarının önlenmesi ve kayıt dışılıkla etkin mücadele edilmesi sağlanacaktır. Sosyal güvenlik sisteminde norm ve standart birliği tesis edilerek, herkesin erişebileceği, kaliteli hizmet sunan ve kapsayıcı bir yapı oluşturulacaktır.
Çalışma hayatına ilişkin mevzuat, Avrupa Birliği müktesebatı ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri ile tam uyum sağlanacak şekilde gözden geçirilecek ve uluslararası standartlara uygun olarak güncellemecektir.
İşsizliğin azaltılması temel hedef olmakla birlikte, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında tüm ilgili paydaşlarla iş birliği içinde hareket edilecek, teknolojik altyapı güçlendirilerek denetim sistemleri etkinleştirilecektir.
İş sağlığı ve güvenliği öncelikli hale getirilecek, yerli işgücünün istihdamına yönelik mesleki eğitim programları teşvik edilecektir. Bu eğitimleri tamamlayan bireylerin, sektörel gelişmelere katkı sunmaları sağlanacaktır.
Sosyal devlet ilkeleri doğrultusunda, bakıma, yardıma ve korunmaya ihtiyaç duyan tüm bireylerin devlet güvencesi altına alınması amacıyla daha etkili önlemler geliştirilecektir. Huzurevi Yasası ile Özel Huzurevleri Yasası günümüz koşullarına uygun olarak revize edilecek, yaşlı bireylerin toplumsal hayata uyum sağlamaları ve yaşam kalitelerinin artırılması için gerekli destek sağlanacaktır. Bakımevlerine ilişkin yasal düzenlemeler tamamlanacak; yaşlı bireyler için inşa edilecek yeni huzurevi ve bakımevlerine yönelik teşvik mekanizmaları uygulanacaktır.
4.13 Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi
Kamu hizmetlerinin etkin, verimli ve çağın gerekliliklerine uygun şekilde sunulabilmesini teminen, bakanlıklar ile bunlara bağlı daire ve kuruluşların teşkilat yapıları gözden geçirilecek; teknik ve idari altyapılar güçlendirilerek kurumsal kapasite artırılacaktır.
E-Devlet uygulamalarının daha da yaygınlaştırılması amacıyla, ihtiyaç duyulan temel bilgi sistemleri ile ortak altyapı, hizmet ve standartların oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülecek; kamu kurumlarına ait bilgi sistemleri, sürdürülebilirlik ve bütünleşik yapı prensipleri doğrultusunda geliştirilecektir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının veri paylaşım kapasitesini artırmak ve bu verilere erişimi kolaylaştırmak amacıyla dijital dönüşüm faaliyetlerine öncelik verilecek; kurumsal ağ altyapısının güçlendirilmesi yönünde gerekli adımlar atılacaktır.
Kamu personelinin bilgi, beceri ve yetkinlik düzeyini yükseltmek, görev yaptıkları alanlarda uzmanlaşmalarını sağlamak üzere sistematik ve sürekli hizmet içi eğitim programları planlanacak; bu programlara katılım teşvik edilerek nitelikli kamu hizmeti sunumu desteklenecektir.
4.14 Teknoloji ve Dijital Dönüşüm
Dijital dönüşüm sürecinin hızlandırılması amacıyla, elektronik haberleşme altyapıları güçlendirilecek, geniş bant erişimi desteklenerek yeni nesil ağ teknolojilerinin (örneğin 5G ve ötesi) ülke genelinde yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Veri odaklı katma değer üretimi, hem kurumsal hem de sektörel düzeyde stratejik öncelik olarak ele alınacak; ileri dijital yetkinliklerin kazandırılması, ulusal veri ekosisteminin
güçlendirilmesi ve güvenilir yapay zekâ tabanlı ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi desteklenecektir.
E-Devlet Kapısı başta olmak üzere kamu hizmetlerinin dijital sunumu, kullanıcı odaklılık esas alınarak yeniden yapılandırılacak; hizmet tasarımı, teknik altyapı ve idari kapasite, dijitalleşme hedeflerine uygun biçimde gözden geçirilip geliştirilecektir.
Bilim, teknoloji ve inovasyon alanında insan kaynağının güçlendirilmesi amacıyla, nitelikli araştırmacı sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecek; toplumsal bilim ve teknoloji farkındalığı yaygınlaştırılacak ve araştırma altyapısı geliştirilecektir.
Üniversiteler, kamu kurumları ve özel sektör arasındaki iş birliği mekanizmaları güçlendirilerek, ortak Ar-Ge ve yenilikçilik projelerine destek sağlanacaktır. Gençlerin teknoloji ve mühendislik gibi stratejik alanlara yönlendirilmesi teşvik edilecek; bu kapsamda teknoparkların etkinliği artırılarak daha verimli bir yapıya kavuşturulacaktır.
Teknoparklarda yürütülen yenilikçi araştırma-geliştirme faaliyetleri, doğrudan desteklenerek ulusal ekonomiye katkılarının artırılması hedeflenecek; yazılım sektörü başta olmak üzere, ilgili sanayi alanlarının Teknopark ve Ar-Ge mevzuatından azami ölçüde faydalanması sağlanacaktır.
Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı üretim ve ihracat yapısının geliştirilmesine yönelik bütüncül stratejiler uygulanarak, sürdürülebilir ekonomik büyüme desteklenecektir.
4.15 Doğal Afetler – Deprem
Depreme karşı güvenli eğitim ortamlarının sağlanması amacıyla yapılan depreme dayanıklılık testleri ve risk analizleri neticesinde, okulların depreme dayanıklı hale gelmesi için güçlendirme çalışmaları ivedilikle tamamlanacak ve güçlendirilmesi teknik olarak mümkün olmayan okul binalarının yeniden inşa edilecektir.
Yerbilim Mühendisleri Odası, İnşaat Mühendisleri Odası ve Jeoloji Maden Dairesi ile iş birliği içinde, başta yüksek riskli bölgeler olmak üzere ülke genelinde detaylı zemin etütleri gerçekleştirilecektir. Bu çalışmalar ile yapılaşmaya uygun olmayan alanların önceden belirlenmesi, güncel bir depremsellik haritasının oluşturulması ve doğal afetlere ilişkin yasal ve teknik mevzuatın güncellenmesi hedeflenmektedir.
Deprem riski taşıyan, ekonomik ömrünü tamamlamış ve güçlendirilmesi mümkün olmayan yapıların yıkılarak, yerine güvenli, dayanıklı ve afetlere dirençli yeni yapılar inşa edilmesini düzenleyecek olan “Afet Riski Altındaki Yapıların Dönüştürülmesi Hakkında Yasa
Tasarısı” ile ilgili mevzuat çalışmaları tamamlanacak ve söz konusu Tasarının yasalaşması yönünde gerekli süreçler sonuçlandırılacaktır.
4.16 Kooperatifçilik
Rekabet edebilirlik, sürdürülebilirlik ve yenilikçilik esasları doğrultusunda, toplum genelinde kooperatifçiliğe ilişkin olumlu bir algı oluşturulması sağlanacak; sektöre duyulan güvenin artırılması yoluyla, ekonomik kalkınmaya ve gelir dağılımında adaletin güçlendirilmesine katkı sunulacaktır.
Kooperatiflerin, üyelerine daha etkin ve sürdürülebilir hizmet sunabilecek kurumsal kapasiteye ulaşmalarını teminen, mevcut yapılarının gözden geçirilerek yeniden yapılandırılmalarına yönelik çalışmalar yürütülecektir.
Kooperatifçilik alanında hizmet sunan Kooperatif Şirketler Mukayyitliği’nin Teşkilat Yasası, çağın gereklerine uygun şekilde güncellenerek, kooperatiflere yönelik hizmetlerin etkinliği ve verimliliği artırılacaktır. Bu çerçevede, hizmetlerin kapsamı, yapısı ve sunum yöntemlerine ilişkin yeniden düzenleme çalışmaları gerçekleştirilecektir.
Kooperatiflerin şeffaflık, hesap verebilirlik ve iyi yönetişim ilkeleri çerçevesinde faaliyet göstermelerini sağlamak amacıyla, denetim süreçleri güçlendirilecek ve denetim mekanizmaları daha etkin bir yapıya kavuşturulacaktır.
5. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları
5.1 Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar
Kamu idareleri 2026, 2027 ve 2028 yılları bütçe teklifleri, değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’na ve bu Yasa tahtında Maliye Bakanlığı tarafından kendilerine gönderilecek bütçe çağrısına uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır.
Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Bütün kamu idareleri, önceki dönemlerde olduğu gibi 2026 - 2028 dönemini kapsayan çok yıllı bütçe döneminde de aynı anlayışla hareket edeceklerdir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamındaki tüm kamu idareleri, Yasada ve bu Yasanın uygulanmasına ilişkin Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan genelgelerde yer alan
usul, esas ve kurallar çerçevesinde ve belirtilen sürede 2026, 2027 ve 2028 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini hazırlayıp Maliye Bakanlığına teslim edeceklerdir.
5.2 Kurumsal Ödenek teklif Tavanları
Değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’nın 21’inci maddesi gereğince, söz konusu Yasaya ekli I., II., III. ve IV. Cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesinin 2026, 2027 ve 2028 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları bu Plan ekinde yer almaktadır.
Kamu idarelerinin ödenek teklif tavanları belirlenirken; Tablo-1’de yer alan Devlet Planlama Örgütü makroekonomik gerçekleşme, tahmin ve hedefleri ile OVMP’de belirlenen ulusal öncelikler ve kamu idarelerinin ihtiyaçları ve yürüttükleri önemli faaliyetler ile projeleri dikkate alınmıştır.
6. 2026-2028 Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi
2026 – 2028 dönemi Orta Vadeli Mali Planı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanlığı, Devlet Planlama Örgütünce hazırlanan makroekonomik göstergeler esas alınarak hazırlanmış olup, bu plana göre merkezi devlet yönetimi bütçesinin ödenek teklif tavanları belirlenmiştir.
Bu Plan döneminde, yapılan/yapılacak mevzuatların yürürlüğe girmesi ile ekonominin etkin ve verimli, denetlenebilir ve kontrolünün sağlanabilir olmasıyla gelir artırıcı önlemler alınarak devlet gelirlerinin artırılması, 2026 mali yılından başlayarak 2028 mali yılı sonuna kadar bütçe açığının kademeli olarak düşürülmesi hedeflenmiştir. Bu Planın “2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar” başlığı altında belirlenen yasal düzenlemelerin yürürlüğe girmesi ile 2025 yılı ikinci yarısından itibaren Devlet gelirlerinde önemli ölçüde gelir artışı olacağı öngörülmektedir.
Gümrük ve Rüsumat Dairesi’nin otomasyonunun geliştirilmesi ve altyapısının güçlendirilerek yüksek standartlara getirilmesi ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.
Kamu İdarelerinde kaynak kullanımında etkinliği artırmak ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla, başta hizmet alımları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma sürecinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılması planlanmıştır.
Yapılacak kaynak tahsislerinin etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması hedefi çerçevesinde gözden geçirilip, bu alanda gerekli düzenlemeler yapılarak, kamu yatırımlarını
büyütmeye, özel kesim yatırımlarını desteklemeye, istihdam ve ülke refahı artışının sağlanması hedeflenmiştir.
31 Aralık 2024 yılsonu toplam kamu borç stok miktarının, tahmini GSYİH’ya oranı yüzde 91,84, toplam iç borç stokunun, tahmini GSYİH’ya oranı ise yüzde 20,84 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2025 – 2027 OVMP’de yer alan toplam kamu borç stoğu oranlarına göre gözlemlenen farkın temel olarak 2023 ve 2024 yılları için cari fiyatlarla açıklanan GSYİH’daki değişimin yüzde 55, ortalama ABD Dolar kurundaki değişimin ise yüzde 20 seviyesinde kalmasından kaynaklı olduğu değerlendirilmektedir.
2024 Mali Yılı gerçekleşen Merkezi Devlet Yönetimi bütçe açığı, 2024 Mali Yılı Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Yasası’nda öngörülenin üzerinde gerçekleşmiştir. Bahse konu öngörülen bütçe açığının üzerinde gerçekleşen açık; Doğu Akdeniz Üniversite’sine yapılan Devlet katkısı, 67/2005 sayılı yasa (Taşınmaz Mal Komisyonu) ve Toprak Ürünleri Kurumu ödeneklerinden kaynaklanmıştır.
Bu Plan döneminde de mali disiplin sağlanmaya devam edilecek ve merkezi devlet yönetimi bütçesi OVMP’de yer alan politika öncelikleri, makroekonomik göstergeler ve ödenek tavanları esas alınarak hazırlanacaktır. Buna bağlı olarak kamu idareleri de, kendi kurumsal öncelikleri doğrultusunda bütçe tekliflerini sunacaklardır.
EK
MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2026 - 2027 - 2028 BÜTÇESİ
ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personei Giderleri | Soryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fair Giderleri | Cart Trailerleri | Sermaye Giderleri | Sermaye Trailerleri | Bazı Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 492.674.000 | 45.502.000 | 241.966.000 | - | 5.002.000 | 5.040.000 | - | - | - | 793.584.000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 619.553.000 | 46.904.000 | 83.482.000 | - | 960.000 | - | - | - | - | 750.499.000 |
| Başbakanlık | 1.355.341.000 | 141.467.000 | 327.662.000 | - | 280.320.000 | 462.420.000 | - | - | - | 2.567.210.000 |
| Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 1.638.342.000 | 159.124.000 | 406.779.000 | - | 114.792.000 | 176.758.000 | - | - | - | 2.515.787.000 |
| Beyazdutlar ve Ulaştırma Bakanlığı | 2.493.010.000 | 235.112.000 | 611.528.000 | - | 87.000 | 942.830.000 | - | - | - | 4.282.567.000 |
| Dıştırtı Bakanlığı | 837.081.000 | 54.575.000 | 266.732.000 | - | - | 1.344.000 | - | - | - | 1.159.732.000 |
| Maliye Bakanlığı | 6.761.387.000 | 206.826.000 | 190.691.000 | 4.000.000.000 | 62.848.164.000 | 12.579.000.000 | - | - | 7.500.000.000 | 94.086.868.000 |
| İçişleri Bakanlığı | 2.306.348.000 | 198.585.000 | 1.301.798.000 | - | 2.041.740.000 | 458.780.000 | - | - | - | 6.307.251.000 |
| Milli Üğüm Bakanlığı | 14.925.758.000 | 1.016.142.000 | 2.198.442.000 | - | 2.241.895.000 | 1.467.200.000 | - | - | - | 21.849.437.000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 423.994.000 | 41.934.000 | 46.584.000 | - | - | 40.040.000 | - | - | - | 552.552.000 |
| Taren ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 1.505.722.000 | 135.198.000 | 363.488.000 | - | 3.495.000.000 | 281.890.000 | - | - | - | 5.781.298.000 |
| Sağlık Bakanlığı | 6.640.966.000 | 611.860.000 | 5.721.250.000 | - | 2.275.920.000 | 990.500.000 | - | - | - | 16.240.496.000 |
| Çalışma ve Sorumlü Güvenlik Bakanlığı | 895.301.000 | 106.905.000 | 250.686.000 | - | 5.678.760.000 | 12.600.000 | - | - | - | 6.944.252.000 |
| Mekkemeler | 981.319.000 | 82.698.000 | 82.678.000 | - | - | 75.600.000 | - | - | - | 1.222.295.000 |
| Hukuk Duiresi (Başnavcılık) | 353.923.000 | 28.147.000 | 18.106.000 | - | - | 4.550.000 | - | - | - | 404.728.000 |
| Sayapay Başkanlığı | 159.116.000 | 14.021.000 | 10.846.000 | - | 110.000 | - | - | - | - | 184.093.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 90.719.000 | 7.937.000 | 19.966.000 | - | - | 1.680.000 | - | - | - | 120.302.000 |
| Yüksek Yönetim Deneyisi (Gedvabozun) | 40.929.000 | 429.000 | 5.834.000 | - | 117.000 | - | - | - | - | 47.309.000 |
| Palk Genel Müdürlüğü | 7.385.511.000 | 310.452.000 | 486.773.000 | - | 648.000 | 97.300.000 | - | - | - | 8.280.684.000 |
| Güvenlik Korverleri Komiteslığı | 5.786.704.000 | 669.626.000 | 912.421.000 | - | 1.038.000.000 | 88.146.000 | - | - | - | 8.494.897.000 |
| Sivil Savunma Taşkı İhtiyacıları | 352.189.000 | 29.310.000 | 373.604.000 | - | - | - | - | - | - | 755.103.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 56.064.889.000 | 4.142.754.000 | 13.925.316.000 | 4.000.000.000 | 80.021.515.000 | 17.685.670.000 | - | - | 7.500.000.000 | 183.340.144.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2026 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Pernanel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kar. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Akm. Giderleri | Fals Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TÖPLAM |
| Türk Ajansı Kâru (TAK) | 133.682.000 | 16.339.000 | 4.557.000 | - | 55.684.000 | - | - | - | - | 210.251.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.334.844.000 | 166.855.000 | 66.477.000 | - | 563.796.000 | - | - | - | - | 2.131.972.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 405.814.000 | 33.170.000 | 175.882.000 | 97.650.000 | 92.250.000 | 2.550.407.000 | - | - | - | 3.355.173.000 |
| Kıbrıs Türk Söz Endüstrisi Kurumu | 127.072.000 | 19.634.000 | 111.893.000 | 4.200.000 | - | 1.750.000 | - | - | - | 264.549.000 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 174.836.000 | 24.272.000 | 102.773.000 | - | 16.800.000 | 3.500.000 | - | - | - | 322.181.000 |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 66.806.000 | 5.558.000 | 6.472.000 | - | - | 700.000 | - | - | - | 79.516.000 |
| Vakıflar İdaresi | 177.754.000 | 14.783.000 | 183.279.000 | 28.000 | 363.449.000 | 24.990.000 | - | - | - | 766.283.000 |
| Din İşleri Dairesi | 552.297.000 | 73.110.000 | 24.168.000 | - | 93.600.000 | - | - | - | - | 743.175.000 |
| Daga Akdmit Üniversitesi | 3.496.157.000 | 468.111.000 | 876.205.000 | 126.000.000 | 2.923.440.000 | 442.752.000 | - | - | - | 8.332.663.000 |
| Lefke Avrupa Üniversitesi | 1.341.094.000 | 208.152.000 | 695.817.000 | 19.600.000 | 30.780.000 | 385.033.000 | - | - | - | 2.680.476.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TÖPLAMI | 7.818.356.000 | 1.029.953.000 | 2.249.521.000 | 247.478.000 | 4.139.799.000 | 3.409.132.000 | - | - | - | 18.886.239.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2026 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Pernanel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kar. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Akm. Giderleri | Fals Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TÖPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 20.553.000 | 2.707.000 | 3.647.000 | - | - | - | - | - | - | 26.907.000 |
| Rekabet Kurulu | 19.646.000 | 2.689.000 | 2.621.000 | - | - | - | - | - | - | 24.956.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 93.426.000 | 11.299.000 | 86.222.000 | - | - | 205.842.000 | - | - | - | 396.787.000 |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 9.940.000 | 1.243.000 | 1.973.000 | - | - | - | - | - | - | 13.156.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Altmülasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | 67.267.000 | 8.422.000 | 6.280.000 | - | 442.000 | - | - | - | - | 82.411.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TÖPLAMI | 210.830.000 | 26.360.000 | 100.743.000 | - | 442.000 | 205.842.000 | - | - | - | 544.217.000 |
GENEL BÜTÇEKAPSAMI BIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2026 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Pernanel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kar. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Akm. Giderleri | Fals Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TÖPLAM |
| Fals Farkı Fono | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Genel Turco Sigortası Fono | 59.340.000 | 12.747.000 | 21.985.000 | - | 810.402.000 | 16.520.000 | - | - | - | 920.994.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI BIŞINDAKİ FONLAR TÖPLAMI | 59.340.000 | 12.747.000 | 21.985.000 | - | 810.402.000 | 16.520.000 | - | - | - | 920.994.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Özel Bütçeli İdareleri | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Faz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 151.038.000 | 16.328.000 | 4.557.000 | - | 55.684.000 | - | - | - | - | 207.607.000 |
| Bayrak Radyo Teknolojisi Kurumu | 1.326.974.000 | 166.855.000 | 60.903.000 | - | 563.796.000 | - | - | - | - | 2.118.528.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 198.240.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 198.240.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstribi Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Aletürk Öğretmen Akadrosisi | 66.806.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 66.806.000 |
| Vekiller İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Din İşleri Dairesi | 532.155.000 | 72.688.000 | - | - | 93.600.000 | - | - | - | - | 698.443.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 1.202.656.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.202.656.000 |
| Lerke Avrupa Üniversitesi | 264.320.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 264.320.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 3.722.189.000 | 255.871.000 | 65.460.000 | - | 713.080.000 | - | - | - | - | 4.756.600.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026 YILI VERİLEN KATKI | ||||||||||
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Faz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 20.555.000 | 803.000 | - | - | - | - | - | - | - | 21.356.000 |
| Rekabet Kurulu | 19.646.000 | 2.689.000 | 2.621.000 | - | - | - | - | - | - | 24.956.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 9.940.000 | 1.245.000 | 173.000 | - | - | - | - | - | - | 11.356.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Aktrofinasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | 67.267.000 | 8.422.000 | 6.280.000 | - | 442.000 | - | - | - | - | 82.411.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 117.406.000 | 13.157.000 | 9.074.000 | - | 442.000 | - | - | - | - | 140.079.000 |
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET VÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Faz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 60.500.820.000 | 4.942.786.000 | 16.223.031.000 | 4.247.478.000 | 84.258.636.000 | 23.317.164.000 | - | - | 7.500.000.000 | 198.794.915.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (L CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gld. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faz Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Barc Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 586.651.000 | 54.248.000 | 270.563.000 | - | 5.964.000 | 6.300.000 | - | - | - | 923.726.000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 738.155.000 | 55.919.000 | 91.831.000 | - | 1.145.000 | - | - | - | - | 887.050.000 |
| Başbakanlık | 1.615.838.000 | 166.657.000 | 360.429.000 | - | 334.198.000 | 578.025.000 | - | - | - | 3.057.147.000 |
| Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 1.977.076.000 | 189.708.000 | 447.457.000 | - | 136.856.000 | 220.938.000 | - | - | - | 2.972.035.000 |
| Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı | 2.972.167.000 | 280.301.000 | 672.681.000 | - | 104.000 | 1.178.538.000 | - | - | - | 5.103.791.000 |
| Dıştıliri Bakanlığı | 997.968.000 | 65.065.000 | 293.406.000 | - | - | 1.680.000 | - | - | - | 1.358.119.000 |
| Maliya Bakanlığı | 8.060.926.000 | 246.578.000 | 209.761.000 | 4.800.000.000 | 74.927.582.000 | 15.723.750.000 | - | - | 9.000.000.000 | 112.968.597.000 |
| İçtıliri Bakanlığı | 2.749.629.000 | 236.754.000 | 1.431.978.000 | - | 2.434.163.000 | 573.475.000 | - | - | - | 7.425.999.000 |
| Milli Eğitim Bakanlığı | 17.794.489.000 | 1.211.445.000 | 2.418.287.000 | - | 2.672.788.000 | 1.834.000.000 | - | - | - | 25.931.009.000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 505.486.000 | 49.994.000 | 51.243.000 | - | - | 50.050.000 | - | - | - | 656.773.000 |
| Tavim ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 1.795.122.000 | 161.184.000 | 399.837.000 | - | 4.166.739.000 | 352.363.000 | - | - | - | 6.875.245.000 |
| Sağlık Bakanlığı | 7.917.360.000 | 729.460.000 | 6.293.375.000 | - | 2.713.352.000 | 1.238.125.000 | - | - | - | 18.891.672.000 |
| Celama ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 1.067.378.000 | 127.453.000 | 275.755.000 | - | 6.770.218.000 | 15.750.000 | - | - | - | 8.256.554.000 |
| Maldemeler | 1.169.929.000 | 98.593.000 | 90.946.000 | - | - | 94.500.000 | - | - | - | 1.453.968.000 |
| Hukuk Dairesi (Başgavcılık) | 421.950.000 | 33.557.000 | 19.917.000 | - | - | 5.688.000 | - | - | - | 481.112.000 |
| Sayatay Başkanlığı | 189.699.000 | 16.716.000 | 11.931.000 | - | 132.000 | - | - | - | - | 218.478.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 108.156.000 | 9.463.000 | 21.963.000 | - | - | 2.100.000 | - | - | - | 141.682.000 |
| Yüksek Yönetim Denetçisi (Ombudsman) | 48.796.000 | 512.000 | 6.410.000 | - | 140.000 | - | - | - | - | 55.866.000 |
| Polis Genel Müdürlüğü | 8.800.007.000 | 370.121.000 | 535.451.000 | - | 773.000 | 121.625.000 | - | - | - | 9.832.977.000 |
| Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı | 6.898.909.000 | 798.329.000 | 1.003.664.000 | - | 1.237.504.000 | 110.183.000 | - | - | - | 10.048.589.000 |
| Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı | 419.880.000 | 34.944.000 | 410.965.000 | - | - | - | - | - | - | 865.789.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 66.840.571.000 | 4.939.001.000 | 15.317.858.000 | 4.800.000.000 | 95.401.658.000 | 22.107.090.000 | - | - | 9.000.000.000 | 218.406.178.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (İL CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 159.376.000 | 19.467.000 | 5.013.000 | - | 66.387.000 | - | - | - | - | 250.243.000 |
| Bayrak Radyo Teknolojisi Kurumu | 1.591.402.000 | 198.925.000 | 73.125.000 | - | 672.158.000 | - | - | - | - | 2.535.610.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 483.812.000 | 39.546.000 | 193.471.000 | 117.180.000 | 109.981.000 | 3.188.009.000 | - | - | - | 4.131.999.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 151.496.000 | 23.408.000 | 123.083.000 | 3.040.000 | - | 2.188.000 | - | - | - | 305.215.000 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 208.440.000 | 28.938.000 | 113.051.000 | - | 20.029.000 | 4.375.000 | - | - | - | 374.833.000 |
| Aterink Öğretmen Akademisi | 79.647.000 | 6.603.000 | 7.120.000 | - | - | 875.000 | - | - | - | 94.245.000 |
| Vakıflar İdaresi | 211.919.000 | 17.625.000 | 203.807.000 | 34.000 | 433.304.000 | 31.238.000 | - | - | - | 897.927.000 |
| Din İşleri Dairesi | 658.449.000 | 87.162.000 | 26.585.000 | - | 111.590.000 | - | - | - | - | 883.786.000 |
| Doğa Akdeniz Üniversitesi | 4.168.119.000 | 558.982.000 | 963.824.000 | 151.200.000 | 3.485.326.000 | 553.440.000 | - | - | - | 9.879.991.000 |
| Lefka Avrupa Üniversitesi | 1.598.853.000 | 248.159.000 | 765.399.000 | 23.520.000 | 36.696.000 | 481.292.000 | - | - | - | 3.153.919.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 9.311.513.000 | 1.227.915.000 | 2.474.478.000 | 296.974.000 | 4.935.471.000 | 4.261.417.000 | - | - | - | 22.507.768.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (İL CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 24.504.000 | 3.228.000 | 4.012.000 | - | - | - | - | - | - | 31.744.000 |
| Rekabet Kurulu | 23.422.000 | 3.206.000 | 2.884.000 | - | - | - | - | - | - | 29.512.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 111.381.000 | 13.471.000 | 94.845.000 | - | - | 257.503.000 | - | - | - | 477.000.000 |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 11.851.000 | 1.482.000 | 2.371.000 | - | - | - | - | - | - | 15.504.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | 80.196.000 | 10.041.000 | 6.908.000 | - | 527.000 | - | - | - | - | 97.672.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 251.354.000 | 31.428.000 | 110.820.000 | - | 527.000 | 257.303.000 | - | - | - | 651.432.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (İV. CETVEL)
2027 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Faiz Farkı Frenı | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Genel Tarım Sigortası Frenı | 70.746.000 | 15.197.000 | 24.184.000 | - | 966.162.000 | 20.650.000 | - | - | - | 1.096.939.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 70.746.000 | 15.197.000 | 24.184.000 | - | 966.162.000 | 20.650.000 | - | - | - | 1.096.939.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2027 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Printi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 156.224.000 | 19.467.000 | 5.013.000 | - | 66.387.000 | - | - | - | - | 247.091.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.582.019.000 | 198.925.000 | 66.994.000 | - | 672.158.000 | - | - | - | - | 2.520.096.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 236.342.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 236.342.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bilge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Aterürk Öğretmen Akademisi | 79.647.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 79.647.000 |
| Vakfiler İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ditı İşleri Deimsi | 634.436.000 | 86.659.000 | - | - | 111.590.000 | - | - | - | - | 832.685.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 1.453.807.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.453.807.000 |
| Lefke Avrupa Üniversitesi | 315.123.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 315.123.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 4.437.598.000 | 305.051.000 | 72.007.000 | - | 850.135.000 | - | - | - | - | 5.664.791.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2027 YILI VERİLEN KATKI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Printi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 24.504.000 | 958.000 | - | - | - | - | - | - | - | 25.462.000 |
| Rekabet Kurulu | 23.432.000 | 3.206.000 | 2.884.000 | - | - | - | - | - | - | 29.512.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Hizmeti Konu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 11.851.000 | 1.482.000 | 191.000 | - | - | - | - | - | - | 13.524.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | 80.196.000 | 10.041.000 | 6.908.000 | - | 527.000 | - | - | - | - | 97.672.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 130.973.000 | 15.687.000 | 9.983.000 | - | 527.000 | - | - | - | - | 166.170.000 |
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Printi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Carl Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 71.896.613.000 | 5.892.803.000 | 17.845.350.000 | 5.696.974.000 | 108.423.156.000 | 26.646.460.000 | - | - | 9.000.000.000 | 236.831.356.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faz Giderleri | Cart Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 659.161.000 | 60.953.000 | 297.619.000 | - | 6.695.000 | 7.875.000 | - | - | - | 1.032.303.000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 829.391.000 | 62.831.000 | 101.014.000 | - | 1.285.000 | - | - | - | - | 994.521.000 |
| Başbakanlık | 1.815.556.000 | 189.503.000 | 396.472.000 | - | 375.171.000 | 722.532.000 | - | - | - | 3.499.234.000 |
| Başbakan Yardımcılığı, Torizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 2.221.442.000 | 213.156.000 | 492.203.000 | - | 153.634.000 | 276.172.000 | - | - | - | 3.356.607.000 |
| Bayındırlık ve Ulaşırma Bakanlığı | 3.339.527.000 | 314.946.000 | 739.949.000 | - | 117.000 | 1.473.172.000 | - | - | - | 5.867.711.000 |
| Dıştılari Bakanlığı | 1.121.317.000 | 73.107.000 | 322.746.000 | - | - | 2.100.000 | - | - | - | 1.519.270.000 |
| Maliye Bakanlığı | 9.057.256.000 | 277.055.000 | 230.737.000 | 5.760.000.000 | 84.113.703.000 | 19.654.688.000 | - | - | 10.800.000.000 | 129.893.439.000 |
| İçişleri Bakanlığı | 3.089.483.000 | 266.016.000 | 1.575.176.000 | - | 2.732.591.000 | 716.844.000 | - | - | - | 8.380.110.000 |
| Milli Eğitim Bakanlığı | 19.993.888.000 | 1.361.180.000 | 2.660.115.000 | - | 3.000.471.000 | 2.292.500.000 | - | - | - | 29.308.154.000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 567.964.000 | 56.173.000 | 56.367.000 | - | - | 62.563.000 | - | - | - | 743.067.000 |
| Taren ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 2.016.999.000 | 181.106.000 | 439.821.000 | - | 4.677.582.000 | 440.454.000 | - | - | - | 7.755.962.000 |
| Sağlık Bakanlığı | 8.895.946.000 | 819.621.000 | 6.922.713.000 | - | 3.046.009.000 | 1.547.657.000 | - | - | - | 21.231.946.000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 1.199.306.000 | 143.206.000 | 303.331.000 | - | 7.600.247.000 | 19.688.000 | - | - | - | 9.265.778.000 |
| Muhkemeler | 1.314.532.000 | 110.779.000 | 100.041.000 | - | - | 118.125.000 | - | - | - | 1.643.477.000 |
| Hukuk Dairesi (Başnavcılık) | 474.103.000 | 37.705.000 | 21.909.000 | - | - | 7.110.000 | - | - | - | 540.827.000 |
| Sayıştay Başkanlığı | 213.145.000 | 18.782.000 | 13.124.000 | - | 148.000 | - | - | - | - | 245.199.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 121.524.000 | 10.633.000 | 24.159.000 | - | - | 2.625.000 | - | - | - | 158.941.000 |
| Yüksek Yönetim Denetçisi (Omluluk) | 54.827.000 | 575.000 | 7.060.000 | - | 157.000 | - | - | - | - | 62.619.000 |
| Pola Genel Müdürlik | 9.893.305.000 | 415.868.000 | 588.996.000 | - | 868.000 | 152.032.000 | - | - | - | 11.051.069.000 |
| Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı | 7.751.614.000 | 897.002.000 | 1.104.030.000 | - | 1.389.222.000 | 137.729.000 | - | - | - | 11.279.597.000 |
| Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı | 471.777.000 | 39.263.000 | 452.061.000 | - | - | - | - | - | - | 963.101.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 75.102.063.000 | 5.549.460.000 | 16.849.643.000 | 5.760.000.000 | 107.097.900.000 | 27.633.866.000 | - | - | 10.800.000.000 | 248.792.932.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2028 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 179.075.000 | 21.875.000 | 5.514.000 | - | 74.526.000 | - | - | - | - | 280.988.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.788.099.000 | 225.512.000 | 80.438.000 | - | 754.565.000 | - | - | - | - | 2.846.614.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 543.611.000 | 44.434.000 | 212.818.000 | 140.616.000 | 123.465.000 | 3.985.011.000 | - | - | - | 5.049.955.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 170.221.000 | 26.305.000 | 135.391.000 | 6.048.000 | - | 2.735.000 | - | - | - | 340.696.000 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 234.203.000 | 32.514.000 | 124.356.000 | - | 22.485.000 | 5.469.000 | - | - | - | 419.027.000 |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 89.491.000 | 7.419.000 | 7.832.000 | - | - | 1.094.000 | - | - | - | 105.836.000 |
| Vakıllar İdaresi | 238.112.000 | 19.805.000 | 224.188.000 | 41.000 | 486.427.000 | 39.047.000 | - | - | - | 1.007.618.000 |
| Din İşleri Dairesi | 739.835.000 | 97.935.000 | 29.244.000 | - | 125.271.000 | - | - | - | - | 992.283.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 4.683.298.000 | 627.061.000 | 1.060.206.000 | 181.440.000 | 3.912.627.000 | 691.800.000 | - | - | - | 11.156.432.000 |
| Leİfe Avrupa Üniversitesi | 1.796.471.000 | 278.832.000 | 841.939.000 | 28.224.000 | 41.195.000 | 601.615.000 | - | - | - | 3.588.276.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 18.462.414.000 | 1.379.684.000 | 2.721.926.000 | 356.369.000 | 5.540.561.000 | 5.326.771.000 | - | - | - | 25.787.725.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2028 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 27.532.000 | 3.627.000 | 4.413.000 | - | - | - | - | - | - | 35.572.000 |
| Rekabet Kurulu | 26.317.000 | 3.603.000 | 3.172.000 | - | - | - | - | - | - | 33.092.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 125.147.000 | 15.136.000 | 104.329.000 | - | - | 321.629.000 | - | - | - | 566.241.000 |
| Kişisel Veriler Kurumu Kurulu | 13.316.000 | 1.666.000 | 2.388.000 | - | - | - | - | - | - | 17.370.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Alandüzyum ve Koordinasyon Kurulu | 90.108.000 | 11.282.000 | 7.599.000 | - | 592.000 | - | - | - | - | 109.581.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 282.420.000 | 35.314.000 | 121.901.000 | - | 592.000 | 321.629.000 | - | - | - | 761.856.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2028 YILI BÜTÇESİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personal Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fais Farkı Fonu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Genel Tarım Sigortası Fonu | 79.490.000 | 17.076.000 | 26.602.000 | - | 1.084.613.000 | 25.813.000 | - | - | - | 1.233.594.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 79.490.000 | 17.076.000 | 26.602.000 | - | 1.084.613.000 | 25.813.000 | - | - | - | 1.233.594.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2020 YILI TAHMİNİ DEVLET KATKISI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 175.533.000 | 21.873.000 | 5.514.000 | - | 74.526.000 | - | - | - | - | 277.446.000 |
| Dayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.777.556.000 | 223.512.000 | 73.693.000 | - | 754.565.000 | - | - | - | - | 2.829.326.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 265.554.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 265.554.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Atatürk Öğretmen Akademisi | 89.491.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 89.491.000 |
| Vakıflar İdaresi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Din İşleri Dairesi | 712.852.000 | 97.370.000 | - | - | 125.271.000 | - | - | - | - | 935.493.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 1.611.025.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1.611.025.000 |
| Lelke Avrupa Üniversitesi | 354.072.000 | - | - | - | - | - | - | - | - | 354.072.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 4.986.083.000 | 342.755.000 | 79.207.000 | - | 954.362.000 | - | - | - | - | 6.362.407.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2020 YILI VERİLEN KATKI
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 27.532.000 | 1.076.000 | - | - | - | - | - | - | - | 28.608.000 |
| Rekabet Kurulu | 26.317.000 | 3.603.000 | 3.172.000 | - | - | - | - | - | - | 33.092.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 13.316.000 | 1.666.000 | 210.000 | - | - | - | - | - | - | 15.192.000 |
| Yükseköğretim Fisnümü, Denetleme, Alınabilme ve Kayıt İmanının Kurulu | 90.108.000 | 11.282.000 | 7.599.000 | - | 592.000 | - | - | - | - | 109.581.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 157.273.000 | 17.627.000 | 10.981.000 | - | 592.000 | - | - | - | - | 186.473.000 |
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 80.703.031.000 | 6.621.152.000 | 19.629.884.000 | 6.116.369.000 | 112.768.712.000 | 33.308.079.000 | - | - | 10.800.000.000 | 270.027.227.000 |