Y.T.No:183/3/2024) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
93
YABANCILAR VE MUHACERET (DEĞİŞİKLİK) TASA TASARISI
GENEL GEREKCE
Yürürlükteki Fasıl 105 Yabancılar ve Muhaceret Yasası, kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde izinsiz olarak bulunan yabancılara izinsiz olarak kaldıkları her gün için asgari ücretin günlük tutarı kadar para cezası öngörmektedir. Bu durum, hem çalışma yaşamını olumsuz yönde etkilemekte hem de işverenler ve Sosyal Güvenlik Fonları açısından çeşitli sorunlar yaratmaktadır.
Fasıl 105 kapsamında oluşan iş bu cezayı ödeyemeyen yabancılar ülkemiz sınırları içerisinde kalmaya devam etmekle birlikte işgücü piyasasında aktif olarak yer alıp kayıt dışı işgücünün bir parçası olarak kayıt dışı ekonominin büyümesine de sebep olmaktadır. Bir diğer husus ise işgücü ihtiyacı bulunan ve yasal mevzuat çerçevesinde işçi çalıştırmak isteyen işverenlerin, ülke içerisinde kayıt dışı durumda olan mevcut potansiyelin haklarında tahakkuk etmiş para cezalarının çok yüksek olması ve cezaya düşmüş kişiler tarafından bu cezaların ödenememesinden dolayı kayıt altına alınamaması sebebiyle bu ihtiyacı karşılamak amacıyla yurt dışından yoğun bir işçi talepleri bulunmaktadır.
Son zamanlarda gerek Polis genel Müdürlüğü gerekse Çalışma Dairesi tarafından yapılan kontrol ve denetimler sonucunda çeşitli vaatlerde bulunurak ülkeye getirilen ve sonrasında mağdur edilerek ülkemizde yasal mevzuat çerçevesinde kayıt dışı bulunan kişi sayısının artmakta olduğu görülmekle birlikte bu kişilerin ülkelerine gönderilmeleri hususunda yapılan harcamalar da ülkemiz bütçesi için büyük bir gider oluşturmaktadır.
Bu bağlamda, çalışma izin işlemlerinden dolayı kayıtdışı duruma düşmüş yabancı ülke vatandaşlarının yapılacak olan yasa değişikliği ile üretim, inşaat ve hizmet sektörlerinde kayıt altına alınmalarına olanak sağlayarak bu sektör temsilcilerinin iş gücü açığının giderilmesi ile yeni yabancı iş gücü taleplerini azaltmak kaçınılmaz olmuştur. Ülke içerisinde bulunup birçok nedenden dolayı “özellikle aile bağı bulunan” bir çok yabancı kayıt dışına düştüğünden ve oluşan ceza miktarlarını ödemede zorluklar yaşadığından dolayı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden çıkış yapmama yoluna gitmekte ve sosyal bir sorun olarak ailelerin parçalanmasına yol açmaktadır.
Ayrıca Narenciye sektöründe doğan ihtiyaç ve TC uyruklu işçiler dışındaki ülke yurttaşlarının narenciye sektörünü yeterince tanımamasından kaynaklı olarak TC uyruklu işçi istihdamı kaçınılmaz olmuştur.
Yukarıda yer alan bulgular ve sektör temsilcilerinin acil önlem alınmasına yönelik yoğun talepleri de dikkate alınarak kayıt dışı istihdam sorununun kısa zamanda çözülmesi gerekmektedir. Bu nedenle ülke ekonomisine, sosyal güvenlik sistemine ve çalışma yaşamına büyük sekte vuran sorunun giderilmesine ve bu durumdaki yabancıların kayıt altına alınması için Yabancılar ve Muhaceret (Değişiklik) Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.
94
MADDE GEREKCELERİ
Madde 1. Yasa'nın kısa ismi belirlenmektedir.
Madde 2. Esas Yasa, 19'uncu maddesinden hemen sonra yeni 20'nci madde eklenmek suretiyle Cezalı Durumda Oldukları Sonradan Tespit Edilen İzinli Yabancı Kişiler ile ilgili düzenleme yapılmış ve mevcut 21'inci madde 22, 22'nci madde de 23 olarak yeniden sayılandırılmıştır.
Madde 3. Ülkede izinsiz bulunmaları sebebi ile aleyhlerine para cezası taahakkuk eden yabancıların yasal statüye geçmelerine fırsat tanımak için düzenlemeler getirilmektedir. Ayrıca narenciye sektöründe doğan ihtiyaç ve TC uyruklu işçiler dışındaki ülke yurttaşlarının narenciye sektörünü yeterince tanımamasından dolayı bu sektöre istihdam sağlanması için gereken düzenlemeler yapılmıştır.
Madde 4. Hakkında ihraç kararı verilen yabancı uyruklu kişilerin durumu düzenlenmiştir.
Madde 5. Yasa'nın yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.
95
Yabancılar ve Muhaceret (Değişiklik) Yasa Tasarısı
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi aşağıdaki yasayı yapar:
Kısa İsim
Fasıl 105 21/1982 44/1989 32/2004 38/2006 28/2007 50/2007 31/2008 55/2011 62/2014 44/2016 58/2018 39/2019 18/2021 25/2022
Esas Yasa
19'uncu Maddeden Hemen Sonra Yeni 20'nci Maddenin Eklenmesi
-
Bu yasa Yabancılar ve Muhaceret (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıdaki “Esas Yasa” olarak anılan Yabancılar ve Muhaceret Yasası ile birlikte okunur.
-
Esas Yasa, 19'uncu maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 20'nci madde eklenmek ve mevcut 21'inci madde 22, 22'nci madde de 23 olarak yeniden sayılandırılmak suretiyle değiştirilir:
“Cezalı Durumda Oldukları Sonradan Tespit Edilen İzinli Yabancı Kişiler
- Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önce, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde izinsiz olarak bulunması sebebiyle bu Yasa uyarınca aleyhine para cezası tahakkuk ettirilmesi gereken, ancak cezalı durumda olduğu herhangi bir sebeple tespit edilemediğinden para cezası tahakkuk ettirilememiş yabancı uyruklu kişiler;
(1) Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihte izinli durumda bulunmaları,
(2) Para cezasının oluştuğu tarihten itibaren en az iki defa izinlendirilmiş olmaları, ve
(3) İzinsiz oldukları süreler için yürürlükteki aylık asgari ücret tutarında para cezasını ödemeleri, şartıyla bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önceki para cezalarından sorumlu tutulmazlar.”
Ancak, tahakkuk ettirilmesi gereken cezanın yürürlükteki aylık asgari ücret miktarından az
96
olması halinde tahakkuk ettirilecek ceza miktarı uygulanır.”
Esas Yasaya Geçici 26’ncı Maddenin Eklenmesi
- Esas Yasa, Geçici 25’inci maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni Geçici 26’ncı madde eklenmek suretiyle değiştirilir:
“Ülkede İzinsiz Bulunmaları Sebebiyle Aleyhlerine Para Cezası Tahakkuk Eden Yabancıların Durumu
- (1) Bu (Değişiklik) Yasası, aşağıdaki kişileri kapsar:
(A) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine ön izin ile giriş yapmasına rağmen vize süresi içerisinde çalışma izni işlemleri tamamlanmayıp, bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihe kadar ülkede izinsiz olarak kalmaya devam etmiş olan, bu sebeple aleyhinde bu Yasada öngörülen para cezaları tahakkuk etmiş olan yabancılar.
(B) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde sahip olduğu çalışma ve iş kurma izninin süresi bitmesine veya iptal edilmesine rağmen, bu izinleri uzatılmadan veya yeni izin çıkarılmadan bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihe kadar ülkede izinsiz olarak kalmaya devam etmiş olan, bu sebeple aleyhinde bu Yasada öngörülen para cezaları tahakkuk etmiş olan yabancılar.
(C) 1/1/2021 tarihinden itibaren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne giriş yapmış ve girişte kendisine verilen giriş izin süresi bitmiş ve yasal süresi içerisinde iznini yenilememiş ayrıca 1/1/2021 tarihinden itibaren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne öğrenci ve/veya ikamet izni ile girmiş ve yasal süresi içinde iznini yenilememiş olmasından dolayı ülkede izinsiz kalan ve Kuzey Kıbrıs Türk
97
Cumhuriyeti’nden çıkış yapamamış ve bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihe kadar bu sebeple aleyhinde bu Yasada öngörülen para cezaları tahakkuk etmiş olan yabancılar.
(C) Bu (Değişiklik) Yasası yürürlüğe girmeden önce ülkemizdeki narenciye sektöründe işçi olarak çalışmış olduğu resmi kayıtlarda kayıtlı bulunan ve cezaya düşmesi sebebi ile adadan çıkış yapan, şuan yurt dışında bulunan ve tekrar narenciye sektöründe gelip çalışmak isteyen yabancılar.
(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkranın (A), (B) ve (C) bentleri kapsamında olanların aşağıdaki koşulların tümünü yerine getirmeleri halinde, izinsiz kaldıkları döneme ilişkin olarak aleyhlerinde tahakkuk etmiş olan para cezalarından aylık asgari ücret tutarında para cezasını ödemeleri koşulu ile bu Yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, geriye kalan para cezalarından muaf tutulurlar.
Ancak, tahakkuk ettirilmesi gereken ceza aylık asgari ücret tutarından az ise tahakkuk ettirilecek ceza miktarı uygulanır:
(A) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın online portalına izinsiz ikamet durumunda bulunan yabancı uyruklu kişi tarafından başvuru yapılır.
(B) Yukarıdaki (A) bendi kapsamında yapılan başvurunun ardından çalışma izni için işverenin, ve iş kurma izin işlemleri için ise yabancının müracaatı üzerine online sistemde başlatılan işlemlerin Bakanlık tarafından onay verilmesi halinde, Gelir ve Vergi Dairesi’nin çevrimiçi sistemi üzerinden, Yasa’nın yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olan aylık asgari ücret tutarında para cezasını öder.
(C) Yukarıdaki (A) bendi kapsamında yapılacak başvurular bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten
98
başlayarak en geç kırk beş (45) gün içerisinde yapılır.
(C) Çalışma veya iş kurma izin prosedürleri onaylandığı tarihten başlayarak altmış (60) gün içerisinde tamamlanır. İdareden kaynaklanan gecikmeler hariç, bu sürenin bitiş tarihinden sonra yapılan işlemler geçersiz olup Yabancıların Çalışma İzinleri Tüzüğü’nün 36’ncı maddesi altında işlem yapılamayacaktır.
(3) Yukarıdaki (1)’inci fıkranın (A), (B) ve (C) bentleri kapsamında olup, bu madde kapsamında çalışma izni çıkarması Bakanlık tarafından uygun bulunan yabancı uyruklu kişilerden ülkeden çıkış yapmak ve yeniden ön izin ile giriş yapmak koşulu aranmaz.
Esas Yasaya Geçici 27’nci Maddenin Eklenmesi
- Esas Yasa, Geçici 26’ncı maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni Geçici 27’nci madde eklenmek suretiyle değiştirilir:
| Geçici 27’nci Madde Hakkında İhraç Kararı Verilen Yabancıların Durumu | Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önce, aleyhinde tutuklama-ihraç kararı alınan, uygulanan veya aleyhlerinde alınan bu karar herhangi bir sebeple uygulanamayan yabancı uyruklu kişiler ile bunların eş ve çocukları bu (Değişiklik) Yasası kapsamında faydalanamaz. |
|---|
Yürürlüğe Giriş
- Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Deprem ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım Kapsamında Kara Sınır Kapılarındaki Geçişlerde Uygulanan Katkı Kesintisinin Karayollarının Güçlendirilmesi, Yapılması Ve/Veya Yol ve Trafik Güvenliği İçin Uygulanması Hakkında Yasa Tasarısını (Y.T.No:185/3/2024) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
99
DEPREM VE DİĞER DOĞAL AFETLERE YÖNELİK MALİ YARDIM KAPSAMINDA KARA SINIR KAPILARINDAKİ GEÇİŞLERDE UYGULANAN KATKI KESİNTİSİNİN KARAYOLLARININ GÜÇLENDİRİLMESİ, YAPILMASI VE/VEYA YOL VE TRAFİK GÜVENLİĞİ İÇİN UYGULANMASI HAKKINDA YASA TASARISI
GENEL GEREKÇE
Ülkemizdeki karayollarının güçlendirilmesi, yapılması ve/veya yol ve trafik güvenliğini sağlamanın maliyet unsuru olarak bir sebep teşkil etmemesine olanak sağlamak gayesiyle, Deprem ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım kapsamında 60/2010 sayılı Sigorta Hizmetleri (Düzenleme ve Denetim) Yasası tahtında kara sınır kapılarında görev alan ve poliçe düzenleme yetkisi bulunan Sigorta Şirketlerince geçişlerde uygulanan katkı kesintisine devam edilmesi, alınan katkılardan Gelir ve Vergi Dairesi’nde bu amaçla açılan hesapta oluşacak fon kaynağının, Maliye Bakanlığı’nın kontrolünde, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı ile istişare edilerek, karayollarının yapılmasının veya güçlendirilmesinin gerekli olduğu tespit edilen yerlerde gerekli tamiratların yapılabilmesi amacıyla ve/veya yol ve trafik güvenliğini sağlamak gayesiyle, kaynak yaratmak suretiyle bu Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Bu madde ile Yasa’nın kısa ismi düzenlenmiştir.
Madde 2. Bu madde Yasa metninde geçen tefsirlerin tanımının yapılmasını öngörmektedir.
Madde 3. Bu madde ile Yasanın amacına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.
Madde 4. Bu madde ile Yasanın kapsamına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.
Madde 5. Bu madde ile katkı yapılacak gelire ilişkin kurallar düzenlenmiştir.
Madde 6. Bu madde ile katkının tahsiline ilişkin kurallar düzenlenmiştir.
Madde 7. Bu madde ile gelir ve gider hesaplarına ilişkin kalemler, harcama ve uygulanacak mevzuata ilişkin kurallar düzenlenmiştir.
Madde 8. Yürütme Yetkisi
100
Madde 9. Yürürlüğe Giriş
DEPREM VE DİĞER DOĞAL AFETLERE YÖNELİK MALİ YARDIM KAPSAMINDA KARA SINIR KAPILARINDAKİ GEÇİŞLERDE UYGULANAN KATKI KESİNTİSİNİN KARAYOLLARININ GÜÇLENDİRİLMESİ, YAPILMASI VE/VEYA YOL VE TRAFİK GÜVENLİĞİ İÇİN UYGULANMASI HAKKINDA YASA TASARISI
İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim Madde 2. Tefsir Madde 3. Amaç Madde 4. Kapsam Madde 5. Katkı Yapılacak Gelir Madde 6. Katkının Tahsiline İlişkin Kural Madde 7. Gelir ve Gider Hesaplarına İlişkin Kalemler, Harcama ve Uygulanacak Mevzuat Madde 8. Yürütme Yetkisi Madde 9. Yürürlüğe Giriş
101
DEPREM VE DİĞER DOĞAL AFETLERE YÖNELİK MALİ YARDIM KAPSAMINDA KARA SINIR KAPILARINDAKİ GEÇİŞLERDE UYGULANAN KATKI KESİNTİSİNİN KARAYOLLARININ GÜÇLENDİRİLMESİ, YAPILMASI VE/VEYA YOL VE TRAFİK GÜVENLİĞİ İÇİN UYGULANMASI HAKKINDA YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
| Kısa İsim | 1. Bu Yasa, Deprem Ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım Kapsamında Kara Sınır Kapılarındaki Geçişlerde Uygulanan Katkı Kesintisinin Karayollarının Güçlendirilmesi, Yapılması Ve/Veya Yol Ve Trafik Güvenliği İçin Uygulanması Hakkında Yasa olarak isimlendirilir. |
|---|---|
| Tefsir | 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe: “Bakanlık”, Maliye İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır. “Daire”, Gelir ve Vergi Dairesini anlatır. |
| Amaç | 3. Deprem ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım kapsamında kara sınır kapılarındaki geçişlerde uygulanan katkı kesintisine devam edilerek, alınan katkılardan Daire’de bu amaçla açılan hesapta oluşacak fon kaynağının, Bakanlığın kontrolünde, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı ile istişare edilerek, karayollarının yapılmasının veya güçlendirilmesinin gerekli olduğu tespit edilen yerlerde gerekli tamiratların yapılabilmesi amacıyla ve/veya yol ve trafik güvenliğini sağlamak gayesiyle bu Yasa hazırlanmıştır. |
| Kapsam | 4. Deprem ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım kapsamında kara sınır kapılarındaki geçişlerde Sigorta Hizmetleri (Düzenleme ve Denetim) Yasası kapsamında kara sınır kapılarında görev alan ve poliçe düzenleme yetkisi bulunan Sigorta Şirketlerini kapsamaktadır. |
| Katkı Yapılacak Gelir 60/2010 11/2014 27/2020 | 5. Sigorta Hizmetleri (Düzenleme ve Denetim) Yasasının 30’uncu maddesinin (2)’nci fıkrası uyarınca sigorta yöneticisi tarafından kara sınır kapılarındaki geçişlerde düzenlenen tarifede, her bir poliçe için üç aylık 10 Euro, altı aylık ve on iki aylık (yıllık) 20 Euro poliçe toplam tutarına ilave olarak katkı alınır. |
| Katkının Tahsiline İlişkin Kural 60/2010 11/2014 27/2020 | 6. Sigorta Hizmetleri (Düzenleme ve Denetim) Yasasının 30’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasına istinaden sigorta yöneticisi tarafından kara sınır kapılarında geçişlerde düzenlenen tarifede, bu Yasa’nın 5’inci maddesinde belirtilen her bir poliçe için sigorta şirketleri tarafından poliçe toplam tutarına ilave olarak alınacak katkı miktarı Daire’ye ödenir. |
| Gelir ve Gider Hesaplarına İlişkin Kalemler, Harcama ve Uygulanacak Mevzuat | 7. (1) Bakanlık, bu Yasa tahtında elde edilecek gelirin ilgili mali yılı Bütçe Yasası “B” “Gelirler Cetveli” altında yeni ihdas edilecek olan “Özel Gelirler” kapsamında gelir kaydına karşılık yeni ihdas edilecek gider kalemi açmaya yetkilidir. (2) Bu Yasa ile ödenecek miktarlar bu amaçla açılan özel gelir |
102
hesabında toplanır. Bu miktarların toplamı, tamamlanan her ayı izleyen ayın 15'inci gününe kadar yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen ve Bakanlıkça açılan hesaba aktarılır.
(3) Bu Yasa'nın 4'üncü maddesinde belirtilen katkı miktarlarının tarh, tahakkuk ve tahsilinde yürürlükteki vergi mevzuatı uygulanır.
Yürütme Yetkisi 8. Bu Yasayı Bakanlık yürütür.
Yürürlüğe Giriş 9. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.