Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi'nin 8 Mayıs 2023 tarihli Ellinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım (Değişiklik) Yasası" Anayasanın 94'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
Sayı: 21/2023
ŞEHİT AİLELERİ VE MALÜLLERE YARDIM (DEĞİŞİKLİK) YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim 7/1974 11/1975 25/1984 70/1989 33/2002 24/2013 41/2015
- Bu Yasa, Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Şehit Aileleri ve Malüllere Yardım Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasanın 2'nci Maddesinin Değiştirilmesi 2. Esas Yasa, 2'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 2'nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe: "Bakan", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu Bakanı anlatır. "Bakanlık", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır. "Bakanlar Kurulu", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır. "Çocuk", (a) Nesebi sahih olan; veya (b) Mahkeme emri ile nesebi tashih edilen; veya (c) Mahkeme emri ile evlatlık olarak kaydı yapılan (adopted child); veya (d) Şehit anadan doğan; veya (e) Mahkeme emri ile babası tespit edilen (affiliation order); veya (f) Görev şehidi ve/veya görev malulü olan; veya (g) Ebeveyni görev şehidi ve/veya görev malulü olan çocuğu anlatır. "Daire", Sosyal Hizmetler Dairesini anlatır. "Görev Malulü", Devleti temsilen devletlerarası düzeyde görevlendirilen kişiler ile sivil görevlilerden (çocuk, çocuğa refakat eden veli, sporcu, sporculara müsabakalarda eşlik eden çalıştırıcı, sanatçı, sağlıkçı, görevli) gerek görevlerini yapmakta iken, gerekse görev süresi içinde afet, kaza, hastalık veya mücbir sebepler sonucunda yaşadığı sağlık sorunlarıyla ilgili durumlarını, Sağlık Kurulu Raporu ile belgeleyen şahısları anlatır. "Görev Şehidi", Devleti temsilen devletlerarası düzeyde görevlendirilen kişiler ile sivil görevlilerden (çocuk, çocuğa refakat eden veli, sporcu, sporculara müsabakalarda eşlik eden çalıştırıcı, sanatçı, sağlıkçı, görevli) afet, kaza, hastalık veya mücbir sebepler sonucu gerek görevlerini yapmakta iken, gerekse görev süresi içinde meydana gelen bir durumdan kaynaklı sonradan hayatını kaybeden şahısları anlatır. "İlgili Makam", Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığını anlatır. "Komite", bu Yasanın 3'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası uyarınca kurulan Şehit ile Malüller ve Yakınlarını Tespit Komitesini anlatır. "Kayıp Şahıslar Komitesi", Birleşmiş Milletler Kararı ve Kıbrıs Türk Halkı ile Kıbrıs Rum Halkının anlaşması sonucu 1981 yılında oluşturulan Komiteyi anlatır. "Malül", şehit tefsirinin (3)'üncü fıkrasının (B) bendinin (b) ve (c) alt bentlerinde belirtilen şartlar içinde yaralanarak, vücudunda hasıl olan arızalar veya tutulmuş olduğu tedavisi imkansız hastalıkları Sağlık Kurulu Raporu ile kesinleşen kişileri anlatır. "Malül Gazi", bu Yasa amaçları bakımından bir şahsın şehit sayılmasını icap ettirecek şartlar içerisinde yaralanarak, vücudunda hasıl olan arızalar veya tutulmuş olduğu tedavisi imkansız hastalıkları Sağlık Kurulu Raporu ile kesinleşen kişileri anlatır. "Muhtaç", kendisini ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerini geçindirmeye yetecek geliri, mali durumu (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) veya kazancı bulunmadığı Komite tarafından tespit edilen şahsı anlatır. "Mukaveleli Er ve Erbaş", Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı birlik, karargah, kurum ve kuruluşlarda mukavele ile istihdam edilen er, onbaşı ve çavuşu anlatır. "Mükellef", Askerlik Yasası uyarınca askerlik ödevini yerine getirenleri anlatır. 59/2000 43/2002 59/2003 4/2004 5/2005 22/2008 28/2008 35/2009 13/2012 64/2014 6/2015 64/2017 65/2017 46/2020 12/2021 "Sağlık Kurulu", Sağlık İşleriyle Görevli Bakanlığa bağlı faaliyet gösteren Kurulu anlatır. "Şehit", (1) 1 Ağustos 1958 tarihinden başlayarak, Kıbrıs topraklarını savunmak ve Türk toplumunun haklarını korumak amacıyla, yapılan direniş süresince yetkili bir makam sahibi tarafından verilen bir görevin yasa, tüzük ve emirlere uygun hareketle yerine getirilmesi veya böyle bir görevden doğan bir nedenin sonucu olarak: (A) Çarpışmada fiilen ateş altında hayatını kaybeden; veya (B) Silahlı bir çarpışmanın gerektirdiği her türlü hazırlık, hareket ve hizmetlerin ifası sırasında böyle bir hazırlık, hareket veya hizmetin sebep ve tesiriyle hayatını kaybeden; veya (C) Çarpışmalarda veya çarpışmalara hazırlık devresinde her nevi düşman silâhının tesiriyle hayatını kaybeden veya bu şartlar altında hayatını kaybettiği sabit olup naaşı bulunamayan veya alınamayan Türk Silahlı Kuvvetleri mensubunu anlatır. (2) 1 Nisan 1955 tarihinden itibaren devam eden hukuk dışı davranışlara karşı, Türk Cemaatinin haklarını korumak maksadıyla açılan mücadele süresince, yetkili bir makam sahibi tarafından verilen bir görevin yasa, tüzük ve emirlere uygun olarak hareketle ifası sırasında veya böyle bir görevden doğan bir sebebin sonucu olarak: (A) Çarpışmada fiilen ateş altında hayatını kaybeden; veya (B) Silahlı bir çarpışmanın gerektirdiği her türlü hazırlık, hareket ve hizmetlerin ifası sırasında böyle bir hazırlık, hareket veya hizmetin sebep ve tesiriyle hayatını kaybeden; veya (C) Çarpışmalarda veya çarpışmalara hazırlık devresinde her nevi düşman silahının tesiriyle hayatını kaybeden veya bu şartlar altında hayatını kaybettiği sabit olup naaşı bulunamayan veya alınamayan, askeri şahıs ise emir ve kumanda etmek yetkisini haiz bir makam sahibi tarafından görevlendirilen sivil şahsı anlatır. (3) (A) 1 Ağustos 1958 tarihinden başlayarak Kuzey Kıbrıs topraklarını savunmak ve Türk Toplumunun haklarını korumak amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu olarak verilen bir görevin yasa, tüzük ve emirlere uygun hareketle yerine getirilmesi sırasında veya böyle bir görevden doğan bir nedenin sonucu olarak ölen veya kaybolan; veya 15/1979 28/1981 1/1982 17/1982 10/1984 33/1984 7/1985 37/1986 33/1987 62/1987 12/1988 30/1988 15/1989 5/1990 12/1991 81/1991 13/1992 24/1992 4/1993 54/1993 3/1994 9/1995 20/1995 10/1996 13/1996 18/1997 14/1998 35/1998 5/1999 5/2000 17/2000 15/2001 24/2002 40/2002 67/2002 70/2002 6/2003 46/2003 65/2003 37/2004 31/2005 33/2005 (B) 1 Nisan 1955 tarihinden itibaren devam eden hukuk dışı davranışlara karşı, Türk Cemaatinin haklarını korumak maksadıyla açılan mücadele süresince, (a) Mükellef veya mukaveleli mücahit olarak veya Güvenlik Kamu Görevlileri Yasası kapsamında görev yapan ve verilen bir görevin, yasa, tüzük ve emirlere uygun hareketle ifası sırasında veya böyle bir görevden doğan bir nedenin sonucu olarak ölen veya kaybolan; veya 43/2006 58/2007 87/2007 76/2009 83/2009 30/2012 35/2013 7/2015 45/2015 32/2016 42/2017 17/2019 4/2020 (b) Şahsi ihtilaflar hariç, herhangi bir şekilde veya herhangi bir vasıtasıyla düşman tarafından öldürülen; veya (c) Silahlı bir çarpışmanın gerektirdiği her türlü hazırlık, hareket ve hizmetin ifası sırasında, böyle bir hazırlık, hareket veya hizmetin sebep ve tesiriyle, herhangi bir şekilde hayatını kaybeden; veya (d) Daire veya onun yerini alacak herhangi bir daire tarafından yapılan tahkikat sonucu düşman faaliyetleri neticesi kaybolduğu tespit edilip akıbeti meçhul olan şahsı anlatır. (4) Kayıp Şahıslar Komitesi tarafından kemikleri (kalıntıları) bulunan kişileri anlatır. "Türk Silahlı Kuvvetleri Mensubu", 1 Ağustos 1958 tarihinden başlayarak Kıbrıs'ta görev yapan Türkiye Cumhuriyeti Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinde hizmet gören subay, astsubay ve eratı anlatır "Vazife Malülü", Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu olarak veya mükellef veya mukaveleli mücahit olarak veya Güvenlik Kamu Görevlileri Yasası kapsamında istihdam edilmiş olup, verilen görevin yasa, tüzük ve emirlere uygun bir şekilde ifası sırasında veya böyle görevden doğan bir sebebin sonucu olarak yaralanarak vücudunda hasıl olan arızalar düçar olduğu tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifesini yapamayacak duruma giren şahsı anlatır."
Esas Yasanın 3'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 3. Esas Yasa, 3'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 3'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Komitenin Kuruluşu ve Yetkileri 3. (1) Bakanlığa bağlı olarak ve bu Yasada veya bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzükte yer alan işleri yürütmek üzere Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulunun onayı ile 5 (beş) kişiden oluşan "Şehit ile Malüller ve Yakınlarını Tespit Komitesi" adı altında bir Komite kurulur. Bu Komitede İlgili Makamın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik İşleriyle Görevli Bakanlığın, Dışişleriyle Görevli Bakanlığın, en fazla şehit yakını olan Derneğin ve en fazla görev şehidi yakını olan Derneğin birer temsilcisi bulunur. (2) Şehit veya görev şehidi sayılması istenen kişiler için en yakın akrabaları, Malul/Malul Gazi/Görev Malülü sayılmak isteyen kişiler için ise şahsen kendileri veya en yakın akrabaları Komiteye iletilmek üzere Daireye dilekçe verirler. (3) Komite, 1 Nisan 1955 ile 31 Aralık 1959 tarihleri arasında ve 21 Aralık 1963'ten sonra bu Yasada veya bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzüklerde gösterilen şartlara uygun olarak kimlerin şehit, görev şehidi, görev malülü, malûl gazi, vazife malülü ve malul olduğunu ve bu gibi kişilerin yardıma hak kazanan yakınlarını tespit eder. (4) Komitenin kararları, Bakanlar Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer."
Esas Yasanın 5'inci Maddesinin Değiştirilmesi 4. Esas Yasa, 5'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 5'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Yardımlardan Faydalanacak Olanlar 5. (1) Bu Yasanın öngördüğü yardımlardan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde ikamet eden aşağıdaki kişiler faydalanabilirler: (a) Şehitlerin tekrar evlenmemiş eşi (kadın) ve çocukları; (b) Malûller ile eşi (kadın) ve çocukları; (c) Şehit ana ve babaları; (ç) Şehit olan bir kadının, hayatını çalışarak temin edemeyecek durumda olduğunu Sağlık Kurulu Raporu ile tevsik eden veya Daire tarafından muhtaç kabul edilen kocası; ve (d) Yardıma hak kazanmış bir malul veya malul gazinin ölümü halinde, geride bıraktığı eş ve çocukları. (2) Şehit, hadise kurbanı ve malullerin çocuklarından: (a) Kızlar: (i) Reşit olana kadar; veya (ii) Yüksek tahsilde ve bekar ise 25 (yirmi beş) yaşına kadar; veya (iii) Kazancı olmadığı takdirde evlenene kadar. (b) Erkekler: (i) Reşit olana kadar; veya (ii) Yüksek tahsilde ise 25 (yirmi beş) yaşını doldurana kadar; veya (iii) Yardım aldığı sırada mevcut veya husule gelen ve Sağlık Kurulu Raporu ile tevsik edilen akli veya bedeni bir arıza dolayısıyla çalışarak maişetini temin edemeyen ve ayrı geliri olmayanlar, sağlık durumları düzelene kadar; veya (iv) Hadiseler dolayısıyla, elde olmayan sebeplerden dolayı tahsile geç gidenler Komite tavsiyesi ile 25 (yirmi beş) yaşını doldurduğu halde 2 (iki) sene daha eklenmek suretiyle, faydalanabilirler. (3) (a) Bu Yasanın öngördüğü yardımlardan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde daimi ikamet edip "Görev Şehidi" olarak tanımlanan kişilerin geride kalan aşağıdaki yakınları faydalanabilirler: (i) Görev şehidi olan çocukların ebeveyni; Ancak ebeveynlerin boşanmış olması halinde verilen yardım ebeveynler arasında eşit olarak paylaştırılır. (ii) Tekrar evlenmemiş eşi; ve (iii) Çocukları yaş gözetilmeksizin evleninceye kadar. (b) Geliri olmayan ve görev malulü olarak tanımlanan kişiler. (4) (a) Bu Yasada "Görev Şehidi" olarak tanımlanan kişilerin hak sahibi yakınları, bu Yasa ve bu Yasa altında çıkarılacak mevzuat ile ilgili diğer mevzuat tahtında şehitlerin hak sahibi yakınlarına verilen tüm haklardan aynen yararlanırlar. (b) Bu Yasada "Görev Malulü" olarak tanımlanan kişiler, bu Yasa ve bu Yasa altında çıkarılacak mevzuat ile ilgili diğer mevzuat tahtında malüllere verilen tüm haklardan aynen yararlanırlar."
Esas Yasanın 9'uncu Maddesinin Değiştirilmesi 5. Esas Yasa, 9'uncu maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 9'uncu madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Yürütme Yetkisi 9. Bu Yasa, Bakanlık tarafından yürütülür."
Geçici Madde Görev Şehidi Olarak Sayılmaya İlişkin Kural
- Bu Yasa uyarınca "Görev Şehidi" kapsamında olmayan ancak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde daimi ikamet etmekte olup, 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyetinde meydana gelen depremde hayatını kaybeden kişilere ve bu kişilerin hak sahibi yakınlarına da, bu Yasa ve bu Yasa altında çıkarılacak mevzuatta yer alan görev şehitleri ve görev şehitlerinin hak sahibi yakınları ile ilgili kurallar aynen uygulanır.
Yürürlüğe Giriş 6. Bu Yasanın mali kuralları 6 Şubat 2023 tarihinden; diğer kuralları ise Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.