EV İÇİ ŞİDDETİ ÖNLEME VE EV İÇİ ŞİDDET GÖREN KİŞİLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN YASA ÖNERİSİ(Y.Ö.NO:44/4/2021)

Y.Ö.No:44/4/2021) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete' de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğrnya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, göıiiş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete' de yayımlanmasmı izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığma yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

(107) 108

EV İÇİ ŞİDDETİ ÖNLEME VE EV İÇİ ŞİDDET GÖREN KİŞİLERİN KORUNMASINA . DAİR YASA ÖNERİSİ

GENEL GEREKÇE

Kısa adıyla KAYAD olarak tanınan Kadından Yaşama Destek Derneği, 20 yıla aşkın bir süredir kadına yönelik her türlü ayrımcılığı önlemek ve kadının toplumdaki rolünü güçlendirerek toplumsal cinsiyet adaletini sağlamak adına çalışmalar yürütmektedir.

Gerek kırsalda gerekse kentte kadınlarla birebir yürüttüğüm.ÜZ çalışmalarda kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetin dünyadaki her yerde olduğu gibi bizim ülkemizde de ciddi bir sorun olduğunu gözlemledik. 2014 yılında başlayan 'Şiddete Karşı Diren' projesi kapsamında, 3 yıl boyunca KAYAD'ın ana hedefi ülkemizdeki ev içi şiddet gerçeğinin görünürlüğünü arttırmak ve bu sorunla mücadeleye dair gerekli alt yapı çalışmaları için lobi yapmaktı. Bu bağlamda proje kapsamında, polis mensupları, öğretmenler, sağlık görevlileri, sosyal hizmet görevlileri ve basın mensuplarıyla birlikte çalışarak ülkemize has sorunları tilin paydaşlanınızdan dinleme fırsatımız oldu. Yine ayni proje kapsamında ülkemizde olmayan adli yardım müessesesinirı oluşması için lobi aracı oluşturmak adına 100 kadına adli yardım sağlanmıştır. Sizlere sunduğumuz yasa taslağı bu adli yardım hizmeti verilirken yaşanan yÜZlerce sorunu gidermek üzere tasarlanmıştır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi 58/2011 sayılı yasa ile Kadınlara Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesini onaylamıştır. Buna rağmen sözleşmenin öngördüğü önleme, koruma ve kovuşturma prensipleri uyarınca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyet'inirı hala yürüyecek yolu var. Bu yasa taslağı, ev içi şiddetle mücadelede eşsiz değeri olan 61/2014 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esaslan) Yasası, ve 58/2011 Kadınlara Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi Onay Yasası ile uyum içerisinde hazrrlanmıştır.

Ev İçi Şiddet Yasa'sının var olmadığı ender ülkelerden biri olarak, KKTC Cumhuriyet Meclisi 'nin bu yasaya onay vermesi, kadına karşı şiddet ve ev içi şiddet yaşayan tüın kişilerin korunmasını sağlamakla birlikte, bu sorunun giderilmesi için kapsamlı bir çerçeve, politika ve tedbirler oluşturmak anlamına gelecektir.

Ülkemizde her 3 kadından 1'inirı maruz kaldığı ev içi fiziksel şiddetin yansıra, İstanbul Sözl~şmesi ile uyum şekilde tüın diğer şiddet türlerini de tarif eden bu yasa, şiddet mağdurlarını tespit ederek etkili bir mücadele sistemi oluşturmaktadır. Polis, Sosyal Hizmetler, Sağlık Bakanlığı, Yerel Yönetimler ve Eğitim Bakanlığını birbirlerine bağlayan ve tüm paydaşların etkin işbirliğini sağlayan bu yasa kadına karşı şiddet ve ev içi şiddettin ortadan kaldırılması için bütüncül bir yaklaşımın benimsenmesini öngörmektedir.

Bu Yasanın KKTC Cumhuriyet Meclisi tarafından onaylanması ve toplum tarafından sahiplenip benimsenmesi, genelde Kıbrıs Türk toplumu için, fakat özelde Kıbns'ta yaşayan her kadın için mihenk taşı oluşturacak bir toplumsal dönüşüm noktasıdır.

Yukarıdaki gerekçeler ışığında işbu Yasa Önerisi hazrrlanrnıştır. · 109

1

MADDE GEREKCEL~Rİ:

1

Madde 1. Önerinin kı~a ismini düzenlemektedir. Madde 2. Madde 3. Önerinin "Tefsir'' maddesini düzenlemektedir. Madde 4. Önerinin am~cını düzenlemektedir. Madde 5. Madde 6. Önerinin kapsamını düzenlemektedir. Önerinin EvJçi Şiddet ile ilgili kurallarını düzenlemektedir. Madde?. Önerinin E:V İçi Şiddet uygulayan kişilere uygulanacak kuralları

düzenlemektedir. önerinin Ev: İçi Şiddet uygulayan kişilere verilecek ce:z.alar ile idari para ce:z.alannın ;1 Bakanlığın "Adli Yardım" kalemine aktarılması ile ilgili

Madde 8. kuralları düzenlemektedir. Önerinin Ceµ Yasasındaki bazı suçların "Aile Üyesi" tarafından işlenmesi

halinde uygulanacak kuralı diizenlemektedir. Önerinin failin ispat k.iilfetine ilişkin kuralını düzenlemektedir. Madde 9. Önerinin E,v İçi Şiddet uygulayan failin cezasına ilişkin . kuralı Madde 10.

düzenlemektedir. önerinin Ev lçi Şiddetin içeriğine ilişkin kurallannı düzenlemektedir. Madde 11. Şiddet Mahkemesi ile ilgili kurallarını düzenlemektedir. Madde 12. Önerinin Ev ttçi Kurum Toplantılarının (ÇOKU'I) oluşumu ilgili kurallarım Madde 13. Önerinin Çokiu

düzenlemektedir. Önerinin Ortak Ev İçi Şiddet Veri Tabanının oluşturulmasına ilişkin Madde 14. kurallarını düzenlemektedir. Madde 15. arası ilgili kurallarını Önerinin kurumlar risk belirlenmesi ile 1 •

düzenlemektedir. ilişkin ~lannı düzenlemektedir. İhmal Suçunun İşlenmesine Dairesi ve Aile Danışmanları ile ilgili Madde 16. Önerinin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Madde 17. Önerinin

Madde 18. kurallarını düzenlemektedir. Madde 19. önerinin Korınıa.Emrine ilişkin kurallanm düzenlemektedir. Madde 20. Önerinin Aile Yasasına ilişkin kurallarını düzenlemektedir. Madde 21. Önerinin Sağlık Çalışanlarına ilişkin kurallarını düzenlemektedir. Madde 22. Önerinin Sığınma Evine ilişkin kuralını düzenlemektedir. Önerinin Bakanlık ve Sosyal Hizmetlere ilişkin kurallarını üzenlemektedir

Madde 23. Önerinin Polisin Görev ve Yetkilerine ve Geçici Koruma Tedbirleri ile

Madd,e24. ilgili kurallarını düzenlemektedir. Önerinin Bakanlığın ve Eğitim Ortak Hizmetler Dairesinin Sorumlulukları

Madde 25. ile ilgili kurıı)larını düzenlemektedir. Önerinin Genel Orta Eğitim Dairesi ve Eğitmenlerin sorumluluklarına iÖlşnkeirninkiunraAlldalriıYnıarddüızmelnaleimlgeiklitekudriar.llarını düzenlemektedir. Madde 26. Madde 27. Önerinin Ev İçi Şiddete Bağlı Adli Ölüm Soruşturmaları ilgili kurallarını

Madde 28. düzenlemektedir. Geçici Madde 1. Önerinin Başın ilgili kurallarını düzenlemektedir. Madde 29. Önerinin ÇOKUT' a ilişkin kurallarını düzenlemektedir. Önerinin Yürurlüğe Girişini düzenlemektedir.

I· 110

EV İÇİ ŞİDDETİ ÖNLEME VE EV İÇİ ŞİDDET GÖREN KİŞİLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN YASA ÖNERlSl

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1. Bu Yasa, Ev İçi Şiddeti Önleme ve Ev İçi Şiddet Gören Kişilerin Korunmasına İlişkin Yasa olarak isimlendirilir.

BİRlNCİ KISIM

Genel Kurallar

Tefsir 2. Bu Yasada metin başka tilrlü gerektirmedikçe;

1/1998 "Aile Üyesi": bu Yasada aile üyesi olarak kabul edilen kişiler aşağıdaki 34/2005 5/2019 kişilerdir: Evliliğin yasal olup olmadığına bakılmaksızın eşler. 9/1976 a) 3/1978 10/1978 b) Cinsel yönelimlerine bakılmaksızın. sevgili olan veya eski sevgili 6/1980 olan kişiler. 23/1980 19/1981 c) Yukarıdaki a) maddesine belirtilen kişilerin anne, baba veya 18/1982 34/1982 kardeşleri. 56/1982 Yukarıdaki a) ve/veya b) maddesinde belirtilen kişilerin çocukları 21/1983 ç) vey;ı torunları (biyolojik veya yasal statülerine bakılmaksızın). 7/1984 20/1984 d) Yukarıda belirti.len kişilerle birlikte yaşayan kişiler.

e) . Şiddet gören kişinin evine sıkça girip çıkan. ev halkının bir parçası

olarak algılanabilecek nitelikte bir kimse. "Bakan", Çalışma İşleriyle Görevli Bakanı anlatır. "Bakanlık", Çalışma İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır. "Devlet", Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti Devletini anlatır.

"ÇOKUT'', Çoklu Kurum Toplantılarını anlatır. "Ev İçi Şiddet", eylemi gerçekleştiren, şiddet gören kişiyle aynı ikametgahı

paylaşmakta olsun veya olmasın veya daha önce paylaşmış olsun veya

olmasın, aile içinde veya aile biriminde veya mevcut veya daha önceki partnerler veya birlikte yaşayan veya daha önce birlikte yaşayan bireyler arasında meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddet

eylemlerini anlatır. "Koruma Emri", Aile Yasasının 36'ncı ve 36'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrasının (A) bendi uyarınca ve de bu Yasanın içinde bulunan ek şartları

içeren, aile mahkemesi tarafından verilen tedbir amaçlı koruma emrini

anlatır.

"Mahkeme", 1976 Mahkemeler Yasasının 32'nci maddesi uyarınca kurulan

ve Mahkemeler Yasası ile bu Yasada öngörülen yetkileri kullanan Aile Mahkemesini ve/veya bu yasa uyarınca 'Ev İçi Şiddet' vakalarını ele alan özel 'Ev İçi Şiddet Mahkemelerini' anlatır.

4 4/1985 111 7/1986 24/1986 ! 2/1988 "Şiddet", kişinin, :fi~el, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik açıdan 5/1988 zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması 15/1988 muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfi 67/1991 engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda meydana 8/1985 15/1995 gelen fiziksel, cinse\, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü _tutum ve 38/1995 davranışı anlatır. , 6/1997 "Şiddet Gören Kişi": bu Yasada şiddet olarak tanımlanan tutum ve 42/2000 davranışlara doğrud~ ya da dolaylı olarak maruz kalan veya kalma 2/2002 tehlikesi bulunan kişiyi ve/veya şiddetten etkilenen ':eya etkilenme tehlikesi 43/2005 bulunan kişileri anla~. 51/2008 "Şiddet UygulayanlKişi", bu Yasada şiddet olarak tanımlanan tutum ve 15/2009 davranışları uygulay/ın veya uygulama tehlikesi bulunan kişileri anlatır. 17/2013 54/2017 1

61/2014 '"Toplumsal Cinsiy~t Eşitliği Dairesi", Toplumsal Cinsiy~t Eşitliği Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası ile oluşturulan ve kısa adıyla ... "TOCED" olarak geten Daireyi anlaur.

1

3.. (1) Bu Yasanın amacı, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi ı bulunan kişilerin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yön~lik şiddetin önlenme~i amacıyla alınacak -tedbirlere ilişkin usul ve esaslan düzenlemektir

(2) Bu Yasanın uygulanmasında ve gereken hiımetlerin sunulmaSında aşağıdaki temel ilkelere uyulur: (A) Ku'zey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasası il,e KKTC'nin onayladığı uluslararası sözleşmeler, özellikle Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile lçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi esas alınır. (B) Şiddet gören kişilere verilecek destek ve hizmetlerin s~ulmasında temel insan haklanııa dayalı, toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı, sosyal devlet ilkesine uygun,

1

ııdv, etkili ve süratli bir usul izlenir.

1 112

Kapsam (C) Şiddet gören kişi ve şiddet uygulayan için alınan tedbir kararlan insan onuruna yaraşır bir şekilde yerine getirilir.

(Ç) Bu Yasa kapsamında cinsiyete dayalı şiddeti önleyen ve cinsiyete dayalı şiddetten koruyan özel tedbirler ayrımcılık olarak yo~anamaz.

4. Bu Yasa, yabancılar dahil ülkede yasal olup olmadığına balalmak:sızın bulunan herkesi kapsar.

Ev İçi Şiddet İK1NCİ KISIM Şiddettin İçeriğine İlişkin Genel Kurallar

5. Bu Yasa uyarınca ev içi şiddet cinsiyeti veya cinsel yönelimi veya cinsiyet kinıliğine bakılmaksızın, 16 yaşını doldurmuş aile üyeleri ve/veya aralarında özel ilişki yaşamış ve/veya yaşayan kişiler arasında gerçekleşen, tehditkar, şiddet içerikli, baskıcı veya bireyin özgürlüğünü kısıtlayıcı durum ve/veya olay ve/veya olayları anlatır. Bu bağlamda, bunlarla sınırlı kalmamakla birlikte şiddet, psikolojik, fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddeti içermektedir. Şiddet türleri aşağıdaki örneklerle sınırlı kalmamakla birlikte

aşağıdaki gibidir: (1) Fiziksel Şiddet: Kaba kuvvetin bir korkutma, sindirme ve yaptırım aracı olarak kullanılmasıdır. Fiziksel şiddete

aşağıdakilerle sınırlı kalmamakla birlikte; dövmek. vurmak,

tekmelemek, aç bırakmak, uyutmamak:, uykudan zorla

uyandımıak, çisim savurmak, tokat atmak, tekmelemek, sarsmak, uzuvlan bükmek, çekiştirmek, yakınak; kesici, delici, sigara ve ateşleyici aletlerle yaralamak, organ ve uzuv kaybına neden olmak, intihara. zorlamak ve intiharına neden olmak ve

benzeri davranışları dahil etmektedir. (2) Ekonomik şiddet: Şiddet gören kişinin ekonomik özgürlüğünü

kısıtlamak için atılan adımları kapsamaktadır. Ekonomik şiddete eve para bırakmamak ve/veya çok az bırakmak, sürekli hesap sormak, parayı kullanarak aşağılamaya çalışmak, şiddet gören kişinin para kazanmasına engel olmak ve şiddet gören kişinin

parasını elinden almak dahildir. (3) Sözel şiddet: Şiddet gören kişiye sözlü olarak kişinin

özgüvenine yönelik yıkıcı sözler sarf etmektir. Sözlü şiddete yıkıcı eleştiri yapmak, bağırmak, alay etmek. suçlamak, takma

ad kullanmak: ve küfür etmek dahildir. (4) Psikolojik şiddet: Şiddet gören kişinin kendini güvensizlik ve

korku duygularını hissetmesine neden olan ve özgüveninin yıkılmasına sebep olan davranışları içermektedir. Psikolojik şiddete küsmek. baskı uygıılamak, intihar etmekle tehdit e1mek, çocukları uzaklaştırmak, şiddet gören kişinin arkadaşlarına veya ailesine onunla ilgili yalanlar söylemek. şiddet gören kişiyi tecrit etmek veya ilişkilerini sınırlandırmaya çalışmak, şiddet gören kişinin özgüvenini kırmak, bilgi saklamak, kıskançlık yapmak, ihmal etmek ve gözdağı vennek de dahildir. Psikolojik şiddette odak, yapılan fiilde değil, yapılan fiilin şiddet gören kişi 113

i üzerindeki etkisi üzerinde olur. (5) Cinsel şiddet: Cinsel şiddete, şiddet gören kişiyi istenmeyen cinsel davranışları yapmaya zorlamak, istemediği halde cinsel iliş~ye zorlamak, taciz etmek, cinsel ilişki sırasında güç kullanmak, cinsel ilişkiyi ceza veya ödül olarak şiddet gören kişii üzerinde güç ve kontrol ~ ü kurmaya çalışmak için kullanmak, doğuın kontrol veya korunma kullanmasına engel olmak veya bu yönde şiddet gören kişiyi zorlamak da dahildir.

!

1

1

ÜÇüNCÜKIS™ Ev İçi Şid4ete İlişkin Kurallar İle Suç ve