PARA VE KAMBİYO(DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI Y.T.NO:223/3/2024

Y.T.No:223/3/2024) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur. 346

PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISININ

GENEL GEREKÇESİ

38/1997 sayılı Para ve Kambiyo Yasas ı 'nda Döviz Büroları ve Kıymetli Metaller ve Kıymetli Taşlar ile ilgil i ana kuralları belirleyen hususların güncell iğini yitirmesi nedeniyle Döviz Bürolarının kuruluşları ve faa liyetleri ile Kuyumcu Şirketlerinin kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin kurallarda yeni düzen lemelere gidilmesi gerektiğ i ve Döviz Büroları ile Kuyumcu Şirketlerinin yasal yükümlülüklerini zamanında yerine getirmelerini sağlamak amacıyla idari para cezası kurallarının Yasa'ya eklenmesinin uygun olacağı değerlendirildiğinden ayrıca, denetim mekanizmasının güçlendLri lebi lıııesi amacıyla Para ve Kambiyo Yasası'nda bir değişikliğe gid ilmesi için bu Yasa Tasarısı düzenleıuniştir.

Madde 1. MADDE GEREKÇELERi Yasa 'nın Kısa tsmi düzenlenm iştir.

Madde 2. Yasa'nın 2 ' nci maddesinde tefsir kısmı yeniden düzenlenmiştir.

Madde 3. Yasa ' n ın 3' üncü maddesi ile Esas Yasa' nın 9'uncu maddesindeki Döviz Bürolarmın kuruluşlarma ve faaliyetlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 4. Yasa'nın 4'üncü maddesi ile Esas Yasa'nın l4'üncü maddes indeki kıymetli metal , kıymetl i taşlar ve bundan mamül eşyanın yurt içinde alım ve satım ı , imali ve ithal ve/veya ihracı ile iştigal edecek Kuyumcu lara ilişkin kurallar

düzenlenmiştir.

Madde 5. Yasa' nm 5' inci maddesi ile Esas Yasa' ya yeni 15'inci ve 1 6' ncı maddeler eklenmek ve sonra gelen mevcut I5'inci, l 6 'ncı , l 7' nci ve 18 'inci maddeler sırası yl a 17' nci, l8' inci, l9' uncu ve 20' nci madde olarak yeniden sayılandmlmak SLu·etiyle değiştiri l erek, idari para cezalarındaki yetkiye ve uygulanacak yönteme i l işkin kurallar ile idari para cezaları na ilişkin kurallar

düzenlenmiştir.

Madde 6. Yasa ' nın 6 ' ncı maddesi ile Esas Yasa' nııı 15 ' inci maddes i kaldırılmak ve Madde 7. yerine yeni l 7'nci madde konmak suretiyle değiştirilerek, suç ve cezalara ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Yasa'nın 7'nci maddesi ile Esas Yasa ' nııı 17' nc i maddesi kaldırılmak ve yerine yeni l 9'uncu madde konmak suretiyle değiştirilerek, yürütme yetkisine ilişkin kural düzenlenmiştir.

Geçici Yasa ' nın Geçici l ' Lnci maddesinde, mevcut Döviz Bürolarının faaliyetlerine Madde 1. i lişkin geçici kurallar ile ödenmiş sermayelerinin artırım ına ili şkin geçici kurallar düzenlenmiştir.

Geçici Yasa 'nın Geçici 2' nci maddesinde, mevcut Kuyumcuların faaliyetlerine Madde 2. ilişkin geçici kurallar, ödenmiş sermayelerinin artırımına ilişkin geçici kurallar ile teminatlarına ilişkin geçici ku rallar düzenlenmiştir. G e ç ic i Madde 3. Yasa ' nın Geçici 3'üncü maddes inde , bu (Değişiklik) Yasası uyarınca yapılması öngörülen tüzüklerin yapı lmasına kadar, Esas Yasa ile yürürlükte o lan tüzükler ve tebliğlerin aykırı o lmayan kuralların ın yürürlükte kalmaya devam edeceğine il işkin geçici kurallar düzenlenmiştir.

Madde 8. Yasa ' nın yürürlüğe giriş tarihi düzenlenm i ştir. 347

PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

Kısa İsim ı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağı daki Yasayı yapar: 38/1997 Bu Yasa, Para ve Kambiyo (Değişikl ik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Para ve Kambiyo Yasası ile birlikte okunur.

Esas Yasa'nın 2. (J) Esas Yasa, 3' üncü maddesinde yer alan "Bakan lık" ve " Bankalar"

3'üııcü tefsirleri kaldırılmak ve yerlerine aşağıdaki yen i "B akanlık" ve "Banka"

Maddesinin tefsirleri konmak suretiyle değiştiril i r:

Değiştiri lınesi

62/2017 ""Bakanlık", Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi ' nin bağlı 22/2020 (2) bul unduğu Bakanl ığı anlatır. (3) " Banka", Kuzey Kıbrıs T ürk Cumh uriyeti Bankacılık Yasası altında (4) faaliyet gösteren Kuzey Kıbrıs Türk Cumlıuriyeti'nde kurulu mevduat bankaları, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile yurt (5) (6) dışmda kurulu olup, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde şube açmak suretiyle faaliyet gösteren şube bankalarını anlatır."

Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan "Banka" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni "Daire" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilir: ""Daire", Para, Kambiyo ve tnkişafSandığı İşleri Dairesi'ni anlatır."

Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan "Efektif' tefsirinden hemen son ra aşağıdaki yeni ·'Finansal Kuruluş" tefsiri eklenmek s uretiyle

değiştirilir:

" " Finansal Kuruluş", Bankaları, S igorta ve Reasürans Şirketlerin i, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerini, Döviz Büroları ile bir Yasa altında kuru lmuş ve finans alanında faa liyet gösteren diğer kurum ve kuruluşları, aynca Sermaye Piyasası Kuruluşların ı ve bunun g ibi Yasalarla kurulmuş olup sermaye piyasas ı a lanında faaliyet gösteren

kuruluşları anlatır."

Esas Yasa, 3' üncü maddesinde yer alan "Muhabirler" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni " Özkay nak" tefsiri eklenmek suretiyle değiştiril ir: " "Özkaynak", ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kar yedekleri, dönem net karı , geçmiş yıllar karı ve belirlenecek diğer kalemler toplammdan varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve belirlenecek diğer kalem lerin düşülmesi suretiyle elde edilen tutarı anlatır."

Esas Yasa, 3' üncü maddesinde yer alan "Para" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni "Saf Altın" tefsiri eklenmek suretiyle değiştiril i r: ""Saf Altın", 0,999 ıni lyem ile 0,995 ıııilyem o lmak kaydıyla sertifikalı , uluslararası borsala rda işlem görebilen ve külçe şeklindeki has altm ı

anl atı r. "

Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer a lan " Saf Altın" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni " Sorumlu Yönetici" tefsiri eklenmek suretiyle

değ iştirili r:

" "Sorumlu Yönetici", Yönetim kurulu üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, müdür veya biJinci derecede imza yetkili personeli veya bunlara muadil konum larda görev yapanları an latır."

Esas Yasa'n ı n 3. Esas Yasa, 9'uncu maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 9'uncu 9' uncu madde konmak suretiyle değiştiri l ir: Maddesinin

Değiştiri lmesi "Döviz 9. 348

Bürolarının ( 1) Döviz Bürosu kurucularında ve/veya hisse devralacaklarda ve/veya sermaye artırımı yoluyla hisse edinenle rde aranan Kuruluşu ve şartlar şunlardır: Faaliyetlerine ilişkin Kurallar (A) Kuru lacak Döviz Bürosu hissedarlarının ve/veya hisse devralacakların ve/veya sermaye artırımı yoluyla hisse Fasıl 154 edinenlerin; 3/1962 (a) Affa uğramış ve/veya sabıka kaydı silinmiş olsa bile herhangi bir yasa kuralma aykırı lık nedeniyle 43/1963 bir yı ldan fazla hapis cezasına çarptırılmış 15/1972 20/ 1974 o lm aması , 31/1975 6/1983 (b) Affa uğramış ve/veya sabıka kaydı silinmiş o lsa 22/1989 bile Ceza Yasası veya diğer yasalar uyarınca 64/1989 Devletin egemenlik, güvenlik ve saygınlığına, 11/1997 Anayasa l düzene karşı işlenen suçlar, taammüden 20/2004 katillik, taammüden katilliğe teşebbüs, adam 41/2007 öldürme, adam öldürmeye teşebbüs etme, cinsel 20/20 14 sal dırı, cinsel taciz, cinsel tecavüz ve bu suçlara 45/2014 teşebbiis etm e, 7.İmmet, ihtil;ıs, irtik:;ıp, rüşvet, 26/2018 lmsızlık, dolandırıcılık, sahtekar] ık, menfaat 14/2020 temini için sahte, gerçek dışı veya hukuka aykı rı evrak düzenleme, imzalama, tasdik etme veya 3 1/2009 verme, görevi kötüye kullanma, hileli iflas, 57/2011 kaçakçılık, resmi iha le ve alım satım l ara fesat karıştırma, vergi kaçırma suçlarından, bu suçlara 1/2012 iştirakten suçlu bulunmaması, itibarı iade 38/2015 edilmemiş müflis, hilekarlık gerekçesiyle şirket yönetmekten men edilm iş olmaması, Şans 4/ 1972 Oyunları Yasası, Uyuşturucu Maddeler Yasası, 16/ 1977 Suç Gelirlerinin Aklanmasının , Terörizmin 54/1977 Finansman ının ve Kitle İmha Silahlarının 36/1982 Yaygınlaşmasının Finansmanının Önlenmesi 37/1989 Yasası ile finansal kuruluşlara ilişkin mevzuat 38/1991 kurallarına aykırılıktan mahkum edilmiş 42/2004 olmaması,

1/2024 (c) Konkordato ilan etm iş veya müflis ilan edilmiş 1/2024 olmamas ı, ve (ç) İşin gerektirdiği ma li güç, itibar ve yeterliğe

sahip olması,

koşu ldur.

(d) Hak.kında;

(i) Suç Gelirlerinin Aklanmasının,

Terö rizmin Finansmanının ve Kitle İmJ1a

Silah larının Yaygınlaşmasının

Finansmanının Önlenmesi Yasas ı

kapsamında herhangi bir soruşturma

açılması durumunda, so ru şturma 349

sonuçlanıncaya kadar ve/veya hu kuki

süreç tamamlanıncaya kadar,

1/2024 (ii) Suç Gelirlerinin Aklanmasının, 1/2024 Terörizmin Finansmanının ve Kitle İmha

S ilahlarının Yaygınlaşmasının Finansmaııının Önle ruııesi Yasas ı

kapsamında Suç Gelirlerinin Akl anmasını Önleme Kuru lLUıa aktarılm ış bir şüpheli

işlem bildirimi olmas ı durumunda

Kurulun alacağ ı karara kadar,

(iii) Suç Gelirlerinin Ak lanmasının,

Terörizmin Finansmanının ve Kitle imha

Silahların ın Yaygın laşmasının Finansmanının Önlenmesi Yasası

kapsamındaki yükümlüler tarafından

şüpheli işlem bi ldirim i yapılması

dunıımında Kurulun alacağı karara kadar,

kişi nin Döviz Bürosuna hissedarlık başvurusu askıya

alınır.

(e) İşin gerektirdiği mali güç, itibar ve yeterliğe sahip

olma ölçüsünün değerlendiri lmesinde,

hissedarların;

(i) Reel, finansal ve taşııınıaz varlıkları,

(ii) Borçları ve yükümlülükleri,

(iii) Çalışma sü resinde ortaya çı kması

muhtemel zararları finanse edebilme

kapasitesi,

(iv) Vergi ve Sosyal Güvenlik borcu bulunup

bulunmadığ ı,

(v) Son beş yı l içerisinde kullandığı krediler

ve finansman kaynakları dolayısıyla yasal

takibe alı nıp alınmad ığı,

dikkate alırlll'.

(B) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerin

yurttaşı olan ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

d ışındaki ülkelerde ikamet eden gerçek kişiler için

yukarıdaki (A) bendinde yer alan koşu lların

değerlendirilmesinde Kuzey Kıbrıs Ti.irk

Cumhuriyeti' nde uygulanan mevzuat yanında ilgili

ülkelerin mevzuatı da kıyasen dikkate a lın ır. Kend i

ülkelerinde döviz bürosu kurucusu olma vasfına haiz

olınayanlann başvuruları dikkate alınmaz.

(C) Kuzey Kıbrıs Ti.irk Cumhuriyeti yurttaş ı ve/veya

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuri yeti dışındaki ülkelerin

yurttaşı ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

dışındaki ülkelerde ikamet eden ve/veya etm iş gerçek

kişilerin, uluslararası otorite tarafından yayımlanan

kara para aklama ve terörizmin finansmanı konulu

listelerinde yer almaması şarttı r.

(Ç) Döviz Bürosu kuruluşu için yapı lan başvurunun Daire

tarafından reddedilmesi halinde, başvurunun

reddedi ldiği tarihten başlayarak bi r yıl içinde tekrardan

yapılan herhangi bir başvuru Daire tarafından tezekkür

edilmez ve/veya dikkate alınmaz.

(D) Döviz Bürolarının, Fasıl 113 350 28/1974 7/1977 (a) Şirketler Yasası uyarınca limited şirket olarak 30/1983 28/1987 kuru lması , 65/ 1989 56/1991 {b) Adında ve/veya varsa ticari ünvanında döviz alım 42/1997 satımı yaptığını gösteren " Döviz" veya " Döviz 29/2003 Bürosu" veya "Change" veya " Exchange" 35/2007 ibarelerinden en az birinin yer alması ,

(c) Ana sözleşme ve tüzüklerinin bu Yasa kurallarına uygun olması,

(ç) Planlanan mali yapı ve organizasyonun öngörülen faaliyetlerle uyumlu olması ,

(d) Bakanlıktan ön izin a lmak suretiyle şirket

tescilinden sonra faaliyete geçilebilmesi için lisans alması, (e) Münhasıran döviz alım ve satım ile iştigal etmek

amacıyla kurulması, koşuldur.

(E) Döviz Büro larına, lisanslarına ilişkin bir belge verilir. Döviz Büroları yetkilendirildikleri faaliyet dışmda başkaca bir işle iştigal edemezler ve/veya iştigal ettikleri izlenimi uyandıracak herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Döviz Büroları faaliyetlerini , yapılan düzenlemelere uygun y ürütmek zorundad ır.

(F) (a) Döviz Bürolar111111 asgari nakden ödenmiş sermayele ri he r türlü muvazaadan a ri olarak € 100,000.- (Yüz bin EURO) muadili Türk Lirası ' ndan az olamaz. Açacakları her bir şube için ödenmiş sermayelerine € 75,000.- (Yetmiş beş bin EURO) muadili Tü rk Lirası eklemek zorundadırlar. Döviz Büroları, he r yılın 31 Aralık tarihi itibariyle merkez ve şubeleri için gerekli ödenmiş toplam sermaye lerinin, nakden ödenmiş sermaye miktarlarmın karşılığı toplam T ürk Lirası miktarın111 altına düşmesi halinde, en geç müteakip yılın Nisan ayı sonuna kadar eksilen tutarı nakit olarak tamamlamak zorundadı rlar.

(b) Döviz Bürolarının, özkaynakları nakden ödenmiş sermayelerinden az olamaz. Döviz Büroları , özkaynaklarının