Y.T.No:91/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
(109)
110
ŞEHİT AİLELERİ VE MALÜLLERE YARDIM (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇESİ
Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım Yasası, 1955 yılından itibaren Kıbrıs topraklarını savunmak ve Türk toplumunun haklarını korumak amacıyla şehit olan kişilerin aileleri ve malüllere yapılacak yardımlar, yardım komiteleri kurulması, yetkileri ve diğer hususları düzenlemektedir. 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti’nde meydana gelen deprem neticesinde Devletimizi temsilen depremden etkilenen illerde görevli olarak bulunan kamu görevlileri ve sivil görevliler hayatlarını kaybetmiştir. Herhangi bir nedenle ülkemizi temsilen devletlerarası düzeyde görevlendirilen kamu görevlisi ve sivil görevlilerin, Görev Şehidi ve/veya Görev Malülü sayılmaları ayrıca Yasa’da belirlenmiş olan koşullarda yardımlardan faydalanmaları gerekliliği doğmuştur.
Yukarıda belirtilen nedenle işbu Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Yasanın Kısa İsmi düzenlenmiştir
Madde 2. Esas Yasa içerisinde ifade edilmiş olup tanımlanmamış olan yeni tefsirler eklenmiş ve sehven hatalı yazılan kelimeler düzenlenmiştir.
Madde 3. Esas Yasa 3’üncü maddesinin (1)’inci fıkrasında yer alan hatalı ifadeler düzeltilerek yeni (4)’üncü fıkra eklenmek suretiyle görev şehidi ve görev malülü olarak tanımlanacak kişilerin Tesbit Komitesince belirlenmesi düzenlenmiştir.
Madde 4. Yasanın (5)’inci maddesinin (1)’inci fıkrasında “yardımlardan” sözcüğünden sonra yer alan “Kıbrıs Türk Bölgelerinde ikamet eden” söz dizisi Anayasa Mahkemesi tarafından, 14/79 sayılı kararı ile, Anayasaya aykırı bulunmuştur. Bu nedenle anılan söz dizisi yasa metninden çıkarılarak yerine “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde ikamet eden” metni eklenmiş ayrıca görev şehidi ve görev malülü sayılacak kişilerin yardımlardan faydalanma koşulları düzenlenmiştir.
Madde 5. Esas Yasa 6’ıncı maddesinden hemen sonra yeni 6A maddesi eklenerek görev şehidi ve görev malülü yardımlarından faydalanamayacak olanlar düzenlenmiştir.
Madde 6. Yasanın Yürütme yetkisi düzenlenmiştir.
Madde 7. Yasa Tasarısının Yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.
111
ŞEHİT AİLELERİ VE MALÜLLERE YARDIM (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
Kuşey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
| Kısa İsim | 1. |
|---|---|
| 7/1974 | |
| 25/1984 | |
| 70/1989 | |
| 33/2002 | |
| 24/2013 | |
| 41/2015 | |
| Esas Yasanın | 2’nci 2. |
| Maddesinin Değiştirilmesi |
Bu Yasa, Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasa, 2’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 2’nci madde konmak suretiyle değiştirilir.
Tefsir 2. Bu Yasa’da metin başka türlü gerekmedikçe:
“Bakan”, Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu Bakanı anlatır.
“Bakanlık”, Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır.
“Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
“Çocuk”,
(a) Nesebi sahih olan; veya (b) Mahkeme emri ile nesebi tashih edilen; veya (c) Mahkeme emri ile evlâtlık olarak kaydı yapılan (adopted child); veya (d) Şehit anadan doğan; veya (e) Mahkeme emri ile babası tespit edilen (affiliation order) çocuğu; veya (f) Onsekiz yaşından küçük çocuğu anlatır.
“Daire”, Sosyal Hizmetler Dairesini anlatır.
“Görev Malulü”, Devleti temsilen Devletlerarası düzeyde görevlendirilen kamu görevlileri ile sivil görevlilerden (çocuk, çocuğa refakat eden
112
görevlerini yapmakta iken, gerek sonradan afet, kaza, hastalık veya mücbir sebepler sonucu ya da görevlerinin çeşitli sebep ve tesiri nedeni ile yürüttükleri görevleri yerine getiremeyeceklerini Sağlık Kurulu Raporu ile belgeleyen şahısları anlatır.
“Görev Şehidi”, Devleti temsilen Devletlerarası düzeyde görevlendirilen kamu görevlileri ile sivil görevlilerden (çocuk, çocuğa refakat eden veli, sporcu, sporculara müsabakalarda eşlik eden çalıştırıcı, sanatçı, sağlıkçı, görevli) gerek görevlerini yapmakta iken, gerek sonradan afet, kaza, hastalık veya mücbir sebepler sonucu yada görevlerinin çeşitli sebep ve tesiri nedeniyle hayatını kaybeden şahısları anlatır.
“İlgili Makam” Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı’nı ifade eder.
“Kayıp Şahıslar Komitesi” Birleşmiş Milletler kararı ve Kıbrıs Türk Halkı ile Kıbrıs Rum Halkının anlaşması sonucu 1981 yılında oluşturulan komiteyi anlatır.
“Malûl”, Şehit tanımının (3)’üncü fıkrasının (B) bendinin (b) ve (c) alt bentlerinde belirtilen şartlar içinde yararlanarak vücudunda hasıl olan arızalar veya tutulmuş olduğu tedavisi imkansız hastalıkları Sağlık Kurulu Raporu ile kesinleşen kişileri anlatır.
“Malûl Gazi”, bu Yasa maksatları bakımından bir şahsın şehit sayılmasını icap ettirecek şartlar içerisinde yaralanarak vücudunda hasıl olan arızalar veya tutulmuş olduğu tedavisi imkansız hastalıkları Sağlık Kurulu Raporu ile kesinleşen kişileri anlatır.
“Muhtaç”, kendisini ve kanunen bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerini geçindirmeye yetecek geliri, mali (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) veya, kazancı bulunmadığı Komite tarafından tespit edilen şahsı ifade eder.
113
"Mukaveleli Er ve Erbaş", Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı birlik, karargâh, kurum ve kuruluşlarında mukavele ile istihdam edilen er,onbaşı ve çavuşu anlatır.
"Mükellef", Askerlik Yasası uyarınca askerlik ödevini yerine getirenleri anlatır.
"Sağlık Kurulu" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren Kurulu ifade eder.
"Şehit", (1) Bir Ağustos bin dokuz yüz elli sekiz tarihinden başlayarak Kıbrıs topraklarını savunmak ve Türk toplumunun haklarını korumak amacıyla, yapılan direniş süresince, yetkili bir makam sahibi tarafından verilen bir görevin, yasa, tüzük ve emirlere uygun olarak hareketle yerine getirilmesi veya böyle bir görevden doğan bir nedenin sonucu olarak
(a) Çarpışmada fiilen ateş altında hayatını kaybeden; veya
(b) Silahlı bir çarpışmanın gerektirdiği her türlü hazırlık, hareket ve hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında böyle bir hazırlık, hareket veya hizmetin neden ve etkisiyle hayatını kaybeden; veya
(c) Çarpışmalarda veya çarpışmalara hazırlık devre sinde her nevi düşman silahının etkisiyle hayatını kaybeden veya bu koşullar altında hayatını kaybettiği sabit olup naaşı bulunmayan veya alınamayan Türk Silahlı Kuvvetleri mensubunu; veya
(2) Bir Nisan bin dokuz yüz elli beş tarihinden itibaren devam eden hukuk dışı davranışlara karşı, Türk Cemaatinin haklarını korumak maksadıyla açılan mücadele süresince, yetkili bir makam sahibi tarafından verilen bir görevin kanun; tüzük ve emirlere uygun olarak hareketle ifası sırasında veya böyle bir görevden doğan bir sebebin sonucu olarak:
(a) Çarpışmada fiilen ateş altında hayatını kaybeden; veya
(b) Silahlı bir çarpışmanın gerektirdiği her türlü hazırlık,
114
hareket ve hizmetlerin ifası sırasında böyle bir hazırlık, hareket veya hizmetin sebep ve tesiriyle hayatını kaybeden; veya
(c) Çarpışmalarda veya çarpışmalara hazırlık devresinde her nevi düşman silahının tesiriyle hayatını kaybeden veya bu şartlar altında hayatını kaybettiği sabit olup naaşı bulunamayan veya alınamayan, askerî şahıs ise emir ve kumanda etmek yetkisini haiz bir makam sahibi tarafından görevlendirilen sivil şahsı ifade eder.
“Vazife Malûlü” Türk Silahlı kuvvetleri mensubu Olarak veya mükellef ve mukaveleli Er ve Erbaş olarak verilen görevin yasa tüzük ve emirlere uygun bir şekilde ifası sırasında veya böyle görevden doğan bir sebebin sonucu olarak yaralanarak vücudunda hasıl olan arızalar duçar olduğu tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifesini yapamayacak duruma giren şahsı ifade eder.
“Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu”, bir ağustos bin dokuz yüz elli sekiz tarihinden başlayarak Kıbrıs’ta görev yapan Türkiye Cumhuriyeti Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinde hizmet gören subay, astsubay ve eratı anlatır.
Esas Yasanın 3’üncü Maddesinin Değiştirilmesi
- (1)
Esas Yasa 3’üncü maddesinin (1)’inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
“(1) Bakanlığa bağlı olarak ve bu Yasada veya bu Yasa tahtında çıkarılacak Tüzükte gösterilen işleri yürütmek üzere Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun onayı ile üç kişiden oluşan “Şehit ile Malûller ve Yakınlarını Tespit Komitesi” ismi altında bir Komite kurulur. Bu Komitede İlgili Makamın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın, ve Dişşleri Bakanlığı’nın birer temsilcisi bulunur.”
(2)
Esas Yasa 3’üncü maddesinin (3)’üncü fıkrasından hemen sonra aşağıdaki yeni (4)’üncü fıkra eklenmek ve mevcut (4)’üncü fıkra yeni (5)’inci fıkra olarak yeniden sayılandırılmak suretiyle değiştirilir:
“(4) “görev malulü” ve “görev şehidi” olarak tanımlanacak kişiler Sosyal Hizmetler Dairesinin önerisi ile Tespit Komitesince kararlaştırılır.”
Esas Yasanın 4. (1)
Esas Yasa, 5’inci maddesinin (1)’inci fıkrası kaldırılmak ve yerine
115
5'inci Maddesinin Değiştirilmesi
aşağıdaki yeni (1)'inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
“(1)Bu Yasanın öngördüğü yardımlardan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’inde ikamet eden aşağıda yazılı olanlar faydalanabilirler: (a) Şehitlerin dul karıları ile çocukları; (b) Malûller ile karıları ile çocukları; (c) Şehit ana ve babaları; (c) Şehit olan bir kadının, hayatını çalışarak temin edemeyecek durumda olduğunu Sağlık Kurulu Raporu ile tevsik eden veya Sosyal Hizmetler Dairesince muhtaç kabul edilen kocası; (d) Yardıma hak kazanmış bir Malul veya Malul Gazinin ölümü halinde, geride bıraktığı eş ve çocukları”
(2) Esas yasa 5'inci maddesinin (2)'inci fıkrasından hemen sonra aşağıdaki yeni (3)'üncü fıkra eklenmek suretiyle değiştirilir:
“(3) (A) Görev şehidi olarak tanımlanan kişilerin geride kalan: (a) Geliri olmayan ebeveynine (b) Geliri olmayan dul eşine (c) Çocuklarına; (Yüksek tahsilde ve bekar ise 25 yaşına kadar), (c) Kız çocuklarına yaş gözetilmeksizin evleninceye kadar, (B) Geliri olmayan ve görev malulü olarak tanımlanan kişilere”
Esas Yasaya Yeni 6 A Maddesinin Eklenmesi
“Görev Şehidi Ve Görev Malülü Yardımlarından Faydalanamayacak Olanlar”
Esas Yasa 6’ncı maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 6 A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:
6 A. (1) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanırken, (2) Kanun, tüzük ve emir dışında hareket ederken, (3) Yasak fiilleri yaparken, (4) Görevli bulunduğu faaliyet ve amaçlar dışında kendi iradesiyle başka faaliyet ve/veya fiiller icra ederken, (5) İntihara teşebbüsten, (6) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme çabası içindeyken, meydana gelmesi halinde, bu durumdaki devleti temsilen uluslararası düzeyde görevlendirilen kamu görevlileri ile sivil görevliler hakkında Görev Şehitliği ya da Görev Malullüğü hükümleri uygulanmaz.”
Esas Yasanın 9’uncu Maddesinin
Esas Yasa, 9’uncu maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 9’uncu madde konmak suretiyle değiştirilir:
116
Değiştirilmesi "Yürütme Yetkisi 9. Bu yasa, Bakanlık tarafından yürütülür."
Yürürlüğe Giriş 7. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.