2023 YILI KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA İKTİSADİ VE MALİ İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI

Ü(K-I)999-2023

2023 YILI KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHYURİYETİ HÜKÜMETİ İLE TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA İKTİSADİ VE MALİ İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI

(Önerge No:1046/2023) (KKTCBb.)

Bakanlar Kurulu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında 31 Mart 2023 tarihinde Gazimağusa'da imzalanan ve ekte sunulan "2023 Yılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması"nı ve eklerini onaylayarak, Resmi Gazete'de yayımlanmasına ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin bilgisine sunulmasına karar verdi.

8.6.2023

(619)

Sn. Dt. Ünal Üstel Sn. Fikri Ataoğlu 620

2023 YILI TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ

İLE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETi HÜKÜMETi

ARASINDA

İKTİSADİ VE MALİ iŞHil{LİĞİ ANLAŞMASI

Türkiye Cumhuı·iyeti f-Hiküıııeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti IHlkCiıneti , nralanndaki iktisadi ve ınuli işbirliğinin aşıtğıdaki şartlarda siirdilrOlmesi hususunda

anlaşmışl ardır.

1şbu Anhışnıaııın uygulama ve yHrUtlllım.:sindı:, iki ülke anısındaki işbirliği çerçevesini ortnyu koytın amaç ve politikaların yer aldığı "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi'"ni (Ek-)) esas alınır.

l- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hiikümcti; 1. işbu Anlaşmanın eki "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

İşbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planı"nda (Ek-2) yer alıın reform ve eylemleri

gerçekleştirmeyi,

2. Mali disiplin çerçevesinde, kamu mııliyesi için gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbir, reform ve yasaları hayata geçirerek, Anla.~nıo süresince Kuzey K1bns Türk Cumhuriyeti 2023 Mnli Yılı Bütçe Yasasında yı.m:J bütçe açığını azaltmayı

ıaahhül etmiştir.

il- Türkiye Cumhuriyeti Hükümcti; İşbu Anlaşmaya ekli tııblodA (Ek-3) detayları verildi~i üzere;

1. 6.400.000.000 TL'y\) kadar olmak lizerc Türk Lirnsı cinsinden hibe yardımında bulunmayı. Bu kapsamda; A. Altyapı Yatırım ve Reci Sektör Projelerine toplam 3.899.900.000 TL 8. Faaliyet ödeneklerine toplam 200,100.000 TL C.:. Savunnuı ödeneklerine toplam 2.300.000.000 TL

2. 3.100.000.000 TL'ye kadar olmak !izere Tlirk Lirası cinsinden ARD Doları karşılığı kredi yardımında bulunmayı . Bu kapsamda; A. Kamu SektörU (Cari Biitçe /\çığına Katkı) için toplam l.600.000.000 TL B. Kamu Sektörü (Diğer) için toplam 200.000.000 Tl, C. Reform Destekleme Ödenc~i olarak toplum 1.300.000.000 TL,

---------- --------------il 621

3. 11/1. maddesinde yer alan hibe yardımları kapsamında "Altyapı ve Reel Sektör için Mali İşbirliği Aracı (ARMA) Projeleri", "Ankara Kaynaklı Projeler" ve "Faaliyetler" ile ll/2. maddesinde yer alan kredileri "iktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması Usul ve Esasları" (Tik-4) çerçevesinde kullandırnıayı,

4. Kuzey Kıbrıs Tilrk Cumhuriyeti l·lükUınetiniıı ihtiyaç duyacağı alanlarda kamu görevlileri aracılığı ile teknik yardım sağlamayı,

aşağıdaki "(IJ. Diğer Hususlar" bıışlığı altında belirlenen hususların gözetilmesi kaydıyla taahhlit etmiştir.

HI- Diğer Hususlar

1. Tılrkiyc Cumhuriyeti tarafuıdan taalıhill edilen hibe ve kredi tutarlurırun tertipler arasındaki dağılımı Türkiye Cumhuriyeti 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na göre Tilrkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili Bakanlık ve kamu kurumlarının bütçesine konularak belirlenir.

2. İşbu Anlaşmanın dışında yapılacak diğer yardımlar, Türkiye Cumhuriyeti llükümeti ve Kuzey Kıbrıs TOrk Cumhuriyeti HUkilnıeti veya iki ülkenin ilgili 13akaıılıklıırı arasında protokol imzal:ınnıak suretiyle yapılır. Ancak söz konusu yardımlar işbu Anlaşmanın amaçlarına aykırı olamaz.

3. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriycti'ne, TUrkiye Cumhuriyeti iç mevzuatı, uluslarnrm;ı anlaşma. protokol ve benzeri diğer dUzenlenıeler gereği; merkezi yönetim bütçesi knpsnmındaki kamu idareleri tarafından her türlü yardım, hibe, kredi ve benzeri nitelikte aktarılan tilm kuynaklar. yapılan harcamalar ve yllrlltillen projeler, ilgili idareler tarafından Tilrkiye Cumhuriyeti Kıbrıs işleri Koordinatörlilğllnc bildirilir ve Koordinatörlük tarafıııdan kurulac-ak bir sistem içerisinde takip edilir. Ku:.ıey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafınca da bilgilerin karşıJıklı teyidi açısından benzer bir sistem kurularak işletilir. Sisteme işlenecek bilgilerin içeriği, bildirme usulO ve bildirilme düneınlcıini belirlemeye Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs işleri KoordinatörlüğU ve Kuzey Kıbrıs Tilrk Cumhuriyeti Teknik Heyeti yetkilidir.

4. Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelc;iliği Kalkınma ve Ekonomik İşbirliği (KEİ) Ofisi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti HUkllmeti Teknik Heyeti Devlet Plaulamu Örg(ltü ile istişare içerisinde. Anlaşma eki "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti işbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planı"nda (Ek-2) yer alan eylemlerdeki ve işbu Anlaşmnnın 1/2. maddesindeki gelir artırıcı ve gider ıızaltıcı tedbir, reform ve yasalardaki ilerlemelerin tespit edilmesi amacıyla "Aylık İzleme Raporu" hazırlar ve ilgili ayı takip eden ayuı ilk haftası Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeliııe sunulmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs işleri Koordiııııtörlilğllnc gönderir.

S. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkezi İdareleri ve Bağlı Kurum ve Kuruluşlannda geçici süreli personel dahil olmak üzere yeni istihdam edilecek toplam personel sayısı, 2023 yılı için bir önceki yılda ayrılan personel sayısıııı 622

geçemez. İstihdamda ihtiyaç analizlerine göre dalıu fıızla personel açığı olan yerlere öncelik verilir. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe gimıesiııi ınUteakip bir (1) ay içerisinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkezi tdarelerinde ve Bağlı Kurum ve Kuruluşlarında istihdam edilebilecek personel sayılannın tespitine ve izlenmesine ilişkin olarak iki ülke Teknik Heyet Başkanlan arasında Mutabakat Zaptı imzalanır. Kuzey Kıbrıs TUrk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafından, ay içindeki gerçekleşmeler "Aylık Personel Bildirim Tablosu"nda düzenlenir ve izleyen ayın ilk haftası Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa BüyOkelçiliği Kalkınma ve Ekonomik işbirliği (KEi) Ofisine iletilir. KEİ Ofisi ilgili tabloyu, TUrkiye Cumlıwiyeti Teknik Heyetine sunulmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne gönderir.

6. Ttirkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti, hibe ve kredi kullanımına yönelik değerlendirmesinde "Aylık izleme Raporu" ve "Aylık Personel Bildirim Tablosu"nu dikkate alır.

7. Reformları desteklemek için ayrılan "Reform Destekleme Ödeneği", reformların finansmanında, Ö7.clleşlirme uygıılamalarında veya reformların tamamlanması şartına bağlı olarak bütçe açığı için kullanılır. Kamu kurumlarında yapılacak reformlar kapsamında Reform Destekleme Ödeneği, kredi teminatı olarak kullanılabilir. Uygulamaya ilişkin usul, Türkiye Cumhuriyeti Teknik l leyeıi ıarafmdan belirlenir.

8. T!lrkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetince yapılacak değerlendirme nelicesiııde belirlenen hibe ve krediler, mali ve teknik gerekler ile İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasına uygun şekilde Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetinin ödenek teklifine istinaden Türkiye Cumhuriyeti Cunıhw·başkaııı Yardımcısı'nın onayı üzerine TOrkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine akıunlır.

9. Yürütülen proje ve faaliyetler ile diğer gidcrkrin devamınıu sağlanması amacıyla, 2024 yılı İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması yilrilrlüğe girene kadar işbu Anla'şma kapsamında harcaıımayan kısımlıırının kullanılmnsma devam olunur. Söz konusu tutarın kullandırılma silresi her haliikarda işbıı Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yılı geçemez.

1O. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuıiycti.ııde eğitim kampüsü ve akademik birimleri olan Tllrkiye Cumhuriyeti Devlet Üniversiteleri, bahsi geçen kampüs ve akademik birimlere cari ve yatırım giderleri kapsamında kendi bUtçelerinden kaynak aktarabilir. Bu kapsamda ödenek ihtiyacı olnıa~ı halinde gerekli bütçe işlemleri Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkunlı~ı Strateji Btıtçe Başkanlığı tarafından ilgili Üniversitelerden alınan talepler değerlendirilerek gerçekleştirilİI'. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki eğilim kampüsü ve akademik birimlerine ilişkin olarak yükseköğretiın kurumları bütçelerinde tefrik edilen ödenekler, bütçclcadiği tertiplerden tahakkuka bağlanarak ilgili kampus ve akademik birim hesubmu aktarılmak suretiyle kullanılıı·.

11 . işbu Anlaşma kapsamındaki projeler ve işbu Anlaşmanın 1. maddesindeki gelir urımcı ve gider azaltıcı tedbir, reform ve yasalardaki ilerlemeler ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ekonomisinin gidişatı Tllrkiye Cwnhuriyeti Kıbrıs işleri 623

- -- - l d p•~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ı;ı.,uı.ıı~miil'ii-iiil~:ı.ımıa:ııaııı!■aıııwı-.ıllıliı1Mıı111tı=-•~~~1

Koordinatörü ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbnkıınlık Müsteşarı j~ başkanlığında Anlaşmanın yürürlüğe giıınesini müteakip ilk Hç ay içerisinde aylık. ja, , kalan sürede üç ayda bir yapacakları göı.den geçirme toplantılarında değerlendirilir. j

12. 2022 yılı iktisadi ve Mali işbirliği Anlaşınası 'nııı eki işbirliği Çerçeve Belgesi jj j~ ekinde yer alan eylemlerin takibine devam cd ilecckıir.

13. Anlaşma ekimle yer alan sckıörel projelerin alt projelere dağılımı bu Anlaşmanın l

yürürlüğe girmesinden itibaren I ay içerisinde TUrldye Cumhuriyeti Lefkoşa İ

13üyükelçili~i Kalkınma ve Ekonomik 1şbirliği (KEİ) Ofisi ve KKTC Maliye I

Bakanlığınca Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlllğünün görüşü 1

alınarak belirlenir. •

14. İşbu Anla~ınıı, tııral1arın kendi ınentıatlan uyarınca yasal işlemleri

tamamladık.lıırını belirten son bildirim tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

İşbu Anluşma. iki asıl nüsha olarnk-'Lı41SıJ!~fanlıinde Gazimağusa'da

im7.almımışıı r.

!

KUZEY KJBRIS TÜRK CUM HURİ YET1 j

HÜKÜl"f.ETf· ı

1:

1

ı

Ünal ÜSTEL

Başhak:ın

1

1 !

ii !,

ı

1

!

; fi 624

H O • • T!JRI{ITY.E CUMHURIYETr

VE

KUZEY KlBRlS TÜRK CUMlffURİYEnf

~o ŞBi• RLI(• ;w I• ÇERÇEVE ..

BELGESH

Mart2023 625

K LRESH l·(iil İ\1l 1-'1{ . . '

Son yıllarda dünya ekonomisi artan yoğunlukta ekonomik. siyasi ve jeopolitik

sınamalara maruz kalmaktadır. Küresel düzeyde ülkelerin korumacı yaklaşımlarından beslenen

ticaret gerilimleri. Rrexit sürecinin yansımaları. ı\vro Bölgesinin düşük büyüme performansı

ve gelişmekte olan ülkelerdeki makroekoııomik dengesizlikler küresel ekonominin

toparlanmasında önemli zorluklar olarak gündeme gelmiştir. Bu süreçte ortaya çıkan Kovid-

19'un küresel sağlık krizine döntişmesiylc birlikte tedarik zincirlerinde oluşan aksaklıklar.

hammadde temininde yaşanan sorunlar, üretim faaliyetlerinin sekteye uğraması ve uluslararası

hareketliliğin dunna noktasına gelmesi ile küresel büyüme Ozerindeki olumsuzluklar ciddi

boyutlara ulaşmıştır. Ülkeler ve sektörlere göre ayrışma gösteren küresel salgının etkileri. başta

turizm ve eğitim gibi temas yoğun hizmet sektörlerinde, tarım ürünleri ve diğer mal ticaretinde

ve enerji fiyatlarına duyarlı ekonomilerde daha keskin hissedilmiştir. Aşılama programlarının

başlatılarak aşıya erişimin yaygınlaşması ve uygulanan genişlemeci politika tedbirleri ile

küresel ekonomiye yönelik riskler aıııltılmaya çahşılmış ve toparlanma sürecine girilmiştir.

ôte yandan. salgından çıkış ile birlikte küresel ölçekte enflasyonist baskılar. salgın tedbirlerinin ortadan kalkmasıyla talepte yaşanan toparlanma, bazı sektörlerde süregelen arı. kısıntılarının derinleşmesi, kuraklık etkisi. başta enerji ve gıda olmak üzere emtia fiyatlan ile metal ve diğer temel girdi fiyatlarında görülen tarihi zirveler. tedarik zincirinde ve üretimde yaşanan aksamalar ve maliyet baskılarmın artması gibi unsurlarla ciddi boyutlara ulaşmıştır. Enflasyonun geçici karakterde ve kısa vadeli olmadığının ortaya çıkmasıyla küresel para politikalanndn sert sıkılaşma adımları ayarlamalar gündeme gelmekte; bu durum özellikle sağlık krizinden olumsuz etkilenen yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler açısından küresel düzeyde daha sıkı dış finansal koşullara bağlı olarak baskı oluşturmaktadır. Ayrıca. küresel düıeyde salgın sonrası gözlenen istihdamdaki artış eğilimine rağmen işsizlik oranları hala salgın öncesindeki ortalamaların üzerinde seyretmektedir.

Tüm bunlara ilave olarak. Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere artan jeopolitik gerilimler, iklim değişikliği tehdidi, doğal afetler ve küresel dOZeydeki terör ve göç sonınlan ile dezenformasyon eğilimleriyle bağlantılı sosyal çalkantılar dilnya ülkeleri için kısa, orta ve

U7.Un vadede temel riskleri oluşturmaktadır.

Bu noktada, küresel dllzcyde yavaş giden toparlanma sürecini ve sôz konusu belirsizlikleri yönetmeye yönelik çabalar ön plana çıkmaktadır. Bölgesel ve )'erci bütünleşmeler, siyasi, ekonomik ve ticari işbirliği arayışları, çevresel ve dijital dönüşüm önceliğinde ilerlemeler, esnek Orctim ve esnek çalışma, yaygınlaşan !inansal teknolojilerle

konvansiyonel olmayan yatırım ar.ı.çlarına yönelim gibi gelişmeler önem kazanmaktadtr.

Yakın bir zaman diliminde yaşananlar ise risklerin gelişmekte olan ekonomilerle sınırlı olmadığını kanıtlamışur. ABD ve Avrupa'da yaşanan banka krizleri ve sarsıntılan küresel finansal sistemin kınlganlığına işaret etmiştir. Merkez Rankalan enflasyonu kalıcı şekilde kontrol etmeye çalışırken keskin parasal sıkılaşma adımlan gelişmiş ekonomilerde hanka

bilançolarında dengesizliklere yol açabilmektedir. 626

Dünyanın içinden geçmekte olduğu bu kritik dönemde, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin değişen küresel yapıyı yakından takip ederek, tarihi. kültürel ve kardeşlik bağlarını her alanda güçlü tutması ve siyasi. ekonomik. kUltürel, ticari. askeri ve sosyal alanlarda stratejik işbirliğini daha da ileriye taşıması hayati önemi haiwir.

.'TORKIYI· Vf: KK ll " \İ'i K \RS.H IKl 1 ()!\l · l\1İ -

- ' .. ~

C'oğrafi konumu itibarıyla Tllrkiye'nin gllvenliğindc str-dtejik rolü olan Kıbns Adasının bulunduğu Doğu Akdeni1. bölgesi, sadece Orta Doğu ve çevresindeki enerji kaynaklarını kontrol altında tutulabilme yönüyle değil Asya. Afrika ve Avrupa kıtalarının yakın bölgelerini ve buralardan gerçekleştirilecek enerji ve mal akışlannı da kontrol edebilme potansiyeli açısından göı ardı edilemeyecek kadar önemli bir konumda olup, bölgenin stratejik önemi gün

geçtikçe anmaktadır.

Bölge dışındaki ülkelerin ve uluslaması kuruluşların. bölgedeki ticari. ekonomik ve askeri varlığını giderek arttmıa çabaları Doğu Akdeni7.' in tarihteki önemini halen koruduğunun

kanıudır.

Doğu Akdeniz'in önemi bölgede yeni hidrokarbon rezervlerinin keşfedilmesiyle birlikte

enerji bakımından da artmıştır. Bu keşifler, bölge iilkclcri arasında deniz yetki alanı ihtilafları ortaya çıkarmış, Yunanistan ve GKRY"nin tek yanlı eylemler ile Türkiye ve KKTCnin haklarını gasp etmeye ve siyasi konjonktürden de istifadeyle Türk tarafını yok saymaya ve izole

etmeye yönelik gerçeklikten kopuk, suııi ittifaklar oluşturmaya çalışmaktadır. Bu gelişmeler. Türkiye ve KKTC' nin uluslararası hukuktan kaynaklanan egemenlik yetkilerinin ve haklarının

korunmasının ve