Y.Ö.No:31/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

245

SEÇİM VE HALKOYLAMASI (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ

GENEL GEREKÇE

Seçim ve Halkoylaması Yasası, Cumhurbaşkanlığı, Milletvekilliği, Belediye Başkanlığı, Belediye Meclis üyeliği, muhtarlık, köy ihtiyar heyeti üyeliği, seçimleri ile halkoylamasında uyulacak ilkeleri belirlemektedir. Bu ilkeler belirlerken, özellikle siyasal partilerin seçim sürecinde, seçimlerle ilgili yapacakları düzenlemeler de öngörülmüştür.

İlişikte sunulan Yasa (Değişikliği), mevcut yasada yer alan milletvekili seçimine yönelik, bazı prensiplerin yeniden düzenlenmesini ve siyasal partilerin siyasal yaşamdaki önemini daha net ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Bilindiği üzere günümüzde siyasal partiler, siyasal sürecin ve siyasal sistemin doğal bir parçası durumundadır. Modern demokrasi, partiler demokrasisidir. Siyasal partiler, bir ülkede siyasal iradenin oluşumuna katkıda bulunan başlıca unsurlardandır. Ayrıca yasama sürecinin, vazgeçilmez öğesidir.

Parlamenter rejimlerde, yasama yetkisi halkın temsilcilerinin oluşturduğu yasama organında şekillenir. Çünkü toplumdaki farklı çıkarlar, farklı siyasal partiler tarafından siyaset sahnesine taşınır. Bundan dolayı da siyasal parti gruplarının, Meclisin bütün faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmaları, Anayasa tarafından güvence altına alınmıştır. Seçim sistemlerinde veya seçimlerde dikkat edilmesi gereken durum, Meclisin bütün faaliyetlerine katılacak olanların siyasal partileri veya siyasal parti gruplarını oluşturulmasıdır. Cumhuriyet Meclisindeki çalışmalar, siyasal parti grubu esası üzerine kurulmuştur. Yasama yetkisi başka hiçbir organ tarafından paylaşılamaz ve seçimlerle temsilcilikleri onaylanmış parlamenterler, halk adına siyasi karar alma yetkisine sahip olurlar.

Siyasi partilerin seçim sırasında yaptıkları propagandalarla, toplumdaki toplam kanaati sonucunda halk tarafından parlamentoya seçilirler. Siyasi partilerin en önemli fonksiyonlarından biri de seçim sırasında yaptıkları propagandalarla ilgili programları iktidara gelerek seçimlerde söz verdikleri politikayı uygulamaktır.

Seçim; yurttaşların kamu işlerinin yöneltilmesine, belli ölçüde katılmasını ifade etmektedir. Seçimler demokratik toplumun vazgeçilmez öğesidir. Seçimlerle ilgili kurallar Easa Yasa olarak anılan Seçim ve Halkoylaması Yasası tahtında düzenlenmiştir. Bu Yasa tahtında, milletvekili seçimlerinde seçmen oyunu üç şekilde kullanmaktadır. Seçmen oy kullanma hakkını, siyasal düşüncesine yakın olan siyasal partiye mühür basarak veya mühür bastığı partideki milletvekili adayına tercih yaparak (mühür+tercih) veya hiçbir partiye mühür basmadan oyunu, birçok siyasal parti milletvekili adaylarına karma oy kullanarak yerine getirmektedir.

Karma oy sistemi, şu ya da bu partiyi iktidara getirmemek, şu ya da bu partiyi parlamentoya sokmamak amacını gütmektedir. Bu amaç, parlamentoda genel siyasal istikrarsızlık yaratılmasına neden olmaktadır. Bu da siyasi yaşamda, yönetim istikrarsızlığını doğurmaktadır.

246

Seçim sistemimizin yarattığı yönetim istikrarsızlığı, temsili demokrasilerde önemsenen kimi işlevleri de yerine getirememektedir. Bunların başında yeterli siyasal parti gruplarının Parlamentoda yer almamasına neden olmaktadır. Seçim sistemleri literatüründe "seçmen-milletvekili yakınlığı" şeklinde tanımlanan bu durum, seçmenin siyasal düşüncesinden ve siyasal partiden uzaklaşmasına ve siyasal partiye yabancılaşmasına sebep vermektedir.

Oysa Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi, yüzölçümü ve nüfus açısından küçük bir ülkenin seçim sisteminde, seçmenler siyasal partiye ve parti milletvekili adaylara göre tercihlerini yaparak siyasal yaşama katkıda bulunmaları gerekmektedir. Karma seçim sistemi, ülkenin siyasi partiler sisteminin özelliklerine göre temsil adaletinin doğru yansımasının etkilenmesine ve seçmen-milletvekili yakınlığı gibi amaçlarının ön plana çıkarmasına neden olmaktadır.

Yukarıda bahsedilen gerekçeler çerçevesinde, bu öneride, bu düşüncelerden hareketle, mevcut yasada yer alan "karma oy" yöntemine ilişkin bir çok maddelerde değişiklik yapılarak "karma oy" verme yöntemi yasanın genelinden kaldırılmıştır.

Yukarıda bahsedilen nedenlere bağlı yapılan düzenlemeler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde geriye götürülmüş olan siyasal partilerdeki, siyasi süreçte demokratik yapının yeniden oluşması sağlanmış olacaktır. Bu (Değişiklik) Yasası ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki siyasal partilerin toplum üzerindeki saygınlığının yeniden kazanılmasını ve demokratik yapının adil, şeffaf ve uygulanabilirliğinin artırılmasını hedeflemektedir.

İlişikte sunulan Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasa Önerisi bu gerekçelere dayandırılarak hazırlanmıştır.

247

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Önerinin 1'inci maddesi ile kısa isim ve Önerinin yasalaşması halinde "Esas Yasa" olarak anılan Seçim ve Halkoylaması Yasası ile birlikte okunacağı düzenlenmiştir.

Madde 2. Önerinin 2'nci maddesi ile bu Yasa değişikliğinin genel gerekçesinde ayrıntılı olarak gerekçeleri belirtilen ve karma seçim sisteminin ülkenin siyasi partiler sisteminin özelliklerine göre temsil adaletinin doğru yansımasının etkilenmesine ve seçmen-milletvekili yakınlığı gibi amaçlarının ön plana çıkarmasına neden olduğu gerekçesiyle karma oy verme yöntemi maddeden kaldırılarak, Milletvekili seçimlerinde oy verme şekli yeniden düzenlenmiştir.

Madde 3. Önerinin 3'üncü maddesi ile Milletvekili seçimlerinde karma oy verme yönteminin kaldırılması ve bu düzenlemeye bağlı oy pusulasının değişmesi çerçevesinde, Esas Yasanın bu maddesinde de Milletvekili seçimlerindeki partilerin ve bağımsızların sayısının hesaplanmasına bağlı Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen cetvellere ilişkin yeni düzenlemeler getirilmiştir. Ayrıca bağımsız adaylar işaret kullanmak üzere oy verilebileceği kuralı anlaşılır ve net olarak belirtilmiştir.

Madde 4. Önerinin 4'üncü maddesi ile Yasanın yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.

248

SEÇİM VE HALKOYLAMASI (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim	1. Bu Yasa, Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Seçim ve Halkoylaması Yasası ile birlikte okunur.
5/1976
29/1977
1/1980
4/1980
12/1981
17/1985
19/1985
15/1986
16/1986
60/1988
17/1990
33/1990
52/1991
78/1991
46/1993
58/1993
59/1993
2/1994
12/1994
12/1998
48/1998
14/2002
24/2010
33/2016
59/2017

Esas Yasanın 101’inci Maddesinin Değiştirilmesi

2. Esas Yasa, 101’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 101’inci madde konmak suretiyle değiştirilir:

“Milletvekili 101. (1) Milletvekilliği seçimlerinde, oyunu siyasal partilerden biri lehine kullanmak isteyen seçmen, kapalı oy verme yerinde, bu Yasanın 96’ncı maddesinin (1)’inci fıkrası uyarınca hazırlanan birleşik oy pusulası üzerinde dilediği siyasal partinin adının ve ambleminin altında yer alan kare içine, Yüksek Seçim Kurulunca imal ettirilip Sandık Kuruluna ulaştırılmış ve Sandık Kurulu Başkanında, oy verme süresince bulundurulması zorunlu olan ve oy pusulası ile birlikte kendisine verilen “EVET” yazılı mührü basar.

“Milletvekili

249

Mührün hangi partiye basıldığının belirgin olması ve aday listelerinin olduğu bölüme veya başka bir siyasal partinin alanına geçmemesi koşuluyla, karenin kenar çizgilerinden taşması veya parti ambleminin üzerine basılması halinde mühür geçerlidir.

(2) (A) Seçmen, yukarıdaki (1)'inci fıkra uyarınca "EVET" mührünü bastıktan sonra, o siyasal partinin listesinde isim ve soy isimleri bulunan adaylardan hangilerini tercih ettiğini, isim ve soy isimleri karşısına bulunan karenin içine işaret koymak suretiyle belirtebilir.

(B) Kareler dışına konan tercih işaretleri geçersizdir. Tercih işaretlerinin tamamı veya bir kısmı, kareler dışına konulmuş ise, oy pusulası tercihsiz oy pusulası sayılır.

(C) Seçmen, tercih hakkını kullanıp kullanmamakta serbesttir.

Ancak seçmen tercih hakkını kullanmak isterse, bu hakkını kullanmak istediği her ilçede, o siyasal partinin listesinde isim ve soy isimleri yazılı adayların yarısı için kullanmak zorundadır. Kesirler hesaba katılmaz.

(Ç) Yukarıdaki (C) bendinin kesirler hesaba katılmayacağına ilişkin kuralı saklı kalmak koşuluyla, tercih işaretlerinin, aday sayısının yarısından çok veya az olduğu ilçe veya ilçeler için oy pusulası, tercihsiz oy pusulası sayılır. Tercih işaretlerinin yukarıdaki (C) bendine uygun kullanıldığı ilçe veya ilçeler için ise mühür ve tercihler geçerli sayılır.

(D) Seçmen, bağımsız aday/adaylara oy vercekse oyunu, bağımsız adayların isim ve soy isimlerinin karşısındaki kareler içine işaret koymak suretiyle yerine getirir. Her ilçedeki toplam milletvekili sayısı kadar bağımsız aday olması halinde adayların yarısı için işaret kullanmak zorundadır. Kesirler hesaba katılmaz.

Ancak bağımsız adayların o ilçedeki toplam milletvekili sayısından az olması halinde, mevcut adayın yarısı için işaret kullanarak oy verilir. Kesirler yine hesaba katılmaz. Bağımsız adayın bir olması durumunda tek adaya işaret kulanarak oy verilebilir.

250

(3) Seçmen, yukarıdaki (1)'inci ve (2)'nci fıkra kuralları uyarınca, "EVET" mührünü bastıktan sonra tercih hakkını kullanırken, başka bir siyasal parti listesinde bulunan adaylar veya bağımsız adayların isim ve soy isimlerinin karşısındaki kareler içine de işaret koymuş ise, bu işaretler hükümsüzdür ve o oy pusulası tercihsiz oy pusulası sayılarak, listesine "EVET" mührü basılan siyasal partinin lehine kullanılan oy pusulası kabul edilir.

(4) (A) Belediye Meclisi üyeliği seçimlerinde, oyunu siyasal partilerden biri lehine kullanmak isteyen seçmen, kapalı oy verme yerinde, bu Yasanın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrası uyarınca hazırlanan oy pusulası üzerinde dilediği siyasal partinin adının ve ambleminin altında yer alan kare içine, Yüksek Seçim Kurulunca imal ettirilip Sandık Kuruluna ulaştırılmış ve Sandık Kurulu Başkanında, oy verme süresince bulundurulması zorunlu olan ve oy pusulası ile birlikte kendisine verilen "EVET" yazılı mührü basar. Mührün hangi partiye basıldığının belirgin olması ve aday listelerinin olduğu bölüme veya başka bir siyasal partinin alanına geçmemesi koşuluyla, karenin kenar çizgilerinden taşması veya parti ambleminin üzerine basılması halinde mühür geçerlidir.

(B) Seçmen, yukarıdaki (A) bendi uyarınca "EVET" mührünü bastıktan sonra, o siyasal partinin listesinde isim ve soy isimleri bulunan adaylardan hangilerini tercih ettiğini, isim ve soy isimleri karşısında bulunan karenin içine işaret koymak suretiyle belirtebilir.

(C) Kareler dışına konan tercih işaretleri geçersizdir. Tercih işaretlerinin tamamı veya bir kısmı, kareler dışına konulmuş ise, oy pusulası tercihsiz oy pusulası sayılır.

(Ç) Seçmen, tercih hakkını kullanıp kullanmamakta serbesttir.

Ancak seçmen tercih hakkını kullanmak isterse, o siyasal partinin listesinde isim ve soy isimleri yazılı adayların yarısı için kullanmak zorundadır. Kesirler hesaba katılmaz.

251

(D) Yukarıdaki (Ç) bendinin kesirler hesaba katılmayacağına ilişkin kuralı saklı kalmak koşuluyla, tercih işaretleri, aday sayısının yarısından çok veya az olduğu takdirde, o oy pusulası tercihsiz oy pusulası sayılır.

(E) Seçmen, bu fıkranın (A) bendi uyarınca “EVET” mührü bastıktan sonra tercih hakkını kullanırken, başka bir siyasal parti listesinde bulunan adaylar veya bağımsız adayların isim ve soy isimlerinin karşısındaki kareler içine de işaret koymuş ise, bu işaretler hükümsüzdür ve o oy pusulası tercihsiz oy pusulası sayılarak, listesine “EVET” mührü basılan siyasal partinin lehine kullanılan oy pusulası kabul edilir.

(5) (A) Seçmen, ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde, bu Yasanın 96’ncı maddesinin (3)’üncü fıkrası uyarınca hazırlanan oy pusulası üzerinde isim ve soy isimleri bulunan adaylardan hangilerine oyunu vermek isterse, orada bulundurulan kalemle oyunu vermek istediği adayların isim ve soy isimleri karşısında bulunan karenin içine işaret koymak suretiyle oyunu kullanır.

(B) Adayların isim ve soy isimleri karşısında bulunan kareler dışına konan işaretler geçersizdir. İşaretlerin tamamı kareler dışına konulmuş ise, o oy pusulası geçersiz sayılır.

43/2009 25/2010 9/2012 29/2015

(C) Seçmen oyunu, Köy ve Mahalle İhtiyar Heyetleri Yasası çerçevesinde o seçim bölgesi için seçilmesi gereken ihtiyar heyeti üyesi sayısı kadar aday için kullanmak zorundadır.

(6) Oyunu bu madde kurallarına göre kullanan seçmen, oy pusulasını, kapalı oy verme yerinden ayrılmadan, kullandığı oyun gizliliğini bozmayacak biçimde katlayıp Sandık Kurulu önünde kapalı oy verme sandığına atar ve "EVET" yazılı mührü Sandık Kurulu Başkanına verir.

(7) Oy verme şekli, yapılacak olan seçime göre, Yüksek Seçim Kurulu tarafından özet bilgi notu içeren bilgilendirici broşür şeklinde seçmene gönderilir.”

252

Esas Yasanın 136’ncı Maddesinin Değiştirilmesi

3. Esas Yasa, 136’ncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 136’ncı madde konmak suretiyle değiştirilir:

“Partilerle Bağımsız Adayların Elde Ettikleri Milletvekilliği, Belediye Meclisi Üyeliği ve İhtiyar Heyeti Üyeliği Sayısının Hesaplanması

136. (1) Siyasal parti listesindeki adaylarla bağımsız adayların elde ettikleri milletvekilliği sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır:

(A) Seçime katılmış siyasal partilerle bağımsız milletvekili adaylarının adları alt alta, “A Cetveli” olarak isimlendirilen ayrı bir Cetvele; seçime katılmış siyasal parti listelerindeki adayların adları alt alta “B Cetveli” olarak isimlendirilen ayrı bir Cetvele; bağımsız adayların adları alt alta “C Cetveli” olarak isimlendirilen başka bir Cetvele; siyasal parti listelerinde adları bulunan adayların adları ise alt alta “D Cetveli” olarak isimlendirilen diğer bir Cetvele yazılır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen hususlar, A, B, C ve D Cetvelleri halinde düzenlendikten sonra, her sandıkta, her siyasal parti ile bağımsızların ayrı ayrı aldıkları toplam oy sayısı A Cetvelinde; siyasal partilerin listelerindeki adayların, partilerinin aldığı mühürlerden kaynaklanan geçerli oy sayısı B Cetvelinde; bağımsız adayların aldıkları geçerli oy sayısı C Cetvelinde; siyasal parti listelerindeki adaylara verilen tercih işaretleri sayısı da D Cetvelinde, bu fikra kurallarına göre hesaplanarak, adları karşısına yazılır.

(C) Bir seçmen, oy pusulasındaki herhangi bir siyasal partinin lehine “EVET” mührü kullanmışsa, o siyasal parti listesinde adları bulunan adayların her birinin B Cetvelindeki adları karşısına birer oy yazılır. Bir seçmen, oyunu, oy pusulasında adı bulunan bağımsız adaylara vermişse, bu adayların her birine de birer oy yazılır. Bu suretle bağımsız adayların her birinin C Cetvelindeki adları karşısına birer oy yazılır ve C Cetveli bağımsız adayların her birinin almış olduğu geçerli oy sayısının toplamını gösterir.

253

(C) Oy pusulasında adı bulunan siyasal parti listesindeki adayların tümünün toplam olarak aldıkları geçerli oy sayısı, o partinin aldığı oyu; her bağımsız adayın toplam olarak aldığı geçerli oy sayısı da o bağımsız adayın aldığı oyu gösterir. Bu suretle siyasal partilerle bağımsız adaylardan her birinin almış olduğu geçerli oy sayısının toplamı A Cetvelindeki adları karşısına yazılır.

(D) Bir seçmen Milletvekili Seçim Bölgesindeki, oy pusulasındaki herhangi bir siyasal partinin lehine “EVET” mührünü kullandıktan sonra, o siyasal parti listesinde bulunan adayların adları karşısındaki kareye tercih işareti koymuş ise, bu adayların her birinin D Cetvelindeki adlarının karşısına birer tercih işareti yazılır. Bu suretle partili adayların her birinin almış olduğu geçerli tercih işaretleri toplamı D Cetvelindeki adları karşısına yazılır.

(E) Sandıklardan gelen Cetveller, İlçe Seçim Kurullarında birleştirilerek Yüksek Seçim Kuruluna gönderilir. Yüksek Seçim Kurulu da İlçe Seçim Kurullarından gelen Cetvelleri birleştirir.

(F) Yüksek Seçim Kurulu, İlçe Seçim Kurullarından gelen Cetvelleri birleştirdikten sonra her bir ilçe için ayrı ayrı Cetveller düzenler. Bu Cetveller, “Lefkoşa Cetveli”, “Gazimağusa Cetveli” vb. şeklinde isimlendirilir. Her bir Milletvekili Seçim bölgesi Cetvelinde üç sütun bulunur.

(G) “İkinci Sütun”a o ilçe milletvekilliği için aday olan partili ve bağımsız adayların isim ve soy isimleri yazılır. Bu adayların isim ve soy isimlerinin karşısına B ve C Cetvelinde aldıkları oyların toplamı kaydedilir.

254

(H) İkinci Sütunda her bir partinin o ilçe için gösterdiği adayların aldığı oylar toplanır ve "Birinci Sütun"a siyasal partinin adının karşısına yazılır. Bağımsız adayların "İkinci Sütun"daki oyları da Birinci Sütunda isim ve soy isimlerinin karşısına yazılır.

(I) "Üçüncü Sütun"da siyasal partilerden o ilçe milletvekilliği için aday olanların isim ve soy isimlerinin karşısına, D Cetvelinde aldıkları saptanan toplam parti içi tercih işaretleri yazılır.

(I) Siyasal partilerle bağımsız adayların elde ettikleri milletvekilliği sayısının hesaplanması için aşağıdaki alt bentlerde belirtilen şekilde işlem yapılır:

(a) Her Milletvekili ilçe için ayrı ayrı düzenlenen Cetvellerde, yukarıdaki (E), (F), (G), (H) ve (I) bentlerinde belirtilen yönteme göre oluşturulan Birinci Sütunda yer alan siyasal partilerin aldıkları toplam oylar önce bire, sonra ikiye, sonra üçe ve o ilçenin çıkaracağı milletvekili sayısına ulaşıncaya kadar bölünür.

Ancak ilgili ilçedeki bağımsız adayın, birden çok bağımsız aday varsa her birinin aldığı geçerli oy sayısı toplamı sadece bire bölünür.

(b) Yukarıdaki (a) alt bendi uyarınca elde edilen paylar, parti ayrımı yapılmaksızın, en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Milletvekillikleri, her ilçede, bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız adaylara, rakamların büyüklük sırasına göre ayrılır. Son kalan milletvekilliği için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde, bunlar arasında ad çekilmek suretiyle tahsis yapılır.

255

(J) Siyasal parti adaylarından seçilenler aşağıdaki şekilde saptanır:

(a) Her için ayrı ayrı düzenlenen Cetvellerde, siyasal parti adaylarının İkinci Sütundaki oylarıyla, Üçüncü Sütundaki parti için tercih işaretleri toplanır. Her partili aday için elde edilen toplam sayı, büyüklük sırasına göre yukarıdan aşağıya yazılır. Bu şekilde, o siyasal partinin o ilçede kazandığı daha önce belirlenmiş olan milletvekilliği sayısı kadar en yüksek toplam sayıya ulaşmış parti adayı/adayları seçilmiş sayılır. Bu işlem yapılırken adayların aldığı geçerli oy sayısı ile geçerli tercih işaretleri sayısı toplamının eşit olması halinde, eşit olan adaylar arasından milletvekilliğini kazanan, siyasal parti listesinde bu adayların yer aldıkları sıra dikkate alınmak suretiyle saptanır.

(b) Aynı siyasal parti adaylarının tümü için tercih işareti kullanılmamış ise o siyasal parti adayları için ilçe Cetvelinin İkinci Sütununda saptanan geçerli oy sayısı toplamları, büyüklük sırasına göre, yukarıdan aşağıya yazılır. Bu işlem yapılırken, geçerli oy sayısı toplamları eşit olan adaylar arasından milletvekilliğini kazanan, siyasal parti listesinde bu adayların yer aldıkları sıra dikkate alınmak suretiyle saptanır.

(2) Siyasal parti listesindeki adaylarla, bağımsız adayların elde ettikleri Belediye Meclisi üyeliği sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır:

(A) (a) Seçime katılmış siyasal partilerle bağımsız adayların adları alt alta “A Cetveli” olarak isimlendirilen ayrı bir Cetvele; seçime katılmış siyasal parti listelerindeki adayların adları alt alta “B Cetveli” olarak isimlendirilen ayrı bir Cetvele;

256

(b) siyasal parti listelerindeki adaylarla bağımsız adayların adları alt alta “C Cetveli” olarak isimlendirilen başka bir Cetvele; siyasal parti listelerinde adları bulunan adayların adları ise alt alta “D Cetveli” olarak isimlendirilen diğer bir Cetvele yazılır

Yukarıdaki (a) alt bendinde belirtilen hususlar, A, B, C ve D Cetvelleri halinde düzenlendikten sonra, her sandıkta, her siyasal parti ile bağımsızların ayrı ayrı aldıkları toplam oy sayısı A Cetvelinde; siyasal partilerin listelerindeki adayların, partilerinin aldığı mühürlerden kaynaklanan geçerli oy sayısı B Cetvelinde; bağımsız adayların ayrı ayrı aldıkları geçerli oy sayısı C Cetvelinde; siyasal parti listelerindeki adaylara verilen tercih işaretleri sayısı da D Cetvelinde, aşağıdaki (B) bendi kurallarına göre hesaplanarak adları karşısına yazılır.

(B) (a) Bir seçmen, birleşik oy pusulasındaki herhangi bir siyasal partinin lehine "EVET" mührü kullanmışsa, o siyasal parti listesinde adları bulunan adayların her birine, B Cetvelindeki adları karşısına birer oy yazılır. Bir seçmen, oyunu, birleşik oy pusulasında adı bulunan bağımsız adaylara vermişse, bu adayların her birinin C Cetvelindeki adları karşısına birer oy yazılır. C Cetveli, bağımsız adayların her birinin almış olduğu geçerli oy sayısının toplamını gösterir. Siyasal parti listelerindeki adayların almış oldukları toplam geçerli oy sayısı B ve C Cetvellerindeki oyların toplanması suretiyle hesaplanır.

257

(b) Birleşik oy pusulasında adı bulunan siyasal parti listesindeki adayların tümünün toplam olarak aldıkları geçerli oy sayısı, o partinin aldığı oyu; her bağımsız adayın toplam olarak aldığı geçerli oy sayısı da o bağımsız adayın aldığı oyu gösterir. Bu suretle siyasal partilerle bağımsız adaylardan her birinin almış olduğu geçerli oy sayısının toplamı A Cetvelindeki adları karşısına yazılır.

(c) Bir seçmen, birleşik oy pusulasındaki herhangi bir siyasal partinin lehine "EVET" mührünü kullandıktan sonra, o siyasal parti listesinde bulunan adayların adları karşısındaki kareye tercih işareti koymuş ise, bu adayların her birinin D Cetvelindeki adlarının karşısına birer tercih işareti yazılır. Bu suretle partili adayların her birinin almış olduğu geçerli tercih işaretleri sayısının toplamı D Cetvelindeki adları karşısına yazılır.

(C) Siyasal partilerle bağımsız adayların elde ettikleri Belediye Meclisi üyeliği sayısının hesaplanması için aşağıdaki şekilde işlem yapılır:

(B) bendinin (b) alt bendine göre A Cetvelinde saptanan, her siyasal partinin ve bağımsız adayın aldığı geçerli oy sayısı toplamlarını gösteren rakamlar önce birey sonra ikiye, sonra üçe ve o bölgenin çıkaracağı Belediye Meclisi üyeliği sayısına ulaşıncaya kadar bölünür.

Ancak bağımsız adayların aldığı geçerli oy sayısı toplamı sadece birey bölünür. Elde edilen paylar, parti ayırımı yapılmaksızın, en büyükten en küçüğe doğru sıralanır. Belediye Meclisi üyelikleri, bu payların sahibi olan partilere ve bağımsız adaylara, rakamların büyüklük sırasına göre ayrılır. Son kalan Belediye Meclisi üyeliği için birbirine eşit rakamlar bulunduğu takdirde, bunlar arasında ad çekilmek suretiyle tahsis yapılır.

258

(C) Siyasal parti adaylarından seçilenler aşağıdaki şekilde saptanır:

(a) Yukarıdaki (B) bendinin (a) alt bendine göre B ve C Cetvelinde saptanan, her partili adayın aldığı geçerli oy sayısı toplamına, aynı bendin (c) alt bendine göre D Cetvelinde saptanan partili aynı adayın aldığı geçerli tercih işaretleri sayısı toplamı, eğer varsa eklenir. Her partili aday için elde edilen toplam sayı, büyüklük sırasına göre yukarıdan aşağıya yazılır. Bu işlem yapılırken adayların aldığı geçerli oy sayısı ile geçerli tercih işaretleri sayısı toplamının eşit olması halinde eşit olan adaylar arasındaki sıra, siyasal parti listesinde bu adayların yer aldıkları liste dikkate alınmak suretiyle saptanır.

(b) Aynı siyasal parti adaylarının tümü için tercih işareti kullanılmamış ise, o siyasal parti adayları için yukarıdaki (B) bendinin (a) alt bendine göre B ve C Cetvelinde saptanan geçerli oy sayısı toplamları, büyüklük sırasına göre yukarıdan aşağıya yazılır. Bu işlem yapılırken, geçerli oy sayısı toplamları eşit olan adaylar arasındaki sıra, siyasal parti listesinde bu adayların yer aldıkları liste dikkate alınmak suretiyle saptanır.

(c) Bir siyasal parti listesinde adları bulunan adayların sırası, yukarıdaki fıkralara göre saptandıktan sonra, bu bende uygun olarak o siyasal partinin kazandığı Belediye Meclisi üyeleri bu sıradaki rakamların büyüklüğüne göre yukarıdan aşağıya doğru yer alan adaylara tahsis edilir.

(3) (A) İhtiyar Heyeti üyesi seçiminde, seçime katılmış olan İhtiyar Heyeti üyesi adaylarının isim ve soy isimleri alt alta “A Cetveli” ve “B Cetveli” olarak isimlendirilen iki ayrı Cetvele aynı biçimde yazılır. Her adayın ayrı ayrı aldıkları toplam oy sayısı aşağıdaki (B) bendi kurallarına göre hesaplanarak A Cetvelindeki adları karşısına yazılır.

259

(B) Oy pusulasında yer alan adaylara seçmen tarafından verilen her oy, B Cetvelindeki adları karşısına yazılır. Her bir adayın B Cetvelinde gösterilen oyu toplanarak, toplam oy sayısı A Cetvelindeki adları karşısına yazılır. A Cetveli, adayların her birinin almış olduğu geçerli oy sayısının toplamını gösterir.

(C) İhtiyar Heyeti üyeliğine seçilenler aşağıdaki şekilde saptanır:

(a) Her aday için elde edilen toplam sayı, büyüklük sırasına göre yukarıdan aşağıya yazılır.

(b) Adayların sırası yukarıdaki (a) alt bendine göre saptandıktan sonra, Köy ve Mahalle İhtiyar Heyetleri Yasası çerçevesinde o seçim bölgeçi için belirlenen rakam kadar köy ihtiyar heyeti üyeliği, bu sıradaki rakamların büyüklüğüne göre yukarıdan aşağıya doğru yer alan adaylara tahsis edilir. Son üyelik için sıralamada birbirine eşit oylar varsa bunlar arasında ad çekilmek suretiyle tahsis yapılır.

(4) Bu madde uyarınca işlemler, açık olarak yapılır ve adaylarla gözlemciler hazır bulunabilir.

(5) İlçe Seçim Kurulu Başkanı, bu madde uyarınca Belediye Meclisi üyeliği ve İhtiyar Heyeti üyeliği seçimlerini kazananları gösteren tutanağın bir suretini bir hafta süre ile İlçe Seçim Kurulu dairesinin kapısına asar.

(6) Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, bu madde uyarınca milletvekilliği seçimini kazananları gösteren tutanağın bir suretini bir hafta süre ile Yüksek Seçim Kurulu dairesinin kapısına asar.”

4. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

43/2009 25/2010 9/2012 29/2015

Yürürlüğe Giriş