Ü(K-I)927-2024

2024 FİYAT İSTİKRAR FONU (AKARYAKIT, TARIMSAL ÜRÜN VE TÜKETİM MADDELERİ) (FONA YATIRILACAK MİKTARLAR) (DEĞİŞİKLİK) EMİRNAMESİ

(Önerge No:989/2024) (M.B.)

Bakanlar Kurulu, ekte sunulan 2024 Fiyat İstikrar Fonu (Akaryakıt, Tarımsal Ürün ve Tüketim Maddeleri) (Fona Yatıralacak Miktarlar) (Değişiklik) Emirnamesi'ni onaylayarak, Resmi Gazete'de yayımlanmasına karar verdi.

22.5.2024

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ RESMÎ GAZETE

Sayı : 104 EK V 22 Mayıs, 2024

Sayı : 8

Bölüm I

Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi

Şirketler Yasası Fasıl 113

YABANCI ŞİRKETİN

SİCİLDEN KAYDININ SİLİNMESİ

327. madde tahtında sicilden kaydın silinmesi

Aşağıdaki sınırlı sorumlu şirketin, yukarıda belirtilen yasa hükmüne uygun olarak sicilden kaydı silinmiştir.

COINSATE TEKNOLOJİ ANONİM ŞİRKETİ 15.03.2024 YŞ. 476

Şirketler Mukayyidi

(15)

16

Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi

Şirketler Yasası Fasıl 113

LİMİTED ŞİRKETLERİN

SİCİLDEN KAYDININ SİLİNMESİ

327. madde tahtında sicilden kaydın silinmesi

Aşağıdaki sınırlı sorumlu şirketlerin, yukarıda belirtilen yasa hükmüne uygun olarak sicilden kaydı silinmiştir.

BALSOY LİMİTED 15.05.2024	MŞ. 8230
OYAKAN TİCARET LİMİTED 15.05.2024	MŞ. 8622
M.M.I TRADING LİMİTED 15.05.2024	MŞ. 18631

Şirketler Mukayyidi

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ RESMİ GAZETE

Sayı : 104 EK V 22 Mayıs, 2024

Sayı : 4

BÖLÜM II

C.- COĞRAFİ İŞARETLERİN VE GELENEKSEL ÖZELLİKLİ ÜRÜN

ADLARININ KORUNMASI YASASI (100/2007) COĞRAFİ İŞARETİN KORUNMASINA İLİŞKİN TESCİL TALEBİ İLANI

Aşağıda; başvuru tarihi, başvuru numarası, başvuru sahibi, çeşidi ve teknik özellikleri belirtilen coğrafi işaret tescil başvurusu, Coğrafi İşaretlerin ve Geleneksel Özellikli Ürün Adlarının Korunması Yasası kapsamında ilgililerin “Başvurunun Resmi Gazete’de ilan tarihinden itibaren 2 ay içinde ilgili herkes yasanın 4., 6., 11. ve 12’inci maddelerindeki hükümlere uygunluk açısından tescil talebinin geçersizliğine ilişkin itirazlarda bulunur” hükmüne göre yasanın 16’ıncı maddesinin 2’inci fıkrasına uygun olarak ilan edilmektedir.

(47)

48

Tescil edilecek Coğrafi İşaretler yine aynı Yasanın 24'üncü maddesi gereğince; başkalarının aynı ürünleri üretmelerinin teknik özelliklerine uygunluğunun kontrolleri; aşağıda belirtilen Kıbrıs Türk Girişimci Kadınlar Derneği (GİKAD) tarafından yapılacaktır.

Başvuru Tarihi: 24 Ağustos, 2023

Başvuru No: 6

Başvuru Sahibi: Kıbrıs Türk Girişimci Kadınlar Derneği (GİKAD)

Başvuru Sahibinin Adresi: ACAPULCO Resort Convention SPA Hotel, Çatalköy, Girne.

Ürünün Adı: El Sanatı Ürünleri

Coğrafi İşaretin Türü: Mahreç İşareti

Coğrafi İşaretin Adı: Lapta Hesap İşi

Üretim Alanı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları ile sınırlıdır.

Coğrafi İşaretin Ürün Üzerinde Kullanımı: Markalama

Ürünün Tanımı:

Kıbrıs tarih boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. Her uygarlıktan kalan izler sonucunda adada zengin bir kültür sentezi meydana gelmiştir. Bu zenginliğin ve çeşitliliğin içerisinde, Kıbrıs Türk halk kültürü şekillenmiş ve varlığını bugüne kadar getirmiştir. Halk kültürünün nesiller boyunca aktarılmasında, toplumun sosyo-kültürel ve ekonomik yaşantısının yansıtılmasında, geçmiş ile geleceğin harmanlanmasında ise geleneksel el sanatları önemli bir role sahiptir. Kültürel değerlerimizin önemli simgeleri olan Kıbrıs geleneksel el sanatları ise yapılış tekniklerine, malzemeleri ile içeriklerine ve örneklerine göre kategorize edilmektedir. Bu noktada, varlığı 1900'lü yılların başına dayanan Lapta Hesap İşi gerek üretim tekniği gerek en başından beri daha çok Kıbrıslı Türk kadınlar tarafından benimsenmiş olması sebebiyle Kıbrıs Türk kültürü simgeleri arasında kendine özgü, farklı bir yere sahiptir.

1930'lu yılların başında Lefkoşalı Fikriye Hussein Ahmet isimli Kıbrıslı Türk bir öğretmen Lapta İlkokulu'na atanmıştır. Fikriye Hanım tarafından tel üstüne gerilerek uygulanan bu nakış zaman içerisinde köy kızlarına ve kadınlarına da öğretilmiştir. Başka yerlerde de bu nakış öğretilmiş olmasına rağmen, en çok Laptalılar bu nakışı benimsemiş, kendilerinden de bir şeyler katarak üretimini gerçekleştirmişlerdir. Böylelikle, bu nakış Lapta'da yoğun olarak yapılmaya başlanmış ve bölgeden esinlenerek adlandırılmıştır. Aynı zamanda, motiflerin, atkı ve çözgü iplikleri sayılabilen kumaşlar üzerinde telleri sayılarak işlenmesi sebebiyle hesap işi olarak da tanımlandırılmaktadır.

49

Lapta Hesap İşi kasnak üzerine gerilen idare, bürümcük, ipek, keten gibi dokuma iplikleri sayılabilen kumaşlar üzerine renkli iplikler ile sayılarak yapılan bir el işidir. Üzerinde yaygın olarak hayvan, çiçek, tarak ve yıldız motifleri kullanılmaktadır. Nakışların geleneksel rengi bordo, kırmızı, mavinin ve yeşilin tonları ile pembedir. Motiflerin kenarları ise çoğunlukla siyah veya kahverengi olarak işlenirken bazen dolgu renginin koyu tonu ile de çalışılmaktadır. Lapta Hesap İşi yaygın olarak masa örtüsü, yatak örtüsü, perde kenarları gibi ev tekstili ürünleri ile bluz, elbise, ceket gibi konfeksiyon ürünlerinde kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra, günümüzde hediyelik eşyalar ile günün ihtiyacına göre üretilen nesnelerin üzerine de işlenmektedir. İşlendiği ürünün boyutuna göre işlenen nakışın boyutu, hazırlayan kişi tarafından ayarlanmaktadır. Örneğin; masa örtüsü, yatak örtüsü ve perde kenarlarında büyük motifler şeklinde kullanılırken, konfeksiyon ürünlerinde daha küçük ve ince motifler şeklinde kullanılmaktadır.

Lapta Hesap İşi geleneksel işleme şekline bağlı kalınarak, günümüzde başta Lapta bölgesi olmak üzere, diğer birçok farklı bölgede de işlenmektedir. Böylelikle, 90 yıllık bir zaman dilimi içerisinde Kıbrıs Türk kültürünün geleneği ile mirasını devam ettirmekte ve korumaktadır. Kültürel değerinin getirisi olarak, turistik bir ürün şeklini de alarak önemli bir kültür tanıtma ve gelir kaynağı haline gelmiştir. Bugün Kıbrıs kültürünü tanıtmak amaçlı düzenlenen yurt içi ve yurt dışı birçok farklı etkinliklerde Lapta Hesap İşi'nin işlendiği ürünler tanıtma ve satışa sunulmaktadır. Aynı zamanda, ekonomik yönden ev kadınları için aile bütçesine katkı sağlayan önemli bir kaynak haline gelmiştir. Çeyiz olarak işlenen nakışların yanı sıra, hem bireysel olarak hem de tüccarlara satışa sunmak üzere işlenmektedir.

Üretim, İşleme ve Diğer İşlemlerin Coğrafi Alanı:

Lapta Hesap İşi'nin coğrafi sınırı ile ün bağı bulunmaktadır. Ancak, ürünün üretimi, işlenmesi ve ürünün tamamlanmasına ilişkin diğer tüm işlemler Lapta bölgesi dışında da yapılabilmektedir. Lapta Hesap İşi üretimi ustalık beceresi gerektirmektedir. Gerekli el yeteneğine sahip herkes tarafından, Lapta Hesap İşi'ne özgü malzeme ve üretim tekniğine uygun üretilen ürünlerin tümü coğrafi işaret değerlendirmesi kapsamında yer alabilmektedir. Lapta Hesap İşi'nin coğrafi sınırı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları ile sınırlıdır. Tüm üretim aşamaları coğrafi sınırıda gerçekleşir.

50

Ürünün Ayırt Edici Özellikleri:

Lapta Hesap İşin değişmez, onu diğer nakş işlerinden farklılaştıran ve kendine has kılan özellikleri aşağıdaki gibidir:

Kumaş Özelliği: Dokuma iplikleri sayılabilen, atkı ve çözgü iplikleri eşit kalınlıkta olan kumaşlardır. İdare, Bürümcük, İpek, Keten ve bunun gibi dokuması sayılabilen kalitesi yüksek kumaşlar olması önemlidir.

İplik Özellikleri: Nakşlar da muline iplik (bitkisel liflerden üretilen iplik türü) kullanılır. Tasarima göre güncel olan, ulaşılabilen, ekonomik, renk kalitesi olan iplikte kullanılabilir. İpliklerin kaliteli olması ve boya çıkarmaması önem arz etmektedir. Motiflerde Lapta Hesap İşine özel olarak belirlenen geleneksel renkler kullanılır (bordo, kırmızı, mavinin ve yeşilin tonları ile pembedir). İplik kalınlığı belirlenirken seçilen kumaşın kalınlığı dikkate alınarak iki tel, üç tel veya daha fazla olmasına karar verilir.

İşleme Özellikleri:

Nakş işlemesine motif seçilmesiyle başlanılır; motif belirlendikten sonra kumaşa geçirme tekniği olarak, sayılarak desen geçirme tekniği ile motif kareli kağıda çizilir ve bu çizim takip edilerek iğne, iplik yardımı ile kumaşa motif çizilmiş olur.

Seçilen motifin ve kumaşın orta işaretleri beyaz iplikle alınır. Sonrasında desen sınırları siyah veya kahverengi muline iplikler ile kalemle çizilmiş gibi elde makine dikişi tekniği işlenir (bu işleme karartmada denmektedir). İşleme iki veya üç tel üzerine çalışılır. Motif büyütülmek istendiğinde dört ya da beş tel şeklinde de tercihe bağlı olarak işleme gerçekleştirilebilir. Ancak Denetim Komitesi inceleme aşamasında dört ya da beş tel kullanılmasının işlenen motifin büyütülmesi amacıyla gerçekleştirilir, gerçekleştirilmediğini kontrol edecek, nihai kararını yaptığı incelemeye bağlı olarak verecektir.

51

Elde Makine dikişi çalışmasının aşamaları:

Desen üzerinde makine dikişine başlanacak yeri tespit ediniz.

İğneyi (A) noktasından çıkarınız.

Kumaşın yüzeyinden üç iplik sayarak (B) noktasına batınız.

Kumaşın tersinden yine üç iplik sağa sayarak (C) noktasından kumaşın yüzeyine çıkınız.

(C) noktasından (B) noktasına batınız. (B) noktasından sağa 6 iplik sayarak (D) noktasından çıkınız. (D) noktasından geri (C) noktasına batınız.

Sola 6 iplik sayarak (E) noktasından çıkınız.

Aynı işlemleri tekrarlayarak elde makine dikişini oluşturunuz. İşlem bitiminde ipliğinizi arkadan yürüterek tutturunuz.

Motifin kumaşa aktarılmasından sonra ikinci aşama olarak renklendirilmeye geçilir. Bu aşamada, bordo, kırmızı, mavinin ve yeşilin tonları ile pembe renginde muline iplik kullanılması gerekmektedir. İki tel ya da üç tel sayılarak kanaviçe tekniği (çapraz nakış tekniği) ile renkli işleme yapılır. Kanaviçe, motifin özelliklerine göre iki farklı teknik uygulanarak yapılır.

1. Çapraz işi tekniği aşamaları:

İğneyi (A) noktasından çıkarınız.

53

Kumaşın yüzeyinden üç iplik sağa sayıp üç iplik yukarıya sayarak (B) noktasından batınız.

(B) noktasında kumaşın tersinden üç iplik aşağıya sayarak (C) noktasından çıkınız.

(C) noktasından kumaşın yüzeyinden üç iplik sağa sayıp üç iplik yukarıya sayarak (D) noktasına batınız.

Bu işlem motifin sonuna kadar tüm sıra boyunca tekrarlayınız. Son noktadan geriye doğru ayni işlemi tekrarlayarak XXX tamamlayınız. İşlemede Çaprazın üstte kalan ipliğin hep ayni yönde olmasına dikkat edilmesi gerekir.

54

2. Çapraz işi tekniği aşamaları:

İğne (A) noktasından çıkarınız.

Kumaşın yüzeyinden üç iplik sağa sayıp üç iplik yukarıya sayarak (B) noktasından batınız.

(B) noktasından kumaşın tersinden üç iplik sola sayarak (C) noktasından çıkınız.

(A) noktasından üç iplik sağa sayıp (D) noktasına batarak X tamamlayın.

X tekrarı ile motif tamamlanır.

Son olarak, elde makine dikisi tekniğ ile nakış kenarlarına sınır işlenir. Sınır, motifin 4 kenarını çevreleyen su ismi verilen kenar işlemesidir ve tüm motiflerin kenarlarına uygulanarak işleme tamamlanır.

Su: çapraz ve elde makine dikisi teknikleri ile yapılan kenar işlemesidir.

İşleme tamamlandıktan sonra ürünün türüne göre kenar temizleme teknikleri uygulanır. Bu temizleme tekniklerinde çoğunlukla Oya işlemesi ile süsleme tercih edilir ve Lapta Hesap İşi tamamlanır.

Oya işlemesi: İğne, mekik ve tığ gibi araçlarla, ipek, pamuk ve sentetik ipliklerle, bazen tercihen pul boncuk gibi malzemelerle yapılan süslemek amaçlı kullanılan tekniği örgü olan bir el sanatı çeşididir.

Motif Özelliği:

Nakışlarda seçilen örnekler hayvan, çiçek, tarak ve yıldız motifleriyle işlenmektedir. Örnekler ayırt edilebilmesi için motifler; Kazlı, Bardacıklar, Kutulu desen, Cevizli, Cezarlı, Kirazlı, Yıldızlı, Büyük Kazlı, Üzümlü, Onluklu, Yasemin, Tarak, Mekik, Lokumlu, Başak deseni, Yapraklı, Kartallar, Örümcek, Kuşlu desenler, Tavşancıklar olarak standard şekilde isimlendirilmiştir.

Üretim Metodu:

56

Kullanılan araç gereçler ve başlangıç:

Lapta Hesap İşi herhangi bir teknolojik araç ve gereç kullanılmadan, sadece kasnak, iğne, orta işaretini almakta kullanılan beyaz iplik, mezür veya cetvel, makas, kasnağı sıkıştırmakta kullanılan tornavida, kareli kağıda çizilmiş desen ile tamamen el marifeti ile yapılmaktadır.

Malzemenin kasnağa gerilmesi ve işe başlanması:

Nakışın düzgün ve süratli bir şekilde işlenmesi amacıyla kumaşı germek için kasnak kullanılır. İşlenecek kumaşın gergin durmasını sağlar. Kumaşın zarar görmemesi için kasnak çemberlerinin pürüzsüz ve cilalı olmasına dikkat edilir, işlenecek kumaşa kasnak temas etmemesi için kasnak bezi kullanılır.

Lapta Hesap İşi işlenirken her iki elde kullanılır. Sağ el kasnağa gerilmiş kumaşın üstünde, sol elde altında iğnenin batırılacağı yerde çalışır (sol eli kullananlar için tam terside olabilir). Yapılacak nakışın motifine göre iğnenin ucu batırılıp, iğnenin arka tarafından adımın yapılacağı yerden çıkarılır.

Karartma İşlemi ile motifin kumaşa aktarılması:

Nakış işlenme aşamalarına önce motif seçilerek başlanır. Motifi kumaşa geçirme tekniği olarak, sayılarak desen geçirme tekniği uygulanır. (Motif kareli kağıda çizilir ve bu çizim takip edilerek iğne, iplik yardımı ile kumaşa motif çizilmiş olur).

57

Seçilen motiflerin dış sınırları, tasarımın merkezi ile kumaşın merkezi beyaz iplik ile belirlenir. Ortasından başlamak suretiyle siyah ya da kahverengi muline iplik ile işlenir. Bu işleme karartma denilmektedir.

Karartma yapılırken, dikiş ileri-geri, yatay-dikey ve verev yönde işlenir. İşlemeye başlanırken ürünün türü ve boyutu dikkate alınarak kaç telden ve kaç iplik birden kullanılarak çalışılacağı belirlenir, çoğunlukla iki tel üzerine iki kat iplikle çalışma tercih edilir. Her defasında kumaştan iki tel alınır. Motif büyütülmek istenirse üç, dört ya da beş de olabilir. Ancak bu çok tercih edilen bir işleme şekli değildir. Denetim Komitesi inceleme aşamasında dört ya da beş tel kullanılmasının işlenen motifin büyütülmesi amacıyla gerçekleştirilip, gerçekleştirilmediğini kontrol edecek, nihai kararını yaptığı incelemeye bağlı olarak verecektir. Her dikiş iki tel üzerine yapılır. Yatay-dikey ve verev iki tel alınır. Hatasız bir şekilde nakşin işlenmesi önem arz etmektedir. Hata düzeltilmediği takdirde arka planın doldurulmasında sorun yaşanabilir. Bu da işlemenin tasarımını olumsuz yönde etkilemekte, orijinalliğini ortadan kaldırmaktadır. Tüm dış sınır/kenar çizgileri işlenerek karartma işlemi tamamlanır.

Tamamlanmış karartma işlemi görseli aşağıdaki gibidir:

Renklendirme İşlemi :

Lapta Hesap İşi olarak motifin dışı ya da içi seçilen renkte iki tel ya da üç tel sayılarak kanaviçe tekniği renk dolgusu işlenir. Kanaviçe kumaşın üzerine renkli ipliklerle, çarpı şeklinde yapılan işleme şeklidir.

58

Bu noktada, önce sağdan sola yarım çapraz, sonra soldan sağa üzerine gidilerek bir çapraz daha yapılmaktadır. Bir nakışta bütün çaprazlar ya yatay ya da dikey olmak üzere aynı yönde olur. Üstteki çapraz nakışın üst teli ile aynı hizada devam eder. En alttan başlanır ve motifin sonuna kadar gidilir. Daha sonra bir üst sıraya çıkılır ve doldurulma işlemine bu şekilde devam edilir. Yaygın olarak, arka plan doldurma işlemi tercih edilirken, özellikle çiçek motiflerinin içi renklendirilerek doldurulmaktadır.

Nakışta düğüm kullanılmaz, bitmiş motifin arka görüntüsünde görüldüğü üzere hiçbir düğüm olmaz.

Motifin doldurulmuş hali (ön)

Motifin doldurulmuş hali (arka)

Tamamlanmış motife Su deseninin uygulanması:

Renklendirme ile doldurma işlemi tamamlandıktan sonra, son olarak düz iğne tekniği ile sınır işlenir. Sınır, su ismi verilen, motifin etrafını çevreleyen kıvrık süslemelerden oluşur. Sınır, motifin 4 kenarına uygulanır.

59

Temizleme tekniklerinden biri olan Oya işlemesi görseli:

İşleme tamamlandıktan sonra ürünün türüne göre kenar temizleme teknikleri uygulanır. Bu temizleme tekniklerinde çoğunlukla Oya işlemesi ile süsleme tercih edilir ve Lapta Hesap İşi tamamlanır.

Nakış ve kenar işlemi yapıldıktan sonra dikkatlice ütülenerek üretim tamamlanmaktadır.

Lapta Hesap İşi Tarihi ve Beşeri Faktörler:

Lapta Hesap İşi'ne ilişkin olarak hazırlanmış az ve öz bilgi içeren tüm kaynaklar, bu nakışın Kıbrıs'taki geçmişinin 1900'lü yılların başına dayandığını belirtmektedir. Şenay Ekingen'in 2016 yılında kaleme aldığı Kıbrıs İşlemelerinden: Lefkara Nakışı, Lapta İşi, İğne İşi, Koza İşleme kitabında, 1902 yılında Kavanin Meclisi'nin kararı ile açılan Viktorya İslam İnas Sanayi Mektebi'nin ders programında nakış derslerinin yer aldığı belirtilmektedir. 1925 yılı itibariyle ise yeni kurulmuş Türkiye Cumhuriyeti'ndeki reformlar doğrultusunda müfredata kız öğrencilere özel tel üstüne ince hesap işini öğretmek amacıyla ders eklendiği açıklanmaktadır. Ekte çok eski yıllara ait Lapta Hesap İşi örnekleri görülmektedir. Böylelikle, Kıbrıs'ta hesap işi işlemesinin başlandığı söylenmektedir.

Ancak, Lapta Hesap İşi'nin kesin olarak yayınlaşması ve benimsenmesi Lefkoşalı, Fikriye Hussein Ahmet isimli Kıbrıslı Türk bir öğretmenin 1930'lu yıllarda Lapta İlkokulu'na atanmasıyla gerçekleşmiştir.

O dönemde Lapta köyünde bol miktarda dut ağacı yetiştirilmekte, bunun bir getirisi olarak da ipek böcekçiliği yapılmaktaydı. İpek böceklerinin kozaları toplanarak ipek haline dönüştürülürdü. Bu ipeklerden de bürümcük ve idare gibi kumaşlar üretilirdi.

60

Başta, İngiliz askerleri olmak üzere bölge sakinleri bu kumaşlardan yapılan beyaz, açık beş renkli kıyafetler giyerlerdi. Lapta'nın orijinal sakinlerinden olduğu herkesçe bilinen ve Lapta Hesap İşi işlenmesi konusunda uzman olan Sıdıka Ruso'nun anlatımına göre, köye ilk geldiği zamanda, çoğunluğun düz, başka renk barındırmayan beyaz ya da açık beş kumaştan kıyafet giymesi Fikriye Hanım'ın dikkatini çekmiştir. Kıyafetleri renklendirmek ve farklılaştırmak amacıyla ne yapabileceğini düşünmeye başlamıştır.

Öte yandan, Lapta İşleri kitabında da belirttiği gibi, Fikriye Hanım 1930'lu yıllarda Atatürk devrimlerinin yarattığı çağdaş düşünceleri fazlasıyla benimseyen Victoria Kız Lisesi mezunlarındandı. Türk kadının ev dışına çıkarak toplumsal, kültürel ve ekonomik yaşama katılımını desteklemekteydi.

Tam bu noktada, Fikriye Hanım 1932 yılında İngilizlerin Assisi nakışlarını derleyerek hazırlamış olduğu nakış kitabını alarak, bölge kadınlarına nakış işi öğretmeye başladığı düşünülmektedir. Assisi İtalya'nın orta bölümünde Umbria'da Patugıa'nın doğusunda Chiascio vadisine bakan yüksek bir bölgede kurulmuş, İtalya'nın en çekici sanat kentlerinden birisidir. Assisi kasabası da tıpkı Lapta gibi tarihi zenginliğe ve doğa güzelliklerine sahiptir. Bu zenginliğin içerisinde geliştirilen Assisin akışı ilk önce din görevlilerinin giydikleri giysilerin daha fark edilebilir ve gösterişli olması amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra, kraliyet ailelerinin de kıyafetlerine işlenmiştir. Eva Maria Leszner'in 1988 tarihli Assisi Embroidery: Old Italian Cross Stitch Design [Assisi Nakışı: Eski İtalyan Karnaviye Tasarımı] kitabında yer alan nakışlara bakıldığında Assisi işlemelerinin Lapta Hesap işleriyle büyük benzerlik taşıdığı görülmektedir. Hatta seksen örnek içerisindeki iki tane örnek Lapta'da yaygın olarak işlenen örneklerdendir. Lapta İşleri kitabında belirtildiği gibi, Fikriye Hanım'ın Lapta'da görev aldığı yıllarda bu kitaptan yararlandığı düşünülmektedir.

Fikriye Hanım gündüzleri ilkokulda kız öğrencilere el işlerini, özellikle bugün Lapta işi olarak kabul edilen hesap işini öğretmeye başlamıştır. Okul saati dışında ve akşamları ise ev hanımlarına ve okula gitmeyen kızlara nakış eğitimleri vermiştir. Kısa süre içerisinde, Laptalı kadınlar büyük bir heves ve ciddiyetle nakışları işlemeye başlamışlardır.

Sıdıka Ruso'nun çeyiz sandığından çıkan işlenmiş ilk Lapta Hesap İşi örneği 1933-34'lü yıllara ait, "Niğmet-i Niyazi" isimliştir. Bunun yanı sıra, Lapta İşleri kitabında, Lapta Hesap İşi işlenmiş en eski giysinin 1933 dolaylarında işlendiğini belirtilmektedir.

Fikriye Hanım Lapta'ya ek olarak, Girne merkezi ve Ozanköy gibi çevre yerleşim yerlerine de gitmiş, oralardaki kadınlara da hesap işini öğretmiştir. Bununla birlikte, Lapta bölgesinde işlenmeye başlayan bu nakışlar, başka köylere gelin giden genç kızların bu nakışı gittikleri köylerde usta-çırak usulü ile diğer kadınlara öğretmesiyle Lapta dışındaki köylere de yayılmaya başlamıştır.

61

Fikriye Hanım’ın Lapta’daki görev süresi tamamlanmış, tayini başka yere çıkmıştır. Ancak Lapta ve köylü ile ilişkisi hiçbir zaman kesilmemiştir. Burada, Lapta Şefkat Yurdu’nu kurmuştur. Şefkat Yurtları başta dokuma, nakış ve terzilik gibi uğraşlar olmak üzere kadınlara meslek öğretmek amacıyla öğretmenlik görevi yapan kadınların öncülüğünde kurulan kurumlardı. Fikriye Hanım da bu amaç doğrultusunda 1941 senesinin Temmuz ayında Lapta Şefkat Yurdu’nu kurmuştur.

Lapta İşleri kitabında, Lapta Şefkat Yurdu kayıt defterindeki bilgiler açıklanmaktadır. Bilgilere bakıldığında, işlenen nakışların satıldığı ve satışından elde edilen kazancın köylüler için kullanıldığı görülmektedir. İhtiyacı olan köylüler, evlilik hazırlığı içerisinde bulunanlar, öğrencilerin yıpranmış kıyafetlerini yenilemek ve liseye giden öğrencilerin duhuliyesi ile kitap masraflarını karşılamak isteyen öğretmenler maddi destek için Şefkat yurdundan yardım istemekteydiler. Şefkat yurdu elde ettiği gelirlerle hem köy halkına gerekli yardımı sunabilmekte hem de müdür maaşı ile nakış malzemelerinin giderini elde ettiği kazançtan ödeyebilmekteydi.

Aralık, 1941 tarihinde ise Lapta Şefkat Yurduna daha önce köyde öğretmenlik yapmış olan Mehmet Ali Tilkizade Hussein Mehmed ikinci müfettiş olarak atanmıştır. Lapta İşleri kitabında, Mehmet Ali Bey’in Şefkat Yurdu bisikletiyle kadınların işlediği nakışları Girne’deki Dome Hotel’e götürdüğü, ürünlerin burada vitrinde sergilenip, yeni siparişlerin alındığı anlatılmaktadır. Böylelikle, hem bölge kadınları daha hevesli olarak nakışı işlemeyi benimsemiş, hem de Lapta köyünde işlenmeye başlanan nakış farklı bölgelerin de dikkatini çekerek, popülarite kazanmıştır.

Lapta Hesap İşi’ni severek, tutku ile üreten ve işin benimsenmesinde büyük rol oynayan kişilerden biri de Mehmet Ali Bey’in kızı Süheyla Rahmioğlu’dur. Kitapta, Süheyla Hanım’ın Lefkoşa’da Arabahmet Camii’nin yanındaki Lapta Şefkat Yurdu’nun satış yerinde öğleden sonraları gönüllü olarak satış yaptığı bilgisi aktarılmaktadır. Aynı zamanda, Süheyla Hanım Fikriye Hanım’ın ardından yurdun müdüresi olarak tayin edilmiştir. Lapta (Hesap) İşi’nin devamlılığını sağlamak amacıyla çalışmalarına devam etmiştir.

Lapta Hesap İşi’nin bugünkü durumuna baktığımızda ise, bu nakışların 90 yıllık varlığını sürdürmesinde bölgede yaşayan üretici kadınların etkili olduğu görülmektedir. Hem kendilerine ekonomik bir kaynak oluşturmuş olmaları, hem de birlikte sosyalleşerek geleneksel bir ürünü üretmiş olmaları onları Lapta Hesap İşi işlemeye karşı teşvik etmiştir.

Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Atatürk Meslek Lisesi El Sanatları bölümü öğrencileri ile köy kadın kurslarında isteyen kişilere Lapta Hesap İşi öğretilmektedir. Halk Sanatları Derneği (HAS-DER), Lapta Kültür ve Sanat Derneği ve Kadın Kooperatifleri, el sanatlarına yönelik açılan kurslarda Lapta Hesap İşi kursu vermektedir. Bugün, başta Lapta olmak üzere Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti genelinde genç kızlar ve kadınlar tarafından işlenmeye devam etmektedir.

62

Denetim:

Lapta Hesap İşi ibareli Coğrafi İşaretin denetimi Kıbrıs Türk Girişimci Kadınlar Derneği (GİKAD) tarafından yapılacaktır. Belirtilen özelliklere uygun olarak üretiminin yapılması amacıyla bir Denetim Kurulu oluşturulacaktır. Bahse konu Denetim Kurulu'nda yer alacak kurum ve kuruluşlar ile onlara ait üye sayısı aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde olacaktır:

Lapta Hesap İşi Denetim Kurulu
Lapta Belediyesi	2
Lapta Kültür ve Dayanışma Derneği	2
Kıbrıs Türk Girişimci Kadınlar Derneği	2

Denetim Kurulu, Lapta Hesap İşi el sanatının belirtilen özelliklere uygun olarak üretilip, üretilmediğinin, üretim aşamalarının doğru ve eksiksiz olarak yapılıp yapılmadığının kontrolü ile ayrıca coğrafi işaretin takibinin yapılması hususlarında görevli olacaktır.

Denetim Kurulu toplantıları belgelendirme işlemi için gerekli incelemenin yapılması ve onayın sunulması amacıyla gerçekleştirilecektir. Ancak, herhangi bir şikâyet halinde veya gereklilik durumunda kurul hemen toplanacaktır.

Denetim Kurulu, ilgili kamu kuruluşlarına, özel kuruluşlara ve/veya uzman gerçek/tüzel kişilere denetim sırasında danışabilir veyahut onlardan hizmet satın alabilir.

Denetim, Ürünün Ayırt Edici Özellikleri başlığı altında izah edilen kumaş özelliği, iplik özellikleri, işleme özellikleri ve motif özelliği kriterleri dikkate alınarak yapılacaktır.

Kullanım Biçimi

Lapta Hesap İşi'nin kullanım biçimi "markalama" olacaktır.

Bu ek'te yayınlanan ilanın doğruluğuna ilişkin herhangi bir güvence söz konusu olmadığı gibi yanlışlık, eksiklik ve bunlardan doğacak sonuçlar için de hiçbir sorumluluk kabul edilmez.

Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Özellikli Ürün Adlarının Korunması'na ilişkin tüm yazışmalar K.K.T.C. Ekonomi ve Enerji Bakanlığı Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi, Lefkoşa adresine gönderilmelidir.