Deprem ve diğer doğal afetlere yönelik mali yardım ve hazırlık yasa önerisi

Y.Ö.No:26/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yedi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

(119)

120

DEPREM VE DİĞER DOĞAL AFETLERE YÖNELİK MALİ YARDIM VE HAZIRLIK YASA ÖNERİSİ

GENEL GEREKÇESİ

6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti 'nde meydana gelen deprem nedeniyle, Türkiye'de ortaya çıkan barınma ihtiyacının karşılanmasına katkı koyabilmek, ülkemizde ortaya çıkan ihtiyaçların tespiti ve giderilmesi ile ileriki süreçte doğabilecek doğal afetlerle mücadele kapsamındaki hazırlıkların tespiti ve giderilmesi amacıyla mali kaynağın oluşturulması için bu Yasa Önerisi

hazırlanmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1.

Bu madde ile, Yasa Önerisinin kısa ismi düzenlenmiştir.

Madde 2.

Bu madde ile, Yasa Önerisinin tefsir kısmı düzenlenmiştir.

Madde 3.

Bu madde ile, Yasa Önerisinin amacı düzenlenmiştir.

Madde 4.

Bu madde ile, Yasa Önerisinin kapsamı düzenlenmiştir.

Madde 5.

Yasanın amacının gerçekleştirilmesi ve her türlü çalışmaların

yürütülmesi için komisyonun oluşumu düzenlenmiştir.

Madde 6

Kurulacak komisyonunun ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 7.

Bu madde ile kesinti yapılacak gelir kalemleri ile katkı yapılacak

vergi kalemlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 8.

Bu madde ile gelir kesintileri ve katkıların tahsiline ilişkin

kurallar düzenlenmiştir.

Madde 9.

Gelir ve gider hesaplarına ilişkin kalemler ve uygulanacak

mevzuata ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 10. Bu madde ile, Yasa kapsamında ödenecek miktarların vergı

uygulamalarında gider olarak kabul edilmeyeceği düzenlenmiştir.

Madde 11. Bu madde ile, yapılacak kesintilerin, katkıların ve ödemelerin

süresine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 12. Bu madde ile, Yasanın yürütme yetkisi düzenlenmiştir.

Madde 13. Bu madde ile, Yasanın yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.

121

DEPREM VE DİĞER DOĞAL AFETLERE YÖNELİK MALİ YARDIM VE HAZIRLIK YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi,

aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Deprem ve Diğer Doğal Afetlere Yönelik Mali Yardım ve Hazırlık Yasası olarak isimlendirilir.

Tefsir

Amaç

Kapsam

2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe: "Bakan", Maliye İşleriyle Görevli Bakanı anlatır. "Bakanlık", Maliye İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır.

3. Bu Yasa, Türkiye Cumhurıyeti'nde 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremden dolayı, depremde zarar gören kişilerin barınma ihtiyaçlarının karşılanması, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne gelen depremzedelerin acil iaşe, ibate, sağlık ve eğitim harcamalarına katkı yapılması, depremden doğrudan etkilenen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlarının desteklenmesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde meydana gelebilecek deprem ve diğer doğal afetlerle mücadele kapsamında arama kurtarma, sağlık, geçici zorunlu barınma ve eğitim alanlarındaki çalışmaların yapılması ve bu alanlardaki ihtiyaçların giderilmesi yanısıra yerel yönetimlerin bu alanlarda yapacağı çalışmalara katkı yapılmasını sağlamaya yönelik kaynak yaratılmasını amaçlamaktadır.

ve Gözetim)

(Yönetim, Denetim

4. Bu Yasa, genel bütçeden, belediyelerden, belediyelerin oluşturdukları birlikler ve kurdukları şirketlerden, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Yasası kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinden, kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinden, döner sermayeli kuruluşlardan, Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesinden, kooperatiflerden, kamu barıkalarından, herhangi bir yasa altında oluşturulan komite, komisyon, encümen veya makamlardan, idari koordinasyon yönünden Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Bakanlıklara bağlı ve/veya ilgili kurum ve kuruluşlardan, Sosyal Sigorta emeklilerinden ve Özel Sektör çalışanlarından Mart 2023 - 31 Aralık 2023 ( dahil) dönemine ait her türlü brüt (tahsisat ve ilave ödenek dahil) maaş, ücret ve maaş nitelikli ödemeler ile emekli maaşlarından yapılacak kesintiler dahil bu Yasa uyarınca yapılacak kesinti ve katkılar, elde edilecek kaynağın kullanımı, harcanması ve denetlenmesine ilişkin kuralları kapsar.

122

5.

Deprem ve Doğal Afet Değerlendir meve Denetleme Komisyo- nunun Oluşumu

(1) Bu Yasanın amacının gerçekleştirilmesi için deprem ve diğer doğal afetlere yönelik mali yardım ve hazırlıklara yönelik yapılacak her türlü çalışmaların yürütülmesi maksadıyla "Deprem ve Doğal Afet Komisyonu" Değerlendirme

Denetleme

ve

oluşturulur.

(2) Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 10 (On) gün içinde oluşturulur.

Deprem ve Doğal Afet

6.

(1)

Değerlen- dirme ve Denetleme Komisyo- nuna İlişkin Kurallar

(2)

(3)

sivil

Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek toplum üst düzey kamu görevlileri ve temsilcilerden oluşur. Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu tarafından salt (mutlak) çoğunluğa göre alınan kararlar, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanır. Deprem ve Doğal Afet Değerlendirme ve Denetleme Komisyonun üyeleri, görev ve yetkileri ile çalışma esasları Bakanlar Kurulu usül ve tarafından çıkarılacak ve Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girecek bir tüzük ile belirlenir.

Kesinti ve Katkı

Yapılacak Gelirler 41/1976 24/1977 62/1977 11/1980 35/1983 36/1987 70/1993 38/2003 10/2004 16/2007 18/2013 37/2014 15/2019

7. Bu Yasa amaçları doğrultusunda kullanılmak üzere aşağıda öngörülen gelir kalemlerinden kesinti ve vergi kalemlerinden katkı yapılır: (1)

iktisadi teşebbüsleri ve

(A) Devlet, yerel kuruluşlar, kooperatifler, bankalar, sair kurumlar, kamu Kurumlar Vergisi Yasası kapsamına girmeyen ortaklıklar, dernekler, vakıflar, demek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler veya diğer herhangi biri, işveren statüsü kapsamında olan işletmeler tarafından hizmetlilere ödedikleri emekli maaşları dahil, her türlü maaş, ücret ve maaş nitelikli ödemeler ile emekli maaşlarından ve Gelir Vergisi Yasasının 4'üncü maddesinin (l)'inci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki (sosyal yardım, engelli maaş ve ücretleri, cemile yardımları, emekli ikramiyeleri ile kıdem tazminatları hariç) maaş ve ücret sayılan ödemelerin brüt toplamı üzerinden aşağıdaki alt bentlerde yer alan kesintiler yapılır.

24/1982 11/1985 67/1 987 16/1989 20/ 1990 22/1991 14/1 992 20/1 992 69/ 1993 21/1995 1/1997 4/1998 16/ 1998 3/1999 14/2001 41/2002 58/2003 73/2003

55/2002

123

(a) (b) (c) (ç)

15.000,01-TL - 30.000,00-TL arası %1 30.000,01-TL - 55.000,00-TL arası %1 ,5 55.000,01-TL - 75 .000,00-TL arası %2 75 .000,01-TL ve üzeri için %5

(B) Yurt Dışında Görev Yapan Personelin Kadroları ve Dış Görev Ödenekleri Yasası tahtında maaş alan personelin (mahalli personel hariç) aldıkları döviz maaşın KKTC Merkez Bankası resmi döviz kuru karşılığı 55.000,01-TL - 75.000,00-TL arası maaş aldıkları dövizden %2, 75.000,01 TL ve üzerinde ise dövizden %5 oranında kesinti yapılır. (a) Bu fıkra uyarınca maaşından veya ücretinden kesinti yapılacak kişiler, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten (on beş) gün itibaren 15 içerisinde bağlı oldukları kamu, kurum veya kuruluş veya işyerine yazılı olarak başvurarak herhangi bir kesinti yapılmaması veya belli için kesinti yapılmasını talep dönemler edebilirler.

(C)

(b) İlgili kamu, kurum veya kuruluş veya işyerleri başvuruyu aldıktan sonra en geç 1 (bir) hafta içerisinde ilgisine göre Bakanlığa veya Sosyal Sigortalar Dairesine başvuruyu iletirler.

124

(c) Bu bendin (a) alt bendi uyarınca maaşından veya ücretinden kesinti yapılmasını istemeyen kişilerin maaşından veya ücretinden kesinti olması halinde, yapılan kesinti miktarı en geç 1 ay içerisinde ilgili kurum tarafından iade edilir.

49/2015

(2)

Siyasal Partiler Yasası uyarınca, siyasal partilere Devlet tarafından Yasanın 45'inci maddesinin (2)'nci fıkrasının (B) bendi ve (3)'üncü fıkra kuralları uyarınca her ay ödenen aylık Devlet katkısından %10 (yüzde on) oranında kesinti yapılır.

24/1982 11/1985 67/ 1987 16/1989 20/1990 22/ 1991 14/1992 20/1992 69/1993 21/1995 1/1997 4/1998 16/1998 3/1999 14/2001 41/2002 58/2003 73/2003

41/1976 24/1977 62/ 1977 11/1980 35/1983 36/1987 70/1993 38/2003 10/2004 16/2007 18/2013 37/2014 15/2019

(3) Gelir Vergisi Yasası uyarınca kazançları yıllık beyanname esasında saptanan yükümlülerin, 2022 yılında beyanname usülüne göre beyan etmiş oldukları vergi matrahı üzerinden ve/veya 2022 yılı ve önceki dönemlere ait bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Gelir ve Vergi Dairesi tarafından ikmalen ve/veya resen kesinleştirilen 2022 yılı ve önceki dönemlere ait toplam yıllık vergi matrahı üzerinden %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

esasında

saptanan

( 4) Kurumlar Vergisi Yasası uyarınca kazançları yıllık vergisi beyanname yükümlülerinin 2022 yılında beyanname usülüne göre beyan etmiş oldukları vergi matrahı üzerinden ve/veya 2022 yılı ve önceki dönemlere ait bu Yasa yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Gelir ve Vergi Dairesi tarafından ikmalen ve/veya resen kesinleştirilen toplam yıllık vergi matrahı üzerinden %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

kurumlar

Ancak yukarıda öngörülen katkı miktarı, Uluslararası Bankacılık Birimleri Yasası uyarınca vergiye bağlı olan bankalar için toplam yıllık matrahları üzerinden % 1 (yüzde bir); Uluslararası İşletme Şirketleri Yasası uyarınca vergiye bağlı olan şirketler için ise, ödenmesi gereken yıllık matrah

125

üzerinden %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

(5) Gelir Vergisi Yasasının 31 'inci maddesinin (6)'ncı fıkrasına göre her türlü taşınmaz mal ( döşeli olarak veya tesisat ve demirbaş ile birlikte kiraya verilenler dahil) kiralama ve kullanma bedeli karşılığı depozito olarak alınanlar dahil, döviz ile kiralanan matrahlar üzerinden %3 (yüzde üç), Türk Lirası ile kiralanan matrahlar üzerinden %1,5 (yüzde bir buçuk) katkı yapılır. Taşınmaz malların herhangi bir şekilde elden çıkarılmasına ilişkin işlemlerde, taşınmaz malı devredenin Gelir ve Vergi Dairesine ödemekle yükümlü olduğu stopaj miktarı üzerinden hesaplanacak katkı miktarı, Kuzey Kıbrıs Türk cumhuriyeti yurttaşları ve Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları için %1 (yüzde bir); Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşl arı ile Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları dışında kalanlar için %2 (yüzde iki) oranında uygulanır.

(6)

41/2008 33/2009 44/2011

38/2005 27/2007 48/2011

24/1982 11/1985 67/1987 16/1989 20/1990 22/ 1991 14/1992 20/1992 69/1993 21/1995 1/1997 4/ 1998 16/ 1998 3/1999 14/2001 41/2002 58/2003 73/2003 13/2005 34/2005 56/2006 15/2007 53/2007 67/2007 3/2010 39/2010 45/2010 33/2011 53/2011 50/2014

126

(7)

(A) Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Yasasının EK-Kısım I, Madde II'nin (l)'inci fıkrasında belirtilen motorlu araç kayıt ve ruhsat harçlarının uygulandığı matrah üzerinden hesaplanacak %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

14/2019 21/1974 12/1975 42/1975 40/1976 6/1977 24/1979 39/1982 50/1982 37/1985 40/1986 66/1987 59/1988 64/1988 66/1988 59/1990 67/1994 45/1997

(B)

Yukarıda belirtilen kurallar uyarınca geçici kayıt yapılacak motorlu araçların ödemekle yükümlü oldukları geçıcı kayıt harcı miktarı üzerinden hesaplanacak % 1 O (yüzde on) oranında katkı yapılır. (C) Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Yasası kuralları uyarınca özel seçilmiş plakalar için ödenecek harç üzerinden %1 O (yüzde on) oranında katkı yapılır.

(8) Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Yasasının EK-Kısım II, Madde VI' da belirtilen motorlu araçlar devir harçları miktarı üzerinden hesaplanacak % 1 O (yüzde on) oranında katkı yapılır.

(9) Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Yasasının EK-Kısım Il, Madde Il'de belirtilen motorlu araç satıcı ruhsatı (6 aylık) ile Madde III'de yeni olmayan motorlu araç satıcı ruhsatı (6 aylık) harç miktarının %10 (yüzde on)'u oranında katkı yapılır.

(1 O) Oteller Yasası kuralları uyarınca 2023 yılı itibarıyla, otellere verilen sınıflandırma belgelerinde saptanan her bir yıldız kriteri için alınan miktardan ve yıldız kriteri bulunmayan pansiyon, motel ve benzeri işletmelerden alınan miktardan %2 (yüzde iki) oranında katkı yapılır. (11) Şirketler Mukayyitliği ve Resmi Kabz Memurluğunca, Şirketler Yasası uyarınca kurulacak şirket, ortaklık, ünvan ve patent tescillerinden kuruluş sermayelerinin % 1 (yüzde

Fasıl 138

Bölüm 113 28/1974 7/1977

30/1983 28/1987 65/1989 56/1991 42/1997 29/2003 35/2007 18/2009 10/2020

24/1982 11/1985 67/1987 16/1989 20/1990 22/1991 14/1992 20/1992 69/1993 21/1995 1/1997 4/1998 16/1998 3/1999 14/2001 41/2002 62/2007

127

bir)' i oranında katkı yapılır.

(12) Yabancı sanatçıların veya yabancı müzik topluluklarının veya kişilerin eğlence maksatlı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde düzenleyecekleri her türlü faaliyetlerinin ifasından elde edilecek brüt gelir üzerinden hesaplanacak %10 (yüzde on) oranında katkı yapılır.

(13) Av ve Avla İlgili Yaban Hayatını Düzenleme Yasası kuralları uyarınca avlanma ruhsatı alan her kişiden 100.-TL (Yüz Elli Türk Türk Lirası) katkı yapılır.

(14) Gelir Vergisi Yasasının 32'nci maddesinin

(l)'inci fıkrasına istinaden taşınır mal sermaye iratları gerçek ve tüzel kişilere nakden veya hesaben ödendiği anda ödemeyi yapanlar tarafından döviz olması halinde %2 (yüzde iki), Türk Lirası olması halinde %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

( 15) Özel İletişim Hizmetleri Vergisi Yasası tahtında, mobil telekomünikasyon altyapısı kurup işletenlerin verdiği hizmetler veya telekomünikasyon işletmeciliği kapsamında (ön ödemeli kart satışları dahil) sunulan tesis, devir, nakil ve haberleşme hizmetleri için alınan tutar üzerinden %1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

71/2007 44/2010

67/1999 40/2004 12/2011

31/2009 57/2011 1/2012 38/2015

63/1993

38/1997

128

( 16) Şans Oyunları Hizmetleri Vergisi Yasası kapsamında şans oyunu salonu izni, ruhsatı alan gerçek ve tüzel kişilerin ve Beden Eğitimi ve Spor Yasası kapsamında müşterek bahis oynatan işletmelerin, devletten herhangi bir şans oyunu faaliyetinde bulunmak için işletme imtiyaz izni alanlardan ve bu faaliyetleri gerçekleştirmek için ödenen vergı matrahları üzerinden %2 (yüzde iki) oranında katkı yapılır. (17) Şans Oyunları Yasasının (l0)'uncu maddesinin (2)'nci fıkrasında belirtilen ve her yıl ödenecek olan yıllık Şans Oyunu Salonu Ruhsatı ve/veya Şans Oyunu Salonu İşletmecilik Ruhsatı harcına ek olarak %2 (yüzde iki) ve aynı Yasasının (l0)'uncu maddesinin, (3)'üncü fıkrasının (A), (B) ve (C) bentlerinde belirlenmiş olan fazladan her bir Şans Oyunu Masası ve Şans Oyunu Makinesi için ek %2 (yüzde iki) oranında katkı alınır.

(18) Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme) Yasası tahtında kiralanan her türlü taşınmaz mal kira bedeli üzerinden %2 (yüzde iki) oranında katkı alınır.

(19) Para ve Kambiyo Yasasının 14'üncü maddesinin (2)'nci fıkrası uyarınca yapılan Kıymetli Metaller ve Kıymetli Taşların İthal ve İhracının Usul ve Esaslan Tüzüğü tahtında kurulan kıymetli metaller, kıymetli taşlar ve bunlardan mamül eşyanın yurda ithali ve/veya yurt dışına ihracı ile iştigal eden iş yerlerinin yapacakları ithal ve/veya ihraç işlemleri anında toplam kıymet bedeli üzerinden % 1 (yüzde bir) oranında katkı yapılır.

(20) (A)

(B)

Belediyeler Yasasının 94'üncü maddesinin (8)' inci fıkrası uyarınca tahsil edilecek kıymet ve tartı ücretinin Belediyeler Yasasının 90' ıncı maddesi (Gelirlerin Paylaşımı) başlığı altında kıymet ve tartı ücretinden % 10 (yüzde on) oranında kesilerek katkı yapılır. Belediyeler 103 'üncü maddesinin (1 )'inci fıkrasının (A) bendi uyarınca tahsil edilecek Belediye Hizmetlerinden yararlanma resmının Belediyeler Yasasının 90'ıncı maddesi (Gelirlerin Paylaşımı) başlığı altında (l)'inci fıkranın (C) bendinde Gelir ve Vergi Dairesi Gelirler Veznesine yatırılan Belediye Hizmetlerinden yararlanma resminden% 10 (yüzde on) oranında kesilerek katkı yapılır.

Yasasının

Gelir Kesintileri ve

Katkıların Tahsiline İlişkin Kurallar

129

(21) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 44 'üncü maddesi uyarınca Merkez Bankasının 2023 yılı karının nominal sermayeye ulaştıktan sonra %25'inin ihtiyata alınan kısmı dışında kalan% 75 karı üzerinden% 1 kesinti yapılır.

8. Bu Yasanın 7'nci maddesinde öngörülen gelirlerin kesintileri ile katkıların tahsili ve ödenmesi Maliye Bakanlığı tarafından yürütülür. (1) (A)

Yurt Dışında Görev Yapan Personelin Kadroları ve Dış Görev Ödenekleri Yasası tahtında maaş alan personelin (mahalli personel hariç) aldıkları döviz maaşları ile, Devlet, yerel kuruluşlar, kooperatifler, iktisadi teşebbüsleri ve sair bankalar, kamu kurumlar, Kurumlar Vergisi Yasası kapsamına girmeyen ortaklıklar, dernekler, vakıflar, demek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler veya diğer herhangi biri, işveren statüsü kapsamında olan işletmeler tarafından hizmetlilere ödedikleri emekli maaşları dahil, her türlü maaş ve ücret ve maaş nitelikli ödemeler ile emekli maaşlarından ve Gelir