Sayı: 235
TÜKETİCİLERİ KORUMA YASASI (40/2003 ve 55/2010 Sayılı Yasalar)
Madde 23 A Altında Yapılan Tüzük
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Tüketicileri Koruma Yasası’nın 23A maddesinin (7)’nci fıkrasının kendisine verdiği yetkiye dayanarak aşağıdaki Tüzüğü yapar:
Kısa İsim
- Bu Tüzük, Reklam Denetleme Kurulu Tüzüğü olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar
Tefsir 2. Bu Tüzükte metin başka türlü gerektirmedikçe; “Bakanlık”, Ticaret Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır. “Başkan”, Reklam Denetleme Kurulu Başkanını anlatır. “Daire”, Ticaret Dairesini anlatır. “Komite”, Reklam Denetleme Kurulu Alt Komitesini anlatır. “Kurul”, Reklam Denetleme Kurulunu anlatır. “Mecra”, reklam ve tanıtım mesajını ileten ve o mesajı alma durumunda olan kişi, grup ya da topluluğun buluştuğu yeri, ortamı (televizyon, her türlü yazılı basın, internet, radyo, sinema gibi iletişim kanalları ile açık hava, basılı işler gibi reklam taşıyan malzemeler) anlatır. “Ticari reklam ve ilan”, mal, hizmet veya marka tanıtmak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek ve ikna etmek, satışını veya kiralanmasını sağlamak ya da arttırmak amacıyla reklam veren tarafından herhangi bir mecrada yayımlanan pazarlama iletişimi niteliğindeki duyuruyu anlatır. “Uluslararası reklam uygulama esasları”, Uluslararası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce (ICC)’nın reklamlarla ilgili kabul ettiği esasları anlatır. “Üye” Reklam Denetleme Kurulu üyesini anlatır. “Yasa”, Tüketicileri Koruma Yasasını anlatır. Bu Tüzükte kullanılan ve yasada tanımlanan diğer herhangi bir sözcük, tanım veya deyim, metin başka türlü gerektirmedikçe söz konusu Yasada ona verilen anlamı taşır.
Amaç 3. Bu Tüzük, ticari reklam ve ilanları denetlemek, bu alanda tüketicinin korunmasına ilişkin kararlar almak üzere Reklam Denetleme Kurulunun çalışma esaslarını düzenlemektedir.
Kapsam 4. Reklam Denetleme Kurulunun ve alt komitelerin kuruluşu ve görevleri ve çalışma usul ve esasları ile sekretarya hizmetleri ve diğer hususlarına ilişkin kuralları kapsar.
İKİNCİ KISIM Reklam Denetleme Kurulunun Kuruluş ve Görevleri
Reklam Denetleme Kurulu 5. (1) Ticari reklam ve ilanları denetlemek amacıyla Yasaya göre Reklam Denetleme Kurulu kurulur. (2) Reklam Denetleme Kurulu üyeleri aşağıdaki 13 üyeden oluşur: (A) Ticaret Dairesinde Görevli Müdür Muavini veya Şube Amirleri arasından Bakanlıkça görevlendirilecek bir üye; (Başkan)
593
(B) Bayrak Radyo Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam konusunda uzman bir üye;
(C) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren üniversitelerden reklamcılık alanında uzman öğretim elemanları arasından Bakanlıkça belirlenecek bir üye;
(C) Gazeteciler Birliğinin gazeteciler arasından görevlendireceği bir üye;
(D) Reklam Ajanslarının (Reklamcılar Birliğinin) görevlendireceği bir üye;
(E) Tüketici Konseyi üyeleri arasından
(a) Kıbrıs Türk Tabipler Birliği temsilcisi;
(b) Kıbrıs Türk Barolar Birliği temsilcisi;
(c) Kıbrıs Türk Ticaret Odası temsilcisi;
(c) Kıbrıs Türk Sanayi Odası temsilcisi;
(d) Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası temsilcisi;
(e) Tüketici Örgütlerinden seçilen üç temsilci.
(3) Daire ilgili her kuruma üye seçimini yapması konusunda çağrı yapar. İlgili kurumlar, bir ay içerisinde bu Tüzüğe uygun niteliklere sahip temsilcilerini seçerler ve Bakanlığı bildirirler.
Üyelerin Nitelikleri
- Reklam Denetleme Kurulu Başkanı ve üyelerinin aşağıdaki koşulları taşıması gerekmektedir:
(1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
(2) On sekiz yaşından küçük olmamak,
(3) Yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olmamış olmak ve hakkında disiplin kovuşturması gerektiren bir eylem veya davranışta bulunmamak,
(4) Üniversite, akademi veya yüksek okuldan mezun olmak.
Üyelerin Görev Süresi
- (1) Reklam Denetleme Kurulu üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi biten üye yeniden seçilebilir veya görevlendirilebilir. Herhangi bir sebeple üyeliklerin boşalması halinde bu Tüzüğün 5’nci madde kurallarına göre yeniden görevlendirme veya seçim yapılır.
(2) Reklam Denetleme Kurulu üyelerinin üyelikleri aşağıdaki hallerde sona erer:
(A) Üyenin üyelik için gerekli koşulları yitirmesi halinde;
(B) Üyenin istifa etmesi halinde;
(C) Üyenin geçerli mazereti olmaksızın arka arkaya üç toplantıya veya bir yıl içerisinde toplam dört toplantıya katılmaması halinde.
(3) Boşalan üyelikler, bu Tüzük kuralları çerçevesinde yeni üye görevlendirilmek suretiyle doldurulur. Süresi dolan üyenin görevi, yeni üye görevine başlayıncaya kadar devam eder.
Reklam Denetleme Kurulunun Görevleri
- (1) (A) Reklam Denetleme Kurulu, Yasada belirtilen esaslara uygun olarak ticari reklamlarda uyulması gereken ilkeleri belirler.
594
(B) Reklam Denetleme Kurulu, tüketiciyi korumaya yönelik düzenlemeleri yapar ve bunları Bakanlık veya Daire aracılığıyla duyurur.
20.04.2005 R.G. 59 EKIII A.E.208 20.06.2008 R.G. EKIII A.E 481
(2) Yasa altında çıkarılan Ticari Reklam ve İlanlar Tüzüğü uyarınca ve bu tüzükte yer alan ilkeler çerçevesinde reklam ve ilanları re’sen veya yazılı başvuru üzerine inceler ve gerektiğinde denetim yapar.
(3) İnceleme ve denetim sonuçlarına göre, Yasanın 23’üncü maddesine aykırı hareket edenlere; uyarma ve/veya söz konusu reklam ve ilanları durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya Yasanın 23A maddesinin (5)’inci fıkrasında belirtilen para cezası uygulanması kararını verir.
(4) Kurul yukarıdaki (3)’üncü fıkrada belirtilen cezaları, ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı verilebilir.
(5) Kurul, ticaret reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlerken, ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve kurallar ile gelişmeleri, uluslararası reklam uygulama esaslarını ve reklamı yapılacak ürün ve hizmetlerin özelliğini ve yürürlükteki mevzuat hükümlerini dikkate alır.
(6) Reklam ile ilgili konularda kamuoyunda farkındalığın artırılmasına yönelik önerilerde bulunur.
(7) Yukarıdaki hususlarda belirlenen görüş ve önerilerle ilgili olarak yapılan çalışmaları izler, sonuçlarını değerlendirir, kamuoyunu bilgilendirir, gerektiğinde bu çalışmaları yayımlar ve kılavuzlar oluşturur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Reklam ve Denetleme Kurulunun Çalışma ve Usul ve Esasları
Başvuru
- (1) Kurula başvurular yazılı olarak veya sistemin uyun olması halinde elektronik ortamda yapılır. Başvuruda; başvuru sahibi gerçek kişi ise; başvuru sahibinin adı, soyadı ile kimlik bilgileri, iletişim numarası ve adresi, başvuru sahibi tüzel kişilik ise; firma unvanı, iletişim kurulacak yetkilinin adı soyadı, iletişim numarası ve adresi içermeyen şikâyetler Kurulca değerlendirmeye alınmaz.
(2) Ticari reklama ilişkin başvurularda; şikayet edilen reklamın yayınlandığı mecra, tarih, şikayetin konusu gibi belirleyici hususlara ve şikayetle ilgili bilgi ve belgelere yer verilir.
(3) Şikayet edilen reklamın, yazılı veya basılı olanlarının asılları dilekçeye eklenir. Eklenecek nitelikte olmayanların görüntüleri başvuru sahibi tarafından sağlanır.
(4) İnternet ortamında gerçekleştirilen reklamlarda, şikayet edilen internet adresi uzantısı (URL ve benzeri şeklinde) ve tarih bilgisinin yer aldığı reklam örnekleri başvuruya eklenir.
Toplantı Gündemi
- Kurulun toplantı gündemi, Başkan tarafından belirlenir.
Toplantılar
- (1) Reklam Denetleme Kurulu üyeleri ayda en az bir defa toplanır. Gerektiğinde Başkanın çağrısı üzerine toplantı yapılabilir.
(2) Toplantılar, üye sayısının salt çoğunluğu ile yapılır ve kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği
595
halinde Başkanın ayırt edici oyu vardır.
(3) Başkanın mazereti nedeniyle toplantıya katılamaması halinde Başkanın görevlendireceği herhangi bir üye toplantıya başkanlık eder.
(4) Toplantıya katılamayacak üyeler, geçerli mazeretlerini toplantıdan önce Başkana yazılı olarak bildirirler.
(5) Aşağıdaki durumlarda, Kurul üyeleri, taraflardan birinin talebi halinde veya Başkanın kararı üzerine aşağıdaki toplantılara katılamazlar:
(A) Kendisinin taraf olduğu veya doğrudan doğruya ilgili olduğu reklam ve ilanlarda,
(B) Arada evlilik bağı kalkmış olsa dahi eşinin veya üçüncü dereceye kadar akrabalığının bulunduğu herhangi bir kişinin ilgili olduğu reklam ve ilanlarda,
(C) Kendisinin vekil, veli veya vasi olarak hareket etmiş olduğu kişiyi ilgilendiren reklam ve ilanlarda,
(Ç) Yönetiminde bulunduğu herhangi bir şirket, dernek, vakıf vb. tüzel kişiliklerin ilgili olduğu veya çalışanı veya işvereni olduğu gerçek veya tüzel kişileri ilgilendiren reklam ve ilanlarda.
Bilgi ve Görüş Alma
- (1) Kurul tarafından gerekli görülen hallerde; ilgili kişi, kurum veya kuruluşlardan yazılı olarak bilgi veya görüş istenir. İlgili kişi, kurum veya kuruluşlar, istenen bilgileri, belgelerin aslını veya onaylı kopyalarını en fazla otuz gün içerisinde Ticaret Dairesine verirler.
(2) Kurul, gerekli gördüğü takdirde özel uzmanlık gerektiren hususlarla ilgili olarak ihtisas sahibi üniversite, kamu kurum ve kuruluşları veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerin görüşüne başvurabilir.
Kurul Kararların Açıklanması ve Uygulanması
- (1) Kurul tarafından alınan kararlar, Başkanın görevlendireceği bir üye tarafından yazılır ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif kalan üyeler ayrı ayrı veya birlikte karşı oy yazısı yazabilir.
(2) Kurulun aldığı kararların aslı, Reklam Denetleme Kurulunun Ticaret Dairesinde tutulan arşivinde saklanır. Kararların bir sureti imza karşılığında ilgili taraflara verilir ve bir sureti de Bakanlığa gönderilir.
(3) Kurul kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Daire tarafından hazırlanıp, Bakanlık tarafından açıklanır.
Kurul Başkanının Görevleri
- (1) Kurul görevlerinin yürütülmesini sağlamak,
(2) Gerekli görülen hallerde ticari reklam ve ilanlarla ilgili re'sen inceleme veya denetim başlatmak.
(3) Toplantı gündemini tespit etmek.
(4) Kurul toplantılarına başkanlık etmek ve toplantıların gündeme göre yürütülmesini sağlamak,
(5) Kurul kararlarının Ticaret Dairesi Müdürlüğü aracılığı ile ilgili yerlere gönderilmesini sağlamak.
(6) Sekretarya hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
596
(7) Kurul tarafından verilen yetki çerçevesinde, gerekli görülen hallerde ticari reklam ve ilanlarla ilgili uygulamaları tedbiren durdurmak.
(8) Kurul ile ilgili diğer işleri yapmak.
(9) Kurulu temsil etmek.
Sekretarya İşleri
- (1) Kurul ve Komitelerin sekretarya hizmetleri, Ticaret Dairesi Müdürlüğünce görevlendirilecek yeterli sayıda personel tarafından yürütülür.
(2) Sekretaryanın görevleri şunlardır:
(A) Toplantı öncesi gerekli hazırlıkları yapmak,
(B) Kurulun ve komitelerin raportörlük, dosyalama, evrak işlemleri ve arşiv faaliyetlerini yürütmek.
(C) Toplantı gündemini, yerini ve saatini toplantıdan en az iki gün önce üyelere bildirmek,
(C) Kurul ve komitelerin toplantı tutanaklarını düzenlemek, başkan ve üyeler tarafından imzalanmasını sağlamak,
(D) İlgili kişi, kurum ve kuruluşlarla yazışmaları yürütmek.
Tutanak
- Kurul ve komite toplantılarında yapılan görüşmeler ve alınan kararlar bir tutanakla tespit edilir. Tutanak, toplantıya katılanlar tarafından imzalanır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Alt Komiteler Kuruluş ve Görevleri
Alt Komiteler
- (1) Kurulun karar vermesine yardımcı olmak üzere Kurul üyeleri arasından sektörel alanlarda alt komiteler kurulur.
(2) Komiteler, Başkan dahil en az üç en fazla beş kişiden oluşur.
(3) Komitede görev alacak üyeler Kurul tarafından belirlenir.
Alt Komitelerin Görevleri ve Toplantıları
- (1) Komite, ticari reklam ve ilanları belirlenen ilkeler çerçevesinde re’sen veya yazılı başvuru üzerine, kendilerine tevdi edilen dosyalar üzerine ve gerekli gördüğü konular hakkında inceleme ve araştırma yaparak görüşlerini bir raporla Kurul Başkanı aracılığı ile Kurula sunar.
(2) Komite gerektiğinde konusunda uzman kişilerden görüş ve bilgi alabilir veya alt komiteye katılımını talep edilir.
(3) Komite, ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanının çağrısı üzerine toplanır, konuları inceler ve raporlar.
(4) Alt komitelerdeki görev paylaşımları, yerinde inceleme ve araştırma ve rapor hazırlama da dahil Başkan tarafından belirlenir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli ve Son Hükümler
Mali Kurallar
- (1) Bu Tüzüğün uygulanmasından kaynaklanan harcamalar her yıl Bakanlık bütçesine konacak ödenekten karşılanır.
597
(2) Reklam Denetleme Kurulu üyelerine Yasanın 23A maddesine göre Bakanlar Kurulunun belirleyeceği kıstaslarda hakkı huzur tahsisatı ödenir.
Ceza Yetkisi 20. Bu Tüzük kurallarına aykırı hareket edenler hakkında Yasanın ilgili ceza kuralları uygulanır.
Yürütme Yetkisi 21. Bu Tüzük kuralları, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş 22. Bu Tüzük, Resmî Gazetede yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.