Sayı: 420
K.K.T.C.
TAŞINMAZ ESKİ ESERLER VE ANITLAR YÜKSEK KURULU
TOPLANTI TARİHİ : 29.05.2025
TOPLANTI NO : 727
TOPLANTI YERİ : Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı
KARAR NO : 25/38
GAZİVEREN-BOZOVA ROMA-BİZANS MİMARİ YAPISI ARKEOLOJİK SİT ALANI İLAN VE DERECELENDİRME
Gaziveren-Bozova, Pafta No: S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok: 101, Parsel: 6'da inşaat şirketi tarafından gerçekleştirilen temel kazısı sonrasında, temel çukurunun doğu kesitinde, iki ayrı noktada yaklaşık 0.50 metre genişliğindeki kumlu toprağın göçmesi neticesinde duvar kalıntılarının yanı sıra hem kesitte, hem de göçen toprak içerisinde kiremit ve seramik parçalarının açığa çıktığı gözlenmiş ve söz konusu parselde Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Güzelyurt Bölge Şube Amirliği tarafından 27 Mayıs 2024-15 Ağustos 2024 tarihleri arasında arkeolojik kazı çalışması ve arkeolojik kazı çalışması sonrasında ise inşaat şirketi tarafından açılan temel çukuru ile arkeolojik kazı gerçekleştirilen alan dışında kalan parselin diğer bölümlerinde 27 Ağustos 2024-13 Eylül 2024 tarihleri arasında arkeolojik sondaj çalışması yapılmış ve Anıtlar Yüksek Kuruluna sunulmuştur.
1460
Anıtlar Yüksek Kurulunun 05/12/2024 tarihli ve 720 numaralı toplantısında çalışmaların genişletilmesine yönelik alınan karar doğrultusunda; Doğu Akdeniz Üniversitesi, DAKMAR Başkanı Arkeolog Doç. Dr. Bülent Kızılduman ve ekibi tarafından 13 Ocak 2025-01 Şubat 2025 tarihleri arasında Gaziveren-Bozova, Pafta No:S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101, Parsel:6'nın batısında deniz içerisinde su altı yüzey araştırmaları, çevre parsellerde yüzey araştırması ve temel kazısından çıkan hafriyat toprağının elenmesi çalışması EEMD Güzelyurt Bölge Şube Amirliği ile işbirliği içerisinde ve gözetiminde yapılmıştır. Yapılan bu çalışmalarla ilgili Arkeolog Doç. Dr. Bülent Kızılduman tarafından hazırlanan rapor ile EEMD Güzelyurt Bölge Şube Amirliği tarafından hazırlanan rapor Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğüne sunulmuştur.
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı'nın İlan ve Derecelendirme Çalışmalarının Yasal Dayanağı
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı ilan edilme çalışmaları; 60/94 sayılı Eski Eserler Yasası'nın 4. maddesindeki 'Arkeolojik Sit' ile 'Derecelendirme' tefsirlerine ve aynı yasanın 7. maddesinde yer alan taşınmaz eski eserlerin ve doğa varlıklarının saptanması ve listelenmesine, yine aynı yasanın 9. maddesinin (1.) fıkrasının (A) bendinde, Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğünün derecelendirme yapma yetkisine dayanılarak gerçekleştirilmiştir.
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı'nın İlan ve Derecelendirme Çalışmalarının Amaç ve Kapsamı
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı'nın ilan ve derecelendirme çalışmalarının amacı, Gaziveren-Bozova, Pafta No:S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101, Parsel:6'nın kuzeydoğu kısmında açığa çıkarılan arkeolojik mimari kalıntıların korunmasına yönelik önlemlerin ve yok olmasına neden olacak türden gelişmelerin yapılmasını önleyecek tedbirlerin alınmasını sağlamaktır. Bu nedenle, uygun görülen kullanım biçimine bağlı olarak gelişme ve geliştirme ilkelerini saptamaktır.
Komisyonumuz; Gaziveren-Bozova, Pafta No:S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101, Parsel:6'nın kuzeydoğu kısmında açığa çıkarılan arkeolojik mimari kalıntılara yeterli koruma alanı yaratılması amacı ile Gaziveren-Bozova, Pafta No:S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101'de haritada kırmızı renk ile gösterilen Parsel:6'nın kısmen (1327.49 m²
1461
), Parsel:11'in kısmen (193.93 m²) ve Parsel:13'ün kısmen (37.41 m²) aşağıda belirlenen 'Kullanım Biçimi ve Öngörülen Gelişme ve Geliştirme İlkeleri' ile Birinci (I.) Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmesini önermektedir.
Birinci Derece ile Sınıflandırılan Bölgelerde Kullanım Biçimi ve Öngörülen Gelişme ve Geliştirme İlkeleri:
Bu bağlamda, Birinci (I.) Derece ile sınıflandırılan Gaziveren-Bozova, Pafta No: S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101, Parsel:6 (Kısmen), Parsel:11 (Kısmen) ve Parsel:13 (Kısmen)'te sadece eski eserlerin bilimsel yöntemlerle korunup geliştirilmesi ile ilgili iş ve işlemlerin yapılması uygun görülmüştür. Şöyle ki;
a) Bilimsel nitelikte arkeolojik kazı ve temizlik çalışmalarının yapılması.
b) Açığa çıkarılan eski eserlerin 60/94 sayılı Eski Eserler Yasasına uygun olarak korunması, bakımı, onarım, restorasyon, çevre düzenlenmesi, yeşillendirme, tanıtım, ziyaret ile ziyaretçilere yönelik alt ve üst yapı hizmetlerinin verilmesi ve benzeri hizmetlerin yapılması.
Çevre Düzenlemesine Yönelik Gelişmeler; dolaşım alanları ve yeşillendirmeyi kapsayacak şekilde çevre düzenlemesine yönelik gelişmeler yapılabilircektir. Ancak bu tür gelişme ile ilgili iş ve işlemlerde derin hafriyata gidilmemesi ve eski eserlerin korunmasına öncelik verilmesi koşuldur.
Alt Yapıya Yönelik Gelişmeler; eski eserlere ulaşımı sağlamak için yol, ziyaretçiler için su, elektrik, haberleşme ve benzeri hizmetlerle ilgili iş ve işlemler yapılabilircektir. Bu hizmetler verilirken arkeolojik çalışmalar dışında derin hafriyata gidilmemesi ve eski eserlerin korunmasına öncelik verilmesi koşuldur.
Üst Yapıya Yönelik Gelişmeler; bu bölgelerde koruma ve ziyaretçilere yönelik olarak bekçi kulubesi, müze bilet gişesi, arkeolojik kazı evi, eski eserlerin yer ile yönlerini belirleyici levhalar, tuvalet, eski eserleri koruma amaçlı telleme, ziyaretçiler için otopark ve benzeri hizmetler verilecektir. Ancak bu hizmetler verilirken arkeolojik çalışmalar dışında derin hafriyata gidilmemesi ve eski eserlerin korunmasına öncelik verilmesi koşuldur.
c) Bu bölgelerde yukarıda sıralanan hizmetler verilirken arkeolojik bilimsel çalışmalar dışında derin hafriyata gidilmemesi ve eski eserlerin korunmasına öncelik verilmesi koşuldur.
d) Bu bölgelerde sebzecilik ve/veya tahıl ekimine yönelik tarımsal faaliyet yapılamayacaktır. Bu amaçla traktör, biçerdöver vb. motorlu araçlar kullanılamayacaktır.
e) Bu bölgelerde kökleri, açığa çıkarılan eski eserleri tahrip edebileceğinden ağaç ekimi yapılamayacaktır.
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı İlan ve Derecelendirme Kapsamına Giren Parseller:
Pafta No: S29-C-09-A-1-C, Ada/Blok:101, Mevki:Bozova, Ölçek:1/1000 (I.Derece; kırmızı ile renklendirilmiş alan)
Parseller: 6 (Kısmen ve haritada işaretlendiği şekilde/1327.49 m²), 11 (Kısmen ve haritada işaretlendiği şekilde/193.93 m²), 13 (Kısmen ve haritada işaretlendiği şekilde/37.41 m²)
Yürürlükteki Mevzuat ve Sit Alanı Derecelendirme Kararının İlişkisi:
Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanındaki derecelendirme kararı ve ilkeleri, herhangi bir yasa ve/veya mevzuatta aksi kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın esas alınır.
SONUÇ
60/94 sayılı Eski Eserler Yasasına uygun olarak Müdürlüğümüzce görevlendirilen komisyonumuz Gaziveren-Bozova Roma-Bizans Mimari Yapısı Arkeolojik Sit Alanı ilan ve derecelendirme çalışmalarını tamamlamıştır. Bu raporun ekinde sunulan ve kırmızı ile renklendirilmiş parsellerin I. (Birinci) Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmesini önermekteyiz.
1463
EK: Sit Alanı Haritası