Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. Kredi Tüzüğü

KIBRIS TÜRK KOOPERATİF MERKEZ BANKASI LTD.

KREDİ TÜZÜĞÜ

(22.5.2014 – R.G.122 – EK III – A.E.329 Sayılı Tüzüğün, 10.12.2024 – R.G. 253 – EK III – A.E.1002 Sayılı Tüzük İle Birleştirilmiş Şekli )

KOOPERATİF ŞİRKETLER YASASI

(Fasıl 114, 28/1959, 51/1983, 28/2002, 8/2003, 8/2004 ve 46/2007 Sayılı Yasalar)

Madde 54 Altında Yapılan Tüzük

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Kooperatif Şirketler Yasası’nın 54’üncü maddesinin kendisine verdiği yetkiye dayanarak aşağıdaki Tüzüğü yapar:

Kısa İsim

1. Bu Tüzük, “Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. Kredi Tüzüğü” olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM

Genel Kurallar

Tefsir

2. Bu Tüzükte metin başka türlü gerektirmedikçe;

39/2001 59/2002

“Ana Sözleşme”, Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası

Limited tüzük ve tali kanunlarını anlatır,

“Banka”, Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Limited’i anlatır,

“Bölüm”, Bankanın merkezdeki faaliyetlerini yürüten üniteleri anlatır,

“Donuk Alacak”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar

Yasası altında çıkarılan, “Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri ve Karşılıklar” tebliğine göre, üçüncü, dördüncü ve beşinci gruplarda sınıflandırılan ve anaparanın veya faizin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren tahsilinin doksan günden fazla gecikmiş olduğu tüm alacaklar, tahakkuk ettirilen faizlerin ve borçlu üzerindeki faiz benzeri yüklerin anaparayı ilave edilip edilmediğine veya yeniden finanse edilip edilmediğine baklılmaksızın konu tebliğ uygulamasında donuk alacak olarak kabul edildiğini anlatır.

“Faiz”, Kredilerde faiz, belli bir paranın geri verilmek üzere belli bir süre kullanılmasına karşılık alınan parayı anlatır, “Genel Müdür”, Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Limited Müdürünü anlatır,

“Genel Müdürlük”, Bu Tüzük kapsamında işlerin yürütülmesinde görev yapan ve sorumluluk üstlenen Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Genel Müdürün yönetimi altında bulunan tüm bölüm ve birimlerde personeli anlatır,

Fasıl 114 28/1959 51/1983 28/2002 8/2003 8/2004 46/2007

“İdare Meclisi”, Kooperatif Şirketler Yasası ve bağlı Tüzüklerine göre seçilen veya atanan İdare Meclisi veya İdare Memurlarını anlatır,

“Karşılıklar”, Karşılıklar Tebliği hükümleri gereği krediler ile diğer alacaklardan doğmuş veya doğması beklenen ancak miktarı kesin olarak belli olmayan zararların karşılanması amacıyla mali tablolarda hesaben ayrılarak gider yazılan tutarları anlatır, “Karşılıklar Tebliğ”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası altında çıkarılan, “Bankaların Kredileri İle Diğer Alacakalrının Nitelikleri ve Karşılıklar”Tebliğini anlatır, “Kredi Başvurusu Genel Müdürlük Onayı”, İdare Meclisine nihai onay için sunulmak üzere Genel Müdürlük yetkililerinin

incelemeleri sonucunda verdikleri onayı anlatır,

“Kredi Değerliliğinin Zayıflaması”, Borçlunun varlıklarının yükümlülüklerini vadesinde ve tam olarak karşılamada yetersiz hale gelmesi, finansal kaldıraç oranının bankaca kredi

değerlendirilmesinde kullanılan standart kriterlere göre kabul edilebilir seviyede olmaması, borç ödeme gücünden önemli ölçüde yoksun hale gelmesi, işletme sermayesinin ve/veya özkaynaklarının kredinin tahsil kabiliyetini zaafa uğratacak ölçüde yetersiz kalması durumlarından herhangi birinin varlığını anlatır,

“Kredi Fiyatlaması”, Kredi satışı yaparken hesaplamaya dahil edilen kaynak maliyet üzerine konulan kar marjı toplamından meydana gelen fiyat olup Kredi Fiyatlaması Bankanın krediye uygulayacağı faizi anlatır,

“Kredilerle İlgili Esas ve Usuller Tebliği (Krediler Tebliği)”, Yasa altında çıkarılan “Kredilerle İlgili Esas ve Usuller Tebliğini” anlatır,

“Kredinin Kayıtlı Değeri”, Kredinin, bankanın muhasebe

defterlerinde görünen ve özel karşılık düşülmesinden önceki hesap değerini anlatır.

“Kredi Kullandırma Talimat”, Mevcut veya gelecekte tasarımı yapılacak olan her bir kredi çeşidinin uygulama esaslarını anlatan Genel Müdürlük talimatını anlatır,

“Kredi Riski”, Risk Yönetmeliğindeki kredi riskinin tanımı genel olarak, işlemin karşı tarafının, Banka ile yaptığı sözleşmenin gereklerine uymayarak, yükümlülüğünü kısmen veya tamamen zamanında yerine getirmemesinden veya getirememesinden

dolayı karşılaşılabilecek durum olarak tanımlanır. Kredi riski, Bankanın tahsil edilebilir değerler dikkate alındıktan sonra karşı tarafın ödemelerini yerine getirememesinin yarattığı zararla ilintili riskini anlatır,

“Kredi Skorlama”, Bankanın kredi başvurusunda bulunan

müşterilerinin kredi alabileceği miktarı ve geri ödeyememe riski

sınırlarını belirlemesinde yardımcı olan sayısal tahmin ve değerlendirme yöntemini anlatır,

“Kredilendirme Süreci”, Borçuyla ilişkilerin tesisi, yürütülmesi ve geliştirilmesine dönük pazarlama faaliyetleri ile başlayan, kredi teklifinde bulunulması, teminat ve diğer tahsis koşullarının belirlenmesi, kredinin tahsisi, kullandırılan kredilerin izlenmesi ve tahsil edilmesiyle sonuçlanan işlem ve kararlar bütününü oluşturan süreci anlatır,

“Kredi Talebi”, Özel veya Tüzel kişilerin Bankadan imza mukabili kredi kullanma isteğini anlatır,

“Kredi Talep veya Başvuru Formu”, Bankadan kredi kullanmak amacıyla başvuru yapan tüm müşterilerin özelliğine göre hazırlanmış, müşteri hakkındaki bilgileri kapsayan bilgi formunu anlatır,

“Kredinin Vadesi”, Bir kredinin ne zaman geri ödeneceğinin veya ne kadar süre ile kullandırılacağının, kredi kullandırılmadan evvel bir vadeye bağlanmasını anlatır,

“Kredinin Zaafiyete Uğraması”, Yapılan değerlendirmelerde cari şartlar ve olayların esas alınması kaydıyla, kredi sözleşmesinde yer alan bağlayıcı şartlar çerçevesinde vadesi gelen kredi tutarının banka tarafından tahsilinin sağlanamayacağının kuvvetle muhtemel olması durumunu anlatır,

“Kontrollü Kredi”, Bir koşulun yerine getirilmesine bağlı olarak kullandırılan kredileri anlatır,

“Müdür”, Banka İdare Meclisi tarafından Banka Bölümlerine Banka Personel Tüzüğüne uygun olarak tayin edilen Müdür ve Müdürün olmaması halinde Müdür Vekilini anlatır,

“Mali Analiz”, Kurumsal müşterilerin kredi başvurularının geriye ödenmesi olasılığının bilanço ve diğer finansal verilerin kullanılması yolu ile hesaplanması yöntemini anlatır,

“Nihai Onay”, Genel Müdürlük Onayı verilmiş olan kredilerin kullandırımının gerçekleşmesi için İdare Meclisince verilen onayı anlatır,

“Onay”, Usulüne göre alınmış yazılı ve imzalı uygunluk şerhini anlatır,

Ön Onay”, Kredinin kullandırım aciliyeti durumlarında İdare Meclisi onayı temin edilemeden İdare Meclisi Başkanı ve Genel Müdürlük yetkililerinin vermiş oldukları kullandırım onayını anlatır,

Ancak Kredi kullandırdıktan sonra olsa bile bu onay İdare Meclisine nihai onay için sunulur.

“Şube”, Bankanın Genel Müdürlük haricindeki bankacılık

faaliyetlerini yürüten ünitelerini anlatır,

“Teminat”, Borcun geri ödenememesi riskine karşılık banka alacağının tamamen veya kısmen güvence altına alınmasını sağlayan her türlü varlık, garanti ve kefaletler ile sözleşmeden doğan hakları anlatır,

“Temerrüt”, Bir borcun veya yükümlülüğün geç yerine

getirilmesini; vadesi gelmiş bir alacağın, yapılan ihtara rağmen

39/2001 59/2002

ödenmemesi halini anlatır,

“Valör”, Kredi için bankaca faizin işletilmeye başladığı tarihi anlatır,

“Yasa”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasasını anlatır,

Amaç

Kapsam

3. Bu Tüzüğün amacı Banka tarafından sağlanan nakdi veya gayrinakdi ve hizmet kredilerinin, Bankanın kuruluş amaçları doğrultusunda yönlendirilmesini sağlamak ve kredilerin

verilmesinden tahsil ve tasfiyesine kadar olan süre içerisinde yapılacak esas işlem ve uygulamaları bir düzen altına almaktır.

Kredi İşlemi

4. Bu Tüzük, Banka tarafından açılacak krediler ile ilgili işlemlere uygulanacak kuralları kapsar.

İKİNCİ KISIM

Kredilerle İlgili Kurallar

5. (1) Bankacılıkta kredi işlemi, geri ödeyeceği konusunda kendisine güven duyulan gerçek veya tüzel kişiliğe ait bir firmaya veya kuruma, bir miktar paranın veya banka

itibarının, geri alınmak kaydıyla, belirli bir bedel (faiz ve/veya komisyon) karşılığında ve belirli bir süre için ödünç verilmesi işlemidir.

(2) Yasa altında tanımı yapılan aşağıdaki işlemler izlendikleri hesaba bakılmaksızın bu Tüzük uygulamasında kredi

sayılır;

(A) Nakdi krediler,

(B) Teminat mektupları, kontrgarantiler, kefaletler, aval, ciro ve kabuller gibi gayri nakdi krediler ve bu

niteliği haiz taahhütler,

(C) Satın alınan tahvil ve benzeri sermaye piyasası

araçları,

(Ç) Tevdiatta bulunmak suretiyle veya herhangi bir şekil ve surette verilen ödünçler,

(D) Varlıkların vadeli satışından doğan alacaklar,

(D) Vadesi geçmiş nakdi krediler,

(E) Gayri nakdi kredilerin nakdi tahvil olan bedelleri,

(G) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri

diğer sözleşmeler nedeniyle üstlenilen iştirakler ve

ortaklık payları,

(H) Tahakkuk etmekle birlikte tahsil edilmemiş faizler,

(I) Ters repo işlemlerinden alacaklar.

Kredi Kullandırma Şartları

6. (1) Herhangi bir sözleşme ve/veya borç senedi tanzim edilmeden müşterilere kredi kullandırılamaz.

(2) Kullandırılacak her kredi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Tek Düzen Hesap Planı İzahnamesine uygun

olarak kullandırılır.

Kredi Kullandırma Prensipleri

(3) Yürürlükteki Yasalar, nizamat ve ana sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydı ile Banka tarafından verilecek tüm

nakdi ve gayri nakdi kredilerin bu Tüzük hükümlerine

uygun olması koşuldur.

7. Müşteri lehine tesis edilecek kredilerin, banka politika ve stratejisine tamamıyla uygun olması gerekir. Banka politika ve stratejisinin en önemli hedeflerinden birisi de, kalitesi yüksek bir kredi portföyü oluşturmaktır. Yüksek kaliteli bir kredi portföyünün özellikleri aşağıdaki maddelerde belirtildiği gibi olmalıdır;

(1) Geri Ödeme Kabiliyeti: Geri Ödeme Kabiliyeti,

ekonomideki dalgalanmalarla mücadele edebilmesi ve

istikrarlı bir nakit akışı ile öngörülen geri ödemeyi

sağlayabilmesidir.

(2) Uzun Vadeli İşbirliği: Uzun vadeli işbirliği ile bankaya kaynak ve verim sağlayan müşterilerden oluşmasıdır.

(3) Risklerin Banka Stratejisine Uygunluğu: Risklerin; sektör, ürün, bölge ve konu yönüyle ve bankanın stratejisine

uygun biçimde çeşitlendirilmesidir.

(4) Kredi Fiyatı: Kredi Fiyatının alınan riske ve verilen hizmete uygun olarak belirlenmesidir. Fiyatlama

yapılırken, sunulan hizmetin bedeli tam olarak alınmalıdır.

Müşteriye zor bulunan değerli bir ürün sunuluyorsa veya yüksek risk alınıyorsa, fiyatlama buna uygun yapılmalıdır.

(5) Risklerin Bankanın Büyüme Hedeflerine Uygunluğu:

Bankanın büyüme hedefleri ve risk alma kuralları ile

uyumlu olmasıdır.

(6) Kredinin Geri Ödenmesi: Kredi, borçlunun krediyi,

öngörülen koşullarda geri ödeyeceğine kesin olarak ikna olunursa tahsis edilir.

(A) Ticari Kredilerde: Bir müşterinin “Risk Derecesi”

kredi kullanım süresince aynı şekilde devam etmesi

veya daha iyi bir dereceye gelmesi beklenmelidir.

(B) Tüm kredi türlerinde geri ödeme; borçlunun geçmişi, geri ödeme kapasitesi ve moralitesi hakkında tam bir

istihbarat yapılmış olmasına, kredi talebi ve

borçlunun geri ödeme kaynaklarının, tam ve doğru

olarak analiz edilmesine, doğru bir kredi planlama

sisteminin var olmasına bağlı olacaktır.

(7) Kredinin Tahsis Edilmesi:

(A) Kredi, krediyi alanın geri ödeme kapasitesinin yeterli olduğunun belirlenmesi ve yeterli teminat tahsis

edilmesi ve/veya daha başka geri ödeme

kaynaklarının varlığı halinde tahsis edilir.

(B) Kredi, tahsis koşulları ve teminatlar açısından,

istisnai durumlar dışında, aynı müşteriye kredi veren

başka kredi kuruluşlarının varlığı halinde, Banka’nın

konumunun en az diğer kredi veren kurumlar kadar

veya daha iyi durumda olması halinde tahsis edilir.

(C) Kredinin tahsis edilmesi prensibi, Ticari Krediler için

geçerlidir. Bu prensibe uyulması durumunda, borçlu

geri ödeme sıkıntısına düştüğünde, uzlaşma ve tahsil

açısından Banka en az diğer kredi kurumları kadar

güçlü durumda olacaktır.

(Ç) Kredi, borçlunun krediyle satın alacağı varlığı

kaybetmeyi göze alamayacağına ikna olunursa tahsis

edilir.

(D) Borçlunun, kredi ile satın alacağı varlıktan veya

yapacağı yatırımdan vazgeçemeyeceği beklentisinin

veya menfaatinin olması, geri ödemesini teşvik

edeceğinden bu durumun, kredi tahsisinde göz

önünde bulundurulması gerekir. Kredinin tahsis

edilme prensibi, tüm krediler için geçerlidir.

(E) Krediler, faaliyet konusu dışındaki amaçlara veya

spekülasyona yönelik olarak tahsis edilmemelidir.

(F) Ticari kredilerde, firmanın esas faaliyetlerini

destekleyecek konular için kredi tahsis edilmelidir.

(G) Bireysel kredilerde, sadece tüketicinin kişisel

ihtiyaçlarına yönelik kredi tahsis edilmelidir.

(H) Kredi, kullanım ihtiyacı ve geri ödeme imkanları

gözetilerek tahsis edilir. Kurumsal ve ticari kredilerin

tahsisinde aşağıdaki hususlar göz önüne alınmalıdır:

(a) Ticari müşteriler için krediler, tek veya en

büyük bankası olmayacağımız prensibi

gözetilerek tahsis edilir. Bu prensip, firma

riskinin tamamını yüklenmemek ve Banka’nın

kredi politikasında meydana gelebilecek

değişikliklerden firmanın olumsuz

etkilenmemesi için uygulanmalıdır.

(b) Krediler, müşterilerin moralitesi mutlaka göz

önüne alınarak tahsis edilir. Bu prensip,

firmanın, firma ortaklarının veya yönetimde

etkinliği bulunan profesyonel yöneticilerin

geçmişlerinde konkordato, tefecilik, mali suç,

dolandırıcılık, hileli iflas, kaçakçılık gibi

olaylar bulunan firmalara, kredi tahsis

edilmemesini içerir. Kabul edilebilir süre

ve/veya gerekçelerle ifade edilebilen çek yasağı

kaydı bulunan ve/veya daha önce kanuni takibe

uğramış müşterilere kredi tahsisi, tutarlarına

göre Genel Müdür ve İdare Meclisi

yetkisindedir.

(8) Geri Ödeme Kaynakları: Kredide geri ödemenin asıl

kaynağı ticari kredilerde borçlunun esas faaliyetinden

doğan nakit akışıdır. İkincil geri ödeme kaynağı ise asıl

kaynaktan geri ödemenin sağlanamaması durumunda

devreye giren kaynaktır.

(A) Ticari Kredilerde, borçlunun geri ödeyememesi

halinde firma bilançolarındaki likit aktifler ve

istenildiğinde nakde dönüşebilecek kıymetler ile

müşterek, müteselsil borçlu durumundaki ortakların

veya grup firmaların diğer varlıkları, ikincil geri

ödeme kaynağıdır.

(B) Nakde dönüşümü hızlı olan değerli ipotekler dışında

kalan diğer ipotekler tahsilinin uzun zaman

almasından dolayı, genellikle ikincil geri ödeme

kaynağı olarak tercih edilmez. Ancak müşterinin

durumundan dolayı bu tür ipoteklerin alınması

gerekiyorsa onay makamı İdare Meclisidir.

(9) Kredinin Tutarı, Vadesi ve Türü: Kredinin tutarı, vadesi ve

türü; müşterinin ihtiyacına uygun olmalıdır.

(10) Kredinin Geri Ödeme Planı: Geri ödeme planı, tahsis

edilecek kredi ile sağlanacak nakit akışına uygun

düzenlenmelidir. Geri ödeme planı ile beklenen nakit

akışının zamanlamasının birbirine uymaması kredi riskini

arttırır.

(11) Teminatların Değerlendirilmesi: Teminatlar

değerlendirilirken, teminatın değerinin zaman içinde

düşebileceği ve nakde çevirmede güçlükle

karşılaşılabileceği ihtimalleri göz önünde

bulundurulmalıdır.

(12) Bankanın Kredi Hedefi: Bankanın kredi vermedeki hedefi,

sadece müşterinin kredi ihtiyacını karşılamak değil, aynı

zamanda, müşterinin, Banka’nın sunduğu diğer

hizmetlerden de yararlanmasını sağlamaktır. Bu prensip

tüm krediler için geçerlidir. Bankanın amacı, sadece kredi

hizmeti vermek değil, aynı zamanda mevduat ve diğer tüm

bankacılık hizmetlerini de müşteriye sunmaktır. Bu

prensip, sadece pazarlama veya kar hedefini değil, çapraz

satış imkanları ile portföy kalitesini ve çeşitliliğini de

sağlamalıdır.

Kredilendirme İlkeleri

8. Kredi işlemlerinde müşterilerin öncelikle güvenilirlik, akışkanlık ve verimlilik ilkeleri yönünden incelemeye tabi tutulmaları gerekmektedir. Bu üç ilke verilen kredinin sorunsuz bir şekilde geri dönmesi açısından önem arz etmektedir.

(1) Güvenilirlik: Kredinin geri ödenme olasılığının yüksek olmasıdır. İyi bir istihbarat ve mali analiz, sağlam ve riski karşılar değerde teminat, faaliyet döngüsüne uygun vade, riskin yayılması, kredi sürecinde firmaların kontrol

edilmesi, güvenilirliği sağlayan faktörlerdir.

(2) Akışkanlık: Akışkanlık, kredinin dolu ve donuk

bırakılmaması, vadesinde geri dönmesidir. Kredi

akışkanlığını sağlamak için;

(A) Mevsimlik iş kolları için kredi vadelerinin tahsilatın kolay yapılacağı devrelere denk getirilmesi,

(B) Firmalara ihtiyacının üzerinde kredi tesis

edilmemesi,

(C) Taksitli kredilerin taksitlerinin zamanında alınması,

(Ç) Faizlerin devrelerinde nakden tahsili,

(D) Tahsis olunan kredinin amacına uygun olarak

(E) kullandırılması,

gereklidir. Çek/senetlerin yenileme/değiştirme işlemlerine yer verilmeden tahsili akışkanlığı,

(3) Verimlilik: Krediden faizin yanı sıra komisyon ve diğer gelirlerin de elde edilmesi; kredi kullanana Banka’nın diğer ürünlerinin de çapraz pazarlama yöntemi ile

kullandırılması ile elde edilecek gelirlerin artırılmasıdır.

Krediyi Riske Sokan Durumlar

9. Aşağıda belirtilen durumların varlığı halinde, firmalara kredi açılamayacağı gibi, kredi açıldıktan sonra bu durumlardan birinin ortaya çıkması halinde riskleri tasfiye edilir. İdare Meclisinden onay alınmaksızın veya olumsuzluklar ortadan kalkmadan yeni kredi ilişkisine girilmez.

(1) Bankalara ve diğer finans kuruluşlarına olan borçlarını ödememeleri nedeniyle haklarında yasal takip

başlatılanlara,

(2) İflas ve konkordato yapanlar, yeniden itibarını kazananlar hariç ticaretten men edilenlere,

(3) Vergi, gümrük ve diğer parasal suçlardan, kaçakçılıktan ağır hüküm giymiş olanlara,

(4) Çek kullanma yasağı kapsamında bulunanlar ve/veya son bir yıl içerisinde protestoları süreklilik arz eden ve/veya açık protestoları bulunan firmalara (son istihbarat ve mali tahlil raporunun olumlu olması halinde kredi tespiti onay makamlarının yetkisindedir),

(5) Medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip olmayanlar veya mahkeme kararıyla bu haktan yoksun kılınanlara,

(6) Ticaret şirketlerinde, ana sözleşmelerinde yazılı çalışma konusu dışında faaliyet gösterenlere, bu faaliyetlerini finanse etmek üzere,

(7) Orta ve uzun vadeli krediler hariç, yeni kurulmuş ve henüz bilanço devresini tamamlamamış firmalara (Nakit,

Mevduat, Devlet Tahvili, Hazine Bonosu, Banka Teminat

Mektubu karşılığı krediler hariç)

prensip olarak kredi açılmaz.

Ancak, ticari geçmişi belli kişilerce bu kişilerin faaliyette bulundukları ve başarılı oldukları iş konularında faaliyet göstermek üzere kurulan firmalara, bilanço devresinin

tamamlanmasını beklemeksizin İdare Meclisi yetkisinde kredi açılabilir.

Kredi Taleplerinin 10. Kredi taleplerinin sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi ve bu

Değerlendirilmesi

Tüzük hükümlerinin daha iyi bir şekilde uygulanmasını sağlamak

amacıyla, kredi talep eden hakkında ilgili Bölüm Müdürünce

herhangi bir diğer Bölümden istenen her türlü bilgi makul bir süre

içerisinde ve azami titizlikle sağlanır. Kredi taleplerinin

değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar İdare Meclisince

çıkarılacak Krediler Yönetmeliğinde detaylandırılacaktır.

Kredi Almada Hak Sahipliği

11. Kredinin verilebilmesi için krediyi talep edenin aşağıdaki niteliklere haiz olması gerekir;

(1) Kooperatiflerde aranan nitelikler;

(A) Banka ana sözleşmesinin kooperatiflere kredi

verilebilmesi için öngördüğü şartları yerine getirmiş

olmak,

(B) Borçlanma limitini aşmamış olmak.

(2) Şahıslarda aranan nitelikler;

(A) Yeterli gelir ve ödeme gücüne sahip olmak,

(B) Reşit olmak, mümeyyiz olmak, muteber olmak,

(C) Bankada vadesi düşmüş borcu bulunmamak,

(Ç) Başka bankalarda vadesi düşmüş borcu bulunmamak.

(3) Hükmi şahsiyeti haiz olan veya olmayan kuruluşlarda aranan nitelikler;

(A) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kayıtlı olmak,

(B) Yeterli gelir ve ödeme gücüne sahip olmak,

(C) Borçlanma yetkisine sahip olmak,

(Ç) Bankada vadesi düşmüş borcu bulunmamak,

(D) Banka ile çalıştığını ve Banka’nın müşterisi

olduğunu kanıtlamış olmak,

(E) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vergi işleri ile

görevli daireye ödenmemiş vergi borcu olmamak.

(4) Belediyelerle özel yasa ile kurulmuş Kamu Kurum ve

Kuruluşları da Yasa kuralları çerçevesinde mali analizleri yapılıp olumlu sonuç alınması halinde kredi almaya hak

sahibidirler.

Kredi Almada

12. Aranan niteliklerden bir veya birden fazla aykırılığı olan

Hak Sahipliği İçin

müşterilerin talep ettiği kredilerin değerlendirilmesi sorumluluğu

Aranan Niteliklere Aykırı Olanlar

doğrudan İdare Meclisine aittir.

Kredilerin Takip

13. Banka alacaklarının vadelerinde veya ödenmeleri gereken ve Tahsili tarihlerde tahsil edilememesi durumunda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasınca çıkarılan yürürlükteki

Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri ve Karşılıklar Tebliği kuralları uygulanır.

Kredi Teminatları 2.A.E.1002/24

ÜÇÜNCÜ KISIM

Teminatlar

14. Yasa, nizamat, ana sözleşme ve bu Tüzük hükümleri ve Kooperatiflere tanınan kolaylık ve kısıtlamalar saklı kalmak kaydı ile, kredilerde muteber şahsi kefalet ve/veya ipotek ve/veya mevduat blokesi ve/veya rehin ve/veya bir Banka’nın garanti mektubu ve/veya devlet kefaleti ve/veya kamu kurum ve

kuruluşlarından olan istihkak ve alacağın temliki ve/veya devlet tahvili ve/veya kamu kurum ve kuruluşlarından alınan maaş rehni ve/veya ihracat vesaiki ve/veya müşteri çeki ve/veya poliçe veya durum ve şartlara göre birinin veya birkaçının teminat olarak alınması koşuldur.

(1) Şahsi Kefalet: Şahsi kefaletin kabul edileceği hallerde kefillerin sayısı ikiden az olamaz.

(2) Banka Garanti Mektubu veya Devlet Kefaleti: Banka

Garanti Mektubu veya Devlet Kefaleti gibi vadeli

teminatlarda teminat vadesinin kredi vadesinden en az on beş gün sonra olması şartı aranır.

(3) (A) Kredi veya Teminat Oranı: Teminat, taşınır mal rehni veya gayrimenkul ipoteği şeklinde olacaksa kredinin

teminat değerinin azami yüzde yetmiş beş (%75)’ini

aşmaması şartı aranır. İdare Meclisi, Bankada asgari

5 yıl süreyle borç hesabı bulunan ve bu hesapları

düzgün bir şekilde çalışan, tüm taahhütlerini gününde

yerine getiren Banka müşterilerine kredinin teminat

değerini yüzde seksene (%80) kadar yükseltebilir.

(B) Teminat alınacak gayrimenkullerin değerlendirmeleri Genel Müdürlüğün onaylayacağı ve Banka ile

arasında sözleşme tanzim edilen değerlendirme

uzmanları tarafından yapılacaktır.

(C) Banka uygulamasında teminatların sınıflandırması

Kuzay Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası

“Karşılıklar Tebliği” doğrultusunda aşağıdaki şekilde

düzenlenmiştir:

(4) Kredi talep edenin bankanın bağlı ortaklığın olması ve bağlı ortaklığın yönetim kurulundaki salt çoğunluğun

bankanın üst yönetiminden oluşması durumunda teminat

koşulları bankanın yönetim kurulu tarafından belirlenir.

Teminat Türleri

15. (1) Birinci Grup Teminatlar:

(A) Nakit ve mevduat,

(B) Hazine veya Hazine kefaletiyle ihraç edilen bono ve tahviller,

(C) “OECD” ülkeleri merkezi yönetimleri ile Merkez

Bankalarınca veya bunların kefaletiyle ihraç edilen

menkul kıymetler,

(Ç) Avrupa Merkez Bankasınca veya bu Bankanın

kefaletiyle ihraç edilecek menkul kıymetler.

(2) İkinci Grup Teminatlar:

(A) Altın ve diğer kıymetli madenler,

(B) Borsaya kote edilmiş hisse senetleri,

(C) Varlığa dayalı menkul kıymetler,

(Ç) Özel sektör tahvilleri,

(D) Kuzay Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde faaliyette

bulunan bankaların kendi kredi sınırları dahilinde

verecekleri kefaletler ve teminat mektupları,

(E) “OECD” ülkelerinde faaliyet gösteren bankaların

garantileri,

(F) “OECD” ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez

bankalarının kefaletleri,

(G) Avrupa Merkez Bankasınca verilecek garanti ve

kefaletler,

(H) Kredi riskine karşı koruma sağlayan kredi türev

anlaşmaları,

(I) Firmaların kamu kurumları nezdindeki doğmuş

istihkak alacaklarının temliki veya rehni,

(İ) Paraya tahvili kolay menkul kıymetler ile emtiayı

temsil eden kıymetli evrak, piyasa değerini aşmayan

tutarda rehinli her türlü emtia ile menkuller,

(J) Ekspertiz kıymeti yeterli olmak kaydıyla, tapulu

gayrimenkullerin ipotekleri ile tahsisli araziler

üzerine yapılan gayrimenkullerin ipotekleri,

(K) Müşterilerden alınan gerçek kambiyo senetleri.

(3) Üçüncü Grup Teminatlar:

(A) Ticari işletme rehni,

(B) İhracat vesaiki,

(C) Taşıt rehni,

(Ç) Uçak veya gemi ipoteği,

(D) Kredibilitesi yüksek gerçek ve tüzel kişilerin

kefaletleri,

(E) Müşterilerden alınan diğer senetler.

(4) Dördüncü Grup Teminatlar: İlk üç grup dışında kalan teminat türlerini içerir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Yetki ve Sorumluluklar

Kredi Açma Yetkisi

16. (1) Yasa kurallarına göre, kredi açma yetkisi Banka İdare Meclisine aittir. İdare Meclisi bu yetkisini yürürlükteki yasa ve tebliğlerin belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde kredi komitesi veya Genel Müdürlüğe devredebilir. Genel Müdürlük, kendisine devredilen kredi açma yetkisini diğer birimleri ve şube müdürlükleri aracılığı ile de kullanabilir.

Kredi Kararlarında Sorumluluk

Bu çerçevede Banka tarafından kullandırılan tüm

kredilerde bu tüzüğün 6’ncı maddesinde de belirtilen kredi kullandırma şartlarında belirtilen hususlarla birlikte

aşağıdaki süreçler uygulanır:

(A) Müşteriden kredi başvurusu/talebi ve gerekli

evraklarının alınması,

(B) Krediyi takip eden ilgili şube, birim veya bölümün

olumlu değerlendirme yapması,

(C) Olumlu değerlendirilen bu başvuruya Genel

Müdürlük onayının verilmesi,

(Ç) Genel Müdürlükçe onaylanan krediye İdare

Meclisince nihai onayın verilmesi.

(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkranın (A), (B) ve (C) bendlerinde belirtilen süreçten geçmeyen hiçbir kredi başvurusu İdare Meclisi’ne nihai onay için getirilemez ve yukarıdaki

(1)’inci fıkranın (A), (B) ve (C) bendlerinde belirtilen süreçten geçmeden doğrudan İdare Meclisinin

onaylayacağı kredilerin tüm sorumluluğu sadece

münferiden ve müştereken İdare Meclisine aittir.

17. (1) Kredilendirme sürecindeki sorumluluklar; işlemleri yerine getiren tüm yetki sahiplerinin kredilendirme sürecinde

kendilerine verilmiş olan görev ve yetkileri kullanması ile sınırlıdır.

(2) Kredi tahsis ve onay sürecinde yer alan yetkililerin, bankanın kredi politikalarını ve kredi riski stratejilerini bildiği, bunların karşılığında alınan riskleri algılayabildiği ve Bankanın bu riskleri kabullenmesi için yeterli istihbari bilgiyi temin etmiş olduğu varsayılır.

(3) Kredi kararının oluşmasında rol alan yetkililer,

kredilendirme sürecindeki görevleri çerçevesinde yaptıkları işlemlerden sorumludur. Bu bağlamda, kredilendirme

sürecine katılan tüm yetkililer, kendilerince sağlanan ve kredi kararının oluşturulmasına mesnet teşkil eden her türlü veri ve bilginin doğruluğu ve güvenilirliğinden

sorumludur.

(4) Bu Tüzük kurallarına uygun olarak tahsis edilmiş olan

Yönetmelik Yapma Yetkisi

kredilerin, açılmasındaki sorumluluk, Yasada tanımlanmış bulunan İdare Meclisi görev ve yetkileri arasında

olduğundan, kredi tahsisine yetkili nihai karar makamı olan Banka İdare Meclisine aittir.

Yetkinin Geri Alınması Veya Kısıtlanması

(5) İhmal, tedbirsizlik veya kasıtlı olarak bankayı zarara sokanlar veya Yasa, ana sözleşme veya bu Tüzükle verilen yetkiler dışında işlem yapanlar ve/veya yetkilerini aşanlar veya bu Tüzük hükümlerinin amacını saptırmak suretiyle

işlem yapanlar hakkında Bankadan ihraç dahil, İdare

Meclisince uygun görülecek her türlü disiplin işlemi ve Yasada belirtilen şahsi sorumluluk dahil ceza kuralları uygulanır. Ayrıca Bankanın hakları saklı tutulur.

18. Banka İdare Meclisi kredilerin sınıflandırılması, tahsisi, takibi, tahsili ve sair konuların düzenlenmesi ile ilgili yönetmelik yapma yetkisini haizdir.

19. Bu Tüzükle İdare Meclisi dışındaki organlara verilen her türlü yetki İdare Meclisinin gerekçeli kararı ile geri alınabilir veya kısıtlanabilir.

Ancak, Genel Müdürlük uygun gördüğü hallerde herhangi

bir Bölüm Müdürünün bu Tüzükle verilmiş yetkilerini geri alabilir veya kısıtlayabilir. Bu uygulama, müteakip ilk toplantısında İdare Meclisinin onayına sunulur, İdare Meclisi Genel Müdürlük kararını onaylamazsa, Genel Müdürlüğün bu konudaki kararı yürürlükten kalkar.

BEŞİNCİ KISIM

Faiz, Komisyon ve Harçlar

Faiz, Komisyon

20. Kredilerde faiz, belli bir paranın geri verilmek üzere belli bir süre ve Harçlar kullanılmasına karşılık alınan paradır. Faizlerin tahsil edileceği dönemler, kredilerin kullandırma şekillerine göre değişiklik göstermektedir. Kredilere uygulanacak faiz oranları, faiz dönemleri, komisyon ve harçlar Genel Müdürlüğün teklifi ve İdare Meclisinin onayı ile tespit edilir ve Genel Müdürlükçe ilgili Bölümlere ve diğer ilgililere bildirilir.

Faiz Hesaplaması

21. Faiz Hesaplaması EK’teki cetvelde olduğu gibi hesaplanıp, kredi anlaşmasında müşteri ile aksine bir anlaşma yoksa faiz her yılın Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları sonları olmak üzere üçer aylık veya yıllık devrelerde hesaplanır. Kredi bu tarihler dışında kapatılırsa faiz hesap kapatılırken hesaplanır. Faiz Hesaplaması ekteki cetvelde olduğu gibi hesaplanarak anaparaya eklenir.

Kredi Talep ve 22. (1) ALTINCI KISIM

Başvuruda Olması Diğer Kurallar

Gereken Bilgiler

Kredi başvurusunda verilen bilgilerin yeterli ve açık olması

(2) zorunludur. Kredi talebinin gerekçesini kanıtlayan ve destekleyen belgelerin kredi başvuru formuna eklenmesi

(3) esastır.

İlk defa kredi ilişkisine girilmesi söz konusu olan bir taraf lehine ticari nitelikli kredi teklifinde bulunulurken onay makamına iletilmesi zorunlu asgari bilgiler aşağıdaki

gibidir;

(A) Teklif edilen kredinin amacı, kullanım yeri,

kullandırım koşulları ve şekli,

(B) Kredi ilişkisine girilmesi teklif edilen tarafın geçmiş

ve halihazırdaki mali kapasitesi, finansal borçlarının

boyutu ve yükü, Bankayla ve diğer bankalarla olan

ilişkisi,

(C) Varsa kefilin mali kapasitesi, Bankayla olan ilişkisi,

(Ç) Kredi teminatları ve varsa diğer risk azaltıcı etmenler hakkında değerlendirme,

(D) Borçlunun ve varsa kefilinin geçmişteki ve hali

hazırdaki risk dereceleri,

(E) Kredi ilişkisine girilmesi teklif edilen tarafın iktisadi faaliyetinin ve içinde bulunduğu sektörün risk

değerlendirmesi,

(F) Kredi ilişkisine girilmesi teklif edilen tarafın işlerinin ya da işletmesinin yönetiminin yetkinlik ve

profesyonellik açılarından değerlendirilmesi,

(G) Teklif edilen kredilerin ödemesinde kullanılacak

kaynaklar,

Kredi ilişkisi sürmekte olan portföy müşterileri lehine teklifte bulunulurken ise yukarıda belirtilen asgari

bilgilerin Banka nezdinde güncel olarak mevcudiyeti şartı aranır. Güncelliğini yitirmiş bilgilerin son hali

belirlenmeden süreç devam ettirilemez.

Krediyi Verecek Olan Bankacılık Şubesi

23. Bankada, herhangi bir Kooperatif, şahıs ve hükmi şahsiyeti olan veya olmayan teşekkül sadece bir tek Bankacılık şubesinden kredi kullanabilir. Bu Bankacılık Şubesinin belirlenmesinde aşağıdaki kıstaslar esas alınır.

(1) Kooperatifler; her Kooperatifin kredi için müracaat edeceği bankacılık şubesi, ulaşım ve alışagelmiş ilişkiler dikkate alınarak Genel Müdürlükçe saptanır ve ilgililere bildirilir.

(2) Şahıslar ve hükmi şahsiyeti olan veya olmayan teşekküller;

şahısların kredi başvurularını kabul edecek bankacılık

şubesi, ikametgah ve iş yerlerinin bulunduğu yere en yakın şubedir. Şahıslarda, iş yeri ve ikametgahın ayrı ilçelerde bulunması halinde ve ayrıca hükmi şahsiyen olan veya

olmayan teşekkülde, başvuru, işyeri merkezinin bulunduğu yöredeki şube tarafından kabul edilecektir.

Kredi Onayı veya 24. İdare Meclisi ve/veya kredi komitesi tarafından onaylanacak veya

Reddi Sürecinden reddolunacak kredi teklifleri ilgili bölüm yetkilisine Genel

Sonraki Tebligat Müdürlük tarafından yazılı olarak tebliğ edilir.

Yürürlükten YEDİNCİ KISIM

Kaldırma Son Kurallar

R.G 7

22/01/1985 25. Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak Kredi Tüzüğü EKIII yürürlükten kaldırılır.

A.E.19

26. Bu Tüzük, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak Yürürlüğe Giriş yürürlüğe girer.

FAİZ HESAPLAMASI

Bu Tüzük kurallarınca faiz hesaplaması aşağıdaki 3 şekilde de hesaplanabilir.

F = FAİZ TUTARI

A = MÜŞTERİYE VERİLEN BORÇ PARA TUTARI

n = GÜN SAYISI

t = FAİZ ORANI

1. F = (A x n x t ) / (100 x 360)

Formülün birinci kısmında borç tutarı, günle çarpılıp yüze bölünür.

Buradan elde edilen tutara “adat” denir.

2. F = ((A x n ) / 100 ) x ( t/360 )

Formülün ikinci kısmında ise faiz oranı 360’a bölünmektedir. Bu işlemde elde edilen tutara “sabit sayı” denir.

D = ( A x n ) / 100 ve S = t / 360 Faiz = D x S

3. Kredi işlemleri, hesap açıldığı günden, faiz hesabının yapılacağı güne

kadar çok sayıda borç ve alacak işlemi görür. Bu hareketlerin hepsi için

tek tek faiz hesaplanamaz. Bunun yerine; ( A x n ) / 100 formülüyle

borç ve alacak hareketinin adatı bulunur. Bulunan adatların toplamı

alınır ve toplam adat t/360 formülü uygulanarak alınması gereken faiz

hesaplanır.

R.G.253 – EK III – A.E.1002 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:10.12.2024)

Yürürlüğe 3. Giriş

Bu Tüzük, Resmi Gazete’ de yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.