Ü(K-I)935-2024
2025-2027 DÖNEMİ ORTA VADELİ MALİ PLAN
(Önerge No:1028/2024) (M.B.)
Bakanlar Kurulu, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ekte sunulan 2025-2027 Dönemi Orta Vadeli Mali Planını, değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 12'nci maddesi uyarınca onayladı.
29.5.2024
(565)
566
KKTC
MALİYE BAKANLIĞI
Orta Vadeli Mali Plan (2025 - 2027)
567
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR ... ii Giriş ... 1
- Küresel Ekonomik Gelişmeler ... 2
- Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler ... 4 2.1. Temel Makroekonomik Göstergeler ... 4 2.2. Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar ... 7 2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar ... 7
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri ... 9 3.1. Bütçe Dengesi ... 9 3.2. Bütçe Giderleri ... 10 3.3. Bütçe Gelirleri ... 12 3.4. Bütçe Açığının Finansmanı ... 14
- Ulusal Politika Öncelikleri ... 15 4.1. Kamu-Maliye ... 15 4.2. Ekonomi ... 16 4.3. Sağlık ... 17 4.4. Eğitim ve Kültür ... 18 4.5. Tarım ... 19 4.6. Turizm ... 20 4.7. Çevre ... 20 4.8. Bayındırlık ve Ulaştırma ... 21 4.9. Enerji ... 22 4.10. Sanayi ve Ticaret ... 23 4.11. İnşaat ve Konut ... 24 4.12. Çalışma ve Sosyal Güvenlik ... 24 4.13. Teknoloji ve Dijital Dönüşüm ... 25 4.14. Doğal Afetler-Deprem ... 25 4.15. Kooperatiler - Kooperatifçilik ... 26
- Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları ... 26 5.1. Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ... 26 5.2. Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları ... 27
- (2025 – 2027) Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi ... 27
EK
MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2025 - 2026 – 2027 BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI ... 29
568
KISALTMALAR
DPÖ Devlet Planlama Örgütü
GSYİH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
IMF (International Monetary Fund) Uluslararası Para Fonu
KKTC Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
OVMP Orta Vadeli Mali Plan
TL Türk Lirası
TÜFE Tüketici Fiyat Endeksi
USD (United States Dollar) Amerika Birleşik Devletleri Doları
569
Orta Vadeli Mali Plan
(2025 - 2027)
Giriş
Değiştirilmiş Şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 17'nci maddesi gereği OVMP'de makroekonomik analizler, mali analiz ve stratejiler, ulusal öncelikler ve belirleme süreçleri, merkezi devlet yönetimi kurumsal ödenek teklif tavanları ve OVMP'nin değerlendirilmesi yer almaktadır.
Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe çalışmalarında, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 18'inci maddesi uyarınca, DPÖ tarafından hazırlanan makroekonomik analiz ve hedefleri temel teşkil etmektedir. Yasanın 22'inci maddesi uyarınca OVMP'de yer alan makroekonomik tahminler, mali kurallar ile hedef ve politikalar Maliye Bakanlığı tarafından değerlendirilerek aynı maddenin (5)'inci fıkrası uyarınca Resmi Gazete'de yayınlanmaktadır.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası gereği Maliye Bakanlığı tarafından OVMP'nin değerlendirilmesi yapılırken; yapılan tahminlerin gerçekçiliği ve tutarlılığı, borç stokunun sürdürülebilirliği, uygulanacak mali tedbirlerin etkileri, ek bütçe veya geçici bütçe durumunda bu bütçenin mali politikaya etkisi, istisnai durumun varlığı ve bunun mali göstergeler üzerindeki etkisi izlenmektedir. Ayrıca, Yasanın 82'nci maddesinin (2)'nci ve (3)'üncü fıkralarındaki kurallardan önemli ölçüde sapma olup olmadığı da Maliye Bakanlığı tarafından değerlendirilmektedir.
"2025 - 2027 Orta Vadeli Mali Planı" aynı zamanda Merkezi Devlet Yönetimi bütçe büyüklüklerini, hayata geçirilmesine yönelik olarak orta vadeli planda belirlenen temel amaç ve politikalar ile ulusal öncelikleri ve kurumsal bazda ödenek teklif tavanlarını belirleyen bir belge niteliğindedir.
2023 yılında Bakanlar Kurulu tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanarak ilk kez yürürlüğe konulan “2024 - 2026 Orta Vadeli Mali Plana” Dünya Bankası raporunda yer verilmiş ve raporda¹ KKTC ekonomisinin 2023'te beklenenden daha güçlü toparlandığı belirtilmiştir. Ayrıca, kamu maliyesinin sürdürülebilir olması ile ilgili uzun vadeli mali disiplinin uygulanması, kamu harcamaları sektör ve önceliklere göre tahsis edilerek, bütçe kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılması konuları ve başlıkları öne çıkarılmıştır. Bu
570
konuların birbirinden farklı konular olmasına rağmen birbirlerini güçlendiren hedefler olduğuna işaret edilmiştir. OVMP’de alınan tedbirler ile kamu harcamalarının birkaç yıl içerisinde daha iyi kontrol edilebileceğine işaret edilen raporda, mali disiplin, öncelikli konulardaki bütçe ödeneklerine tahsis ve kaynakların daha verimli kullanılması konuları olumlu olarak yansıtılmıştır.
“2025 – 2027 Orta Vadeli Mali Planı” döneminde ekonomi politikasının temel amacı makroekonomik istikrarı korumak, mali disiplini sürdürmek, bütçe dengesini sağlamak, enflasyonu düşürmek, büyümeyi hızlandırmak, istihdamı artırmak ve gelir dağılımını iyileştirmek yönünde olacaktır. Kamu harcamalarına azami dikkat edilerek, cari harcamalarda tasarruf yoluna gidilecektir. Gerçekleşen tasarruf tedbirleri sonucunda ortaya çıkan kaynaklar yatırım projelerine aktarılacaktır.
Bu bağlamda, merkezi devlet yönetimi kapsamında bulunan kamu idareleri tarafından, “2025 – 2027 Orta Vadeli Mali Planı”nda yer alan politika öncelikleri, makroekonomik göstergeleri ve ödenek tavanları esas alınmak suretiyle, çok yıllı bütçeleme anlayışına uygun olarak kendi kurumsal öncelikleri doğrultusunda 2025, 2026 ve 2027 mali yılları için bütçe teklifleri sunulacaktır.
1. Küresel Ekonomik Gelişmeler
IMF tarafından 2024 Nisan ayında açıklanan “Küresel Ekonomik Görünüm Raporu”na² göre;
Büyüme; geçtiğimiz yıl ortalama olarak yüzde 3,2 oranında büyüyen küresel ekonomide büyümenin 2024 ve 2025 yıllarında da aynı hızla gerçekleşeceği, küresel enflasyonun ise istikrarlı bir şekilde düşeceği öngörülmektedir. Gelişmiş ülkelerde 2024 yılında yüzde 1,7, 2025 yılında yüzde 1,8 olarak gerçekleşmesi beklenen büyümenin, Avro Bölgesinde Ukrayna’daki savaşının etkisi gösterilerek 2024 yılında yüzde 0,8 ve 2025 yılında yüzde 1,5 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.
Raporda, Covid-19 salgını ile birlikte emtia fiyatlarında meydana gelen yükselme sonrasında, özellikle enerji alanında akaryakıt emtia fiyatlarının düşeceği öngörülmektedir. Kömür ve doğal gaz fiyatlarının da önceki yıllara oranla düşmeye devam edeceği beklenmektedir. Ocak 2024 Küresel Ekonomik Görünümü raporu ile karşılaştırıldığında, dünyada gıda emtia fiyatlarının 2024 yılında düşeceği tahmin edildiğinden, küresel bağlamda buğday ve mısır arzının bol
571
olacağı beklenmektedir. Ancak, raporda bölgesel çatışmalardan dolayı emtia fiyatlarında artış olabileceği endişesi yer almaktadır. Özellikle Kızıldeniz’de devam eden saldırıların ve Ukrayna’da devam eden savaşın gıda, enerji ve ulaşım maliyetlerinde ani artışlara neden olabileceği uyarısında bulunularak, Covid-19 salgını sonrasında toparlanmaya geçen küresel ekonomi üzerinde bölgesel çatışmaların hala bir risk unsuru olarak devam ettiği belirtilmektedir.
Türkiye ekonomisi büyüme tahminlerinin 2024 yılında yüzde 3,1 olacağı, 2025 yılında yüzde 3,2 olacağı, 2029 yılında ise 3,5 olacağı tahmin edilmekte, parasal sıkılaştırmanın sona ermesi ve tüketimin artmasıyla birlikte 2024’ün ikinci yarısında ekonomik aktivitenin güçleneceği öngörülmektedir.
Enflasyon; IMF raporda, 2023 yılında yüzde 6,8 olan küresel enflasyonun 2024 yılında yüzde 5,9’a, 2025 yılında yüzde 4,5’e düşmesinin beklendiğini belirtilmektedir. Özellikle, arz yönlü sorunların çözülmesi ve kısıtlayıcı para politikalarının uygulanması ile enflasyonun çok daha hızlı düşeceğine işaret edilmektedir. Enflasyondaki düşüşün ve istikrarlı büyümenin, küresel ekonomide "sert iniş" olasılığını azaltacağı gibi, küresel ekonomide büyümeye yönelik olası riskleri de dengeleyeceğinden bahsedilmektedir. Ancak, Gazze – İsrail, Ukrayna - Rusya çatışmalarındaki tırmanma ve Kızıldeniz’deki saldırılar nedeniyle meydana gelecek jeopolitik şoklar enflasyonla mücadele sürecini karmaşıklaştıracağı, para politikasının gevşemesini geciktireceği, küresel ekonominin büyümesinde olumsuz etki yaratabileceği hususuna dikkat çekilmektedir. Bu durumun özellikle gelir seviyesinin düşük olduğu ülkelerde, hane halkı harcamalarının temelini oluşturan gıda ve enerji fiyatlarında önlenemeyecek yükselmelere neden olacağı uyarısında bulunulmaktadır.
Ayrıca IMF Raporunda, enflasyonun daha hızlı düşmesinin finansal koşulların daha da gevşemesine yol açabileceğine dikkat çekilerek; gerekenden ve tahmin edilenden daha gevşek bir maliye politikasının geçici olarak daha yüksek bir büyüme anlamına gelebileceği, sonrasında ise daha maliyetli bir ayarlama riski taşıdığından bahsedilmektedir. Kızıldeniz’de devam eden saldırılar da dâhil olmak üzere, jeopolitik şoklardan kaynaklanan emtia fiyatlarındaki artışlar ile arz kesintileri, daha kalıcı enflasyonun, sıkı parasal koşulların süresini uzatabileceğine işaret edilmektedir.
Ayrıca Raporda, Çin’de emlak sektöründeki sıkıntıların derinleşmesi veya vergi artışları ve kamu harcamalarındaki tasarrufa yönelik yıkıcı dönüşün de büyümede hayal kırıklıklarına neden olabileceği uyarısında bulunulmaktadır. Buna ilaveten, enflasyonun hedefe doğru düşüşünü başarılı bir şekilde yönetmenin, para politikasını enflasyon dinamiklerine göre
572
ayarlamanın, ücret ve fiyat baskılarının açıkça dağıldığı durumlarda daha az kısıtlayıcı duruşa uyum sağlamanın politika üretenler bakımından kısa vadede karşılaşacağı zorluklar olarak gösterilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayınlamış olduğu “Orta Vadeli Program (2024 – 2026)”da, üretken alanlara yönelik yatırımlara dayalı ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bir büyüme stratejisiyle yıllık ortalama yüzde 4,5 büyüme oranına ulaşılması hedeflenmektedir. Kamu maliyesinde mali disiplinin sağlanacağı, para-maliye-gelirler politikaları arasındaki eşgüdümün güçleneceği, gelirler artırılarak ve kaynak tahsisi etkinleştirilerek kamu maliyesinin güçlendirileceği, gelir ve harcama politikalarının da yeşil ve dijital dönüşümü desteklemek için gerekli kaynak dağıtımını sağlayacak şekilde uygulamaya konulacağı öngörülmektedir. Ayrıca Programda, orta vadeli program döneminde istikrarlı bir büyüme ortamını sürdürerek, orta vadede enflasyonun tek haneli seviyelere düşürülmesinin sağlanması ve buna bağlı olarak refahın artırılması amaçlanmaktadır.
2. Temel Makroekonomik Analiz ve Hedefler
“2025 – 2027 Orta Vadeli Mali Planı” makroekonomik göstergeleri, makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirmeyi, yüksek katma değerli üretimi teşvik etmeyi, enflasyonu orta vadede tek haneye düşürmeyi, iş ve yatırım ortamını iyileştirmeyi ve mali disiplini korumayı esas alan politika zeminini oluşturmayı vurgulamaktadır.
Bu bağlamda, 2025 - 2027 dönemi merkezi devlet yönetimi bütçesinin gelir ve gider tahminlerinin belirlenmesinde bu Planda yer alan temel makroekonomik göstergeler, ulusal öncelikler ve temel politikalar esas alınacaktır.
2.1. Temel Makroekonomik Göstergeler
KKTC ekonomisi ticaret, turizm ve eğitim gibi hizmet sektörleri tarafından domine edilmektedir. Dünyada olduğu gibi KKTC’de de Covid-19 salgının ticaret, turizm ve eğitim sektörleri üzerinde olumsuz etkileri görülmüştür. Covid-19 salgınından dolayı turizm ve eğitim sektörünün olumsuz etkilerinin yansıması 2020 ve 2021 yılları GSYİH’de görülmüştür. Sınır kapılarının yeniden açılmasıyla, turizm ve eğitim sektörü ve bu sektörlere bağlı hizmet sektörlerinde bir toparlanma yaşanmış ve bu toparlanmanın 2022 yılında GSYİH büyüme oranında ciddi bir artışa yol açtığı izlenmiştir. Bu bağlamda, Türkiye Cumhuriyeti ekonomisi
573
ile doğrudan ilişkisi bulunan KKTC ekonomisinin, 2022 ve 2023 yıllarında TÜFE yıllık enflasyon oranlarında gerçekleşen aşırı yükselmeden dolayı olumsuz yönde etkilenmiş olsa bile, Tablol’de yer alan makroekonomik göstergeler neticesinde 2023 yılında ekonomide büyümenin devam ettiği görülmektedir.
Tablo 1 - Temel Makroekonomik Göstergeler
| 2021 (G) | 2022 (G) | 2023 (G) | 2024 (T) | 2025 (T) | 2026 (T) | 2027 (T) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| GSYİH^{1} Reel Büyüme(%) | 3,9 | 13,3 | 9,6 | 5,0 | 6,0 | 7,0 | 7,5 |
| GSYİH(Cari Milyon TL)^{1} | 30.143,73 | 73.932,78 | 132.561,21 | 218.022,77 | 292.346,73 | 351.912,38 | 404.699,23 |
| GSYİH(Cari Milyar USD)^{1} | 3,386 | 4,456 | 5,566 | 6,091 | 6,381 | 6,679 | 6,741 |
| GSYİH Kişi Başına (Cari USD)^{1} | 11.129 | 14.648 | 17.850 | 19.011 | 19.467 | 19.388 | 19.500 |
| İşsizlik Oranı (%) | 7,8 | 6,3 | 5,1 | 5,2 | 5,3 | 6,0 | 5,5 |
| İhracat (Milyon USD)^{2} | 128,65 | 126,00 | 159,50 | 184,42 | 195,49 | 208,19 | 250,00 |
| İthalat (Milyon USD)^{2} | 1.572,09 | 2.258,90 | 2.817,40 | 2.752,66 | 2.917,81 | 3.107,47 | 3.100,00 |
| Dış Ticaret Dengesi (Milyon USD)^{3} | 1.443,44 | 2.132,90 | 2.657,90 | 2.568,23 | 2.722,33 | 2.899,28 | 2.850,00 |
| Cari İşlemler Dengesi/GSYİH(%)^{1} | 1,40 | 2,31 | 2,25 | 3,53 | 3,13 | 2,90 | 3,00 |
| Dış Ticaret Hacmi/GSYİH^{2} | 50,2 | 53,5 | 53,5 | 48,2 | 48,8 | 49,6 | 49,7 |
| TÜFE Yd Sonu (%) | 46,1 | 94,5 | 83,6 | 63,0 | 37,6 | 12,0 | 5,0 |
1: Gerçekleşme Tahmini 2: Yeşil Hat Tüzüğü ile yapılan ticaret rakamları hariçtir (G: Gerçekleşme / T: Tahmini)
2021 - 2023 yılları arasında GSYİH büyüme ve işsizlik oranlarındaki değişimler, Covid-19 salgının bitmesiyle canlanan turizm-eğitim sektörüne ve ülkede yatırım fırsatı arayan yabancıların sayısındaki artışla ilişkilendirilmektedir.
Büyüme, DPÖ verilerine göre istihdam verilerindeki olumlu gerçekleşmeler ve güçlü yurtiçi talep göstergeleri ışığında, önümüzdeki dönemde büyüme performansının güçlü seyredeceği öngörülmektedir. 2021 yılında GSYİH reel büyüme oranı yüzde 3,9 iken işsizlik oranı yüzde 7,8 seviyesinde bulunuyordu. 2022 yılında GSYİH reel büyüme oranı yüzde 13,3’e yükselirken, işsizlik oranı yüzde 6,3’e gerilemiştir. 2023 yılı için tahminler GSYİH büyümesinin yüzde 9,6 olarak gerçekleşeceği, ancak işsizlik oranının ekonomik aktivitenin artmasına bağlı bir düşüş göstererek yüzde 5,1’e gerileyeceği öngörülmektedir. Bu veriler, ekonomik büyüme ile işsizlik oranının ters orantılı hareket ettiğini teyit etmektedir.
İstihdam, Ülkemizde istihdam yaratma kapasitesinin olumlu seyrinin önümüzdeki dönemde de devam edeceği tahmin edilmektedir. İşsizlik oranlarında son yaşanan iyi gelişmenin korunarak görece istikrarlı bir gelişme beklenilmektedir.
574
İşsizlik oranındaki olumlu sapma, ekonomideki beklentilerin üzerinde bir performans sergilediğini göstermektedir. Bu durum, istihdam yaratma kapasitesinin tahmin edilenden daha iyi olduğuna işaret etmektedir.
GSYİH Kişi Başına, kişi başına düşen GSYİH rakamları ekonomik büyümeye paralel şekilde artış göstermektedir. 2021 yılında 11.129 USD olan kişi başına düşen GSYİH, 2022 yılında 14.648 USD’ye yükselmiş, 2023 yılında 17.850 USD ve 2024 yılında 19.011 USD’ye yükseleceği tahmin edilmiştir.
Dış Ticaret verileri incelendiğinde, ihracatın her yıl arttığı ancak ithalatın daha hızlı arttığı görülmektedir. Bu durum, dış ticaret açığının genişlemesine neden olmaktadır. 2021’de 1.443,44 milyon USD olan dış ticaret açığı genişleyerek 2022’de 2.132,90 milyon USD ve 2023’te 2.657,90 milyon USD’ye yükselmiştir. İthalat rakamlarındaki yüksek gerçekleşme, ekonomik faaliyetler öngörülerini aştığını ve daha hızlı bir büyüme kaydedildiğini teyit etmektedir. Artan ithalat verileri ise yurtiçi talebin kuvvetli seyrettiğinin bir göstergesidir.
Ödemeler Dengesi, Ülkemizde artan ithalat rakamları, dış ticaret açığının bir miktar artabileceğine işaret etmektedir. Ancak, ihracat performansının güçlü kalması ve bu yönde politik açılımların yapılması halinde ödemeler dengesinde ciddi bir bozulma beklenilmemektedir.
TÜFE’de yılsonu enflasyon oranlarının dikkat çekici şekilde yükseldiği görülmektedir. TÜFE yılsonu değişimi 2021’de yüzde 46,1 iken, 2022’de yüzde 94,5’e ve 2023’te yüzde 83,6’ya ulaşmıştır. TÜFE oranlarındaki bu yükselmeyi yüksek enflasyon oranları, döviz kurlarında beklenen değer artışı, parasal genişleme, artan şirket karları, emtia fiyatlarındaki artışlar ve döviz kurlarındaki dalgalanmalarla ilişkilendirmek mümkündür.
Tablo-1’de yer alan makroekonomik göstergeler ile “2024-2026 Dönemi Orta Vadeli Bütçe Çerçevesi”nde yer alan makroekonomik gerçekleşme rakamları ve tahminler arasında bir takım sapmalar gözlemlenmiş olsa bile; enflasyon oranları ile ihracat rakamlarında ciddi sapmanın gözlenmemesi, yapılan tahminlerinin genel olarak tutarlı olduğunu göstermektedir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası gereği, 2025 -2027 dönemi merkezi devlet yönetimi bütçesinin gelir ve gider tahminleri ile “2025 – 2027 Orta Vadeli Mali Planı” ekinde yer alan kurumsal ödenek tavanları, KKTC Başbakanlığı Devlet Planlama Örgütü⁴ tarafından hazırlanan
575
makroekonomik (gerçekleşme ve tahmin) göstergeleri tablosu (Tablo – I) esas alınarak belirlenmiştir.
2.2. Bütçe Giderlerine İlişkin Temel Politikalar
“2025 – 2027 Orta Vadeli Mali Planı” döneminde kamu harcama politikası belirlenen öncelikler dikkate alınarak, kamu idarelerine tahsis edilen ödenek tavanları doğrultusunda yürütülecektir. Kaynak kullanımında etkinliği artırmak ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla, başta hizmet alımları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma sürecinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılacaktır.
“2025 - 2027 Orta Vadeli Mali Planı”nda kamu yatırımlarının, büyümeye, özel kesim yatırımlarını desteklemeye, istihdamı ve ülke refahını artırmaya katkısının azami seviyeye çıkarılması amaçlanmaktadır.
OVMP döneminde yapılacak kaynak tahsisleri etkinlik, verimlilik ve katma değerin artırılması hedefi çerçevesinde gözden geçirilerek bu alanda gerekli düzenlemeler yapılacaktır. Ayrıca, bu dönemde kamu yatırımlarının, büyümeye, özel kesim yatırımlarını desteklemeye, istihdamı ve ülke refahını artırmaya katkısının azami seviyeye çıkarılması amaçlanmaktadır.
Kamu personel giderlerine ilişkin ödenek tahsisleri, mali imkânlar ve hedefler göz önünde bulundurularak yapılacaktır. Ancak, yüksek seyreden enflasyon karşısında çalışanların ve emeklilerin satın alma güçlerini koruma amacıyla kamu personeli maaşları ile emekli maaşları, ilgili yasalarda bir defaya mahsus yapılan değişiklik ile sadece 2024 yılı için Ocak, Mayıs ve Eylül aylarında olmak üzere üç kez konsolide edilecektir. 2025, 2026 ve 2027 yıllarında ise Ocak ve Temmuz aylarında İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan TÜFE’ye göre yılda iki kez maaş ve ücret artışı sağlanacaktır.
2024-2026 Mali Yılı Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Yasası’nın “İstihdam” yan başlıklı 15’inci maddesine bağlı kalınarak kamuda yeni personel istihdam edilmesi ile ilgili olarak sınırlamaya devam edileceği vardiya, rotasyon veya düzensiz mesai usulüyle çalışması öngörülen kadrolara yapılacak istihdamlar ile ek-mesai giderlerinde tasarrufa gidilmesi amaçlanmaktadır.
2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar
Önceki dönemde hazırlanmış olan OVMP çerçevesinde bütçe gelirlerinde öngörülen artış politikalarında hedeflenen yasal düzenlemeler KKTC Cumhuriyet Meclisi’nde bulunmaktadır. Bunlar; Şans Oyunları (Değişiklik) Yasa Tasarısı ve Kaldıraçlı İşlemler (Foreks) Yasa Tasarısı
576
olup, bu yasa tasarılarının 2024 yılı sonuna kadar yürürlüğe girmesiyle gelirlerde artış öngörülmektedir. Ayrıca, Gelir Vergisi (Değişiklik) Yasası ile Şans Oyunları Hizmetleri Yasası’nın 30 Nisan 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesinden dolayı 2024 Mayıs ayından sonra gelirlerde artış beklenmektedir.
Elektronik Şans Oyunları Yasası, Sanal Finansal Varlıklar Yasası çalışmaları devam etmekte olup, 2024 yılı sonuna kadar çalışmaların tamamlanıp 2025 yılı sonu itibariyle ilgili gelir kalemlerinde önemli oranda artış öngörülmektedir.
Taşınmaz Mal Satış sözleşmeleri üzerinden yapılan tapu devirleri işlemleri ile ilgili olarak, 19/1963 sayılı Pul Yasası’na istinaden yabancılara ait tapu devir sözleşmelerinin, Gelir ve Vergi Dairesi’nde pul işlemi yapılmak üzere işleme konulduğu anda, Tapu ve Kadastro Dairesi tarafından belirlenen rayiç bedel üzerinden hesaplanan stopaj miktarının işlem anında tahsili, 2024 yılında uygulanmaya başlanmış ve ilgili kalemde öngörülen gelir artışı sağlanmıştır. 2025 yılı mali politikaları içerinde Tapu ve Kadastro Dairesi tarafından sözleşmeler ile yapılan tüm tapu devir işlemlerinde, işlem anında stopaj ödenmesi uygulamaya konularak, gelir artışı ile birlikte zamanında tahsil edilemeyen vergi gelirlerinin artışı öngörülmektedir.
Zorunlu olmayan tüketim ürünleri ile lüks tüketim ürünlerine yönelik vergiler güncellenmiş olup, günün ekonomik koşulları dikkate alınarak değişen ekonomik kaynaklar çerçevesinde 2024 yılında yeniden düzenlenerek, 2025, 2026 ve 2027 yıllarında gelir artışı öngörülmektedir.
EFT- POS özelliği olan yeni nesil ödeme kaydedici cihazlar 2023 yılında kullanımı zorunlu hale getirilmiş ve 2025 yılı sonuna kadar ekonomide tüm sektörlerde, eski model yazar kasa cihaz kullanımının son bularak bu cihazların yerini yeni nesil ödeme kaydedici cihazların alması hedeflenmektedir.
2024 yılında yükümlülerin işlemleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerinin bankalarca düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğu ile ilgili tüzük çalışmasının 2024 yılında tamamlanarak uygulamaya geçilmesi ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenerek, ekonomide tüm sektörlerde otomasyon sistemi üzerinden tahsilat işlemlerinin gerçekleşmesi ile bu doğrultuda zaman, işgücü israfının önüne geçilerek 2025, 2026 ve 2027 yıllarında birçok gelir kaleminde gelir artışı öngörülmektedir.
Kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması amacıyla, meslek kuruluşlarının yasa ve tüzük çalışmaları yeniden düzenlenerek güncellenmiştir. 2024 yılında meslek kuruluşlarının yasa ve tüzüklerinin yürürlüğe girmesi ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenirken,
577
yeni yasal düzenlemelerle hazırlanan harç miktarları ile ilgili gelir kalemlerinde artış öngörülmektedir.
Bankalarda uygulanan kredi ve satış sözleşmelerine ait pul işlemelerinin otomasyon sistemi üzerinden gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla 19/1963 Sayılı Pul Yasası'na istinaden düzenlenen Yasa ve Tüzük çalışmalarına bağlı olarak otomasyon sisteminde hazırlanan değişiklikler ile zaman, işgücü ve gelir kaybı önlenerek ilgili gelir kalemlerinde artış hedeflenmektedir. Bu değişikliklere ilave olarak tüm sözleşmelerin pul işlemelerinin otomasyon sistemi üzerinden yapılabilmesi sağlanarak kısa vadeli kira sözleşmelerine ait pul işlemelerinde ortaya çıkan gelir kaybının ortadan kaldırılması, kayıt dışı ekonomide yer alan bu işlemelerin kayıt altına alınması sağlanarak yaşanan sıkıntıların giderilmesi hedeflenmektedir.
E-Fatura işlemleri, 2024 yılı sonunda tüzel kişilerden işlem hacmi yüksek olan işletmelerde uygulamasının zorunlu hale getirilmesiyle, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması sağlanacaktır.
27/1977 Sayılı Vergi Usul Yasası'na göre elektronik tebliğ (E-Tebliğ) ile ilgili tüzük kurallarının uygulaması zorunlu hale getirilerek, tahsil edilmesi gereken vergilerin tebliğ edilememesi nedeniyle zamanında tahsil edilemeyen veya gecikmiş tahsil edilen kamu alacaklarının tahsil edilebilmesi hedeflenmektedir. Bu düzenlemeyle gecikmiş kamu alacaklarının zamanında tahsili sağlanırken ilgili yıl geliri içerisinde vergilerin tahsilinin gerçekleşmesi hedeflenmektedir.
Yükümlülerde E-Tebliğ işlemlerinin uygulamaya geçirilmesi ve yaygınlaştırılarak verginin zamanında tahsili ile gelirlerin artırılması ve tarh zaman aşımına uğrayan vergilerin zamanında tahsil edilebilmesi ile gelir artışı hedeflenmektedir.
3. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Mali Analizi ve Stratejileri
3.1. Bütçe Dengesi
2025-2027 yılları OVMP döneminde merkezi devlet yönetimi bütçesinin gelir ve giderleri, bütçe dengesi ile bunların GSYİH içerisindeki oranları Tablo 2’de yer almaktadır.
578
| 2025 | 2026 | 2027 | |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri (Milyon TL) | 132.729 | 177.317 | 200.772 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri / GSYİH (%) | 45,40% | 50,39% | 49,61% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri (Milyon TL) | 136.592 | 178.275 | 200.588 |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri / GSYİH (%) | 46,72% | 50,66% | 49,56% |
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Dengesi (Milyon TL) | -3.863 | -958 | 184 |
| Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Dengesi / GSYİH (%) | -1,32% | -0,27% | 0,05% |
2025 yılı merkezî devlet devlet yönetim bütçe açığının GSYİH’ye oranının yüzde -1,32 olarak gerçekleşeceğ, bu Planda ve Planın “2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar” başlığı altında belirlenen politikalar çerçevesinde yeni gelir kaynakları yaratılarak, e-tebliğ işlemlerinin yaygınlaştırılmasıyla verginin zamanında tahsili sağlanarak ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınarak bütçe açığının GSYİH’ye oranının kademeli olarak 2026 yılına kadar yüzde -0,27 oranına düşeceğ, 2027 yılı sonunda da KKTC bütçesinin yüzde 0,05 oranında fazla vereceği tahmin edilmektedir.
3.2. Bütçe Giderleri
Merkezî devlet yönetiminin 2025-2027 dönemi bütçe giderleri makroekonomik göstergeler, temel politika belgelerinde ortaya konulan öncelikler ve kamu idarelerinin ihtiyaçları esas alınarak belirlenmiştir. Bu çerçevede, bütçe giderlerinin ekonomik tasnif bazında belirlenmesinde kullanılan ve öne çıkan temel unsurlar aşağıda belirtilmiştir.
Personel giderlerine ilişkin ödenek tahsisinde, kamu personeline mali imkânlar ve hedefler göz önünde bulundurularak Ocak ve Temmuz aylarında İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan TÜFE oranına göre maaş ve ücret artışı sağlanacağı ve kamuda personel istihdam edilmesi ile ilgili olarak merkezi devlet yönetim bütçe yasasında öngörülen sınırlamaya devam edileceği varsayılmıştır.
Mal ve hizmet alım giderlerinin belirlenmesinde, kamu idarelerinin OVMP döneminde uygulamaya koyacakları yeni programlar, hizmet genişlemesine bağlı olarak ortaya çıkacak ihtiyaçlar, döviz ve hayat pahalılığında oluşacak değişimler esas alınmıştır.
579
Cari transferlerin belirlenmesinde; maaş ve maaş benzeri ödemeler, özel bütçeli idarelere, düzenleyici ve denetleyici kurumlara yapılan katkılar, tarımsal destekleme ödemeleri, burslarda yapılacak artışlar, yurt içi ve yurt dışı tedavi ödemeleri ile diğer transferler dikkate alınmıştır.
Sermaye giderlerinin belirlenmesinde OVMP döneminde kamu yatırımlarına ilişkin belirlenen hedefler kapsamında eğitim ve sağlık konularında yatırımlar dikkate alınmıştır.
Yedek ödeneklerin belirlenmesinde, yıl içinde ortaya çıkabilecek öngörülmeyen giderler göz önünde bulundurulmuştur.
Faiz giderlerinin tahmininde, borç stokunun yapısı ve seyri, ulusal ve uluslararası piyasalardaki dalgalanmaların faiz giderlerine olası etkileri dikkate alınmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde 2025-2027 dönemi merkezi devlet yönetimi bütçe giderleri Tablo 3'te yer aldığı şekilde belirlenmiştir.
Tablo 3 - Ekonomik Sınıflandırma Bazında Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Giderleri (TL)
| (Milyon TL) | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 136.592 | 178.275 | 200.588 |
| Personel Giderleri | 44.345 | 58.356 | 64.607 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 3.824 | 5.057 | 5.604 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 9.905 | 11.886 | 13.075 |
| Faiz Giderleri | 1.049 | 1.364 | 1.637 |
| Cari Transferler | 58.424 | 75.850 | 83.937 |
| Sermaye Giderleri | 13.045 | 18.262 | 22.828 |
| Sermaye Transferleri | 0 | 0 | 0 |
| Borç Verme | 0 | 0 | 0 |
| Yedek Ödenek | 6.000 | 7.500 | 8.900 |
Yukarıda Tablo 3'te yer alan merkezi devlet yönetimi bütçe giderlerinin GSYİH'ye oranları ise Tablo 4'te gösterilmiştir.
580
Tablo 4 - Merkezi Devlet Yönetim Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%)
| Bütçe Giderlerinin GSYİH'ye Oranı (%) | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Giderleri | 46,72 | 50,66 | 49,56 |
| Personel Giderleri | 15,17 | 16,58 | 15,96 |
| Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri | 1,31 | 1,44 | 1,39 |
| Mal ve Hizmet Alım Giderleri | 3,39 | 3,38 | 3,23 |
| Faiz Giderleri | 0,36 | 0,39 | 0,40 |
| Cari Transferler | 19,98 | 21,55 | 20,74 |
| Sermaye Giderleri | 4,46 | 5,19 | 5,64 |
| Sermaye Transferleri | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Borç Verme | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Yedek Ödenek | 2,05 | 2,13 | 2,20 |
3.3. Bütçe Gelirleri
Merkezi devlet yönetimi bütçe gelirleri, OVMP'de yer alan makroekonomik göstergeler ile gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelirlerin geçmiş yıllarda gösterdiği eğilim dikkate alınarak belirlenmiştir.
OVMP'de 2025, 2026 ve 2027 mali yılı bütçe gelir tahminleri yapılırken, DPÖ makroekonomik gerçekleşme ve tahminler tablosunda yer alan ilgili yıllara ait TÜFE tahmin oranları dikkate alınmıştır. Genel bütçe kapsamı dışında kalan merkezi devlet yönetimi kapsamındaki kamu idarelerinde denk bütçe yaratılmış olması nedeniyle; (a) Devlet katkısı alan kamu idarelerinden katkı miktarları düşülerek giderlerini karşılayacak öz gelirlere ulaşılmış, (b) Devlet katkısı almayan kamu idarelerinin tüm giderleri de aynı zamanda ilgili kamu idaresinin öz gelirlerini oluşturmuştur.
581
Tablo 5 - Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Gelirleri
| Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesi Gelirleri (Milyon TL) | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| Vergi Gelirleri | 87.002 | 124.696 | 143.175 |
| Vergi Dışı Gelirler * | 13.367 | 18.393 | 20.600 |
| Alınan Bağış Yardım ve Krediler | 18.600 | 16.446 | 16.676 |
| Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Toplam Gelir | 118.969 | 159.535 | 180.451 |
| Kamu İdarelerinin Öz Gelirleri (41/2019 Sayılı Yasaya ekli Cetvel ILIII ve IV) | 13.760 | 17.782 | 20.321 |
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ TOPLAM GELİR | 132.729 | 177.317 | 200.772 |
- Sermaye Gelirleri, Diğer Gelirler, Alacaklardan Tahsilat, Red ve İadeler dahil edilmiştir.
2025 Mali Yılı Genel Bütçe Gelir Tahminleri Hazırlanırken;
Dünya genelinde ard arda yaşanan krizlerin dünya ekonomisine yansımaları yüksek enflasyon şeklinde kendini ortaya koymuştur. Ekonomik krizin etkileri, alınan ve ortaya konan önlemler ile azaltılmaya çalışılırken, belirlenen gelir artırıcı stratejilerle gelir kalemlerinde ortaya çıkacak değişiklikler ve hedefler öngörülmüştür. Bu strateji ve planlamalarla dolaysız vergilerin oluşturduğu gelir kalemleri, hedef konulan gelir artırıcı önlemler ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması ile 2024 mali yılı gelirlerine, hayat pahalılığına ilave olarak, kayıtsız ekonominin kayıt altına alınması adına stratejik çalışmalar yapılan bazı gelir kalemlerine ek artış getireceği öngörülmüştür.
Dolaylı vergiler içerisinde yer alan harçlar gibi gelir kalemlerine yüzde 63, dolaysız vergilere de yüzde 85'lik bir artış getirilerek düzenleme yapılmıştır.
2026 Mali Yılı genel bütçe gelir tahminleri hazırlanırken;
2023 – 2024 yıllarında başlatılmış olan kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması strateji çalışmaları ile geliştirilen projelerin 2024 – 2025 yıllarında uygulamaya geçmesiyle enflasyon oranında anlamlı düşüş kaydedilerek ekonomik istikrarın sağlanması ve Bütçe açığının yüzde 75 oranında azaltılması hedeflenmektedir.
Bazı gelir kalemlerinde artış oranı yüzde 37,6 öngörülürken, bazı gelir kalemlerinde ise yüzde 47,6 artış oranı öngörülmüştür.
582
2027 Mali Yılı genel bütçe gelir tahminleri hazırlanırken;
Dolaysız vergilerin oluşturduğu gelir kalemleri, hedef konulan gelir artırıcı önlemler kapsamında yapılan yasa çalışmaları ile kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması hedeflenerek 2026 mali yılı gelirlerinde, hayat pahalılığına ilave olarak bazı gelir kalemlerine ek artış getireceği öngörülmüştür.
Bazı gelir kalemlerinde artış oranı yüzde 12 öngörülürken, bazı gelir kalemlerinde ise yüzde 17 artış oranı öngörülmüştür.
3.4. Bütçe Açığının Finansmanı
Merkezi devlet yönetimi bütçesindeki gelirlerin artışı, bu Planın “2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar” başlığı altında belirtilen yasalardaki düzenlemelerin yapılması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, e-fatura ve e-tebliğ uygulamasına geçilerek vergilerin zamanında ödenmesinin sağlanmasıyla gerçekleşecektir.
Geçtiğimiz yıl Maliye Bakanlığı web sayfasında yayımlanan “2024 – 2026 Orta Vadeli Bütçe Çerçevesi”nde yer alan 2025 yılı merkezi devlet yönetimi toplam tahmini giderine göre bu yıl yayımlanacak plandaki 2025 yılı merkezi devlet yönetimi toplam tahmininde artış yönünde sapma gerçekleşmiştir. Bu sapmanın nedenini, gerçekleşen enflasyona ve yalnızca 2024 yılı Ocak, Nisan ve Eylül aylarında kamu çalışanları ve emekli maaşlarına uygulanacak hayat pahalılığına bağlamak mümkündür.
Geçtiğimiz yıl ilk defa yürürlüğe konulan “2024-2026 Orta Vadeli Mali Plan”da yeni gelir kaynaklarının yaratılması ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, yürürlüğe konacak yasal düzenlemeler ile ekonominin etkin ve verimli, denetlenebilir ve kontrolünün sağlanabilir olması ile 2026 yılı sonunda bütçede gelir ve gider dengesinin sağlanması hedeflenmiştir. Bu Planda da herhangi bir sapma öngörülmeden 2026 yılı sonunda bütçede gelir ve gider dengesinin sağlanması hedeflenmekte ve 2027 yılı sonunda bütçe fazlası ortaya çıkacağı öngörülmektedir.
2023 yılından itibaren EFT-POS özelliği olan yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanma zorunluluğu getirilmiş ve 2024 – 2025 yıllarında yazar kasa kullanma zorunluluğunda olan tüm sektörlerin EFT-POS özelliği olan yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanımına geçmesi
583
zorunlu kılınmıştır. Buna bağlı olarak 2024 – 2025 yıllarında KDV beyanları ile ödenecek KDV miktarlarında artış gerçekleşeceği öngörülmektedir.
Mevzuat düzenlemelerinin yapılması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, e-fatura ve e-tebliğ uygulamasına geçilerek vergilerin zamanında ödenmesinin sağlanması ile vergi gelirlerinde artış sağlanması hedeflenmektedir. Maliye politikası olarak kamuda mali disiplin tedbirlerinin artırılarak devam edilmesi hedeflenmektedir. Kamu harcamalarında ve cari harcamalarda tasarruf yoluna gidilerek bütçe dengesinin daha sağlıklı bir yapıya kavuşması hedeflenmektedir.
4. Ulusal Politika Öncelikleri (2025 – 2027)
Bütçenin mali olanakları çerçevesinde ve KKTC Başbakanlığı’nın oluşturduğu ulusal politika öncelikleri⁶ dikkate alınarak bütçe ödenek kalemlerine kaynak tahsisi yapılması yoluna gidilecektir.
4.1. Kamu-Maliye
İstikrarlı büyüme için özel kesim yatırımlarını ve dış kaynaklı yatırımları artırmaya yönelik politikalara devam edilecektir. Kamu yatırımlarının büyük ölçekli altyapı alanlarına yönlendirilmesine önem verilerek kamuda israfı azaltmaya yönelik politikalar uygulanacaktır. Sürdürülebilir kamu finansman dengesi kurularak, gelir artırıcı tedbirler yanında harcama disiplinini ve kaynaklarının verimli kullanılabilmesi yönünde uygulanan maliye politikaları ile bütçe disiplini sağlanacaktır.
Ülkemizde kayıt dışı ekonomi ve suç gelirlerinin aklanması mücadelesinin daha etkili bir şekilde yapılması sağlanacaktır.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele amacı ile ilgili tüm mevzuatın iyileştirilmesinin yanı sıra vergi denetim kapasitesinin güçlendirilmesi ve mükelleflerin vergiye gönüllü uyumu sağlanacak, gümrük idarelerinin kayıt dışılıkla mücadelede etkinliği ve verimliliği artırılacak, E-ticaretteki kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla, internet ortamında ticaret yapan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerinin kavranmasına yönelik mevcut düzenlemeler gözden geçirilecek, bu kapsamda yapılacak denetimler artırılacaktır.
Ticari işlemlerde ortaya çıkması muhtemel kayıt dışılığın azaltılmasına yönelik olarak nakit kullanımının azaltılmasına (bir üst sınır belirlenerek) ve kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasının yasaklanmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır.
584
1/2024 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının, Terörizmin Finansmanının ve Kitle İmha Silahlarının Yaygınlaşmasının Finansmanının Önlenmesi Yasası ile bu Yasa tahtında yürülüğe giren tüzükler çerçevesinde paydaşların mevzuat ve uygulamalarla ilgili farkındalığını artıracak çalışmalar yürütülecektir.
E-Maliye projesinin yürütülmesine ilişkin yapılan sözleşme çerçevesinde Gelir ve Vergi Dairesi yönetimi verginin doğuşundan tahsil edilinceye kadar yapacağı takip sistemi ile vergi gelirlerinin artırılmasında önemli katkılar sağlayacaktır.
Yapılacak yasal düzenlemeler ve güncellemeler ile gelirlerin artırılması ve ülke ekonomisinin kontrolü sağlanarak etkin, verimli ve denetlenebilir bir ekonomi yaratılması sağlanacaktır.
Kamu hizmetleri yürüten Bakanlıkların, Bakanlıklara bağlı Dairelerin ve kurumlarının teşkilat yasaların gözden geçirilerek teknik ve idari alt yapının geliştirilerek kamuda sunulan hizmetlerin veriminin artırılması hedeflenmektedir.
Sermaye piyasası ile ilgili mevzuat gözden geçirilerek güncellenecek ve sermaye piyasaları ile ilgili gerekli tüm altyapı çalışmaları yapılacak, hisse senetleri piyasasının yeni şirketlerin katılımı ile daha güçlü bir şekilde işlemlerine yeniden başlaması ile borçlanma araçları piyasası ile türev işlemler piyasası aracılığıyla ülkemizin finansal ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde yeniden şekillendirilecektir.
Reel sektörün, özellikle KOBİ’lerin, finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla mali sistemden daha fazla yararlanması sağlanacaktır.
4.2. Ekonomi
Piyasa aksaklıklarının giderilmesine öncelik verecek şekilde serbest piyasa ekonomisinin işleyişi desteklenecek, iş ve yatırım ortamı iyileştirilecektir.
İş ve yatırım ortamının desteklenmesi ve geliştirilmesine yönelik mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır. Yatırımcıları ülkeye çekmek ve özel sektörün geliştirilmesine yönelik KKTC’de iş kurma prosedürlerinin basitleştirilmesi yönünde çalışmalar yapılacaktır.
Ticaret ile ilgili uygulamalarda otomasyona geçilmesi için çalışmalar yapılacak ve bürokratik süreçlerin basitleştirilmesi sağlanacaktır.
Serbest piyasa koşullarını sağlamak için devletin ve belediyelerin denetim ve düzenleyici rolü etkinleştirilecektir.
Kaynaklar açısından sıkıntı olmayan yerli ürünler üretimi ve ürün çeşitliliği artırılarak gelir ve istihdam sağlanacak dışa bağımlılık azaltılarak yatırımlara önem verilecektir.
585
4.3. Sağlık
Bireylerin bedenen ve ruhen sağlıklı yaşam sürdürmeleri ve ihtiyaç halinde kaliteli, güvenilir, bir sağlık sisteminden faydalanmaları için her ilçede ve her bölgede halkın rahatlıkla ulaşabileceği sağlık kuruluşlarının bulunduğu sağlık sistemi oluşturulacaktır. Sağlık kuruluşlarının süratli, güvenli ve sürdürülebilir sağlık hizmetleri sunabilmesi için gerekli bina, alt yapı, donanım, yeterli nitelik ve nicelikteki personel sayısı ve yasal mevzuat çalışmaları hızla tamamlanacaktır.
Sağlık Bakanlığına bağlı ilgili teknik Dairelerin Teşkilat Yasaları güncellemecek, otomasyon sistemleri tamamlanacak ve vatandaşların tedavi için sağlık hizmetlerine ve ilaçlara daha kolay ulaşması sağlanacaktır.
112 Acil, Sağlık ve Ambulans Hizmetlerinin daha kurumsal olabilmesi için 112 Acil Sağlık ve Ambulans Hizmetleri mevzuatı yasallaştırılarak gerekli donanım, ambulans ve eğitimli personel sağlanacak ve bu ağın ülkenin her noktasına hizmet verebilecek hale getirilmesi sağlanacaktır.
Tüm hastanelerin, deprem dayanıklılık testleri yapılmış, deprem altındaki muhtemel davranışları tespit edilmiş ve gerekli tüm önlemlerin alınması adına, “güçlendirme projeleri”nin yapılmasına başlanmıştır. Güçlendirme projelerinin bitiminde ise, projeler ışığında güçlendirme uygulamalarına başlanacaktır.
İnşaatı devam eden Girne Devlet Hastanesi, süratle tamamlanarak halkımızın hizmetine sunulması yanında, yeni Güzelyurt Devlet Hastanesi yapımının yılsonuna doğru tamamlanması, Değirmenlik, Maraş, Pamuklu ve Lapta sağlık ocağı yapımına başlanılması, plan ve proje süreci tamamlanmış olan Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri (AMATEM) Binası’nın 2024 yılı içerisinde ihalesinin sonuçlandırılması hedeflenmektedir. Ayrıca, Dr. Burhan Nalbantoğlu Hastanesi’nde depreme dayanıklılığın artırılması amacı ile güçlendirme ve yenileme çalışmaları başlatılacaktır.
Ani sağlık şoklarına ve acil durumlara hazırlıklı olunmasının öneminden yola çıkarak acil durumlarda güvenilir bilgi akışı ve koordinasyonun sağlanmasına yönelik altyapı ve kapasite güçlendirilmesi çalışmaları yapılacaktır.
Yangında zarar gören Devlet Laboratuvarı’na ait binanın tadilatı ve laboratuvarın eski kapasitesine ulaşması ve Gıda Güvenliği, Ürün Güvenliği ve Halk Sağlığı açısından önem arz eden ekipmanlarla donatılarak, yeniden akredite edilmesi için gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
E-sağlık sisteminin tüm modüllerin ivedilikle tamamlanarak E-devlet kapsamında hizmete girmesi hedeflenmektedir.
586
Genel Sağlık Sigortası Yasası ivedilikle hazırlanarak hayata geçirilecektir.
Kan ve Kan Bileşenlerinin Kalite ve Güvenliği Yasası'nın AB müktesebatı göz önünde bulundurularak hazırlanması ve yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
4.4. Eğitim ve Kültür
Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve İzleme Komitesi tarafından onarım, tadilat ve güçlendirme projeleri tamamlanan 47 okul ihale aşamasına getirilmiş, 15 okulun ihalesi sonuçlandırılmış, 25 okulun güçlendirme bedeli için bloke onayı alınmış ve 4 okulun kullanılamayacak durumda olması nedeniyle “kullanım dışı” olarak karar alınmış ve 10 okulun Türkiye Cumhuriyeti tarafından onarım, tadilat ve güçlendirme projelerinin finanse edilmesi hedeflenmektedir.
Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve İzleme komitesi tarafından belirlenen kamu okullarının onarım, tadilat ve güçlendirme projelerine devam edilirken, kullanım dışı kararı alınan kamu okullarının yıkılıp, yeniden yapılandırma projeleri başlatılacaktır.
Milli Eğitim Bakanlığı altındaki mevzuat çağa ve teknolojiye uygun olarak yenilenecektir.
Ülkemizde, mesleki teknik eğitim, özel eğitim ve hayat boyu eğitim standartlarının geliştirilmesine yönünde uluslararası normlarla benzerlik gösterecek müfredatların geliştirilmesi sağlanacak ve erişimi kolaylaştırılacaktır.
Bakanlığımız bünyesinde çalışmaları yürütülmekte olan MEBBİS (MEB Bilgi Sistemi) Projesi’nin devamı ve uygulamaya konulmasıyla eğitime dair çok daha kapsamlı, güvenilir, erişilebilir, uluslararası kıyaslanabilir verilerin seri bir şekilde derlenmesi ve sistematik bir zeminde kullanıcıların hizmetine sunulması sağlanacaktır.
Okul öncesi eğitimin iki yıla çıkarılması için insan kaynakları ve fiziki alt yapı hazırlanarak bir program çerçevesinde uygulamaya konacaktır.
Tüm üniversitelerin marka tanınırlığı ile kampüs şehirleri, yurt dışında tanıtımlarının ortak yapılabilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde bir Devlet Politikası oluşturulacaktır.
Yüksek Kalite Kurulu’nun oluşturulması için mevzuat çalışmaları tamamlanarak Yükseköğretim kurumlarının Yüksek Kalite Kurulu tarafından akreditasyonun sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.
Ülkemiz ekonomisine büyük katkısı olan yükseköğrenim kurumlarına yurt dışından gelen öğrenci sayısının ve kalitesinin artırılmasına yönelik çalışma üniversitelerle birlikte yürütülecek ve yeni yurt yapımı için teşvikler verilecektir.
587
Özel eğitim sisteminin geliştirilmesi adına teknik destek projesinin başlatılması ve uygulamaya yönelik hedeflerin hayata geçirilmesi sağlanacaktır.
Kültürel miras ve tarihi değere sahip varlıklarımızın korunması, bakımı, onarımı ve restorasyon çalışmaları hızlandırılarak gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır.
4.5. Tarım
“KKTC Su Temin Projesinin” sağlayacağı avantajlarla hayata geçirilmesine olanak sağlanacak olan tarım, kırsal kalkınma, hayvan ve bitki sağlığı ile gıda güvenliği konularında güncel değişimler de dikkate alınarak, ihracat açısından karşılaştırmalı rekabetçi üstünlüğe sahip ürün yetiştirme imkânlarını ortaya koyan orta ve uzun vadeli tarımsal kalkınma programı hazırlanacaktır.
Tarımsal araştırmaların ülke önceliklerine göre daha etkin yürütülmesinin sağlanması için kurumsal yapılanma geliştirilecek ve mevzuat güncellemecektir.
Entegre Tarım Bilgi Sistemleri’nin oluşturulması, tüm tarım faaliyetlerinin kayıt altına alınarak daha izlenebilir bir sistem oluşturulmasıyla tarımsal planlama ve politika geliştirme sağlıklı bir zeminde inşa edilmesi için çalışmalar başlatılacaktır. Çiftçi Kayıt Sistemi kurularak tarımsal destekler Entegre Kayıt Sistemi’ne göre verilecektir.
Hellim üretimi ve ticaretinin AB standartlarında yapılması ve hellimin coğrafi işaret tescilinde belirlenen kurallara uygun üretimini sağlayacak eylem planı güncellenerek süt ürünlerine yönelik atılması öngörülen adımlar ivedilikle hayata geçirilecektir.
Yeşil ve dijital dönüşüme ayak uydurmak, sürdürülebilir, rekabetçi üretim ve çevre için bilinçlendirme ve yönlendirme çalışmaları yapılacaktır.
Toprak verimliliğini artıracak çalışmalar teşvik edilecek, su kısıtı dikkate alınarak ülkenin bitki üretim deseni oluşturulacak ve bitkisel üretimde planlı üretime geçilerek, nitelikli genetik materyal kullanılarak verimin yükseltilmesi sağlanacaktır.
Yöresel ve coğrafi işaretli ürünlerin artırılması ve tanıtılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. İyi tarım uygulamaları konusunda mevzuatlar tamamlanarak, sertifikalı üretim geliştirilerek, yaygınlaştırılacaktır.
Yeraltı ve yerüstü su varlığının korunması ve etkin kullanımının sağlanmasına yönelik “Su Master Planı” hazırlanarak hayata geçirilecektir.
Tarımsal destekler; gerçek üreticiyi, gıda arz güvenliğini, kırsal kalkınma ve turizm sektörünün ihtiyaçları da dikkate alınarak yeniden yapılandırılacaktır.
588
Narenciye sektörü için 20-30 bin ton kapasiteli soğuk hava deposunun kurulması, konsantre tesisinin kapasitesinin artırılması, meyvelerin dilimlenip kurutulması için kurutma ve paketleme hattı kurulması ve markalaştırılması sağlanacaktır.
Ülkede yer alan mezbahaları gıda güvenliği standartlarına kavuşturularak, Merkezi Mezbaha oluşturulacaktır. Hayvansal atıkların ortadan kaldırılmasına yönelik yönelik etkin bir sistem kurulup uygulanması sağlanacaktır.
Üreticilerin kaynaklarının paylaşılması, ürünlerin toplu satışının ve pazarlık gücünün artırılması amacıyla çiftçi kooperatifleri ve birliklerinin kurulması desteklenecektir.
Toprak Koruma Yasası ve Biogüvenlik Yasası hazırlanacaktır.
Tarım sektöründe yerel çeşitlerin geliştirilmesi, hastalıklarla mücadele için yeni yöntemlerin bulunması ve ürün çeşitliliğinin artırılması için araştırma ve geliştirme yatırımları yapılacaktır.
Ülkemizdeki iklim değişikliğinin etkileri üzerine araştırmalar yapılarak bitkisel ve hayvansal üretimimiz değişikliklere uygun olarak çeşitlendirilerek korunacaktır.
4.6. Turizm
Ülkemizin en önemli yerel gelir kaynaklarından biri olan turizm desteklenerek ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkısını artıracak şekilde turizm faaliyetlerinin yıl boyunca devamlılık arz etmesini sağlayacak turizm çeşitleri geliştirilerek özel ilgi turizmi ve ortak destinasyonlar şeklinde sunulacaktır.
Ülkemizin sahip olduğu doğal, tarihi ve kültürel değerler ortaya çıkarılarak turizm ürününe dönüştürülecek ve kültürel varlıklara duyarlı, yerel ürünleri öne çıkaran, yerel-halka dayalı, alternatif (özel ilgi) turizm ürünleri zenginleştirilecektir.
Tarihi ve kültürel değere sahip kent merkezlerinin, köy içlerinin, doku koruma alanlarının ve eski eser olarak tescilli binaların korunması, sürdürülebilirliğinin sağlanması ve turizme kazandırılması yönünde gerekli çalışmalar gerçekleştirilecektir.
Turizm gelirinin artırılması, mevcut pazarların güçlendirilmesi ve yeni pazarların oluşturulması amacıyla tanıtım faaliyetleri yürütülecektir. Sektörün ihtiyaçları doğrultusunda turizm üst politika dokümanlarında güncellemeler yapılacaktır.
Turizm markalaştırılarak nitelikli turistin ülkeye gelmesi sağlanacaktır.
4.7. Çevre
Sürdürülebilir çevre prensipleri doğrultusunda, doğal kaynakların korunması ve yönetilmesi sağlanarak iklim değişikliğiyle mücadelede kapasite ve toplumsal farkındalık yaratılacaktır.
589
Dünyanın doğal dengesine zarar vermeden, çevreyle uyumlu bir şekilde üretilen yenilenebilir enerji olarak ülkemizde kullanılan güneş enerjisinin yanında rüzgâr enerjisi ve dalga enerjisi kaynaklarının kullanılması için fizibilite çalışması yapılacaktır.
Katı atık yönetiminin döngüsel ekonomi ilkeleri gözetilerek etkinleştirilmesi sağlanacak ve atıkların düzenli depolama alanlarında ortadan kaldırılması ile ilgili her türlü tedbir alınacaktır.
Güngör Düzenli Depolama Alanının rehabilitasyon projesinin tamamlanması ve bitiş tarihi sonradan belirlenmek üzere uzun dönem işletme ihalesinin yapılmasına yönelik çalışmaların tamamlanması sağlanacaktır.
Ülkemizdeki sanayi ve turizm faaliyetlerinin çevreye olan etkisi azaltılarak atık su ile atıkların insan ve çevreye olan etkileri en aza indirilecek, içme suyu kaynakları etkin yönetilerek deniz ve hava kirliliğinin önlenmesi sağlanacaktır.
Ülkemizdeki kısıtlı su kaynaklarının zenginleştirilmesi sağlanarak suyun verimli kullanımı ile ilgili gerekli önlemler alınacaktır.
Doğal afetler açısından ülkenin potansiyeli belirlenerek gerekli önlemler alınacak ve sürekli takip sağlanacaktır.
Çevre kirliliğine karşı caydırıcılığı olmayan yürürlükteki cezalar daha etkin ve caydırıcı hale getirilecek, hem merkezi hem de yerel yönetimlerce kararlı bir şekilde uygulanacaktır.
Kimyasallar Yasa Tasarısı'nın yasallaşarak yürürlüğe girmesi ve piyasanın mevzuata uygun olarak düzenlenmesi sağlanacaktır.
4.8. Bayındırlık ve Ulaştırma
Genişbant altyapısının geliştirilmesinin zor olduğu bölgelerde ve mobil iletişimin yeterli olmadığı yerleşim yerlerinde alt ve üst yapı kurulumları tamamlanacak, 5G yeni nesil mobil haberleşme sistemlerinin kurulup ve hizmete sunulması ile dünya standartlarında dijital entegrasyon sağlanacaktır. KAMUNET altyapısı için, yüksek hızlı, kaliteli ve güvenli erişim sağlayan sabit ve mobil genişbant altyapılarının yaygınlaştırılması ve fiziki alt yapıların ortak kullanımı teşvik edilecektir.
E-Devlet Kapısı üzerinden sunulan entegre hizmetlerin nitelik ve niceliği artırılacaktır. KKTC'nin modern bir Telekomünikasyon şebekesine kavuşabilmesi ve yeni yatırımların yapılabilmesi için kamu-özel iş birliği modelinin yapılandırılması sağlanacaktır.
Ulaştırma çeşitlerinin teknik ve ekonomik açıdan en uygun yerlerde kullanıldığı dengeli, esnek, emniyetli, güvenli ve etkin bir ulaştırma altyapısı oluşturulacaktır.
Trafik yoğunluğunu azaltmada oldukça etkin bir yöntem olan toplu taşıma planlaması yapılacaktır ve şehirlerdeki trafik yoğunluğunun ve kazaların azaltılması amacıyla şehir içi ulaşımda talep
590
yönlü politikalar uygulanarak, bireysel araç kullanımı yerine sürdürülebilir ve çevreci toplu taşıma sistemlerinin kullanılması özendirilecektir.
Trafik güvenliği konusunda faaliyet gösteren mevcut kurum ve kuruluşlar arasındaki koordinasyon ile veri paylaşımı en üst seviyeye çıkarılacaktır. Ulaştırma sektöründe bakım-onarım hizmetlerinin zamanında ve yeterli düzeyde karşılanmasını sağlayacak bir yapıya kavuşturulacak ve ulaştırma altyapılarının yeterli hizmet seviyesinde tutulmasına yönelik gerekli yatırımlara ağırlık verilecektir.
Trafik Tabela ve İşaretlerinin Uluslararası normlara uyumlaştırılabilmesi için mevzuat ve altyapı hazırlanacaktır.
Karayollarının uluslararası trafik güvenlik standartlarına yükseltilmesi yanında sürüş ehliyetlerinin uluslararası standartlara getirilmesi ve trafikteki can ve yol güvenliğinin artırılması için şehir ve bölge planlama standartlarına uygun yeni projeler üretilecektir.
Türkiye Cumhuriyeti ile yapılan mali işbirliği protokolü kapsamında Akıllı Ulaşım Sistemleri, Dinamik Kavşak Yönetimi Sistemi, Kavşak İzleme Sistemi, hız tespit kameralarının modernizasyonu, plaka tanıma sistemi ve aşırı yük taşıyan kamyonların tespiti için kantar sistemleri hayata geçirilecektir.
Başbakanlık ve Ekonomik Örgütler Platformu (EÖP) arasında KKTC kara sınır kapılarının iyileştirilmesine yönelik imzalanan protokol kapsamında Metehan kara sınır kapısı ve Beyarmudu kara sınır kapısının iyileştirme çalışmaları başlatılmış olup, çalışmaların süratle tamamlanması hedeflenmektedir.
Yeni liman yatırımları ve mevcut limanların rehabilite edilerek daha verimli işletilmesi için finansal kaynak sağlanacak ve aynı zamanda limanların rekabetçi bir yapıda işletilmesi gerçekleştirilecektir. Kalecik Bölgesi ve Gemikonağı Bölgesi’nde yeni liman inşa edilmesine ve Gazimağusa Limanı’nın iyileştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar başlatılacaktır.
4.9. Enerji
Toplumsal hayatın ve ekonomik kalkınmanın devamlılığın sağlanması ve ekonomik gelişmeler ile nüfus artışına bağlı olarak sürekli artan talebi karşılamak üzere gerekli olan elektrik enerjisinin sürekli, kaliteli, verimli, güvenilir, çevreye duyarlı ve en düşük maliyetle tüketicilere sunulması amacıyla gerekli kararlar alınıp uygulamaya konacaktır.
Çağımıza uygun güncel, modern şartlarla yönetilecek etkinlik, verimlilik, şeffaflık, hesap verebilirlik temelinde bir KIB-TEK oluşturularak bu çerçevede yönetilecek ve işletilecektir. Kıb-Tek elektrik ağı altyapısının üretim, iletim ve dağıtım olarak güçlendirilmesi projeleri
591
hazırlanmış olup en kısa sürede uygulamaya geçilecektir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti ile protokolü imzalanmış olan “kablo ile enterkonnekte projesi” hayata geçirilecektir.
Dünya genelinde kullanımı yaygınlaşan ve yasal düzenlemeler ile zorunlu hale getirilmekte olan elektrikli taşıt kullanımı ve bu araçlar için kurulan şarj istasyonlarının, elektrik şebekesine ilave yük katacağı değerlendirilerek bu hususta gerekli yasal mevzuatın ve altyapının hazırlanmasına yönelik çalışmalar hızlandırılacaktır. Enerji verimliliğine yönelik yasa ve tüzük çalışmalarındaki eksikler giderilecektir.
Fiber haritası oluşturulacak. Fiber bağlantılar her binaya ulaştırılması hedeflenerek iletişim kalitesi artırılacaktır. Bu sayede elektronik otomasyon ve e-devlet sistemi güvenli bir şekilde sağlanıp halkın günlük hayatı kolaylaştırılarak devletin her alanda denetim ve hizmet kalitesi artırılacaktır.
Yenilenebilir enerji ile dağınık üretim teşvikleri artırılarak özendirilecektir.
4.10. Sanayi ve Ticaret
Ekonomik ve toplumsal kalkınma sağlanarak belli bir hızda büyüme ve sanayileşmenin gerçekleştirilebilmesi, uluslararası standartlara uygun, yurt içi ve yurtdışı piyasalarda kalite ve fiyat açısından rekabet edebilen, katma değeri yüksek ürünler üreten bir sektör oluşturulması sağlanacaktır.
Sanayi sektörü öncelikle ihracat odaklı ve ithal ikamesini sağlayacak ürünler üretmesi şekilde desteklenecektir. İhracat odaklı yapılandırılması amacıyla sanayi bölgeleri verimlilik esasına göre yeniden düzenlenecek, altyapıdan kaynaklanan sorunların çözülmesi için tedbirler alınarak, yeni kurulacak OSB’ler için ÇED raporu kapsamında sektörlere göre gruplaşmayı sağlayacak yerleşim planları oluşturulacaktır.
Yerli üretim ve istihdam desteklenecek, turizm, yükseköğrenim ve inşaat sektörlerinde yerli ürün kullanımın artırılması için katma değeri ve yerel girdisi yüksek ürünlerin tüketimi teşvik edilerek, özellikle turizm sektöründe yerli üretimin kullanılması için ilgili paydaşlarla etkin politikalar geliştirilecektir.
Yerli ürünlerle ilgili markalaşma, planlama, reklam, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri artırılacaktır.
Dünyada bacasız sanayi olarak kabul edilen, hammaddesi büyük ölçüde yetişmiş insan gücü olan yüksek katma değerli AR-GE, İnovasyon ve Bilişim teknolojilerini kapsayan yazılım sektörünün gelişmesi teşvik edilecektir. Teknopark ve teknokent yasaları düzenlenerek yazılım sektörü yatırımcılarının etkin biçimde faydalanmaları sağlanacaktır.
Yerli Mali Yasa Tasarısının yasallaşarak yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
592
4.11. İnşaat ve Konut
Ülkemizde akıllı, çevreci, güzellikleri öne çıkaran, yaşam kalitesi yüksek, güvenli, sürdürülebilir şehirler ve yerleşim yerleri oluşturmak için hazırlanan inşaat yatırımları ve mimari projeler imar kurallarına ve yasalara uyumlu bir şekilde gerçekleştirilecek, denetimler artırılarak kaçak yapılaşmalar önlenecek ve kayıtsız müteahhitlik hizmetleri durdurulacaktır.
Proje aşamasından uygulama aşamasına kadar olan tüm inşaatlarda, denetim ve kontrollerinin bir tamam ve eksiksiz yapılabilmesi için gerekli tüm mevzuat güncellemecek ve yol haritasının çıkarılması sağlanacaktır.
Yapı güvenliğinin sağlanması açısından uluslararası standartlara uygun ve dayanıklı inşaat malzemelerinin kullanılması sağlanacak, yerel inşaat malzemesi üretimi ve kullanılması desteklenecek ve tüm yapı malzemelerinin standartlara uygunluğu denetlenecektir.
Taşınmaz Mal Edinme ve Uzun Vadeli Kiralama (Yabancılar) Yasası, Sözleşmeler Yasası, Emlakçıların Kayıt ve İşlemleri Yasası ve Kat Mülkiyeti ve Kat İrtifakı Yasası günümüz koşullarına ve ülkemiz ihtiyaçlarına göre revize edilerek güncellemecektir.
Dar gelirliler başta olmak üzere, halkın temel konut ihtiyacının daha yüksek oranda karşılanması için gerekli önlemler alınarak; devletin sosyal konut üretim politikasına öncelik verilecektir.
Şehir Planlama Dairesi bünyesinde çalışmaları başlatılan Ülkesel İmar Planı’nın 2024 yılsonu itibarıyla tamamlanması hedeflenmektedir.
Belirlenecek konut politikaları, Ülkesel Fiziki Plan ve kentsel/bölgesel planlarla uyum içinde yürütülecektir. Konut politikaları, konut ihtiyacını karşılarken konut çevresi ve yaşayanların sosyoekonomik sorunlarının çözümlenmesini de kapsayacak düzeye getirilecektir.
Depreme karşı dayanıklılık testi ve risk analiz raporlarında riskli bulunup güçlendirilmesi mümkün olmayan ve yıkılması gereken yapıların depreme dayanıklı ve güvenli olarak düzenlenmesini sağlayacak mevzuat çalışmaları süratle tamamlanacaktır.
4.12. Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Ülkemizde çalışma hayatında, sürdürülebilir büyüme hedefleriyle uyumlu istihdam imkanlarının geliştirilmesi, gençler ve kadınların işgücüne etkin katılımının sağlanması, işgücü niteliğinin yükseltilmesi, işsizliğin azaltılması, iş kazalarının ve kayıt dışı istihdamın önlenmesinin sağlanması, istihdamının artırılması, uluslararası normlara uygun, sosyal güvenlik alanında ise norm ve standart birliği sağlanarak kaliteli hizmet sunan ve nüfusun tümünü kapsayan bir yapı oluşturulacaktır.
593
Çalışma yaşamı ile ilgili düzenlemelerde Avrupa Birliği normları ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri ile tam uyumun sağlanması amacıyla mevzuat gözden geçirilerek uluslararası standartlara uygun olarak güncellemecektir.
İşsizliği azaltmak ana hedef olmakla birlikte Kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda ilgili tüm paydaşlarla iş birliği yapılacak ve teknolojik altyapının entegrasyonu sağlanarak denetim sistemleri etkinleştirilecektir.
Çalışma hayatına ve sosyal Devlet anlayışına uygun projelerin hayata geçirilmesi sağlanacaktır. İş güvenliği sağlanacak ve yerli işgücü istihdamının sağlanması için mesleki eğitimler teşvik edilecektir. Bu temel eğitimleri alan kişilerden, sektörlerin gelişmesi ve geliştirilmesi yönünde faydalanılması sağlanacaktır.
Sosyal devletin gereği olarak bakıma, yardıma ve korunmaya muhtaç tüm kesimlerin devletin korunması altına alınması için daha etkin önlemler geliştirilecektir.
Huzurevi Yasası ve Özel Huzurevleri Yasası günümüz koşullarına göre güncellemecek, yaşlılarımızın hayata bağlanmaları ve topluma uyum sağlamaları için gerekli destek sağlanacaktır. Bakımevleri ile ilgili çalışan yeni yasa ise sonuca ulaştırılacaktır. Yaşlılar için yapılacak olan yeni huzurevleri ve bakımevleri için gerekli olan tüm teşvikler verilecektir.
4.13. Teknoloji ve Dijital Dönüşüm
E-devletten başlamak üzere devlet alt yapısını geliştirilmesi ve dijital dönüşümün sağlanması için en kısa zamanda adımlar atılacaktır.
Toplumda nitelikli araştırmacı sayısı artırılacak bilim ve teknoloji bilinci ve araştırma altyapısı geliştirilecektir. Üniversiteler, özel sektör ve kamu kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmeye yönelik çalışmalar desteklenecektir.
Gençlerin teknoloji odaklı bölümlerde eğitim görmesi için teşvik edilmesi ve buna bağlı olarak da teknoparkların etkin hale getirilmesi sağlanacaktır. Teknoparklar ile ilgili yenilikçi ARGE projelerinin desteklenmesi ve teknoparkların ülke ekonomisine katkısının artırılması sağlanacaktır. Yazılım sanayicilerinin Teknopark ve AR-GE yasalarından en etkin biçimde faydalanmaları sağlanacaktır. Yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla üretim ve ihracatın teknoloji kompozisyonu iyileştirilecektir.
4.14. Doğal Afetler-Deprem
Depreme karşı dayanıklılık testi ve risk analiz raporlarında riskli bulunan ve güçlendirilmesi gereken okulların güçlendirilmesi veya güçlendirilmesi mümkün olmayan okulların da yeniden yapılması kararı alınmıştır. Alınan bu karar süratle hayata geçirilecektir.
594
Yerbilim Mühendisler Odası, İnşaat Mühendis Odası ve Jeoloji Maden Dairesi ortak çalışması ile belirlenecek kritik noktaların zemin etüt analizleri aranacaktır. Yapılaşmaya müsait olmayan alanların önceden belirlenerek, depremsellik haritasının oluşturulması ve doğal afetlerle ilgili mevzuatın iyileştirilmesi çalışmaları yapılacaktır.
Depreme karşı dayanıklılık testi ve risk analiz raporlarında riskli bulunup güçlendirilmesi mümkün olmayan ve yıkılması gereken yapıların depreme dayanıklı ve güvenli olarak ne şekilde ıslah edileceğini düzenleyecek “Afet Riski Altındaki Yapıların Dönüştürülmesi Yasası” çalışmaları süratle tamamlanacaktır.
4.15. Kooperatifler - Kooperatifçilik
Kooperatiflerin mali ve idari yönden güçlendirilmesi için yasal düzenleme ve idari kararlar yanında Kooperatif Şirketler Mukayyitliği’nin Teşkilat Yasası’nın güncellenmesi ve kooperatiflere sunulan hizmetlerin yeniden organize edilmesi için çalışmalar yapılacaktır.
Kooperatiflerin sürdürülebilir, hesap verebilir ve şeffaf bir şekilde yönetilmesi için denetimler etkinleştirilerek artırılacaktır.
5. Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar ve Kurumsal Ödenek Tavanları
5.1. Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar
Kamu idareleri 2025, 2026 ve 2027 yılları bütçe teklifleri, değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası’na ve bu Yasa tahtında Maliye Bakanlığı tarafından kendilerine göndereceği bütçe çağrısına uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır.
Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Bütün kamu idareleri, önceki dönemlerde olduğu gibi 2025 - 2027 dönemini kapsayan çok yıllı bütçe döneminde de aynı anlayışla hareket edeceklerdir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamındaki tüm kamu idareleri, Yasada ve bu Yasanın uygulanmasına ilişkin Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan genelgelerde yer alan usul, esas ve kurallar çerçevesinde ve belirtilen sürede 2025, 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini hazırlayıp Maliye Bakanlığına teslim edeceklerdir.
595
5.2. Kurumsal Ödenek Teklif Tavanları
Değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 21'inci maddesi gereğince, söz konusu Yasaya ekli I., II., III. ve IV. Cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan Merkezi Devlet Yönetimi Bütçesinin 2025, 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları bu Plana ekinde yer almaktadır.
Kamu idarelerinin ödenek teklif tavanları belirlenirken, Tablo-1'de yer alan Devlet Planlama Örgütü makroekonomik gerçekleşme, tahmin ve hedefler ile OVMP'de belirlenen ulusal öncelikler, kamu idarelerinin ihtiyaçları ve yürüttükleri önemli faaliyet ve projeler dikkate alınmıştır.
6. (2025 – 2027) Orta Vadeli Mali Planın Değerlendirilmesi
2025 – 2027 dönemi Orta Vadeli Mali Planı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanlığı, Devlet Planlama Örgütünce hazırlanan makroekonomik göstergeler esas alınarak hazırlanmış olup, bu plana göre merkezi devlet yönetimi bütçesinin ödenek teklif tavanları belirlenmiştir. Bu Planın “2.3. Bütçe Gelirlerine İlişkin Temel Politikalar” başlığı altında belirlenen yasal düzenlemelerin yürürlüğe girmesi, e-fatura ve e-tebliğ uygulamasına geçilmesi, 2025 yılı sonuna kadar ekonomik sektörlerde EFT-POS özelliği bulunan yeni nesil ödeme kaydedici cihazların kullanılmaya geçilmesiyle özellikle KDV beyanları ile ödenecek KDV miktarlarında artış gerçekleşeceği, kayıt dışı olan ekonominin de kayıt altına alınarak devlet gelirlerinde önemli ölçüde gelir artışı beklenmektedir. Bu Plan döneminde, yapılan/yapılacak mevzuatların yürürlüğe girmesi ile ekonominin etkin ve verimli, denetlenebilir ve kontrolünün sağlanabilir olmasıyla gelir artırıcı önlemler alınarak devlet gelirlerinin artırılması, 2025 mali yılından itibaren bütçe açığının kademeli olarak düşeceği, 2026 mali yılı sonu itibari ile bütçede gelir-gider dengesinin sağlanması ve denk bütçeye ulaşılması ve 2027 yılında da merkezi devlet yönetimi bütçesinde artıya geçilmesi hedeflenmiştir.
KKTC ekonomisinin yatırıma elverişli, bakir ekonomiler arasında olması nedeniyle dış yatırımcıyı teşvik politikalarının Orta Vadeli Plan Çerçevesinde düzenlenerek 2027 yılı sonunda teşvik, üretim ve ihracat politikalarıyla bütçe fazlası hedeflenmektedir.
KKTC’de ihracatın artırılması ve istikrar kazanması için ekonomide politik açılımların yapılması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı ile KKTC Maliye Bakanlığı arasında gerçekleştirilen üst düzey görüşmeler neticesinde mutabık kalınan, KKTC’nin dış ticaretinin geliştirilmesi, gümrükte otomasyonun sağlanması, Gümrük ve Rüsumat Dairesinin
596
altyapısının geliştirilerek yüksek standartlara getirilmesi ve bu temel hedef doğrultusunda belirlenen konuların bir an önce hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın Cumhuriyet Meclisi'nde kabul edilerek yasalaştığı 2019 yılında, toplam kamu borç stokunun GSYİH'ye oranı yüzde 146, iç borç stokunun GSYİH'ye oranı ise yüzde 38,6 seviyesinde idi. 2020 yılı ve sonrasında salgının yarattığı etkiler ile ekonomide yaşanan daralmaya bağlı olarak borç stoklarının GSYİH'ya oranlarında artışlar yaşanmıştır. 2021 yıl sonunda salgının ekonomik aktivitedeki etkisi en üst seviyede iken toplam borç stokunun GSYİH'ya oranı yüzde 225,1, iç borç stokunun GSYİH'ya oranı ise yüzde 52 seviyelerine ulaşmıştır. Oluşan bu rasylarda, toplam borç stoku içinde döviz cinsi krediler de olduğu için, hem döviz kurlarında yaşanan oynaklık, hem de rasyonun paydasında yer alan GSYİH rakamındaki değişiklikler etkili olmaktadır. Raporun ilk kısmında da belirtildiği üzere, salgın öncesi ekonomik büyüklüğe, 2023 yıl sonu itibarıyla ulaşılması tahmin edilmektedir. Bu tahmin kullanılarak 2023 yıl sonunda göre hesaplanan toplam borç stokunun GSYİH'ye oranı yüzde 133,8, iç borç stokunun GSYİH'ya oranının ise yüzde 21,9 seviyesinde olacağı tahmin edilmektedir.
Bu Plan döneminde de mali disiplin sağlanmaya devam edilecek ve merkezi devlet yönetimi bütçesi OVMP'de yer alan politika öncelikleri, makroekonomik göstergeler ve ödenek tavanları esas alınarak hazırlanacaktır. Buna bağlı olarak kamu idareleri de, kendi kurumsal öncelikleri doğrultusunda bütçe tekliflerini sunacaklardır.
EK
MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ 2025 - 2026 - 2027 BÜTCESİ
ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2025 MALİ YILI BÜTCESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLANA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Der. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Fale Giderleri | Cari Transferler | Sormaya Giderleri | Sormaya Transferleri | Bury Verme | Yedek Ödere | TOPLAM |
| Camborkapkanlığa | 397.590.000 | 35.293.000 | 46.708.000 | 0 | 3.015.000 | 2.250.000 | 0 | 0 | 0 | 484.856.000 |
| Camboriyet Merkezi | 469.630.000 | 34.636.000 | 26.008.000 | 0 | 195.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 530.469.000 |
| Baybakanlık | 994.896.000 | 96.591.000 | 140.687.000 | 0 | 192.985.000 | 206.550.000 | 0 | 0 | 0 | 1.631.709.000 |
| Baybakan Yarımızlığa, Tanım, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 1.298.166.000 | 120.713.000 | 273.399.000 | 0 | 5.907.000 | 141.975.000 | 0 | 0 | 0 | 1.840.160.000 |
| Beyenhalık ve Ulupama Bakanlığı | 2.102.565.000 | 177.084.000 | 308.905.000 | 0 | 71.000 | 627.000.000 | 0 | 0 | 0 | 3.215.625.000 |
| Dıştaki Bakanlığı | 643.866.000 | 39.002.000 | 202.541.000 | 0 | 0 | 3.330.000 | 0 | 0 | 0 | 888.739.000 |
| Malice Bakanlığı | 2.169.827.000 | 194.294.000 | 102.601.000 | 840.000.000 | 44.633.219.000 | 7.135.890.000 | 0 | 0 | 6.000.000.000 | 61.035.831.000 |
| İşgileri Bakanlığı | 1.895.333.000 | 147.840.000 | 669.742.000 | 0 | 614.360.000 | 315.090.000 | 0 | 0 | 0 | 3.642.365.000 |
| Mük Eğitim Bakanlığı | 11.872.188.000 | 760.897.000 | 1.324.116.000 | 0 | 745.758.000 | 661.050.000 | 0 | 0 | 0 | 15.364.009.000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 369.818.000 | 33.007.000 | 29.577.000 | 0 | 0 | 14.700.000 | 0 | 0 | 0 | 447.102.000 |
| Tunm ve Değil Kaynaklar Bakanlığı | 1.204.363.000 | 97.526.000 | 367.685.000 | 0 | 2.418.000.000 | 93.750.000 | 0 | 0 | 0 | 4.181.324.000 |
| Sağlık Bakanlığı | 4.762.152.000 | 457.570.000 | 3.712.468.000 | 0 | 678.565.000 | 480.000.000 | 0 | 0 | 0 | 10.090.755.000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 672.329.000 | 78.271.000 | 69.657.000 | 0 | 4.234.827.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5.055.084.000 |
| Mahkemeler | 712.881.000 | 60.304.000 | 35.630.000 | 0 | 0 | 14.700.000 | 0 | 0 | 0 | 823.515.000 |
| Hebek Dairesi (Başvancılık) | 272.957.000 | 21.589.000 | 9.627.000 | 0 | 0 | 4.380.000 | 0 | 0 | 0 | 308.553.000 |
| Sayımay Başkanlığı | 136.472.000 | 11.458.000 | 7.219.000 | 0 | 133.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 155.282.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 69.211.000 | 5.816.000 | 11.125.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 86.152.000 |
| Yüksek Yönetim Denetgisi (Onbulunan) | 30.954.000 | 327.000 | 3.865.000 | 0 | 45.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 35.191.000 |
| Peki Genel Müdürlüğü | 5.735.375.000 | 249.071.000 | 240.736.000 | 0 | 0 | 40.500.000 | 0 | 0 | 0 | 6.265.682.000 |
| Güvenlik Kurvetleri Komutanlığı | 3.894.239.000 | 515.055.000 | 860.601.000 | 0 | 1.056.510.000 | 40.950.000 | 0 | 0 | 0 | 6.367.355.000 |
| Sivil Savunma Taşlıktı Başkanlığı | 244.781.000 | 16.880.000 | 120.901.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 382.362.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 39.949.593.000 | 3.113.224.000 | 8.563.798.000 | 840.000.000 | 54.583.590.000 | 9.782.115.000 | 0 | 0 | 6.000.000.000 | 122.832.320.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2025 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLANA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Gönelik Kur. Dov. Primi GıA | Mıf ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Trazeler | Sermaye Giderleri | Sermaye Trazelerleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 98.480.000 | 10.498.000 | 2.545.000 | 0 | 27.604.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 139.127.000 |
| Bayrak Radyo Televizyonu Kurumu | 1.025.824.000 | 114.650.000 | 61.100.000 | 0 | 348.289.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.549.865.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 330.148.000 | 26.269.000 | 123.388.000 | 63.000.000 | 68.382.000 | 2.382.225.000 | 0 | 0 | 0 | 2.993.412.000 |
| Kıbrıs Türk Sist Endüstrisi Kurumu | 62.078.000 | 9.744.000 | 61.476.000 | 4.200.000 | 2.931.000 | 3.300.000 | 0 | 0 | 0 | 143.729.000 |
| Serbest Liman ve Belge İdaresi | 111.520.000 | 15.999.000 | 57.785.000 | 0 | 5.145.000 | 750.000 | 0 | 0 | 0 | 191.199.000 |
| Aranlık Öğrenme Akademisi | 49.529.000 | 3.893.000 | 2.771.000 | 0 | 0 | 750.000 | 0 | 0 | 0 | 56.943.000 |
| Valdiler İdaresi | 159.299.000 | 14.011.000 | 77.996.000 | 0 | 219.145.000 | 17.070.000 | 0 | 0 | 0 | 487.521.000 |
| Dle İşleri Dairesi | 418.970.000 | 54.918.000 | 23.014.000 | 0 | 56.226.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 553.128.000 |
| Değiz Akdeniz Üniversitesi | 3.374.195.000 | 429.709.000 | 586.609.000 | 141.400.000 | 2.980.576.000 | 566.310.000 | 0 | 0 | 0 | 8.078.797.000 |
| Lelke Avrupa Üniversitesi | 648.191.000 | 193.895.000 | 319.208.000 | 630.000 | 17.076.000 | 107.190.000 | 0 | 0 | 0 | 1.286.190.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 6.278.232.000 | 873.586.000 | 1.315.892.000 | 209.230.000 | 3.725.374.000 | 3.077.595.000 | 0 | 0 | 0 | 15.479.909.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2025 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLANA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Gönelik Kur. Dev. Primi GıA | Mıf ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Trazeler | Sermaye Giderleri | Sermaye Trazelerleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 16.781.000 | 2.166.000 | 2.049.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20.996.000 |
| Belirbet Kurulu | 14.923.000 | 0 | 910.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 15.833.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haherleşme Kurumu | 63.138.000 | 7.506.000 | 60.104.000 | 0 | 0 | 164.726.000 | 0 | 0 | 0 | 295.474.000 |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 7.079.000 | 829.000 | 654.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8.562.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Düzenleme, Alandüzeyim ve Konutüseviye Kurulu (YÖDAK) | 49.986.000 | 6.186.000 | 2.812.000 | 0 | 412.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 59.396.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 151.907.000 | 16.687.000 | 66.529.000 | 0 | 412.000 | 164.726.000 | 0 | 0 | 0 | 400.261.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2025 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLANA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dışındaki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Gönelik Kur. Dev. Primi GıA | Mıf ve Hizmet Alım Giderleri | Faiz Giderleri | Cari Trazeler | Sermaye Giderleri | Sermaye Trazelerleri | Borç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Faiz Farkı Fonu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Genel Tanım Sigortası Fonu | 35.049.000 | 7.168.000 | 18.875.000 | 0 | 547.527.000 | 20.250.000 | 0 | 0 | 0 | 628.869.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DIŞINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 35.049.000 | 7.168.000 | 18.875.000 | 0 | 547.527.000 | 20.250.000 | 0 | 0 | 0 | 628.869.000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2025 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACİKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gıd. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bucç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 96.255.000 | 10.498.000 | 2.545.000 | 0 | 27.604.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 136.502.000 |
| Bayrak Radyo Teknviyonu Kurumu | 1.017.288.000 | 114.650.000 | 53.300.000 | 0 | 348.289.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.533.527.000 |
| Toprak Ürünleri Kurumu | 349.552.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 349.552.000 |
| Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Serbest Liman ve Bilge İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Atadish Öğrensos Akutizmin | 49.529.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 49.529.000 |
| Vidaflar İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Etn İşleri Dairesi | 404.798.000 | 54.652.000 | 0 | 0 | 55.949.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 515.399.000 |
| Doğu Akdeniz Üniversitesi | 111.265.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 111.265.000 |
| Lofuz Avrupa Üniversitesi | 55.633.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 55.633.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 1.984.320.000 | 179.800.000 | 55.845.000 | 0 | 431.842.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.651.807.000 |
DÜZENLEVİCİ VE DENETLEVİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2025 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACİKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gıd. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bucç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 13.276.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13.276.000 |
| Rekabet Kurulu | 14.923.000 | 0 | 910.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 15.833.000 |
| Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Kişisel Verileri Kurumu Kurulu | 7.079.000 | 829.000 | 654.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8.562.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Alandüzeyen ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK) | 49.986.000 | 6.186.000 | 2.812.000 | 0 | 412.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 59.396.000 |
| DÜZENLEVİCİ VE DENETLEVİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 85.264.000 | 7.015.000 | 4.376.000 | 0 | 412.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 97.067.000 |
2026 MALİ YILI MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ
TOPLAM ÖDENEK TEKLİF TAVANI
| ACİKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜTÇESİ | Personel Giderleri | Seryal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gıd. | Mal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bucç Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| 44.345.197.000 | 3.823.850.000 | 9.904.873.000 | 1.049.230.000 | 58.424.649.000 | 13.044.686.000 | 0 | 0 | 6.000.000.000 | 136.592.485.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL)
2020 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACİRLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sergei Görmük Kar. Dev. Prisiz Giri | Mcl ve Hizmet Alım Giderleri | Fazı Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Bory Verme | Yedek Ödemek | TÖPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 523.207.000 | 46.674.000 | 56.049.000 | 0 | 3.618.000 | 3.150.000 | 0 | 0 | 0 | 632.658.000 |
| Cumhuriyet Müdürü | 618.008.000 | 45.803.000 | 31.298.000 | 0 | 234.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 695.254.000 |
| Beybülümlük | 1.309.230.000 | 127.742.000 | 168.824.000 | 0 | 231.582.000 | 285.170.000 | 0 | 0 | 0 | 2.126.548.000 |
| Beybülüm Yürütmülüğü, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Belirtilüğü | 1.708.318.000 | 159.643.000 | 328.079.000 | 0 | 7.089.000 | 108.765.000 | 0 | 0 | 0 | 2.401.854.000 |
| Beyazletlik ve Uluşumla Belirtilüğü | 2.766.864.000 | 234.194.000 | 370.686.000 | 0 | 85.000 | 877.800.000 | 0 | 0 | 0 | 4.249.629.000 |
| Dagatm Belirtilüğü | 847.205.000 | 51.581.000 | 243.049.000 | 0 | 0 | 4.662.000 | 0 | 0 | 0 | 1.146.585.000 |
| Müilya Belirtilüğü | 2.835.378.000 | 204.054.000 | 123.121.000 | 1.092.000.000 | 58.716.006.000 | 9.990.246.000 | 0 | 0 | 7.500.000.000 | 80.480.885.000 |
| İçişleri Belirtilüğü | 2.494.158.000 | 195.319.000 | 803.691.000 | 0 | 750.487.000 | 441.126.000 | 0 | 0 | 0 | 4.684.981.000 |
| Milli Eğitim Belirtilüğü | 15.625.170.000 | 1.006.287.000 | 1.588.939.000 | 0 | 959.561.000 | 925.470.000 | 0 | 0 | 0 | 20.103.427.000 |
| Hüresem ve Enerji Bakanlığı | 486.661.000 | 43.652.000 | 35.492.000 | 0 | 0 | 20.580.000 | 0 | 0 | 0 | 586.385.000 |
| Türen ve Doğal Kaynaklar Belirtilüğü | 1.504.878.000 | 128.979.000 | 441.222.000 | 0 | 2.901.600.000 | 131.250.000 | 0 | 0 | 0 | 5.187.929.000 |
| İzığlık Belirtilüğü | 6.266.740.000 | 605.157.000 | 4.454.561.000 | 0 | 829.642.000 | 672.000.000 | 0 | 0 | 0 | 12.828.480.000 |
| Çalışma ve Seryaş Görmük Belirtilüğü | 884.749.000 | 103.514.000 | 83.588.000 | 0 | 5.572.340.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.644.191.000 |
| Mülüminler | 938.114.000 | 79.753.000 | 42.756.000 | 0 | 0 | 20.580.000 | 0 | 0 | 0 | 1.081.203.000 |
| Hüret Döme (İnşaat cıbbı) | 359.197.000 | 28.532.000 | 11.552.000 | 0 | 0 | 6.132.000 | 0 | 0 | 0 | 405.433.000 |
| Suyum İlaçları | 179.590.000 | 15.154.000 | 8.662.000 | 0 | 146.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 205.553.000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 91.078.000 | 7.692.000 | 13.310.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 112.120.000 |
| Yüksek Yönetim Derenişleri (Ottosforum) | 40.734.000 | 433.000 | 4.638.000 | 0 | 54.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 45.859.000 |
| Polis Genel Müdürlüğü | 7.547.449.000 | 329.397.000 | 288.883.000 | 0 | 0 | 56.760.000 | 0 | 0 | 0 | 8.222.429.000 |
| Üst-uzak Kuvvetleri Komisyonu | 5.124.612.000 | 681.161.000 | 1.032.721.000 | 0 | 1.267.812.000 | 57.330.000 | 0 | 0 | 0 | 8.163.636.000 |
| Sivli Savunma Taşlıları Başkanlığı | 322.119.000 | 22.324.000 | 145.081.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 489.524.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 52.571.547.000 | 4.117.245.000 | 10.276.554.000 | 1.092.000.000 | 71.240.336.000 | 13.694.961.000 | 0 | 0 | 7.500.000.000 | 168.492.643.000 |
109
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2024 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Görevleri | Sosyal Görünük Kar. İlev. Primi Gök | Mül ve Hizmet Aşım Görevleri | Fais Görevleri | Cari Transferler | Sormaçe Görevleri | Sormaçe Transferleri | Burs Verme | Yedek Ödznek | TOPLAM |
| Türk Aşması Kıbrıs (TAK) | 129.599.000 | 13.883.000 | 3.004.000 | 0 | 33.125.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 179.652.000 |
| Büyük Başya Teknolojisi Kurumu | 1.349.882.000 | 151.624.000 | 73.320.000 | 0 | 417.947.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.992.773.000 |
| Tayrak Ürünleri Kurumu | 434.441.000 | 34.741.000 | 148.066.000 | 81.990.000 | 82.058.000 | 3.335.115.000 | 0 | 0 | 0 | 4.116.321.000 |
| Kibre Türk Bir Endüstrisi Kurumu | 81.689.000 | 12.886.000 | 73.771.000 | 5.460.000 | 3.517.000 | 4.620.000 | 0 | 0 | 0 | 181.943.000 |
| Sofreya Liman ve Belge İdaresi | 146.749.000 | 21.158.000 | 69.342.000 | 0 | 6.174.000 | 1.090.000 | 0 | 0 | 0 | 244.473.000 |
| Atyrink Öğretmen Alanlaması | 65.175.000 | 5.148.000 | 3.325.000 | 0 | 0 | 1.050.000 | 0 | 0 | 0 | 74.658.000 |
| Velutler Liması | 209.621.000 | 18.530.000 | 93.595.000 | 0 | 262.974.000 | 23.898.000 | 0 | 0 | 0 | 608.618.000 |
| Zila İşleri Düzesi | 351.325.000 | 72.628.000 | 27.657.000 | 0 | 67.471.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 719.039.000 |
| Belge Adansını Ümmetmesi | 4.440.100.000 | 368.291.000 | 702.930.000 | 183.820.000 | 3.576.692.000 | 792.834.000 | 0 | 0 | 0 | 10.265.667.000 |
| Lutlu Avrupa Ümmetmesi | 852.954.000 | 256.427.000 | 383.049.000 | 819.000 | 20.491.000 | 150.066.000 | 0 | 0 | 0 | 1.663.806.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 8.261.524.000 | 1.155.316.000 | 1.579.069.000 | 271.999.000 | 4.470.449.000 | 4.308.633.000 | 0 | 0 | 0 | 20.046.990.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2024 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzensleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Görevleri | Sosyal Görünük Kar. İlev. Primi Gök | Mül ve Hizmet Aşım Görevleri | Fais Görevleri | Cari Transferler | Sormaçe Görevleri | Sormaçe Transferleri | Burs Verme | Yedek Ödznek | TOPLAM |
| Veyin Yüksek Kurulu | 22.082.000 | 2.864.000 | 2.459.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 27.405.000 |
| Bekebet Kurulu | 19.637.000 | 0 | 1.092.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20.729.000 |
| Bilgi Teknolojisi ve Haberleşme Kurumu | 83.084.000 | 9.927.000 | 72.125.000 | 0 | 0 | 230.616.000 | 0 | 0 | 0 | 395.752.000 |
| Kapuri Verileri Kurumu Kurulu | 9.314.000 | 1.097.000 | 785.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11.196.000 |
| Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Alüminasyon ve Karetilasyon Kurulu (ÖZDAK) | 65.776.000 | 8.181.000 | 3.374.000 | 0 | 454.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 77.825.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 199.893.000 | 22.069.000 | 79.835.000 | 0 | 494.000 | 230.616.000 | 0 | 0 | 0 | 532.907.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DİŞİNDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2024 MALİ YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dişindeki Fonlar | Personel Görevleri | Sosyal Görünük Kar. İlev. Primi Gök | Mül ve Hizmet Aşım Görevleri | Fais Görevleri | Cari Transferler | Sormaçe Görevleri | Sormaçe Transferleri | Burs Verme | Yedek Ödznek | TOPLAM |
| Fen/Fonla/Fonla | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Genel Turan Sigortası/Fonla | 46.121.000 | 9.479.000 | 22.650.000 | 0 | 657.033.000 | 28.350.000 | 0 | 0 | 0 | 765.633.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DİŞİNDAKİ FONLAR TOPLAMI | 46.121.000 | 9.479.000 | 22.650.000 | 0 | 657.033.000 | 28.350.000 | 0 | 0 | 0 | 763.633.000 |
602
ÖZEL BÜYÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2026 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Görünük Kur. Der. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cart Tranchetier | Sermaye Giderleri | Sermaye Tranchetieri | Borç Verme | Yedek Ödnek | TÖPLAM |
| Türk Ağzası Kılımı (TAK) | 126.662.000 | 12.882.000 | 3.054.000 | 0 | 33.121.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 176.726.000 |
| Beyazı Radyo Teknolojisi Kanunu | 1.208.650.000 | 151.624.000 | 63.960.000 | 0 | 417.547.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.972.181.000 |
| Toprak Ortadan Kanunu | 328.385.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 328.385.000 |
| Kıbrıs Türk İsti Birbirliğini Kanunu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Serbest Liman ve Bölge İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Atarredı Gjeremen Akademisi | 65.175.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 65.175.000 |
| Vidofta İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Zira İşleri (İzare) | 532.674.000 | 72.277.000 | 0 | 0 | 67.139.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 672.090.000 |
| Değiz Akdotuk Üniversitesi | 146.414.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 146.414.000 |
| Lelâz Avrupa Üniversitesi | 73.207.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 73.207.000 |
| ÖZEL BÜYÇELİ İDARELER TÖPLAMI | 2.611.167.000 | 237.784.000 | 67.014.000 | 0 | 518.211.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.434.176.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2026 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Görünük Kur. Der. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cart Tranchetier | Sermaye Giderleri | Sermaye Tranchetieri | Borç Verme | Yedek Ödnek | TÖPLAM |
| Tayac Yüksek Kurulu | 17.470.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 17.470.000 |
| İstihber Kurulu | 19.627.000 | 0 | 1.092.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20.729.000 |
| Bilgi Teknolojisi ve Birbirliğine Kanunu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Kapıya Yedek Kanunu Kurulu | 9.214.000 | 1.097.000 | 785.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11.196.000 |
| Yükseköğüsün Paydosu, Denetleme, Aktülasyon ve Karelikasyon Kurulu (YÖDAK) | 65.776.000 | 8.181.000 | 3.374.000 | 0 | 454.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 77.823.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TÖPLAMI | 112.197.000 | 9.278.000 | 5.251.000 | 0 | 494.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 127.220.000 |
2026 MALİ YILI MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜYÇELİ
TÖPLAM ÖRENEK TEKLİF TAVANI
| ACRILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİMİ BÜYÇELİ | Personel Giderleri | Sosyal Görünük Kur. Der. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fais Giderleri | Cart Tranchetier | Sermaye Giderleri | Sermaye Tranchetieri | Borç Verme | Yedek Ödnek | TÖPLAM |
| 58.355.721.000 | 5.057.047.000 | 11.885.843.000 | 1.363.999.000 | 75.849.607.000 | 15.262.560.000 | 0 | 0 | 7.500.000.000 | 178.274.777.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I. CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEKLERİ
| AÇIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kamu İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Güvenlik Kur. Dev. Primi Gid. | Mal ve Hizmet Alanı Giderleri | Pais Giderleri | Cari Transferler | Sermaye Giderler | Sermaye Transferleri | Bunı Verme | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Cumhurbaşkanlığı | 579,259,000 | 51,722,000 | 61,654,000 | - | 3,981,000 | 3,938,000 | - | - | - | 700,554,000 |
| Cumhuriyet Meclisi | 684,217,000 | 50,758,000 | 34,330,000 | - | 258,000 | - | - | - | - | 769,563,000 |
| Başbakanlık | 1,449,492,000 | 141,564,000 | 185,707,000 | - | 234,742,000 | 261,463,000 | - | - | - | 2,392,968,000 |
| Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı | 1,891,335,000 | 176,917,000 | 360,887,000 | - | 7,800,000 | 248,457,000 | - | - | - | 2,685,396,000 |
| Bayındırlık ve Ulaşma Bakanlığı | 3,063,287,000 | 259,554,000 | 407,754,000 | - | 95,000 | 1,097,251,000 | - | - | - | 4,827,919,000 |
| Dıştırtı Bakanlığı | 938,067,000 | 57,162,000 | 267,354,000 | - | - | 5,828,000 | - | - | - | 1,268,411,000 |
| Maliye Bakanlığı | 3,161,284,000 | 226,133,000 | 135,433,000 | 1,310,400,000 | 63,002,343,000 | 12,487,809,000 | - | - | 8,900,000,000 | 91,224,492,000 |
| İçitirtı Bakanlığı | 2,761,366,000 | 216,674,000 | 884,060,000 | - | 866,604,000 | 551,408,000 | - | - | - | 5,280,112,000 |
| Milli Eğitim Bakanlığı | 17,296,932,000 | 1,115,167,000 | 1,747,833,000 | - | 1,060,730,000 | 1,156,838,000 | - | - | - | 22,377,500,000 |
| Ekonomi ve Enerji Bakanlığı | 538,798,000 | 48,375,000 | 39,041,000 | - | - | 25,726,000 | - | - | - | 651,940,000 |
| Turim ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı | 1,754,671,000 | 142,934,000 | 485,244,000 | - | 3,191,780,000 | 164,063,000 | - | - | - | 5,738,772,000 |
| Sağlık Bakanlığı | 6,938,116,000 | 670,613,000 | 4,900,458,000 | - | 913,845,000 | 840,001,000 | - | - | - | 14,263,033,000 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 979,335,000 | 114,714,000 | 91,947,000 | - | 6,169,117,000 | - | - | - | - | 7,355,313,000 |
| Mahkemeler | 1,038,617,000 | 88,382,000 | 47,032,000 | - | - | 25,726,000 | - | - | - | 1,199,757,000 |
| Hidrak Dairesi (Başçavcılık) | 397,679,000 | 31,641,000 | 12,707,000 | - | - | 7,666,000 | - | - | - | 449,695,000 |
| Sayışçay Başkanlığı | 108,830,000 | 16,753,000 | 9,529,000 | - | 160,000 | - | - | - | - | 235,312,000 |
| Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı | 100,836,000 | 8,524,000 | 14,685,000 | - | - | - | - | - | - | 124,045,000 |
| Yüksek Yönetim Dönemi (Otobudumun) | 45,098,000 | 480,000 | 5,101,000 | - | 59,000 | - | - | - | - | 50,738,000 |
| Pola Genel Müdürlüğü | 8,356,032,000 | 365,038,000 | 317,771,000 | - | - | 70,876,000 | - | - | - | 9,109,717,000 |
| Güvenlik Kurvelleri Komutanlığı | 5,673,629,000 | 754,862,000 | 1,135,993,000 | - | 1,394,594,000 | 71,663,000 | - | - | - | 9,030,741,000 |
| Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı | 356,629,000 | 24,740,000 | 159,580,000 | - | - | - | - | - | - | 540,958,000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI | 58,203,709,000 | 4,562,727,000 | 11,304,309,000 | 1,310,400,000 | 78,567,086,000 | 17,118,713,000 | - | - | 8,500,000,000 | 100,266,044,000 |
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2027 MALİ YILI BÜTCESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Personel Giderleri | Sosyal Gönüllü Kur. İlev. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fak Giderleri | Cart Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Boşç Vermo | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Türk Ajansı:Edem (TAK) | 143.469.000 | 15.386.000 | 3.359.000 | 0 | 36.438.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 198.652.000 |
| Dermik Bütçe Teknolojisi Kurumu | 1.454.454.000 | 168.030.000 | 80.652.000 | 0 | 459.741.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.202.877.000 |
| Toprak Ümaden Kurumu | 480.970.000 | 38.499.000 | 162.872.000 | 98.280.000 | 98.264.000 | 4.168.894.000 | 0 | 0 | 0 | 5.029.779.000 |
| Edem Türk İsti Enflaması Kurumu | 90.438.000 | 14.280.000 | 81.148.000 | 6.552.000 | 3.869.000 | 5.775.000 | 0 | 0 | 0 | 202.062.000 |
| Sarbert Liman ve Bölge Merkezi | 162.466.000 | 25.448.000 | 76.277.000 | 0 | 6.792.000 | 1.313.000 | 0 | 0 | 0 | 270.296.000 |
| Asmah Öğrenme Alanlaması | 72.156.000 | 5.705.000 | 3.658.000 | 0 | 0 | 1.313.000 | 0 | 0 | 0 | 82.832.000 |
| Yekiller Merkezi | 232.071.000 | 20.554.000 | 102.954.000 | 0 | 288.271.000 | 29.873.000 | 0 | 0 | 0 | 674.703.000 |
| Din İşleri Düzesi | 610.370.000 | 80.487.000 | 30.375.000 | 0 | 74.218.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 795.454.000 |
| Doğu Akdeşat Hizmeti | 4.915.635.000 | 629.780.000 | 774.323.000 | 239.584.000 | 3.934.361.000 | 991.043.000 | 0 | 0 | 0 | 11.460.726.000 |
| Lelka Avrupa Üniversitesi | 944.305.000 | 284.172.000 | 421.354.000 | 983.000 | 22.541.000 | 187.583.000 | 0 | 0 | 0 | 1.860.938.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI | 9.146.334.000 | 1.289.321.000 | 1.736.976.000 | 326.399.000 | 4.917.495.000 | 5.285.794.000 | 0 | 0 | 0 | 22.793.319.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2027 MALİ YILI BÜTCESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Büzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Personel Giderleri | Sosyal Gönüllü Kur. İlev. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fak Giderleri | Cart Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Boşç Vermo | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Yeriz Yüksek Kurulu | 24.447.000 | 3.174.000 | 2.705.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 30.326.000 |
| Süfüzel Kurulu | 21.740.000 | 0 | 1.202.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 22.942.000 |
| Bilgi Teknolojisi ve Hebelciya Kurumu | 91.982.000 | 11.001.000 | 79.337.000 | 0 | 0 | 288.270.000 | 0 | 0 | 0 | 470.590.000 |
| Kişisel Yedek Kurumu Kurulu | 10.312.000 | 1.215.000 | 864.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 12.391.000 |
| Yükseküğünün Parılama, Devrimleme, Akreditasyon ve Kısıtlamayım Kurulu (YÖDGE) | 72.820.000 | 9.066.000 | 3.712.000 | 0 | 544.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 86.142.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TOPLAMI | 221.301.000 | 24.456.000 | 87.820.000 | 0 | 544.000 | 288.270.000 | 0 | 0 | 0 | 622.391.000 |
GENEL BÜTÇE KAPSAMI DISINDAKİ FONLAR (IV. CETVEL)
2027 MALİ YILI BÜTCESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI
| ACIKLAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Genel Bütçe Kapsamı Dişindeki Fonlar | Personel Giderleri | Sosyal Gönüllü Kur. İlev. Primi Gid | Hal ve Hizmet Alım Giderleri | Fak Giderleri | Cart Transferler | Sermaye Giderleri | Sermaye Transferleri | Boşç Vermo | Yedek Ödenek | TOPLAM |
| Fiat Fada Fırını | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Genel Tarım Sigortası Fırını | 51.060.000 | 10.504.000 | 24.915.000 | 0 | 722.736.000 | 35.438.000 | 0 | 0 | 0 | 844.653.000 |
| GENEL BÜTÇE KAPSAMI DISINDAKİ FONLAR TOPLAMI | 51.060.000 | 10.504.000 | 24.915.000 | 0 | 722.736.000 | 35.438.000 | 0 | 0 | 0 | 844.653.000 |
605
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II. CETVEL)
2027 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACKILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Özel Bütçeli İdareleri | Provenel Görevleri | Socyal Gönüllik Kur. Der. Primi Göl | Mal ve Hizmet Alım Görevleri | Fak Görevleri | Cari Transferler | Sormayı Görevleri | Sormayı Transferleri | Bory Verner | Yedek Öderek | TÖPLAM |
| Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) | 140.227.000 | 15.386.000 | 2.355.000 | 0 | 36.438.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 195.410.000 |
| Beyazköy Bağır Tahirüğünün Kurumu | 1.402.019.000 | 168.030.000 | 70.356.000 | 0 | 459.741.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.180.140.000 |
| Tayrak Genelim Kurumu | 363.555.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 363.555.000 |
| Kıbrıs Türk Set Embietsini Kurumu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Şehvet Liman ve Bölge İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Aletrak Öğretmen Alanlaması | 72.156.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 72.156.000 |
| Yekilist İdaresi | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Zira İşleri Dairesi | 589.725.000 | 80.098.000 | 0 | 0 | 71.033.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 743.674.000 |
| Değiz Alderak Üniversitesi | 162.095.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 162.095.000 |
| Lafın Avcaya Üniversitesi | 81.048.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 81.048.000 |
| ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TÖPLAMI | 2.890.823.000 | 263.514.000 | 73.715.000 | 0 | 570.032.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.798.084.000 |
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR (III. CETVEL)
2027 MALİ YILI DEVLET KATKISI
| ACKILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar | Provenel Görevleri | Socyal Gönüllik Kur. Der. Primi Göl | Mal ve Hizmet Alım Görevleri | Fak Görevleri | Cari Transferler | Sormayı Görevleri | Sormayı Transferleri | Bory Verner | Yedek Öderek | TÖPLAM |
| Yayın Yüksek Kurulu | 19.341.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 19.341.000 |
| Şekaver Kurulu | 21.740.000 | 0 | 1.202.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 22.942.000 |
| Diğer Teknolojileri ve Dehşetlenme Kurumu | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Kapısal Veriler Kurumu Kurulu | 10.312.000 | 1.215.000 | 864.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 12.391.000 |
| Yükseköğretim Parolama, Denetleme, Alandüseyon ve Kurulmesyon Kurulu (YÖDAK) | 72.820.000 | 9.066.000 | 3.712.000 | 0 | 544.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 86.142.000 |
| DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR TÖPLAMI | 124.213.000 | 10.281.000 | 5.778.000 | 0 | 544.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 140.816.000 |
2027 MALİ YILI MERKEZİ DEVLET YÖNETİM BÜTÇESİ
TÖPLAM ÖDENEK TEKLİF TAVANI
| ACKILAMA | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | TÖPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MERKEZİ DEVLET YÖNETİM BÜTÇESİ | Provenel Görevleri | Socyal Gönüllik Kur. Der. Primi Göl | Mal ve Hizmet Alım Görevleri | Fak Görevleri | Cari Transferler | Sormayı Görevleri | Sormayı Transferleri | Bory Verner | Yedek Öderek | TÖPLAM |
| 64.607.368.000 | 5.604.213.000 | 13.074.427.000 | 1.636.799.000 | 83.937.285.000 | 22.828.215.000 | 0 | 0 | 0 | 8.900.000.000 |