Sayı : 477
TÜKETİCİLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN GIDALARIN RESMİ KONTROLÜ VE HİJYEN YASASI
(1/2020 Sayılı Yasa)
Madde 83 Altında Hazırlanan Standart
Sağlık Bakanlığı, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 83'üncü maddesinin kendisine vermiş olduğu yetkiye dayanarak aşağıdaki Standardı yapar:
(1139)
1140
Kısa İsim
- Bu Standart, ‘Alkolsüz İçecekler Standardı’ olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Tefsir
- Bu Standartta metin başka türlü gerektirmedikçe;
“Aromalı Doğal Mineralli İçecek”, doğal mineralli su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen içeceği anlatır.
“Aromalı İçecek”, su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen veya aromalı şurubun sulandırılması ile hazırlanan içeceği anlatır.
“Aromalı İçecek Tozu”, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve aromalı içecek hazırlanmasında kullanılan toz ürünü anlatır.
“Aromalı Su”, su ve aroma maddeleri ile tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen suları anlatır.
“Aromalı Şurup”, su, aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve aromalı içecek hazırlanmasında kullanılan koyu kıvamlı ürünü anlatır.
“Doğal Mineralli Su”, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan, bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne kendiliğinden çıkan veya teknik usullerle çıkartılan, mineral içeriği, kalıntı elementleri ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, her türlü kirlenme riskine karşı korunmuş, mikrobiyolojik yönden uygun ve mevzuatta belirtilen özellikleri haiz olup Bakanlıkça onaylanan suları anlatır.
1141
"Gıda Güvenilirliği Kriteri", piyasada yer alan ürünlere uygulanan ve bir ürünün veya bir gıda partisinin kabul edilebilirliğini tanımlayan kriteri anlatır.
"Kola", su ve kendine özgü aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ve/veya kafein ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve karbondioksit ile gazlandırılmış olan içeceği anlatır.
"M", numune ağırlığını anlatır.
"Meyveli Doğal Mineralli İçecek", meyve suyu ve/veya meyve püresi ve/veya bunların konsantresi ve/veya meyve tozu, doğal mineralli su ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden, tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen içeceği anlatır.
"Meyveli içecek", meyve suyu ve/veya meyve püresi ve/veya bunların konsantresi ve/veya meyve tozu, su ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre gazlı veya gazsız olarak üretilen içeceği anlatır.
"Meyveli İçecek Tozu", meyve suyu ve/veya meyve püresi ve/veya bunların konsantresi ve/veya meyve tozu ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve meyveli içecek hazırlanmasında kullanılan toz ürünü anlatır.
"Meyveli Şurup", meyve suyu ve/veya meyve püresi ve/veya bunların konsantresi ve/veya meyve tozu, su ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve meyveli içecek hazırlanmasında kullanılan koyu kıvamlı ürünü anlatır.
"Mikrobiyolojik kriter", bir gıdanın, bir gıda partisinin veya işlemin kabul edilebilirliğini belirlemede esas alınan; mikroorganizmaların varlığının/yokluğunun veya sayısının veya bunların toksinlerinin ve metabolitlerinin miktarının kütle, hacim, alan, parti veya birim başına belirlendiği kriteri anlatır.
"Numune", büyük bir partiden veya maddeden söz konusu parti veya maddenin belirli bir özelliği hakkında bilgi sağlamak ve bunların üretiminin gerçekleştirildiği işlem hakkında alınacak karara esas teşkil etmek amacıyla farklı yöntemler kullanılarak seçilen bir veya birden fazla birimden oluşan seti anlatır.
"Parti", aynı koşullar altında belirli bir işlemden sağlanan ve tanımlı bir üretim periyodu içerisinde belirli bir yerde üretilen, ürünlerin bir grubunu veya setini anlatır.
"Su", Çevre Yasası'nın 17. Madde (2.) fıkrasının verdiği yetki ile hazırlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Tüzüğünde yer alan özelliklere uygun olan suları anlatır.
18/2012
1142
1/2020
"Şeker", Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 83'üncü maddesinin kendisine verdiği yetkiye dayanarak hazırlanan Şeker Standardı'nda yer alan kurallara uygun olur.
"Tonik", su, şeker, kinin ve/veya narincin ile tekniğine göre üretilen ve karbondioksit ile gazlandırılmış olan içeceği anlatır.
"Yapay soda", sulara, sodyum bikarbonat eklemek suretiyle, tekniğine göre hazırlanan karbondioksit ile gazlandırılmış ürünü anlatır.
Amaç
- Bu Standardın amacı; alkolsüz içeceklerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafazası, depolanması, taşınması ve pazarlanmasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.
Kapsam
- Bu Standart, meyveli içecek, aromalı içecek, meyveli şurup, aromalı şurup, meyveli içecek tozu, aromalı içecek tozu, meyveli doğal mineralli içecek, aromalı doğal mineralli içecek, yapay soda, kola, tonik ve aromalı suyu kapsar. İçecek hazırlanmasında kullanılmayan veya içecek olarak tüketilmeyen ürünleri kapsamaz.
İKİNCİ KISIM
Alkolsüz İçeceklerin Özellikleri
- Bu standart kapsamında yer alan ürünler aşağıdaki fikralarda belirtilen özelliklere sahip olmalıdır.
(1) Alkolsüz içecekler tiplerine özgü tat, koku, renk ve görünüşte olmalı, yabancı tat ve koku içermemelidir.
(2) Bu Standart kapsamında yer alan içeceklerde üretimin doğasından kaynaklanabilecek etil alkol miktarı en çok 3,0 g/L, laktik asit miktarı en çok 0,6 g/L, uçucu asit miktarı en çok 0,4 g/L olmalıdır.
(3) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerde kafein miktarı en çok 150 mg/L olmalıdır.
(4) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerde kinin miktarı sülfat tuzu cinsinden en çok 85 mg/L olmalıdır.
(5) Gazlı içeceklerdeki karbondioksit miktarı en az 2 g/L olmalıdır.
(6) Enerjisi azaltılmış alkolsüz içeceklerin hazırlanmasında şeker yerine veya şeker ile birlikte tatlandırıcı kullanılabilir.
(7) Enerjisi azaltılmış meyveli şuruplar hariç olmak üzere, meyveli şuruplarda refraktometrik katı madde miktarı en az % 60 olmalıdır.
(8) Enerjisi azaltılmış aromalı şuruplar hariç olmak üzere, aromalı şuruplarda refraktometrik katı madde miktarı en az % 60 olmalıdır.
1143
(9) Meyveli içeceklerde meyve oranı, gazlı olanlarda ağırlıkça en az %4, gazsız olanlarda ise ağırlıkça en az %6 olmalıdır.
(10) Meyveli doğal mineralli içeceklerde meyve oranı, gazlı olanlarda ağırlıkça en az %4, gazsız olanlarda ise ağırlıkça en az %6 olmalıdır.
(11) Meyveli içecek tozlarından elde edilen tüketime hazır durumdaki meyveli içecekte meyve oranı ağırlıkça en az %6 olmalıdır.
(12) Aromalı şurup veya meyveli şurup kullanılarak elde edilen tüketime hazır durumdaki ürünlerin özellikleri, aromalı içecek veya meyveli içeceğin özelliklerine uygun olmalıdır.
(13) İçecek tozları suda veya önerilen sıvı gıdada çözünmelidir.
(14) Bal aroması ilave edilerek aromalı şurup üretilmez.
(15) Değişik meyvelerden üretilen pekmezlerin şekerler ile seyreltilmesi ve/veya çoğaltılması yoluyla, meyveli şekerli şurup, meyve pekmezi şurubu gibi isimlerle ürünler üretilmez.
Alkolsüz İçeceklerde Kullanımına İzin Verilen Katkı Maddeleri 1/2020
- (1) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerde sadece, bu Standarda ekli EK-I'de yer alan katkı maddeleri belirlenen limitler dahilinde kullanılabilir.
(2) Bu Standarda ekli EK-I'de yer alan katkı maddeleri ve belirlenen limitler, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (C) bendinde öngörülen “Gıda katkı maddelerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” yürürlüğe girinceye kadar geçerlidir.
Alkolsüz İçeceklerde Kullanımına İzin Verilen Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri 1/2020
- Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerde, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 59'uncu, 60'ıncı ve 61'inci maddesi ile 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (F) bendinde öngörülen “Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” kurallarına uygun aroma vericiler kullanılır.
Alkolsüz İçeceklerde Bulaşanlar ve Bulaşan Limitleri 1/2020
- Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 70'inci maddesinde yer alan kurallar ile Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci
1144
fikrasının (O) bendinde öngörülen “Gıda bulaşanları ve bulaşanların seviyelerinin resmi kontrolü için numune alma ve analiz yöntemlerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” kurallarına uygun olur.
Alkolsüz İçeceklerde Pestisit Kalıntısı 64/1987 28/1989 82/2007
- Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları, Tarımsal İlaçların Denetimi Hakkında Yasa’da yer alan kurallara uygun olur.
Alkolsüz İçecekler İçin Mikrobiyolojik Kriterler 1/2020
- (1) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerin gıda güvenilirliği kriterleri bu Standarda ekli Ek-II’ye uygun olmalıdır. (2) Analiz sonuçları, bu Standarda ekli Ek-II’de belirlenen kriterlere uygun olmaması halinde gıda işletmecisi, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası’nın 7’nci maddesinde belirtilen tedbirleri alır. (3) Bu Standarda ekli EK-II’de yer alan gıda güvenliği kriterleri, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası’nın 96’ncı maddesinin (1)’inci fıkrasının (A) bendinde öngörülen “Mikrobiyolojik kriterlere ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” yürürlüğe girinceye kadar geçerlidir.
Alkolsüz İçecek Üreten İşyerleri İçin Hijyen Gereklilikleri
- (1) Bu Standart kapsamında yer alan ürünleri üreten işletmecileri, bu standarda ekli EK-III’de belirtilen hijyen gereklilikleri ile ilgili kurallara uymalıdır. (2) Bu standarda ekli EK-III’de belirtilen hijyen gereklilikleri ile ilgili kurallar, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası’nın 96’ncı maddesinin (1)’inci fıkrasının (C) bendinde öngörülen “Hijyen gerekliliklerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” yürürlüğe girdiğinde tüzük ile birlikte geçerlidir.
Alkolsüz İçeceklerin Ambalajlanması
- Bu Standart kapsamında yer alan gıdaların ambalajları Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası’nın 96’ncı maddesinin (2)’nci fıkrasının (G), (H), (I), (J) ve (K) bentlerinde öngörülen tüzüklerde yer alan kurallara uygun olur.
Alkolsüz İçeceklerin Etiketlenmesi 1/2020
- Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerin etiketlenmesinde; Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası’nın 96’ncı maddesinin (2)’nci fıkrasının (A) bendinde öngörülen “Gıda Etiketleme ve Tüketicileri
1145
1/2020
Bilgilendirmeye İlişkin Ayrıntılı Kuralları Düzenleyen Tüzük" ve aynı fıkranın (B) bendinde öngörülen "Beslenme ve Sağlık Beyanlarına İlişkin Ayrıntılı Kuralları Düzenleyen Tüzük"te yer alan kurallar ile birlikte aşağıdaki kurallar da uygulanır.
(1) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 42'nci maddesinde yer alan zorunlu etiket bilgileri etikette yer almalıdır.
(2) Kola, tonik ve yapay soda hariç olmak üzere, gazlı olarak üretilen içeceklerde "gazlı" ifadesi ürün adı ile birlikte etiket üzerinde yer almalıdır. Bununla birlikte, meyveli içeceklerin gazlı olanları "meyveli gazoz"; aromalı içeceklerin gazlı olanları "aromalı gazoz" olarak da adlandırılabilir. Gazsız olan ürünlerde ise ürünün bu özelliği ürün etiketinde belirtilmeyebilir.
(3) Bu Standartta yer alan meyveli ürünlerde tek bir çeşit meyve bulunuyorsa, ürün ismindeki "meyveli" ifadesi yerine söz konusu meyvenin adı kullanılabilir.
(4) Bu Standartta yer alan aromalı ürünlerde tek bir çeşit aroma bulunuyorsa, ürün ismi "... aromalı ..." şeklinde ifade edilebilir.
(5) Bu Standartta yer alan meyveli veya aromalı ürünler; iki farklı meyve veya aroma içeriyorsa, söz konusu meyvelerin veya aromaların ürün içindeki azalan sırasına göre; üç veya daha fazla farklı meyve veya aroma içeriyorsa, "karışık" ifadesi ile adlandırılmalıdır.
(6) Meyveli içecekler, meyveli doğal mineralli içecekler, meyveli şuruplar ve meyveli içecek tozlarının etiketinde meyve oranı "en az % ..." şeklinde belirtilmelidir.
(7) Meyveli şuruplar, aromalı şuruplar, meyveli içecek tozları ve aromalı içecek tozlarının etiketinde, ürünün seyreltme oranı veya hazırlama bilgisi veya kullanım bilgisi açık bir şekilde belirtilmelidir.
(8) Doğal mineralli içeceklerin etiketinde "Doğal mineralli sudan üretilmiştir" ifadesi yer alabilir.
(9) Doğal kaynak veya içme suyundan üretilen aromalı suların etiketinde "Doğal kaynak suyundan üretilmiştir" veya "İçme suyundan üretilmiştir" ifadesi yer almalıdır.
(10) Kafein miktarı 1,0 mg/L'den fazla olan ürünlerde "Kafein içerir" ifadesi, marka ile aynı yüzeyde yer alan ürün adının altında, farklı ve dikkat çekici renkte ve büyüklükte belirgin bir şekilde yer almalı ve ürün etiketinde bu bileşenin miktarı belirtilmelidir. Kafein miktarı 1,0 mg/L'den düşük ürünlerde "kafein içermez" veya "kafeinsiz" ibaresi kullanılabilir.
(11) Kinin içeren ürünlerde "Kinin içerir" ifadesi, marka ile aynı yüzeyde yer alan ürün adının altında, farklı ve dikkat çekici renkte ve büyüklükte belirgin bir şekilde yer almalı ve ürün etiketinde bu bileşenin miktarı belirtilmelidir.
(12) Doğal mineralli su içeren ürünlerin etiketinde, ürün 1,0 mg/L'den fazla florür içeriyorsa "Florür ihtiva eder"; 1,5
1146
mg/L'den fazla florür içeriyorsa ürün adının altında, görünür bir şekilde "0-7 yaş grubundaki çocuklar için uygun değildir" ifadesi yer almalıdır.
(13) Acı badem aromalı içecek veya şurup çeşitleri “sumada” olarak da adlandırılabilir.
(14) Sodyum bikarbonat ile aroma maddeleri ve/veya diğer bileşenler ile şeker ilave edilerek veya edilmeden tekniğine göre üretilen ve içecek hazırlanmasında kullanılan toz ürün, “periskan” veya “afroza” olarak da adlandırılabilir.
(15) Aromalı şurup çeşitleri “Kordial / Cordial” olarak da adlandırılabilir.
(16) Hacimce en az %25 oranında etiketinde ismi verilen meyve suyundan içeren meyveli şurup çeşitleri “Skoş / Squash” olarak da adlandırılabilir.
Taşıma ve Depolama
- Bu standart kapsamındaki ürünlerin taşınması ve depolanması Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (1)'inci fıkrasının (C) bendinde öngörülen “Hijyen gerekliliklerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” kurallarına uygun olur.
Numune Alma ve Analiz Metotları
- (1) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerden mikrobiyolojik kontrol amacıyla numune alımı, bu Standarda ekli EK-IV'de belirtilen kurallara uygun olarak yapılır.
(2) Bu Standart kapsamında yer alan ürünlerden Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (O) bendinde öngörülen “Gıda bulaşanları ve bulaşanların seviyelerinin resmi kontrolü için numune alma ve analiz yöntemlerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük” kurallarına uygun olarak numune alınır, ulusal veya uluslararası kabul görmüş kabul görmüş analiz metotları uygulanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Geçici Madde
- Bu Standardın yürürlüğe giriş tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri; bu Standardın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren üç ay içerisinde bu Standart kurallarına uymak zorundadır.
Geçici Madde
- Besin Katkı Maddeleri Tüzüğü'nün 10'cu maddesi uyarınca;
(1) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (G), (H), (I), (J) ve (K) bentlerinde öngörülen
1147
tüzükler yürürlüğe girinceye kadar TGK Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik, Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği, Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin Migrasyon Testinde kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği, Gıda ile Temas Eden Aktif ve Akıllı Madde ve Malzemeler Tebliği, Rejenere Selüloz Filmlerden Üretilmiş, Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Tebliği'ne uygunluk sağlanır.
(2) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 59'uncu, 60'ıncı ve 61'inci maddesi ile 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (F) bendinde öngörülen "Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük" yürürlüğe girinceye kadar TGK Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği'ne uygunluk sağlanmalıdır.
(3) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 70'inci maddesinde yer alan kurallar ile Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü Ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (O) bendinde öngörülen "Gıda bulaşanları ve bulaşanların seviyelerinin resmi kontrolü için numune alma ve analiz yöntemlerine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenleyen tüzük" yürürlüğe girinceye kadar TGK Bulaşanlar Yönetmeliği ve TGK Gıdalardaki Mikotoksin Seviyelerinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği, TGK Gıdalarda Eser Elementler Ve Bulaşan Seviyelerinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama Ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği'ne uygunluk sağlanmalıdır.
(4) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (A) bendinde öngörülen "Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirmeye İlişkin Ayrıntılı Kuralları Düzenleyen Tüzük" yürürlüğe girinceye kadar TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'ne uygunluk sağlanmalıdır.
(5) Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasası'nın 96'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasının (B) bendinde öngörülen "Beslenme ve Sağlık Beyanlarına İlişkin Ayrıntılı Kuralları Düzenleyen Tüzük" yürürlüğe girinceye kadar TGK Beslenme ve Sağlık Beyanları Yönetmeliği'ne uygunluk sağlanır.
1148
Yürütme Yetkisi 16. Bu Standart Sağlık Bakanlığı tarafından yürütür.
Yürürlüğe Giriş 17. Bu Standart, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihinden başlayarak yürürlüğe girer.
EK-1 Alkolsüz İçeceklerde Kullanımına İzin Verilen Katkı Maddeleri
| E-kodu | Adı | Maksimum miktar (mg/l veya mg/kg) | Dipnotlar | Sınırlamalar/ istisnalar |
|---|---|---|---|---|
| Grup I | Katkı maddeleri | (1) | E 420, E 421, E 953, E 965, E 966 ve E 967 kullanılamaz. Bu gıda kategorisi altında özellikle belirtilmedikçe, E 968 kullanılamaz. | |
| Grup II | Quantum satis prensibine göre kullanımına izin verilen gıda renklendiricileri | quantum satis | (2)(4) | malt ürünleri hariç |
| Grup III | Birlikte kullanılmamalarda maksimum miktar belirlenmiş olan gıda renklendiricileri | 100 | (3)(4)(5) | malt ürünleri hariç |
| E 104 | Kinolin sarısı | 10 | (4)(6) | malt ürünleri hariç |
| E 110 | Sunset Yellow FCF/Orange Yellow S | 20 | (4)(6) | malt ürünleri hariç |
| E 124 | Ponzo 4R, Koşineal Red A | 10 | (4)(6) | malt ürünleri hariç |
| E 160d | Likopen | 12 | sulandırılabilir/seyreltilebilir içecekler hariç |
1149
| E 200-202 | Sorbik asit – potasyum sorbat | 250 | (7) (8) | |
|---|---|---|---|---|
| E 200-202 | Sorbik asit – potasyum sorbat | 300 | (7) (8) | eğer E 210-213 benzoikasit —benzoatlar ile birlikte kullanılırsa uygulanacak maksimum miktar |
| E 200-213 | Sorbik asit – potasyum sorbat; Benzoik asit – benzoatlar | 600 | (7) (8) | sadece sıvı çay konsantreleri ve sıvı meyve ve bitkisel infüzyon konsantreleri |
| E 210-213 | Benzoik asit — benzoatlar | 150 | (7) (8) | |
| E 220-228 | Kükürt dioksit—sülfitler | 20 | (9) | sadece meyve suyu içeren aromalandırılmış alkolsüz içeceklerin konsantrelerinden taşınanlar |
| E 220-228 | Kükürt dioksit—sülfitler | 50 | (9) | sadece en az 235g/l glukoz şurubu içeren aromalandırılmış alkolsüz içecekler |
| E 220-228 | Kükürt dioksit—sülfitler | 350 | (9) | sadece meyve suyu bazlı ve en az %2,5 arpa (arpa suyu) içeren konsantreler |
| E 220-228 | Kükürt dioksit—sülfitler | 250 | (9) | sadece meyve suyu bazlı veya meyve parçacıklı diğer konsantreler; capilé, groselha |
| E 242 | Dimetil dikarbonat | 250 | (10) | |
| E 297 | Fumarik asit | 1000 | sadece meyve bazlı içecekler için kolay çözünebilen hazır tozlar, sadece aromalandırılmış çay ve bitkisel infüzyonların hazırlanması için hazır | |
| E 338-452 | Fosforik asit — fosfatlar — di-, | 2000 | (7)(11) | sadece otomatik satış makineleri için kahve bazlı |
1150
| tri- ve polifosfatlar | içecekler; hazır çay ve hazır bitkisel infüzyonlar | |||
|---|---|---|---|---|
| E 338-452 | Fosforik asit—fosfatlar—di-, tri-ve polifosfatlar | 700 | (7)(11) | |
| E 338-452 | Fosforik asit—fosfatlar—di-, tri-ve polifosfatlar | 500 | (7)(11) | sadece sporcu içecekleri |
| E 338-452 | Fosforik asit—fosfatlar—di-, tri-ve polifosfatlar | 4000 | (7)(11) | sadece peyniraltı suyu proteini içeren sporcu içecekleri |
| E 338-452 | Fosforik asit—fosfatlar—di-, tri-ve polifosfatlar | 20000 | (7)(11) | sadece bitkisel protein içecekleri |
| E 355-357 | Adipik asit—adipatlar | 10000 | (7) | sadece evde hazırlama amaçlı içecek tozları |
| E 338-452 | Fosforik asit — fosfatlar — di-, tri- ve polifosfatlar | 2000 | (7)(11) | sadece otomatik satış makineleri için kahve bazlı içecekler; hazır çay ve hazır bitkisel infüzyonlar |
| E 363 | Süksınlık asit | 3000 | sadece evde hazırlama amaçlı içecek tozları | |
| E 405 | Propan-1, 2-diol aljinat | 300 | ||
| E 423 | Gam arabikle modifiye edilmiş oktenil süksınlık asit | 1000 | sadece enerji içecekleri ve meyve suyu içeren içecekler | |
| E 426 | Soya fasulyesi hemiselülozu | 5000 | sadece perakende satış için amaçlanmış süt bazlı içecekler | |
| E 444 | Sukroz asetat izobütirat | 300 | sadece bulanık içecekler | |
| Ağaç reçinesinin |
1151
| E 445 | gliserol esterleri | 100 | sadece bulanık içecekler | |
|---|---|---|---|---|
| E 459 | Beta-siklodekstrin | 500 | sadece aromalandırılmış kolay çözünebilen hazır toz içecekler | |
| E 473-474 | Yağ asitlerinin sukroz esterleri—sukrogliseritler | 5000 | (7) | sadece anason bazlı içecekler, hindistan cevizi ve badem içecekleri |
| E 473-474 | Yağ asitlerinin sukroz esterleri—sukrogliseritler | 10000 | (7) | sadece sıcak içeceklerin hazırlanmasında kullanılan tozlar |
| E 481-482 | Sodyum ve kalsiyum stearol-2-laktilatlar | 2000 | (7) | sadece sıcak içeceklerin hazırlanmasında kullanılan tozlar |
| E 491-495 | Sorbitan esterler | 500 | (7) | sadece sıvı çay konsantreleri ve sıvı meyve ve bitkisel infüzyon konsantreleri |
| E 900 | Dimetil polisiloksan | 10 | ||
| E 950 | Asesülfam K | 350 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler | |
| E 951 | Aspartam | 600 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler | |
| E 952 | Siklamik asit ve sodyum ve kalsiyum tuzları | 250 | (12) | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler |
| E 954 | Sakkarin ve sodyum, potasyum ve kalsiyum tuzları | 80 | (13) | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler |
| E 954 | Sakkarin ve sodyum, potasyum ve kalsiyum tuzları | 100 | (13) | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz soda (karbondioksit, tatlandırıcı ve aroma katkılı, su bazlı özel bir alkolsüz içecek) |
1152
| E 955 | Sukraloz | 300 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler | |
|---|---|---|---|---|
| E 959 | Neohesperidin DC | 30 | Sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler, süt ve süt türevi bazlı aromalandırılmış içecekler hariç | |
| E 959 | Neohesperidin DC | 50 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz süt ve süt türevi bazlı aromalandırılmış içecekler | |
| E 957 | Taumatin | 0,5 | sadece su bazlı aromalandırılmış alkolsüz içecekler, sadece aroma artırıcı olarak | |
| E 960 | Steviol glikozitler | 80 | (14) | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler |
| E 960 | Steviol glikozitler | 30 | (14) (15) | Sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz kahve, çay ve bitkisel infüzyon içecekleri |
| E 960 | Steviol glikozitler | 30 | (14) (15) | Sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz aromalandırılmış hazır kahve ve hazır cappuccino ürünleri |
| E 960 | Steviol glikozitler | 20 | (14) (15) | Sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz malt bazlı ve çikolata/cappuccino aromalı içecekler |
| E 961 | Neotam | 20 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler | |
| E 961 | Neotam | 2 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler, aroma artırıcı olarak | |
| E 962 | Aspartam-Asesülfam tuzu | 350 | (16)(17)(18) | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler |
| E 968 | Eritritol | 16 000 | Sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler, sadece aroma artırıcı olarak | |
| E 969 | Advantam | 6 | sadece enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz ürünler | |
| E 999 | Kuilaya ekstraktı | 200 | (19) | |
(4): Tüm alüminyum laklardan gelen alüminyum için maksimum miktar 15 mg/kg'dır. (5): (Değişik satır: RG-24/11/2014-29185) E 122 ve E 155 kodlu renklendiricilerin miktarı 50 mg/kg veya 50 mg/l yi geçemez. (6): (Ek satır: RG-24/11/2014-29185) (E 104), (E 110), (E 124) ve Grup III' tekir renklendiricilerin toplam miktarı, Grup III' te belirtilen maksimum miktarı geçemez. (7): Katkı maddeleri tek başına veya birlikte kullanılabilir. (8): Maksimum miktar, bu maddelerin toplamı için geçerlidir ve bu miktarlar serbest asit cinsinden ifade edilir. (9): Maksimum miktarlar, mevcut tüm kaynaklardan gelecek toplam miktar olarak SO2 cinsinden verilmiştir; 10 mg/kg veya 10 mg/L'den fazla olmayan bir SO2 içeriği dikkate alınmaz. (10): Katılan miktar için kalıntı tespit edilememelidir. (11): Maksimum miktar P2O5 cinsinden ifade edilir. (12): Maksimum kullanım miktarları serbest asit cinsinden ifade edilir. (13): Maksimum kullanım miktarları serbest imid cinsinden ifade edilir. (14): Steviol eşdeğerleri olarak ifade edilir. (15): Maksimum miktar içime hazır ürünlere (tenekedeki içecekler gibi) ve bunların karışımlarına ve hazırlandıktan sonra konsantrelere ve tüketime hazır ürünlere uygulanır (16): Limitler (a) asesülfam K eşdeğeri veya (b) Aspartam eşdeğeri olarak ifade edilir. (17): Aspartam-asesülfam tuzu için maksimum kullanım miktarı, bunun ana bileşenleri olan Aspartam (E 951) ve asesülfam-K (E 950)'nın maksimum kullanım miktarlarına göre belirlenir. (18): Hem E 951 hem de E 950 'nin miktarları, Aspartam-asesülfam tuzunun tek başına veya E 951 ve E 950 ile birlikte kullanım miktarından fazla olamaz. (19): Susuz ekstrakt cinsinden hesaplanır.
(1) Grup I
| E-kodu | Adı | Maksimum |
|---|---|---|
| E 170 | Kalsiyum karbonat | quantum satis |
| E 260 | Asetik asit | quantum satis |
| E 261 | Potasyum asetatlar | quantum satis |
| E 262 | Sodyum asetatlar | quantum satis |
| E 263 | Kalsiyum asetat | quantum satis |
| E 270 | Laktik asit | quantum satis |
| E 290 | Karbon dioksit | quantum satis |
| E 296 | Malik asit | quantum satis |
| E 300 | Askorbik asit | quantum satis |
| E 301 | Sodyum askorbat | quantum satis |
| E 302 | Kalsiyum askorbat | quantum satis |
| E 304 | Askorbik asidin yağ asidi esterleri | quantum satis |
1154
| E 306 | Tokoferolce zengin ekstrakt | quantum satis |
|---|---|---|
| E 307 | Alfa-tokoferol | quantum satis |
| E 308 | Gama-tokoferol | quantum satis |
| E 309 | Delta-tokoferol | quantum satis |
| E 322 | Lesitinler | quantum satis |
| E 325 | Sodyum laktat | quantum satis |
| E 326 | Potasyum laktat | quantum satis |
| E 327 | Kalsiyum laktat | quantum satis |
| E 330 | Sitrik asit | quantum satis |
| E 331 | Sodyum sitratlar | quantum satis |
| E 332 | Potasyum sitratlar | quantum satis |
| E 333 | Kalsiyum sitratlar | quantum satis |
| E 334 | Tartarik asit (L(+)-) | quantum satis |
| E 335 | Sodyum tartaratlar | quantum satis |
| E 336 | Potasyum tartaratlar | quantum satis |
| E 337 | Sodyum potasyum tartarat | quantum satis |
| E 350 | Sodyum malatlar | quantum satis |
| E 351 | Potasyum malat | quantum satis |
| E 352 | Kalsiyum malatlar | quantum satis |
| E 354 | Kalsiyum tartarat | quantum satis |
| E 380 | Triamonyum sitrat | quantum satis |
| E 400 | Aljinik asit | quantum satis |
| E 401 | Sodyum aljinat | quantum satis |
| E 402 | Potasyum aljinat | quantum satis |
| E 403 | Amonyum aljinat | quantum satis |
| E 404 | Kalsiyum aljinat | quantum satis |
| E 406 | Agar | quantum satis |
| E 407 | Karraganan | quantum satis |
| E 407a | İşlenmiş eucheuma deniz | quantum satis |
| E 410 | Locust bean gum / | quantum satis |
| E 412 | Guar gam | quantum satis |
| E 413 | Tragacanth / Kitre gamı | quantum satis |
1155
| E 414 | Gam arabik (akasya gamı) | quantum satis |
|---|---|---|
| E 415 | Ksantan gam | quantum satis |
| E 417 | Tara gam | quantum satis |
| E 418 | Jellan gam | quantum satis |
| E 422 | Gliserol | quantum satis |
| E 425 | Konjak (i) Konjak gam (ii) Konjak glukomannan | 10g/kg, tek başına veya birlikte |
| E 440 | Pektinler | quantum satis |
| E 460 | Selüloz | quantum satis |
| E 461 | Metil selüloz | quantum satis |
| E 462 | Etil selüloz | quantum satis |
| E 463 | Hidroksipropil selüloz | quantum satis |
| E 464 | Hidroksipropil metil | quantum satis |
| E 465 | Etil metil selüloz | quantum satis |
| E 466 | Sodyum karboksi metil selüloz, Selüloz gam | quantum satis |
| E 469 | Enzimatik hidrolize karboksi metil selüloz | quantum satis |
| E 470a | Yağ asitlerinin sodyum, potasyum ve kalsiyum tuzları | quantum satis |
| E 470b | Yağ asitlerinin magnezyum tuzları | quantum satis |
| E 471 | Yağ asitlerinin mono-ve digliseritleri | quantum satis |
| E 472a | Yağ asitlerinin mono-ve digliseritlerinin asetik asit esterleri | quantum satis |
| E 472b | Yağ asitlerinin mono-ve digliseritlerinin laktik asit esterleri | quantum satis |
| E 472c | Yağ asitlerinin mono-ve digliseritlerinin sitrik asit esterleri | quantum satis |
| E 472d | Yağ asitlerinin mono-ve digliseritlerinin tartarik asit esterleri | quantum satis |
1156
| E 472e | Yağ asitlerinin mono- ve digliseritlerinin mono- ve diasetil tartarik asit esterleri | quantum satis |
|---|---|---|
| E 472f | Yağ asitlerinin mono- ve digliseritlerinin tartarik ve asetik asit karışımlarının esterleri | quantum satis |
| E 500 | Sodyum karbonatlar | quantum satis |
| E 501 | Potasyum karbonatlar | quantum satis |
| E 503 | Amonyum karbonatlar | quantum satis |
| E 504 | Magnezyum karbonatlar | quantum satis |
| E 507 | Hidroklorik asit | quantum satis |
| E 508 | Potasyum klorür | quantum satis |
| E 509 | Kalsiyum klorür | quantum satis |
| E 511 | Magnezyum klorür | quantum satis |
| E 513 | Sülfürik asit | quantum satis |
| E 514 | Sodyum sülfatlar | quantum satis |
| E 515 | Potasyum sülfatlar | quantum satis |
| E 516 | Kalsiyum sülfat | quantum satis |
| E 524 | Sodyum hidroksit | quantum satis |
| E 525 | Potasyum hidroksit | quantum satis |
| E 526 | Kalsiyum hidroksit | quantum satis |
| E 527 | Amonyum hidroksit | quantum satis |
| E 528 | Magnezyum hidroksit | quantum satis |
| E 529 | Kalsiyum oksit | quantum satis |
| E 530 | Magnezyum oksit | quantum satis |
| E 570 | Yağ asitleri | quantum satis |
| E 574 | Glukonik asit | quantum satis |
| E 575 | Glukono-delta-lakton | quantum satis |
| E 576 | Sodyum glukonat | quantum satis |
| E 577 | Potasyum glukonat | quantum satis |
| E 578 | Kalsiyum glukonat | quantum satis |
| E 640 | Glisin ve sodyum tuzları | quantum satis |
| E 920 | L-sistein | quantum satis |
1157
| E 938 | Argon | quantum satis |
|---|---|---|
| E 939 | Helyum | quantum satis |
| E 941 | Azot | quantum satis |
| E 942 | Azot oksit | quantum satis |
| E 948 | Oksijen | quantum satis |
| E 949 | Hidrojen | quantum satis |
| E 1103 | İnvertaz | quantum satis |
| E 1200 | Polidekstroz | quantum satis |
| E 1404 | Okside edilmiş nişasta | quantum satis |
| E 1410 | Mononişasta fosfat | quantum satis |
| E 1412 | Dinişasta fosfat | quantum satis |
| E 1413 | Fosfatlandırılmış dinişasta | quantum satis |
| E 1414 | Asetillendirilmiş dinişasta | quantum satis |
| E 1420 | Asetillendirilmiş nişasta | quantum satis |
| E 1422 | Asetillendirilmiş dinişasta | quantum satis |
| E 1440 | Hidroksi propil nişasta | quantum satis |
| E 1442 | Hidroksi propil dinişasta | quantum satis |
| E 1450 | Nişasta sodyum oktenil | quantum satis |
| E 1451 | Asetillendirilmiş okside edilmiş nişasta | quantum satis |
| E 620 | Glutamik asit | 10 g/kg, tek başına veya birlikte, glutamik asit cinsinden |
| E 621 | Monosodyum glutamat | |
| E 622 | Monopotasum glutamat | |
| E 623 | Kalsiyum diglutamat | |
| E 624 | Monoamonyum glutamat | |
| E 625 | Magnezyum diglutamat | |
| E 626 | Guanilik asit | 500 mg/kg, tek başına veya birlikte, guanilik asit cinsinden |
| E 627 | Disodyum guanilat | |
| E 628 | Dipotasum guanilat | |
| E 629 | Kalsiyum guanilat | |
| E 630 | İnosinik asit | |
| E 631 | Disodyum inosinat | |
| E 632 | Dipotasum inosinat |
1158
| E 633 | Kalsiyum inosinat | |
|---|---|---|
| E 634 | Kalsiyum 5'-ribonükleotitler | |
| E 635 | Disodyum 5'-ribonükleotitler | |
| E 420 | Sorbitoller | quantum satis (tatlandırma amacı dışında) |
| E 421 | Mannitol | |
| E 953 | İzomalt | |
| E 965 | Maltitoller | |
| E 966 | Laktitol | |
| E 967 | Ksilitol | |
| E 968 | Eritritol |
(2)Grup II: Quantum satis prensibine göre kullanımına izin verilen gıda renklendiricileri
| E-kodu | Adı |
|---|---|
| E 101 | Riboflavinler |
| E 140 | Klorofiller, Klorofilinler |
| E 141 | Klorofillerin ve klorofilinlerin bakır kompleksleri |
| E 150a | Sade karamel |
| E 150b | Kostik sülfit karamel |
| E 150c | Amonyak karamel |
| E 150d | Amonyum sülfit karamel |
| E 153 | Bitkisel karbon |
| E 160a | Karotenler |
| E 160c | Paprika ekstraktı, kapsantin, kapsorubin |
| E 162 | Pancar kökü kırmızısı, betanin |
| E 163 | Antosiyaninler |
| E 170 | Kalsiyum karbonat |
| E 171 | Titanyum dioksit |
| E 172 | Demir oksitler ve hidroksitler |
1159
(3)Grup III: Birlikte kullanımlarında maksimum miktar belirlenmiş olan gıda renklendiricileri
| E 100 | Kurkumin |
|---|---|
| E 102 | Tartrazin |
| E 120 | Koşineal, Karminik asit, Karminler |
| E 122 | Azorubin, Karmosin |
| E 129 | Allura red AC |
| E 131 | Patent Blue V |
| E 132 | İndigotin, İndigo karmin |
| E 133 | Brilliant Blue FCF |
| E 142 | Green S |
| E 151 | Brilliant Black PN |
| E 155 | Brown HT |
| E 160e | Beta-apo-8’-karotenal (C 30) |
| E 161b | Lutein |
1160
EK-II
Alkolsüz İçecek Gıda Güvenilirliği Kriterleri
| Ürün | Mikroorganizmalar / toksinler/ metabolitler | Numune alma planı (1) | Limitler (2) | Referans metot (3) | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| n | c | m | M | |||
| İçecek tozları | Koliform bakteriler | 5 | 2 | 10^{1} | 10^{2} | ISO 4832 |
| Soya sütü | E. coli | 5 | 2 | <10^{1} | 10^{1} | ISO 16649-1 veya 2 |
| Salmonella | 5 | 0 | 0/25 g-mL | EN/ISO 6579 | ||
| Soya sütü (toz formda) | Koliform bakteriler | 5 | 2 | 10^{2} | 10^{3} | ISO 4832 |
| Kahve beyazlatıcısı | E. coli | 5 | 0 | <10^{1} | ISO 16649-1 veya 2 | |
| Tüketime hazır alkolsüz içecek | Salmonella | 5 | 0 | 0/25 g-mL | EN/ISO 6579 | |
| L. monocytogenes | 5 | 0 | 0/25 g-mL | EN/ISO 11290-1 | ||
| Termotolerant Campylobacter spp. | 5 | 0 | 0/25 g-mL | |||
| E. coli O157 | 5 | 0 | 0/25 g-mL | ISO 16654 | ||
| Koagulaz pozitif stafilokoklar | 5 | 2 | 10^{2} | 10^{3} | EN/ISO 6888-1 veya 2 | |
| B. cereus | 5 | 2 | 10^{2} | 10^{3} | EN/ISO 7932 | |
| Sülfit indirgeyen anaerob | 5 | 2 | 10^{2} | 10^{3} | ISO 7937 |
(1) n: Numune sayısı; c: m ile M limiti arasında değere sahip olmasına izin verilen numune sayısı (2) Aksi belirtilmedikçe limit kob/g-mL olarak değerlendirilir. kob: Koloni oluşturan birim (katı besiyerinde) (3) Belirtilen Standartların yayımlanmış en son halleri kullanılır. (4) En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi
1161
EK- III
Alkolsüz İçecek Çeşitleri Üreten İşyerleri İçin Hijyen Gereklilikleri
1. TEMEL HİJYEN KURALLARI
1.1 Genel Şartlar
İşyerleri, daima temiz ve iyi durumda bulundurulmalı, tasarımı, yerleşimi ve boyutları açısından yeterli temizleme ve dezenfekte işlemleri yapılmasına elverişli olmalı ve aşağıda yer alan genel şartları taşımalıdır.
- İşyerinin çevresinde, işyerini etkileyecek kirletici unsurlar (toz, koku vb.) olmamalıdır.
- Üretim alanında hiçbir evcil hayvan barındırılmamalı, bitki yetiştirilmemelidir.
- Hijyenle ilgili işlemlerin kusursuz bir şekilde yapılmasına imkan verecek yeterli çalışma alanı bulunmalıdır.
- Yüzeyler; üzerinde kir birikmesine, yabancı maddelerin gıda maddelerine bulaşmasına, yoğunlaşmış sıvı veya küf oluşumuna yol açmayacak şekilde tasarlanmalıdır.
- Zararlıların, işyerine girişini önlenmelidir.
- Özellikle hazırlama bölümlerinde fiziksel tehlike oluşturabilecek malzemeler kullanılmamalı, bu bölgelerdeki pencere camları plastik filmler ile kaplanmalıdır.
- Hammadde, yardımcı madde ve mamul maddelerin uygun sıcaklık ve rutubette muhafazası için yeterli kapasiteye sahip işleme ve muhafaza koşulları oluşturulmalı, sıcaklık ve rutubet değerleri ölçülemek kayıt altına alınmalıdır.
- Atık su kanalları ile alet ve ekipman kolay temizlenebilir olmalıdır.
- İşyeri içerisine hijyeni esas alan uyarıcı yazılar asılmalıdır.
1.2 Personel Tuvaletleri ve Soyunma Alanları
- İşyerlerindeki tuvaletlerin suyu sürekli olmalı, kanalizasyon bağlantısı bulunmalı, hiçbir şekilde üretim ve depo alanlarına doğrudan açılmamalıdır.
- Tuvalet mekanlarında, sabun dispenserleri, hijyenik el kurutma (örneğin tek kullanımlık peçeteler veya el havlu ruloları) ve dezenfektan dispenserleri bulunmalıdır.
- Tuvalet önlerinde dezenfeksiyonu sağlayacak ayak paspası bulundurulmalıdır.
- Personele üzerini değiştirilmesi için personel soyunma alanları sağlanmalıdır. İş ve sokak kıyafetlerinin ayrı ayrı saklanabileceği şekilde soyunma dolapları olmalıdır.
1.3 El Yıkama Evyeleri
- İşyerinin uygun noktalarında gerekli sayıda temiz, sağlam ve çalışır durumda el yıkama evyeleri bulunmalıdır.
- El yıkama evyelerinde gıda işlemlerinde kullanılan araç ve gereçler yıkanmamalıdır.
- El yıkama evyelerinde soğuk su ve gerekli durumlarda sıcak su bağlantısı ile el yıkama ve hijyenik el kurutma için gerekli malzemeler bulundurulmalıdır.
1.4 Havalandırma
- İşyerleri ve tuvalet mekanları yeterli havalandırma düzeneğine sahip olmalıdır.
- Havalandırma sistemleri, duman, koku, is ve buharlaşmayı giderecek, ısıyı muhafaza edecek, toz, kir ve zararlı girişini önleyecek özellikte olmalı; filtreleri ve diğer parçaları temizlemek veya değiştirmek üzere rahatça erişilebilecek bir şekilde kurulmalıdır.
1162
- Pişirme ve buharlı ısıtıcılardan çıkan hava işyeri ortamından uzaklaştırılmalıdır.
- Temiz olmayan bir alandan temiz bir alana olabilecek hava akımlarından kaçınılmalıdır
1.5 Aydınlatma
- İşyeri gün ışığına eşdeğer bir şekilde doğal veya yapay olarak aydınlatılmalıdır.
- Aydınlatma araçları muhtemel tehlikelere karşı koruyucular ile korunmalıdır.
- Kullanılacak ışığın şiddeti ve rengi mamul üretimini etkilemeyecek özellikte olmalıdır.
1.6 Su
- İşyerinde; sürekli, içme suyu kalitesinde, sıcak ve soğuk su bulunmalıdır.
- Buz ve buhar “içilebilir nitelikteki sudan” üretilmelidir.
- Varsa su tankları; yağmur, kuş, böcek vb. girişine karşı korumalı ve kontrolü kolayca yapılabilecek yerde bulunmalı, düzenli aralıklarla temizlenmelidir.
- İşyerinde kullanılan su, laboratuvarda periyodik aralıklarla kontrol edilmeli/ettirilmelidir.
1.7 Atık Su Kanalizasyon Sistemleri:
- Atık su kanalizasyon sistemleri, gıda maddelerinin olumsuz olarak etkilenmesini önleyecek şekilde tasarlanmış ve tesis edilmiş olmalıdır.
1.8 Temizlik Gereçlerinin, Kimyasal Madde ve Dezenfeksiyon Maddelerinin Saklanması
- Temizlik gereçleri ve kimyasal maddeler gıda maddelerinin bulunduğu alanlar dışında, uygun kapalı alanlarda muhafaza edilmelidir.
- Gıda üretim yerlerinde kullanılan kimyasal madde ve dezenfektanları Sağlık Bakanlığı tarafından izinlendirilmiş ve/veya kayıt altına alınmış olmalıdır.
2. ÜRETİMİN YAPILDIĞI MEKANLAR
2.1 Genel Şartlar
- Gıda maddelerinin hazırlandığı, kullanıldığı veya işlendiği alanlar (ofisler ve yemekhane hariç) gıda maddesi üretimine uygun hijyenik koşulları sağlayacak şekilde tasarlanmış ve kurulmuş olmalıdır.
- Üretim alanındaki pencere ve kapılar kapalı tutulmalıdır.
2.2 Zeminler
- Zemin kaplamaları sağlam, kaymayı önleyici, temizlenmesi kolay ve dezenfeksiyona uygun olmalıdır. Kaplamalar su geçirmez, aşınmaya karşı dayanıklı, yıkanabilir olmalıdır.
- Üretim alanında yeterli sayı ve boyutta drenaj kanalı bulunmalıdır.
- Atık su kanalları zararlı girişine, koku yayılmasına ve atıkların kanaldan geri dönüşüne karşı güvenilir, temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir olmalıdır.
2.3 Duvar Yüzeyleri
- Duvar yüzeyleri pürüzsüz, temizlenmesi kolay ve gerektiğinde dezenfekte edilebilir olmalıdır.
- Duvar yüzeyleri, su geçirmeyen açık renkli malzemeden yapılmalı ve aşınmaya karşı dirençli olmalıdır.
1163
2.4 Tavanlar
- Tavanlar ve tavan yapıları kir birikmesine, nem yoğunlaşmasına ve küflenmeye izin vermeyecek şekilde olmalıdır.
- Tavanların periyodik olarak bakımları yapılmalıdır.
- Tavan yüksekliği üretilen ürüne ve alet ekipmana uygun olmalıdır.
2.5 Pencereler
- Pencereler temiz tutulmalı, kir birikmesini önleyecek şekilde ve çürümeye karşı dayanıklı malzemeden yapılmış olmalıdır.
- Dış mekana açılan pencerelerde kolay temizlenebilen sineklikler kullanılmalıdır.
- Kırılmaya karşı camlar dayanıklı olmalı veya kırılmaya karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
2.6 Kapılar
- Kapılar temiz tutulmalı, kir birikmesini önleyecek şekilde ve çürümeye karşı dayanıklı malzemeden yapılmış olmalıdır.
- Kapıların yüzeyi düz ve su geçirmez özellikte olmalıdır.
- Kapılar temizlenmesi kolay ve dezenfekte edilebilir olmalıdır.
2.7 Yüzeyler
- Hammadde, yarı mamul ve mamul maddelerle temas eden yüzeylerde çatlak ve yarıklar bulunmamalıdır.
- Yüzeyler temizlenebilir, dezenfekte edilebilir yapıda ve korozyona karşı dayanıklı olmalıdır.
2.8 Gıda Maddeleri Üretiminde Kullanılan Alet ve Ekipmanın Temizlenmesinde Kullanılan Evyeler
- El yıkama evyelerinden ayrı bir yerde tüm alet ve ekipmanların yıkanması için uygun yıkama yerleri yapılmalıdır.
- Yıkama yerlerinde sıcak ve soğuk su bağlantıları bulunmalıdır.
- Yıkama yerleri ve evyeler sürekli temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
3. TEKNİK DONANIM, MAKİNE, ALET VE EKİPMAN
3.1 Genel Şartlar: Gıda maddeleri ile temas eden teknik donanım, alet ve ekipman aşağıdaki şartlara uygun olmalıdır.
- Gıda maddelerinde kullanımına izin verilen alet ve ekipmanlar, tek kullanımlık kap ve ambalajlar hariç, temizlik ve dezenfeksiyona imkan verecek şekilde yapılmış olmalıdır.
- Makine, alet ve ekipmanlar kullandıktan hemen sonra bekletilmeden temizlenmelidir.
- Gıda maddelerinin üretiminde uygun alet ve ekipman kullanılmalıdır.
- Girdi hazırlama kapları gıdanın yapısına ve üretim teknolojisine uygun olmalıdır.
- Üretim alanlarında, üretimde kullanılmayan alet, ekipman, makine ve malzeme bulundurulmamalıdır.
3.2 Alet, Ekipman ve Makineler
- Gıda maddeleri ile doğrudan temas eden makineler ve aletler (örneğin mikserler) temizlenebilir, dezenfekte edilebilir olmalıdır.
1164
- Makine ve aletlerin işlemleri doğru yaptığına dair düzenli kalibrasyon kontrolleri yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
3.3 Yardımcı Ekipmanlar
- Yardımcı ekipmanların bulundurulduğu mekanlar kolayca temizlenebilir olmalıdır.
- Temizlik için, saklama mekanı veya yakın çevresinde bir içme suyu bağlantısı ve zeminde atık su kanalı bulunmalıdır.
- Yıkanmış ve yıkanmamış karışım kapları elle sadece alttan ve dıştan tutulmalıdır.
- Atıkların taşınmasında kullanılan kaplar üretimde kullanılan diğer kaplardan farklı renkte ve içindeki maddelerden etkilenmeyen yapıda olmalıdır. Yardımcı ekipmanların zemin ile teması engellenmelidir
4. TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON
4.1 Genel Şartlar
- Kaplar, aparatlar, makineler, alet ve ekipmanlar kullanılmadan önce ve kullanıldıktan sonra uygun şekilde temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
- Temizlik için içme suyu kalitesinde su kullanılmalıdır.
- Sağlık Bakanlık tarafından kullanımına izin verilmiş, gıda endüstrisine uygun deterjan, kimyasal madde ve/veya dezenfektanlar kullanılmalıdır.
- Temizlik ve dezenfektan maddeleri, gıda maddesi veya gıdanın üretiminde kullanılan kaplara konulmamalıdır.
- Temizlik ve dezenfektan maddelerin kullanımları esnasında, gerekli ve uygun olan dozaja, sıcaklığa ve etki süresine dikkat edilmelidir. Söz konusu temizlik ve dezenfektan maddelerinin imalatçıları tarafından kullanım usulleri hakkında yapılan önerilere uyulmalıdır.
- Temizlik ve dezenfektan maddelerinin bulunduğu kaplar kolay anlaşılabilecek şekilde işaretlenmiş olmalıdır.
- Temizlik işleminden sonra kullanılan tüm temizlik araçları temizlenmelidir.
- Soğutucu batarya ve körükler genellikle küf sporları için bir ortam meydana getirdiğinden, dikkatli bir şekilde temizleme işlemi tıbbi tutulmalıdır.
4.2 Temizlik ve Dezenfeksiyon Adımları Temizleme ve dezenfeksiyon adımları aşağıdaki sırayı izlemelidir:
- Kaba Temizlik: Kaba kirler kuru veya ıslak bir şekilde ortamdan uzaklaştırılır.
- Temizlik: Sıcak su ve gerekiyorsa deterjan ile yapılır.
- Temizlik Sonrası Durulama: Deterjan kalıntılarının gıda ile buluşmasını önlemek için sıcak su ile yapılır.
- Dezenfeksiyon: İzinli dezenfektan maddeler kullanılarak yapılır.
- Dezenfeksiyon Sonrası Durulama: Dezenfeksiyon tekniğine göre içilebilir nitelikteki su ile yapılır.
4.3 Temizlik ve Dezenfeksiyon Planları İşyerinde temizlik ve dezenfeksiyon planı oluşturulmalıdır.
1165
5. GIDA MADDESİ ATIKLARI
- Atıklar gıda maddelerinin bulunduğu mekanlardan yığılmalara meydan vermemek için mümkün olduğunca çabuk bir şekilde uzaklaştırılmalıdır.
- Atıklar üzerleri örtülebilen kaplar içinde toplanmalıdır.
- Vardiya sonlarında veya işyeri mesaisi bitiminde atık kaplar boşaltılmalı ve temizlenmelidir.
- Atık kapları sıkıca kapatılmış olmalı, gerektiğinde dezenfekte edilebilir durumda bulunmalıdır.
- Gıda maddelerinin olumsuz etkilenmemesi için gıda maddelerinin sevkiyatı ile atık ortadan kaldırma işlemlerinin kesişmemesi sağlanmalıdır.
6. ZARARLILAR İLE MÜCADELE
- Dış mekana açılan tüm boşluklarda zararlılara karşı gerekli önleyici tedbirler alınmalıdır.
- Zararlıya maruz kalmış mamuller imha edilmelidir.
- Üretim alanlarında uygun aralıklarla mekanik veya yapışkanlı fare tuzakları yerleştirilmeli, tuzaklar düzenli olarak kontrol edilmelidir.
- Zararlı ile mücadele programı hazırlamalı etkin bir şekilde uygulanmalıdır.
- Zararlılara karşı kullanılan ilaçlar gıda maddeleri ile temas etmeyecek şekilde ve ayrı mekanlarda saklanmalıdır.
- Periyodik olarak ilaçlama yapılmalı veya bir ilaçlama firmasından destek alınmalıdır.
- Eğer ilaçlama işyeri tarafından yapılacak ise bu konuda gerekli eğitim alınmış olmalıdır. Yapılan ilaçlama kayıt altına alınmalıdır.
7. ÜRETİM KURALLARI
7.1 Genel Şartlar
- Hammadde, yarı mamul ve gıda ile temasta bulunan ambalaj malzemeleri, gıda mevzuatına uygun olmalı ve sadece üretim/ithalat izinli olması durumunda işyerine kabul edilmelidir.
- Hammadde, yarı mamul ve mamul maddeler, işlenme, depolama, nakliye vb. sırasında meydana gelebilecek olumsuz etkilerden (kirlenme, aşırı yüksek sıcaklık, haşere vb.) korunmalıdır.
- Raf ömrü dolmuş hammadde, yarı mamul ve mamul maddeler tüketim ve satışa sunulamaz. Söz konusu ürünler imha edilmelidir ve üretimde kullanılmamalıdır.
7.2 Hammadde ve Yardımcı Madde Temini
- Gıda maddelerinin kabulü sırasında;
- Zararlı olup olmadığı,
- Yabancı cisimlerin olup olmadığı,
- Ambalajların hasar görüp görmediği,
- Etiket bilgilerinin uygun olup olmadığı,
- Sevkiyat araçlarının hijyen şartlarını taşıyıp taşımadığı,
- Soğuk zincirde taşınması gereken gıda maddelerinin (yaş maya, krema vb.) uygun koşullarda taşınıp taşınmadığı, kontrol edilmelidir.
- Gıda maddelerinin mevzuata uygun olmaması durumunda bu maddeler işyerine alınmamalıdır.
- Yapılan girdi kontrolleri kayıt altına alınmalıdır.
1166
7.3 Gıda Ambalaj Malzemeleri ile İlgili Şartlar
- Ambalaj malzemeleri Sağlık Bakanlığından izinli olmalıdır.
- Ambalaj malzemeleri dış ortamdan etkilenmeyecek şekilde korunmalıdır.
7.4 Gıda Maddelerinin Muhafazası
- Ambalajlı veya ambalajşiz hiçbir gıda maddesi zemin ile doğrudan temas etmemelidir.
- Koku, kirlenme ve mikrobiyolojik yönden birbirilerini olumsuz olarak etkileyebilecek gıda maddeleri ayrı yerlerde muhafaza edilmelidir.
- Hammadde ve katkı maddeleri uygun muhafaza şartlarında muhafaza edilmelidir.
- Depolarda ilk giren ilk çıkar prensibi uygulanmalıdır.
- Soğuk olarak muhafaza edilmesi gereken gıda maddelerinin bulunduğu depolarda sıcaklık ve rutubet kontrolleri düzenli olarak yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
- Dökme gıda maddeleri (ambalajşiz olanlar) uygun muhafaza şartlarında, uygun sıcaklıkta, ağızları kapalı olarak ve zeminle doğrudan temas etmeyecek şekilde muhafaza edilmelidir.
- Üretim amaçlı kullanılmayan gıda maddeleri (örneğin personel yiyecekleri) üretimde kullanılan gıda maddeleri ile birlikte muhafaza edilmemelidir.
7.5 Gıda Maddelerinin Taşınması
- İşyeri, gıda maddeleri taşınmasında, gıda güvenilirliği ve insan sağlığına yönelik gerekli tedbirleri almak zorundadır.
- Taşıma işleminde kullanılacak araçlar temiz olmalı ve dezenfekte edilmelidir.
- Gıda maddeleri, gerekli hijyen ve muhafaza koşulları sağlanarak taşınmalıdır. Taşıma kapları, gıda maddelerinin taşınmasına uygun olmalı, sadece gıda maddelerinin taşınmasında kullanılmalıdır.
- PERSONEL HİJYENİ
8.1 Genel Şartlar
- İşyerinde çalışan kişiler hijyen şartlarına büyük bir titizlikle uymak zorundadırlar.
- Takı (kolye, küpe, künye, yüzük, bilezik, kol saati) takılmamalıdır.
- Uygun ve temiz iş kıyafetleri, koruyucu giysiler (bone, galoş, ağız maskesi, eldiven vb.) giymelidir.
- Sokak kıyafeti ve sokak ayakkabıları ile üretim alanına girilmemelidir.
- İş kıyafetleri işyeri dışında giyilmemelidir.
- Erkeklerde saçlar tercihen kısa olmalı, sakal olmamalıdır. Saçlar mutlaka bone içinde tutulmalı ve ağız maskesi kullanmalıdır.
- İşyerinde çalışanların, mevzuata uygun olarak düzenli sağlık kontrolleri (portör muayenesi, akciğer filmi, burun-boğaz kültürü, sarılık) yapılmalıdır. Hasta personel işyerinde çalıştırılmamalıdır. Portör muayene sonuçları işyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi tarafından değerlendirilerek işyeri yönetimine bildirilmeli ve sonuçların uygunsuz olması durumunda acilen gerekli tedbirler alınmalıdır.
- Hastalanan ve hastalık taşıyan kişilerin gıda maddelerinin üretildiği ve bulunduğu alanlara girmeleri yasaktır. Bu gibi kişiler, hastalıkları ve belirtileri (özellikle ishal ve ateş) hakkında işyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisini acilen bilgilendirmelidir.
1167
- Enfeksiyonlu yaraları, deri enfeksiyonları veya deri yaralanmaları olan kişilerin, üretim ve satış aşamalarında çalışmaları engellenmelidir. Basit çizikler gibi durumlarda yara bandı (örneğin su geçirmeyen plaster, parmak sargısı) kullanarak çalışmalıdır. Yara bandı, gıda işyerleri için özel olarak hazırlanmış ve mavi renkli olmalıdır.
- Çalışanlar için dinlenme bölümleri varsa bu bölümler imalattan ayrı bir yerde olmalıdır.
- Üretim alanında açık renk elbise giyilmelidir.
8.2 El Hijyeni
- Oje ve yapay tırnak kullanılmamalı, tırnaklar kısa kesilmiş ve temiz olmalıdır.
- Üretime başlamadan önce, üretim esnasında ve üretimden sonra eller iyice yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir ve uygun şekilde kurulanmalıdır.
- Tuvaletten sonra eller iyice yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir.
8.3 İşyeri Davranış Kuralları: Çalışanlar aşağıdaki davranış kurallarına uymak zorundadır.
- Gıda maddelerine doğru öksürülmemeli ve aksırılmamalıdır.
- Üretim alanında yenilip içilmemeli, sakız çiğnenmemeli ve sigara içilmemelidir.
- Eller işyeri elbiseleri ile kurulanmamalıdır.
- Gıda maddelerine sadece yıkanmış ve dezenfekte edilmiş el ile temas edilmelidir.
9. PERSONEL EĞİTİMİ
- Personele gıda mevzuatı ve çalışma alanı ile ilgili konularda gerekli eğitim verilmeli ve kayıtları tutulmalıdır.
- Üretimin hijyen kurallarına uygun biçimde yapılması ve kişisel hijyen konusunda personelin sürekli eğitim alması sağlanmalıdır.
- İşyerinin bir eğitim planı olmalı ve bu planda yıl boyu yapılması planlanan eğitimlerin isimleri ve tarihleri belirtilmelidir. Özellikle hijyen eğitimleri yılda en az bir kez tekrarlanmalı ve planda sıklığı belirtilmelidir.
- Eğitim verilmesinin sağlanmasından işyeri yetkilisi sorumludur.
- İşyeri sahibi/yetkilisi, çalışanların işyeri talimatlarına uyup uymadığını düzenli olarak denetlemelidir.
- Eğitimle ilgili kayıtlar tutulmalıdır.
1168
EK-IV
Mikrobiyolojik Analiz Amacıyla Numune Alımı
- EK-II'de belirlenen numune alma planları ve analiz metotları referans metot olarak kullanılır.
(2) Kriterlerin sağlandığını garanti etmek amacıyla numune alınması gerektiğiinde bu numuneler; üretim alanlarından ve üretimde kullanılan ekipmanlardan alınır. Buna göre;
a) Numune almada, ISO 18593 sayılı standart, referans metot olarak kullanılır.
b) İnsan sağlığı açısından Listeria monocytogenes riski oluşturabilecek tüketime hazır gıda üreten gıda işletmecisi, numune alma planlarının bir parçası olarak üretim alanlarından ve ekipmanlarından da numune alır.
(3) Gıda işletmecisi HACCP ilkelerine dayalı etkili bir üretim yaptığını geriye dönük kayıtlarıyla gösterebiliyorsa, EK-II'de belirlenen numune alma planlarındaki numune sayısı azaltılabilir.
(4) Analizin amacı, özellikle bir işlemin veya bir gıda partisinin kabul edilebilirliğini belirlemek ise EK-II'de belirtilen numune alma planları en düşük sayı olarak kabul edilir.
(5) Gıda işletmecisi, bu Standartta belirtilenlerin dışında diğer bir numune alma ve analiz metodunu kullanabilir. Ancak bu takdirde, kullandığı metotların en az eşdeğer garantiyi sağladığını Bakanlık yetkilisine kanıtlamak zorundadır. Buna göre;
a) Bu metotlar, alternatif numune alma aşamalarını ve yeni analiz metotlarının kullanımını içerebilir.
b) Alternatif analiz metotlarının kullanımı; EK-II'de verilen referans metotlara karşı onaylanması ve EN/ISO 16140 sayılı standart veya diğer uluslararası kabul görmüş benzer bir standart da yer alan protokoller doğrultusunda sertifikalandırılmış tescilli bir metot olması halinde kabul edilir.
c) Gıda işletmecisi, (b) bendinde tanımlanan onaylanmış ve sertifikalandırılmış metotların dışındaki analiz metotlarını kullanmak isterse, bu metotlar uluslararası kabul edilmiş protokollere göre onaylanır ve kullanımları Bakanlık tarafından yetkilendirilir.
1169